📖 Giới thiệu khóa học

Khóa này giúp bạn tra được một Kanji chưa biết cách đọc: nhìn ra một hình trong chữ, tìm nhóm của hình đó, đếm số nét còn lại rồi đi tới mã của chữ. Học xong, bạn nhận được các hình hay gặp và biết những chữ dễ xếp nhầm nhóm.

Đây là 79 nhóm hình dùng để tra Kanji trong hệ của Mark Spahn và Wolfgang Hadamitzky, không phải 79 bộ Khang Hy. Mỗi nhóm gom các hình gần nhau để bạn tra theo hình dễ nhận ra. Không mặc định các hình trong một nhóm là cùng một chữ, cùng nguồn gốc hay cùng cách đọc.

Mỗi thẻ gồm mã nhóm, tên bộ, ghi chú nhóm, số chữ của nhóm trong KANJIDIC2 và một chữ kèm mã, sau đó là ba từ ví dụ có cách đọc và nghĩa tiếng Việt. Đáp án là hình đại diện, có thể kèm dạng cũ hoặc dạng gần của hình; các hình khác của nhóm ghi trong ghi chú. Mã của chữ lấy từ KANJIDIC2.

Mục 0a dành cho chữ không vào 79 nhóm, không phải một nhóm trong khóa; cách tra mục này có trang riêng.

Tri ân:

Xin trân trọng cảm ơn Mark Spahn và Wolfgang Hadamitzky đã xây dựng hệ tra cứu này, dự án KANJIDIC2 của EDRDG đã cung cấp mã và dữ liệu chữ, cùng dự án Unihan đã cung cấp cơ sở đối chiếu.

📖 Cách đọc mã và tra một chữ

Mỗi chữ có một mã dạng 3k11.2:

• 3số nét của nhóm, thường bằng số nét của hình nhận diện.
• kchữ cái của hình trong nhóm số nét đó. Hệ không dùng chữ cái l.
• 11số nét còn lại của chữ sau khi bớt hình nhận diện.
• 2thứ tự của chữ trong dãy 3k11.

Số đầu mã là số nét theo cách phân nhóm. Một vài hình viết nhiều nét hơn số đó: 阝, 辶 và 子 viết 3 nét nhưng nằm trong nhóm 2 nét. Khi tính số nét còn lại, thường lấy tổng số nét của chữ trừ số nét viết của hình; có ngoại lệ như 遊 mang mã 2q8.3 dù 12 nét trừ 3 nét ra 9, nên không thấy chữ thì thử dãy có số nét liền kề. Nhóm có hai dạng thì trừ theo dạng có trong chữ: 忄 là 3 nét, 心 là 4 nét.

Các bước tra một chữ:

• Bước 1Tìm trong chữ một hình thuộc 79 nhóm.
• Bước 2Xác định nhóm của hình đó, ví dụ 艹 là 3k.
• Bước 3Đếm tổng số nét của chữ, trừ số nét của hình để ra số nét còn lại.
• Bước 4Tới dãy mã vừa tìm, ví dụ 3k4, rồi dò từng chữ trong dãy.
• Bước 5Không thấy chữ thì thử hình khác trong chữ; không có hình nào thì tra mục 0a.

Ví dụ:

Khi chữ có nhiều hình: Thống kê trên dữ liệu của khóa cho thấy, ở chữ ghép trái phải có hình nhóm ở một bên, khoảng 89% hình đó nằm bên trái; ở chữ ghép trên dưới, khoảng 67% hình đó nằm bên trên. Đây là thống kê, không phải quy tắc tuyệt đối, nên không thấy chữ thì thử hình còn lại.

Ví dụ thật: 聞 có cả 門 và 耳, chữ xếp ở 8e (hình 門), không phải 6e (耳). 島 xếp ở 3o (hình 山), không phải nhóm 11b của 鳥.

📖 Dạng cũ và dạng mới trong mã

Nhật đơn giản hóa nhiều chữ từ năm 1946: dạng cũ (kyūjitai, 旧字体) là cách viết truyền thống, dạng mới (shinjitai, 新字体) là dạng dùng hằng ngày. Khóa này học theo dạng mới.

Trong KANJIDIC2, chữ dạng cũ thường dùng chung mã với chữ dạng mới, và mã tính theo dạng mới. Vì vậy gặp chữ dạng cũ, hãy đổi về dạng mới rồi tra; đếm nét trên dạng cũ có thể không ra đúng dãy.

Một số dạng cũ không có mã riêng trong dữ liệu, như 實 của 実 và 黑 của 黒: cũng đổi về dạng mới rồi tra.

Một số hình đại diện có dạng truyền thống và dạng hiện hành khác nhau. Đây là xu hướng ở chữ in, không áp dụng tuyệt đối cho mọi chữ:

• 辶 2qchữ thường dùng như 道 viết một chấm ⻌; hai chấm ⻍ là dạng truyền thống, vẫn gặp ở chữ in như 遜, 謎.
• 艹 3kchữ in Nhật thường dùng 3 nét; dạng truyền thống ⺿ 4 nét gặp ở một số bản in.
• ⺍ 3nđầu của 学, 栄, 単 là dạng mới; dạng cũ có đầu khác như 學, 榮, 單.
• 礻 4eở chữ đã đơn giản hóa như 社, dạng cũ viết như 示 ở bên trái; một số chữ ngoài bảng thường dùng và tên riêng vẫn giữ dạng này.
• 戸 4mdạng cũ là 戶.
• 飠 8bphần 飠 của 飲 viết 8 nét, dạng cũ 飮 có phần 𩙿 viết 9 nét; dạng 9 nét vẫn gặp ở một số chữ in.
• 糸 6a, 虫 6dkhi đứng riêng, 糸 là dạng mới của 絲, 虫 là dạng mới của 蟲; chữ ghép không tự động đổi theo, một số chữ đổi ở phần khác (經 thành 経, 螢 thành 蛍).

📖 Mục 0a: chữ không vào 79 nhóm

Có 297 chữ trong KANJIDIC2 mang mã 0a. Đây là những chữ không xếp vào 79 nhóm, trong đó có nhiều chữ rất thông dụng.

Mã có dạng 0a + số nét + thứ tự, ví dụ 0a3.18: 3 là tổng số nét của chữ, 18 là thứ tự của chữ trong dãy 0a3. Mục này không có hình nhận diện nên không trừ nét nào.

Khi không tìm được hình: Đếm tổng số nét của chữ rồi tìm trong dãy 0a có số nét đó. Nếu vẫn không thấy, kiểm tra lại số nét, rồi xét lại xem trong chữ có hình nào của 79 nhóm mà mình bỏ sót không.

📖 Nhận hình 2 nét

Chủ đề này có nhiều nhóm nhất. Đông chữ nhất là 2a (亻, 人), rồi tới 2q (辶), 2d (阝) và 2j (亠). Nhớ rằng 阝, 辶, 子 viết 3 nét dù nằm ở đây.

• 冖 2i và 宀 3m冖 không có chấm, 宀 có chấm trên đỉnh. So 写 với 字.
• 阝 2d và 卩 2e阝 có nét lượn hai lần, 卩 chỉ gập một góc. So 院 với 印.
• 2f và 2n刂 đứng bên phải chữ, 刀 có thể ở nhiều chỗ; ⺈ của 2n nằm ở góc trên như 色, 急.
• 冂 2r và 几 2s冂 có hai nét thẳng xuống như 同, 几 có chân cong ra ngoài như 風.

📖 Nhận hình 3 nét

Đông chữ nhất là 3a (氵), 3k (艹), 3d (口) và 3c (扌).

• 土 3b và 士 3p土 có nét ngang dưới dài hơn, 士 có nét ngang trên dài hơn. So 地 với 志.
• 口 3d và 囗 3s口 là một phần của chữ, 囗 bao kín phần còn lại. So 名 với 国.
• 广 3q, 厂 2p và 尸 3r广 có chấm trên, 厂 không có chấm, 尸 có khung kín ở đầu. So 店, 原, 屋.
• 彳 3i và 亻 2a彳 có hai nét phẩy, 亻 có một. So 待 với 体.

📖 Nhận hình 4 nét

Đông chữ nhất là 4a (木), 4k (心, 忄), 4c (日) và 4b (月). Chữ 本, 東, 来 trông có 木 nhưng ở mục 0a.

• 礻 4e và 衤 5e衤 có thêm một nét chấm bên phải. So 神 với 補.
• 日 4c và 目 5c目 có thêm một nét ngang bên trong. So 明 với 眠.
• 攵 4i và 欠 4j欠 có phần đầu giống ⺈, 攵 có nét ngang thẳng. So 教 với 歌.
• 戸 4m và 尸 3r戸 có thêm một nét trên đầu. So 房 với 屋.

📖 Nhận hình 5 nét

Các nhóm đông chữ là 5c (目), 5i (疒), 5e (衤, 衣) và 5d (禾).

• 罒 5g và 皿 5h罒 nằm trên đầu chữ như 置, 皿 nằm dưới đáy chữ như 盟.
• 禾 5d, 木 4a và 米 6b禾 có thêm nét phẩy trên 木, 米 có chấm hai bên. So 和, 村, 料.
• 疒 5i và 广 3q疒 có thêm hai chấm bên trái. So 病 với 店.

📖 Nhận hình 6 nét

Đông chữ nhất là 6a (糸), 6f (⺮, 竹) và 6d (虫).

• ⺮ 6f và 艹 3k⺮ có hai cụm nét như đầu 第, 艹 chỉ có ba nét như đầu 花.
• 耳 6e và 門 8e聞 có 耳 nhưng xếp ở 8e, còn 取, 職 mới ở 6e.

📖 Nhận hình 7 nét

Đông chữ nhất là 7a (言), rồi tới 7b (貝) và 7d (⻊, 足).

• 貝 7b và 頁 9a頁 có thêm hai nét ở đầu. So 財 với 順.
• 貝 7b và 見 5c見 có hai nét cong ở dưới và xếp ở 5c, 貝 có hai nét chấm. So 規 với 貨.

📖 Nhận hình 8 nét

Đông chữ nhất là 8a (金), các nhóm còn lại ít chữ hơn nhiều.

• 金 8a và 飠 8b金 có hai chấm ở đáy hình, 飠 không có. So 銀 với 飲.
• 門 8eChữ có khung 門 thường xếp ở đây dù bên trong có hình khác, như 聞, 問.
• 隹 8cChữ 進, 推, 雇 có 隹 nhưng lần lượt xếp ở 2q, 3c, 4m.

📖 Nhận hình 9 nét

Chủ đề này chỉ có 9a (頁). Hình thường ở bên phải như 頭, 顔. Dễ nhầm 貝 7b, hình đó thiếu hai nét ở đầu.

📖 Nhận hình 10 nét

Chủ đề này chỉ có 10a (馬). Hình thường ở bên trái như 駅, 験.

📖 Nhận hình 11 nét

Chủ đề này có 11a (魚) và 11b (鳥). Hai nhóm có ít chữ thường dụng; phần lớn là tên các loài cá, loài chim.

Chữ 鳴 có 鳥 nhưng xếp ở 3d, 島 xếp ở 3o.