# Tiếng Anh · VSTEP B1 toàn diện > Khóa đầy đủ để ôn VSTEP bậc 3 (B1): cách làm từng dạng câu hỏi Nghe và Đọc cùng các bẫy thường gặp; câu, đoạn văn, thư và bài luận đủ dạng kèm bài mẫu; ba phần Nói kèm đề luyện và bài mẫu; ngữ pháp theo chủ điểm và phát âm; từ vựng theo chủ đề, tiền tố, hậu tố và gốc từ. Gồm cả nội dung của khóa cấp tốc. Thẻ từ có phiên âm IPA giọng Mỹ, từ loại và cấp CEFR theo Oxford, câu ví dụ kèm bản dịch. Nguồn tham chiếu: định dạng bài thi VSTEP bậc 3–5 của Trung tâm Khảo thí ULIS–VNU (vstep.vnu.edu.vn, đối chiếu 03/11/2026), mô tả năng lực B1 theo CEFR, Oxford 3000 & 5000 và CEFR-J. - Trang: https://songthem.com/khoa/tieng-anh-vstep-b1-toan-dien/ (mở bằng trình duyệt là vào thẳng Sổ từ của khóa trên web) - 3796 mục, 7 chủ đề, ngôn ngữ: Tiếng Anh - Cập nhật: 2026-11-14 - Miễn phí, không quảng cáo. Tác giả: Đặng Lê Thanh Phúc (https://dangphuc.com/) ## Giới thiệu khóa học Khóa đầy đủ để ôn VSTEP bậc 3 (B1): cách làm từng dạng câu hỏi Nghe và Đọc cùng các bẫy thường gặp; câu, đoạn văn, thư và bài luận đủ dạng kèm bài mẫu; ba phần Nói kèm đề luyện và bài mẫu; ngữ pháp theo chủ điểm và phát âm; từ vựng theo chủ đề, tiền tố, hậu tố và gốc từ. Khóa này gồm cả nội dung của khóa **Tiếng Anh · VSTEP B1 cấp tốc**. Nếu còn ít thời gian trước ngày thi, hãy học khóa cấp tốc trước. **Định dạng tham chiếu:** VSTEP bậc 3–5 của Trung tâm Khảo thí ULIS–VNU: Nghe khoảng 40 phút, 35 câu; Đọc 60 phút, 40 câu; Viết 60 phút gồm thư/email tối thiểu 120 từ và luận tối thiểu 250 từ; Nói 12 phút, 3 phần. Khóa hướng tới bậc 3 (B1), không phải bộ đề thi thử chính thức. **Về các mẹo có nhãn "Theo kinh nghiệm cá nhân":** đây là kinh nghiệm ôn thi, không phải quy định chính thức. Khi mẹo khác với hướng dẫn của đơn vị tổ chức thi, hãy làm theo hướng dẫn chính thức. **Nguồn tham chiếu:** định dạng bài thi VSTEP bậc 3–5 của Trung tâm Khảo thí ULIS–VNU (https://vstep.vnu.edu.vn/test-format/, đối chiếu 03/11/2026); mô tả năng lực B1 theo CEFR của Hội đồng Châu Âu; Oxford 3000 & 5000 (American English) cho từ loại, cấp CEFR và phiên âm; từ ngoài Oxford theo CEFR-J và CMU Pronouncing Dictionary. Với cụm từ và những từ không có trong các nguồn trên, cấp CEFR là ước lượng và phiên âm được ghi theo cùng quy ước. **Lời tri ân:** Cảm ơn các đơn vị khảo thí và nhóm biên soạn đã công bố định dạng, mô tả năng lực để người học đối chiếu. Khóa không liên kết chính thức và không chép đề thi mẫu. ## Kỹ năng làm bài (449 mục) ### Nghe: ý chính, chi tiết và suy luận (16 mục) #### Định dạng phần Nghe Theo Trung tâm Khảo thí ULIS–VNU, phần Nghe VSTEP bậc 3–5 kéo dài khoảng 40 phút, gồm 3 phần và 35 câu trắc nghiệm: thông báo/hướng dẫn ngắn, hội thoại dài, bài nói hoặc bài giảng. Bài thi đánh giá bậc 3–5, tương ứng B1–C1; khóa này luyện nền tảng hướng tới bậc 3 (B1). Khi nghe, xác định chủ đề và người nói trước, sau đó nghe số liệu, tên riêng, từ nối chuyển ý và thái độ. Đáp án thường diễn đạt lại ý đã nghe, không lặp nguyên văn. - **What is the talk mainly about?**: Bài nói chủ yếu nói về điều gì? (câu hỏi ý chính). Ví dụ: What is the talk mainly about? Identify the topic first, then listen for details (Bài nói chủ yếu về điều gì? Hãy xác định chủ đề trước, rồi mới nghe lấy chi tiết). - **What can be inferred from the conversation?**: Có thể suy ra điều gì từ cuộc hội thoại? (câu hỏi suy luận). Ví dụ: What can be inferred from the conversation? Listen for the speakers' attitudes, not just the facts (Có thể suy ra điều gì từ cuộc hội thoại? Hãy chú ý thái độ của người nói, không chỉ các sự việc). - **According to the announcement**: theo thông báo. Ví dụ: According to the announcement, the library will close at six (Theo thông báo, thư viện sẽ đóng cửa lúc sáu giờ). - **Please note that**: xin lưu ý rằng. Ví dụ: Please note that the meeting has been moved to Friday (Xin lưu ý rằng cuộc họp đã được dời sang thứ Sáu). - **due to a technical problem**: do sự cố kỹ thuật. Ví dụ: The flight was delayed due to a technical problem (Chuyến bay đã bị hoãn do sự cố kỹ thuật). - **as a result of** /æz ə rɪˈzʌlt ʌv/: do, vì. Ví dụ: As a result of the rain, the match was canceled (Do mưa nên trận đấu đã bị hủy). - **on the other hand** /ɑːn ðə ˈʌðər hænd/: mặt khác. Ví dụ: The hotel is expensive. On the other hand, it is very comfortable (Khách sạn này khá mắc (đắt). Mặt khác, nó rất tiện nghi). - **in other words** /ɪn ˈʌðər wɜːrdz/: nói cách khác. Ví dụ: In other words, students must register before Friday (Nói cách khác, sinh viên phải đăng ký trước thứ Sáu). - **for this reason** /fɔːr ðɪs ˈriːzən/: vì lý do này. Ví dụ: For this reason, the museum will open later than usual (Vì lý do này, viện bảo tàng sẽ mở cửa trễ hơn thường lệ). - **at the moment**: hiện tại, lúc này. Ví dụ: At the moment, tickets are not available online (Hiện tại không có vé bán trên mạng). - **in advance**: trước, từ trước. Ví dụ: You should book the tickets in advance (Bạn nên đặt vé trước). - **free of charge**: miễn phí. Ví dụ: The course is free of charge for local students (Khóa học này miễn phí cho sinh viên địa phương). - **be satisfied with**: hài lòng với. Ví dụ: Most visitors were satisfied with the service (Hầu hết du khách hài lòng với dịch vụ). - **be likely to**: có khả năng sẽ. Ví dụ: The weather is likely to improve tomorrow (Thời tiết có khả năng sẽ tốt lên vào ngày mai). - **take place** /teɪk pleɪs/: diễn ra. Ví dụ: The festival will take place in the city center (Lễ hội sẽ diễn ra ở trung tâm thành phố). - **in case of**: trong trường hợp. Ví dụ: In case of fire, leave the building immediately (Trong trường hợp có cháy, hãy rời khỏi tòa nhà ngay). ### Nghe: định dạng đề và cách thi (20 mục) #### Đề Nghe gồm những gì Phần Nghe kéo dài **khoảng 40 phút**, đã gồm thời gian chuyển đáp án. Đề có **3 phần, 35 câu**, mỗi câu có 4 phương án A, B, C, D. **Part 1 (8 câu):** mỗi câu là một đoạn ghi âm ngắn riêng: hội thoại ngắn (short conversations), thông báo (announcements) hoặc lời hướng dẫn (instructions). Bài đọc số câu ("Number one…", "Number two…") nên bạn dễ biết đang ở câu nào. Đây thường là phần dễ nhất. **Part 2 (12 câu):** 3 hội thoại dài (long conversations), mỗi hội thoại 4 câu. Trước mỗi hội thoại, bài đọc "questions 9 to 12", "questions 13 to 16"… Hãy chú ý câu này để biết đã sang hội thoại mới. **Part 3 (15 câu):** 3 bài nói hoặc bài giảng (talks and lectures), mỗi bài 5 câu. **Công thức:** 8 + (3 × 4) + (3 × 5) = 35 câu. **Mỗi đoạn chỉ được nghe MỘT lần.** Không có lần nghe thứ hai, nên bạn phải đọc câu hỏi và phương án trước khi đoạn ghi âm bắt đầu. **Lỗi hay gặp:** nghĩ rằng được nghe hai lần; nghĩ đề có 2 hoặc 4 phần; nghĩ đề có 20, 25 hoặc 40 câu; nghĩ Part 3 là hội thoại ngắn hay lời hướng dẫn; không biết Part 2 là hội thoại dài. Hãy nhớ: **3 phần, 35 câu, nghe một lần**. (Phần Đọc mới là phần có 4 bài và 40 câu.) #### Thời gian xem câu hỏi và chuyển đáp án Thời gian xem câu hỏi **nằm ngay trong file nghe**, không có thời gian đọc riêng. File nghe chạy liền từ đầu tới cuối. Khi bài đọc "You now have … seconds to read the questions", hãy đọc câu hỏi và phương án ngay. Theo một đề thi thử: Part 1 có khoảng 45 giây xem trước cả phần; Part 2 có khoảng 25 giây trước mỗi hội thoại; Part 3 có khoảng 35 giây trước mỗi bài nói. Số giây có thể khác giữa các đề. Nếu thi trên giấy, cuối bài có **5 phút** để chuyển đáp án sang phiếu trả lời. Bạn có thể ghi đáp án ra giấy nháp trong lúc nghe, nhưng phải chuyển đủ trong 5 phút này. #### Thi trên máy Bài thi có 4 kỹ năng theo thứ tự **Listening → Reading → Writing → Speaking**, trong cùng một buổi, khoảng 4 tiếng liên tục. Thi hoàn toàn trên máy, không có đề giấy; phần Viết cũng đánh máy, nên bạn cần luyện đánh máy tiếng Anh để ít lỗi chính tả. Listening luôn làm trước. Xong Listening, máy chuyển sang Reading, không có giờ nghỉ. Nghe liên tục rất mệt và càng về cuối càng khó, nên bạn cần chuẩn bị sức. Bạn có thể tự bấm lưu để chuyển kỹ năng; nếu hết giờ, máy tự chuyển. Muốn nghỉ thì nghỉ vài phút **trước** khi bấm chuyển, vì đã bấm qua là phải làm tiếp. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi thi trên máy, bạn có thể tạm dừng file nghe (vd. nghe xong câu 1 rồi dừng), bấm tiếp thì chạy tiếp từ chỗ dừng, nhưng không tua lại được. Giao diện phần mềm luyện thi có đồng hồ ghi "Listening - 45". Thông tin đã xác nhận chỉ là: mỗi đoạn nghe một lần, phần Nghe khoảng 40 phút. Nếu nghe ổn thì nghe liền một lượt, không tạm dừng nhiều, vì tạm dừng làm mất thời gian. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** có đề file nghe ngắn (nghe thật chỉ hơn 20 phút). Gặp file như vậy, bạn còn thời gian xem lại những câu đã ghi là phân vân. Đi thi, bạn nghe bằng tai nghe (headphones), thường rõ hơn nghe qua loa. Cầm sẵn bút chì và giấy nháp: nghe được ý nào thì ghi ngay và gắn với phương án, vì đoạn ghi âm qua rồi bạn sẽ khó nhớ. Phòng thi có tiếng gõ phím của người khác. Hãy giữ bình tĩnh; nếu quá ồn, đeo tai nghe để bớt tiếng. #### Dùng hết thời gian và không bỏ trống **Dùng hết thời gian của mỗi kỹ năng.** Còn giờ thì không chuyển sớm. Người khác làm xong trước thì kệ họ; giám thị vẫn đợi tới hết giờ. **Bốn bước:** (1) làm lượt đầu; (2) ghi số câu phân vân ra giấy nháp; (3) quay lại xem kỹ từng câu đó; (4) chỉ chuyển kỹ năng khi hết giờ hoặc không còn phân vân. Với phần Nghe, bạn không nghe lại được nên khó sửa hơn phần Đọc; vẫn nên dùng thời gian còn lại để soát câu đã chọn vội. **Câu nào cũng phải chọn.** Đề là trắc nghiệm, bỏ trống thì chắc chắn mất điểm. Không nghe được thì đừng dừng lại, vì đoạn ghi âm sẽ trôi sang câu sau. Hãy đọc hiểu các phương án và chọn cái hợp lý nhất, có thể dựa vào hiểu biết nền về chủ đề. Cuối bài, kiểm lại đã chọn đủ mọi câu. **Không chọn đáp án chỉ dựa vào việc các câu trước đã chọn chữ nào.** Đáp án không rải đều A, B, C, D; có khi cả nhóm câu không có một chữ nào. Dù phải đoán, vẫn nên đọc phương án để đoán có cơ sở. Phân vân giữa hai phương án thì chọn dứt khoát, đừng nghĩ mãi làm mất thời gian câu sau. **Lỗi hay gặp:** nghe một lượt, đọc một lượt rồi chuyển, ra về sớm cả nửa tiếng; lúc sợ không kịp thì chọn đại cho có rồi bỏ đó; thấy người khác xong trước thì hoảng; chọn cùng một chữ cho cả năm câu của một bài Part 3. #### Điểm Nghe và mục tiêu số câu đúng Mỗi kỹ năng chấm thang 0–10, làm tròn tới 0,5. **Điểm trung bình của 4 kỹ năng** xác định bậc: trung bình từ 4,0 đến 5,5 là bậc 3 (B1). Quy định chung không bắt buộc từng kỹ năng phải đạt 4; nhưng khi ôn, nên đặt mục tiêu mỗi kỹ năng từ 4 trở lên để an toàn. Nghe và Đọc đã trên 4 thì bạn an tâm hơn và còn sức dồn cho Viết, Nói. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu tính đều 35 câu trên thang 10 thì mỗi câu khoảng 0,29 điểm, và khoảng 13–14 câu đúng cho khoảng 4 điểm (13 câu ≈ 3,7; 14 câu = 4,0). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** điểm Nghe có thể không chia đều mỗi câu mà quy theo bảng riêng của từng đề, tùy độ khó. Đây là ước lượng: đúng khoảng **18–20 câu** thì chắc được 4 điểm trở lên; có đề khoảng 15 câu đã đủ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** một bảng quy đổi tham khảo (có thể không khớp kỳ thi thật) cho các mức: Listening 20 câu → 5–5,5; 22 hoặc 23 câu → 6–6,5. Reading 22 câu → 6–6,5; 30 câu → 7–7,5; 31 câu → 8–8,5 (một câu chênh gần 1 điểm là bất thường, chỉ xem để tham khảo). Lưu ý: Nghe có 35 câu, Đọc có 40 câu, nên cùng 22 câu đúng ở hai phần không phải cùng một tỉ lệ. **Mục tiêu:** cố hết sức ở Part 1 và Part 2. Part 3 khó nhất, được bao nhiêu hay bấy nhiêu; đừng phụ thuộc vào Part 3. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **short conversation** /ʃɔrt ˌkɑnvərˈseɪʃən/ (phr, A2) hội thoại ngắn (Part 1). Ví dụ: Each short conversation in Part 1 has only one question (Mỗi hội thoại ngắn ở Part 1 chỉ có một câu hỏi). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **talks and lectures** /tɔks ən ˈlɛktʃərz/ (phr, B1) bài nói và bài giảng (Part 3). Ví dụ: Part 3 has three talks and lectures with five questions each (Part 3 có ba bài nói và bài giảng, mỗi bài năm câu hỏi). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **scratch paper** /skrætʃ ˈpeɪpər/ (phr, B1) giấy nháp. Ví dụ: Note the numbers of difficult questions on scratch paper (Hãy ghi số các câu khó ra giấy nháp). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be unsure about** /bi ʌnˈʃʊr əˈbaʊt/ (phr, B1) phân vân, không chắc về. Ví dụ: I was unsure about questions 7 and 18, so I checked them again (Tôi phân vân ở câu 7 và câu 18, nên tôi đã xem lại hai câu đó). - **leave a question blank** /liv ə ˈkwɛstʃən blæŋk/ (phr, B1) bỏ trống một câu. Ví dụ: Never leave a question blank in a multiple-choice test (Đừng bao giờ bỏ trống câu nào trong bài trắc nghiệm). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **educated guess** /ˈɛdʒəˌkeɪtɪd ɡɛs/ (phr, B2) phỏng đoán có cơ sở. Ví dụ: Use what you know about the topic to make an educated guess (Hãy dùng hiểu biết về chủ đề để phỏng đoán có cơ sở). - **background knowledge** /ˈbækˌɡraʊnd ˈnɑlɪdʒ/ (phr, B1) hiểu biết nền. Ví dụ: Background knowledge can help you choose the most logical option (Hiểu biết nền có thể giúp bạn chọn phương án hợp lý nhất). - **average score** /ˈævərɪdʒ skɔr/ (phr, B1) điểm trung bình. Ví dụ: Your level depends on the average score of the four skills (Bậc của bạn phụ thuộc vào điểm trung bình của bốn kỹ năng). - **announcement** /əˈnaʊnsmənt/ (n, B1): thông báo (một dạng bài nghe ở Part 1). Ví dụ: Part 1 may include an announcement at a train station (Part 1 có thể có một thông báo ở ga tàu). - **instructions** /ɪnˈstrʌkʃənz/ (n, A2): lời hướng dẫn. Ví dụ: Listen to the instructions before you start the machine (Hãy nghe lời hướng dẫn trước khi bạn bật máy). - **long conversation** /lɔŋ ˌkɑnvərˈseɪʃən/ (phr, A2): hội thoại dài (Part 2). Ví dụ: In Part 2, you answer four questions about each long conversation (Ở Part 2, bạn trả lời bốn câu hỏi về mỗi hội thoại dài). - **recording** /rɪˈkɔrdɪŋ/ (n, A2): đoạn ghi âm. Ví dụ: The recording will be played once only (Đoạn ghi âm chỉ được phát một lần). - **option** /ˈɑpʃən/ (n, A2): phương án lựa chọn. Ví dụ: Read all four options before the speaker starts (Hãy đọc cả bốn phương án trước khi người nói bắt đầu). - **once only** /wʌns ˈoʊnli/ (phr, A2): chỉ một lần. Ví dụ: You will hear each conversation once only (Bạn chỉ được nghe mỗi hội thoại một lần). - **answer sheet** /ˈænsər ʃit/ (phr, A2): phiếu trả lời. Ví dụ: Write your final answers on the answer sheet (Hãy ghi đáp án cuối cùng vào phiếu trả lời). - **transfer your answers** /trænsˈfər jər ˈænsərz/ (phr, B1): chuyển đáp án (từ giấy nháp sang phiếu). Ví dụ: You have five minutes to transfer your answers at the end (Bạn có năm phút cuối để chuyển đáp án). - **headphones** /ˈhɛdfoʊnz/ (n, A2): tai nghe. Ví dụ: Check that your headphones work before the test starts (Hãy kiểm tra tai nghe có hoạt động không trước khi bài thi bắt đầu). - **pause** /pɔz/ (v, B2): tạm dừng. Ví dụ: Do not pause the recording too often (Đừng tạm dừng đoạn ghi âm quá thường xuyên). - **guess** /ɡɛs/ (v, A1): đoán. Ví dụ: If you cannot hear the answer, guess from the options (Nếu bạn không nghe được đáp án, hãy đoán dựa vào các phương án). - **There are three parts in this section.**: Phần thi này có ba phần. (câu thường gặp trong lời hướng dẫn đầu bài Nghe). - **You will hear each recording once only.**: Bạn chỉ được nghe mỗi đoạn ghi âm một lần. (không có lần nghe thứ hai). - **You now have 25 seconds to read questions 9 to 12.**: Bây giờ bạn có 25 giây để đọc các câu từ 9 đến 12. (thời gian đọc nằm trong file nghe; đọc ngay). - **Listen to a conversation and answer questions 13 to 16.**: Hãy nghe một hội thoại và trả lời các câu từ 13 đến 16. (dấu hiệu đã sang hội thoại mới ở Part 2). - **You have five minutes to transfer your answers to the answer sheet.**: Bạn có năm phút để chuyển đáp án sang phiếu trả lời. (cuối bài Nghe). - **The Listening test has three parts and 35 questions.**: Bài Nghe có ba phần và 35 câu. (không phải 2 hay 4 phần, không phải 20, 25 hay 40 câu). - **Part 3 consists of talks and lectures.**: Part 3 gồm các bài nói và bài giảng. (không phải hội thoại ngắn hay lời hướng dẫn). - **I use all the time and check the questions I was unsure about.**: Tôi dùng hết thời gian và xem lại các câu tôi phân vân. (tránh làm một lượt rồi chuyển sớm). - **I read the options and choose the most logical one.**: Tôi đọc các phương án và chọn cái hợp lý nhất. (tránh chọn cùng một chữ cho nhiều câu). ### Nghe Part 1: hội thoại ngắn (20 mục) #### Part 1 gồm những gì Phần Nghe có **3 phần, 35 câu**, làm trong **khoảng 40 phút**, đã gồm thời gian chuyển đáp án. Mỗi bài nghe chỉ được nghe **một lần**. **Part 1 có 8 câu.** Mỗi câu ứng với một bài nghe ngắn (recording) và một câu hỏi có bốn phương án A, B, C, D. Bài nghe của Part 1 thuộc ba loại: **hội thoại ngắn** (short conversation) giữa hai người, **thông báo** (announcement) và **hướng dẫn** (instruction). Sách luyện có thể có mục ghi "Part 1 (Announcements)" với vài câu: đó là bài luyện riêng một loại bài nghe, không phải định dạng đề thi. Part 1 của đề thi vẫn có 8 câu và đủ ba loại. #### Trước khi nghe: đọc câu hỏi và gạch từ khóa Dùng thời gian trước khi nghe để **đọc câu hỏi trước**, biết mình sắp nghe gì. **Gạch từ khóa vừa đủ:** danh từ, động từ, tính từ quan trọng, cả **từ hỏi** và **tên nhân vật**. Không chép cả câu hỏi. Ví dụ câu "What will the weather be like on Saturday?" có thể gạch "What, weather, Saturday". Ví dụ: "Which sport will the girl try at the club?" → từ khóa "sport, girl, try, club" → cần nghe tên một môn thể thao. **Từ hỏi và từ khóa cho biết loại thông tin cần nghe:** How + travel → phương tiện; Where → vị trí, nơi chốn; What time → giờ; work, job, office → nơi làm, nghề; like, enjoy → thích hay không thích; wear → trang phục. **Thứ tự đọc:** đọc câu hỏi trước tiên. Còn thời gian thì đọc hiểu trước cả bốn phương án để khi nghe là chọn được ngay; nghe xong mới đọc phương án thì không kịp. Phương án dài mà không kịp đọc thì vừa nghe vừa nhìn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** thời gian đọc đề ở đầu phần Nghe chỉ khoảng một đến hai phút, đủ đọc câu hỏi và phương án của 3–4 câu đầu. Hãy bỏ qua phần hướng dẫn đã quen để đọc câu hỏi, ưu tiên câu có phương án dài. Chọn xong câu nào thì nhảy ngay sang đọc trước câu kế tiếp. Đừng đợi bài nghe bật rồi mới đọc: thông tin của các câu đầu qua rất nhanh, lỡ câu đầu thì dễ hoảng tới cuối bài. **Gặp từ lạ trong câu hỏi hoặc phương án:** đọc cả câu, hoặc câu trước và câu sau, để đoán nghĩa. Cách đọc trước này dùng được cho cả Part 2 và Part 3. #### Bám trình tự của hội thoại Hội thoại đi theo một mạch: một vật hoặc một người thường được **nhắc trước** khi câu sau dùng đại từ để nói về đối tượng đó. Ví dụ: "Can you lend me your camera for the trip?" – "Sorry, it's broken." Câu "it's broken" chỉ có nghĩa khi "camera" đã được nói ở câu trước. **Bài luyện đánh số:** trước khi nghe, đọc một danh sách 8 từ hoặc cụm và tra nghĩa từ mới. Khi nghe, đánh số 1–8 theo thứ tự chúng xuất hiện. Câu hỏi được đọc ở đầu bài nghe không tính, chỉ tính từ trong hội thoại. Bài luyện này giúp bạn bám mạch hội thoại và làm quen từ vựng trước khi làm câu hỏi. **Lỗi hay gặp:** đánh số theo thứ tự mình đoán thay vì thứ tự nghe; đặt câu trả lời (vd. "it's broken") trước vật được hỏi; đặt từ chỉ hoạt động sau tờ rơi nói về hoạt động đó; đặt câu hỏi đuôi "isn't it?" ở cuối trong khi nó nằm ngay đầu hội thoại. #### Nhiều phương án được nhắc, chỉ một được chốt Trong Part 1, **hầu hết phương án đều xuất hiện trong bài nghe**. Nghe thấy một phương án chưa có nghĩa là nó đúng. **Phương án sai bị loại bằng thông tin đi kèm:** đồ vật bị hư, người nói không đủ giỏi, khóa học chưa mở, màu thuộc về đồ vật khác, phòng không yên tĩnh, câu phủ định ("I can never guess what she likes"), lý do từ chối ("it's too expensive for me"). **Phương án đúng được chốt** bằng câu đồng ý hoặc câu quyết định: "All right", "OK, that one, thanks", "Let's do that", "I'll wear it later". Phương án **không được nhắc trực tiếp** vẫn có thể đúng nếu các chi tiết trong bài dẫn tới phương án đó; hãy đối chiếu ý trước khi loại. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** chỗ có "but" thường là chỗ đổi thông tin. Câu sau có thể bổ sung làm đổi đáp án ("…as well"), hoặc đưa thêm một con số gây nhiễu ở dạng phủ định ("there's no way I'm taking a third one"). **Bám đúng danh từ trong câu hỏi.** Khi bài nhắc nhiều vật cùng loại (áo khoác và túi xách), màu của túi không phải màu của áo khoác. **Đáp án có thể phải suy ra.** Có bài không nói tên món quà. Người nói chỉ cho biết người nhận lúc nào cũng viết thư, và món quà là một cái "gold-colored" (màu vàng kim). Người hay viết thư cần bút, nên món quà là cây bút. Hãy tự hỏi: chi tiết này hợp với phương án nào? **Khung ghi chú cho mỗi phương án:** có được nhắc không → nếu bị loại thì vì gì → nếu được chốt thì bằng câu nào → nếu không nhắc thì ghi "not mentioned". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nghe được phương án có vẻ đúng thì chọn tạm ngay (chỉ mất một giây), rồi nghe tiếp, nhất là sau "but", để sửa nếu cần. #### Ví dụ mẫu: loại phương án **Câu hỏi:** What will Tom buy for his sister? A. A scarf. B. A book. C. A bag. D. A watch. **Bài nghe:** Woman: What are you getting Lily for her birthday? A scarf? – Man: She's got lots of scarves already. I thought about a book, but I can never guess which writers she likes. – Woman: What about a watch? Hers stopped working last week. – Man: Good idea. She's always late anyway. All right, a watch it is. **Cách làm:** A bị loại vì Lily đã có nhiều khăn. B bị loại bằng câu phủ định sau "but". C không được nhắc, loại ngay. D được chốt bằng "All right, a watch it is". Đáp án D. #### Câu khó: hiểu cả câu và suy luận từ chi tiết **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ khoảng câu 7 của Part 1 (và ở Part 2), bài nghe nhắc đủ cả bốn phương án. Bắt từ khóa không còn đủ; phải hiểu nguyên câu. Đáp án có thể nằm ở câu giữa. **Chú ý mốc thời gian** (last year hay now) và **đối tượng của ý thích** (thích thầy dạy hay thích môn học). Ví dụ: "Last year I loved history because the teacher was so funny. This year we have geography, but my favourite subject is still art." Câu hỏi "Which subject does she like best now?" → art. History là chuyện năm trước; geography chỉ là môn học năm nay. **Dùng chi tiết để suy luận.** "Singing" hợp với ca sĩ, không hợp với tay trống hay người chơi guitar. Một người được giới thiệu bằng tên nữ kèm quan hệ "the drummer's sister" thì không phải tay trống; người đó là một ca sĩ nữ. **Tên riêng trong phương án** (tên ban nhạc, tên công ty) có thể nghe giống một cụm từ thường. Đọc phương án trước để nhận ra tên riêng khi nó xuất hiện. **Nghe hết câu sau.** Nghe được "IT" hay "design" rồi chọn ngay thì dễ bỏ lỡ câu sau sửa lại ý. Giữ bình tĩnh và cố hiểu điều người nói muốn nói. Ở Part 2, ba phương án có thể bị **sửa sai một chút** so với bài nghe. Ví dụ bài chỉ nói đậu xe trong thành phố rất mắc (đắt) nên tốt nhất là không đi xe; phương án "ông ấy muốn chỗ mới có bãi đậu xe" là sai vì bài không nói vậy. Phương án đúng lại dùng từ đồng nghĩa: "I have a large staff" ứng với "The number of his employees is large". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **keyword** /ˈkiwərd/ (n, B1) từ khóa. Ví dụ: Underline the keywords in each question (Hãy gạch dưới các từ khóa trong mỗi câu hỏi). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **rule out** /rul aʊt/ (phr v, B2) loại (một phương án). Ví dụ: The word "broken" rules out the camera (Từ "broken" loại phương án chiếc máy ảnh). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **not good enough** /nɑt ɡʊd ɪˈnʌf/ (phr, A2) không đủ giỏi, không đủ tốt (lý do loại). Ví dụ: I can't sing at the party because I'm not good enough (Tôi không hát ở bữa tiệc được vì tôi hát không đủ hay). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **there's no way** /ðɛrz noʊ weɪ/ (phr, B1) không đời nào, chắc chắn không. Ví dụ: There's no way I'm buying a third pair of shoes (Không đời nào tôi mua đôi giày thứ ba). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **leaflet** /ˈliflət/ (n, B2) tờ rơi. Ví dụ: The leaflet says the course starts in June (Tờ rơi ghi khóa học bắt đầu vào tháng Sáu). - **gold-colored** /ˈɡoʊldˌkʌlərd/ (adj, B1) màu vàng kim. Ví dụ: She bought a gold-colored watch for her mother (Chị ấy mua một chiếc đồng hồ màu vàng kim cho mẹ). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **drummer** /ˈdrʌmər/ (n, B1) tay trống, người chơi trống. Ví dụ: The drummer plays at the back of the stage (Tay trống chơi ở phía sau sân khấu). - **underline** /ˌʌndərˈlaɪn/ (v, B1): gạch dưới. Ví dụ: Underline the question word and the name of the speaker (Hãy gạch dưới từ hỏi và tên người nói). - **How will … travel to …?** /haʊ wɪl ˈtrævəl tuː/: Câu hỏi về phương tiện đi lại (nghe tên xe, tàu, máy bay). Ví dụ: How will Anna travel to the beach? Listen for bus, car or bike (Anna sẽ đến bãi biển bằng phương tiện gì? Hãy nghe tên xe buýt, ô tô hay xe đạp). - **Where is …?** /wer ɪz/: Câu hỏi về vị trí, nơi chốn. Ví dụ: Where is the post office? It's opposite the park (Bưu điện ở đâu? Nó ở đối diện công viên). - **What time does … start?** /wʌt taɪm dʌz stɑːrt/: Câu hỏi về giờ (chuẩn bị đổi nhẩm cách đọc giờ). Ví dụ: What time does the meeting start? At half past nine (Cuộc họp bắt đầu lúc mấy giờ? Lúc chín giờ rưỡi). - **not mentioned** /nɑt ˈmɛnʃənd/ (phr, B1): không được nhắc tới (loại ngay). Ví dụ: Option C is not mentioned in the recording (Phương án C không được nhắc tới trong bài nghe). - **I'm afraid** /aɪm əˈfreɪd/ (phr, A2): tôi e là (mở lời từ chối hoặc báo tin xấu). Ví dụ: I'm afraid the pool is closed today (Tôi e là hôm nay hồ bơi đóng cửa). - **too expensive** /tu ɪkˈspɛnsɪv/ (phr, A2): mắc (đắt) quá (lý do loại). Ví dụ: The taxi is too expensive for me, so I'll take the bus (Đi taxi mắc (đắt) quá với tôi, nên tôi sẽ đi xe buýt). - **as well** /əz wɛl/ (phr, A2): cũng, thêm nữa (thông tin bổ sung có thể đổi đáp án). Ví dụ: I packed a big suitcase, and I took my backpack as well (Tôi xếp một vali lớn, và tôi mang thêm cả ba lô nữa). - **All right** /ɔl raɪt/ (phr, A1): được rồi, đồng ý (câu chốt). Ví dụ: All right, let's have pizza tonight (Được rồi, tối nay mình ăn pizza nhé). - **race** /reɪs/ (n, A2): cuộc đua (chạy nước rút là sprint). Ví dụ: He wore a cap in the race (Anh ấy đội nón lưỡi trai trong cuộc đua). - **ride** /raɪd/ (n, A2): trò chơi (trong công viên giải trí). Ví dụ: The roller coaster is the most exciting ride in the park (Tàu lượn siêu tốc là trò chơi hấp dẫn nhất trong công viên). - **singer** /ˈsɪŋər/ (n, A1): ca sĩ, người hát. Ví dụ: The band has a new singer this year (Năm nay ban nhạc có một ca sĩ mới). - **Turn left at the second street, not the first.**: Quẹo trái ở con đường thứ hai, không phải con đường thứ nhất. (bài chỉ đường nhắc nhiều chi tiết gây nhiễu; chọn theo câu chỉ đường cuối cùng). - **There's a direct flight, but it's too expensive, so I'll go by coach.**: Có chuyến bay thẳng, nhưng mắc (đắt) quá, nên tôi sẽ đi xe khách. (câu hỏi về phương tiện: chọn coach; sau "but" là chỗ đổi thông tin). - **The black jacket is nice, but your green bag looks even better.**: Áo khoác đen đẹp đó, nhưng cái túi xanh lá của bạn còn đẹp hơn. (hỏi màu áo khoác thì không chọn green; green là màu của túi). - **Number 12, please. It's quieter.**: Cho tôi phòng số 12. Phòng đó yên tĩnh hơn. (phòng được đưa ra trước bị đổi; câu chốt cho biết đáp án). - **Let's leave the park for another day and go to the cinema.**: Để công viên hôm khác đi, mình đi xem phim. (park chỉ được đề nghị rồi để lúc khác; câu chốt chọn cinema). - **I was only taking one suitcase, but I'm bringing a small backpack as well.**: Tôi định chỉ mang một vali, nhưng tôi mang thêm một ba lô nhỏ nữa. (chỉ nghe câu đầu sẽ chọn sai; "as well" làm đổi đáp án). - **Last year I liked history, but now art is my favourite subject.**: Năm ngoái tôi thích môn sử, nhưng giờ mỹ thuật là môn tôi thích nhất. (chú ý mốc thời gian: hỏi môn thích nhất bây giờ thì chọn art). - **Grandpa spends every morning in his garden, so I bought him something to protect his hands.**: Sáng nào ông cũng ở trong vườn, nên tôi mua cho ông một món để bảo vệ tay. (bài không nói "gloves"; suy ra từ chi tiết: món quà là đôi găng tay làm vườn). ### Nghe: paraphrase và cách đọc giờ (15 mục) #### Paraphrase: đáp án nói lại bằng từ khác Đáp án đúng thường **không được nói nguyên văn**. Paraphrase là nói lại bằng từ đồng nghĩa hoặc cấu trúc khác mà không đổi nghĩa. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong đề thật, câu nghe trùng nguyên văn phương án đúng chỉ khoảng một hai câu, thường là những câu đầu. Part 2 và Part 3 dùng paraphrase nhiều hơn. Đổi một từ còn dễ nhận ra; cả câu dài được nói lại thì khó hơn nhiều. **Trùng từ chỉ là dấu hiệu, không phải luật.** Phương án lặp nguyên từ của bài nghe có thể là bẫy, nhưng cũng có thể đúng. Hãy kiểm ý của cả câu trước khi chọn. **Các cặp hay gặp:** cinema ↔ watch a film; wear ↔ have on (put on là hành động mặc vào); sunny ↔ sunshine; take ↔ bring; present ↔ gift; leave ↔ depart; brilliant ↔ very good; staff ↔ employees; uninterested in ↔ isn't keen on; once ↔ one time; accommodation ↔ housing; damage ↔ spoil; "liked the staff" ↔ "the people were very nice". **Một ý có thể được nói bằng cả câu.** Phương án "avoid damaging the area" có thể ứng với lời nghe "We never leave any litter there, and we don't make fires." **Đổi đại từ khi tường thuật.** Người nói dùng "us", phương án viết lại thành "them". Nghe "us" mà không thấy "us" trong phương án thì dễ chọn nhầm "him". Phải nghe đúng ai được nói tới: "The ride made me feel sick" là người nói thấy buồn nôn, không phải người đi cùng. **Cách học:** khi chữa bài, ghi cụm tương đương ngay cạnh phương án. Học từ khó và từ đồng nghĩa (chance = opportunity), ôn lại nhiều lần; vốn từ này dùng được cả cho Writing. **Lỗi hay gặp:** chỉ bắt từ khóa. Câu có từ y hệt phương án thì làm đúng, câu dùng từ đồng nghĩa thì không nghe ra. #### Nghe giờ: ba cách đọc và bẫy giờ **1. giờ + phút:** 6:20 = six twenty; 2:30 = two thirty. **2. phút + past + giờ** (giờ hơn, phút 1–30): 6:20 = twenty past six. **quarter** = 15 phút, **half** = 30 phút: 6:15 = quarter past six (hoặc fifteen past six); 2:30 = half past two. **3. phút kém + to + (giờ + 1)** (giờ kém, phút 31–59), giống cách nói "kém" trong tiếng Việt: 5:35 = twenty-five to six (6 giờ kém 25); 1:45 = quarter to two (2 giờ kém 15). Ký hiệu "1/4" chỉ là cách viết, không phải một cách đọc riêng. Bài nghe và phương án có thể dùng hai cách khác nhau, vd. nghe "six thirty" còn phương án viết "half past six". Nhìn phương án trước 1–2 giây để biết mỗi phương án là mấy giờ; nghe giờ dạng chữ thì ghi ngay bằng số. Không đổi nhẩm kịp là mất câu, vì bài nghe chuyển sang câu tiếp ngay. **Bẫy nhiều mốc giờ:** bài thường nhắc nhiều giờ (giờ bắt đầu, giờ hẹn gặp, thời lượng). Chỉ một mốc trả lời câu hỏi; mốc nói đầu tiên chưa chắc đúng hay sai, phải đối chiếu với từ khóa. **Câu hỏi đuôi:** người nói thêm "isn't it?" khi muốn người kia xác nhận điều mình nói. Giờ đi kèm câu hỏi đuôi có thể bị sửa: "The match is at four, isn't it?" – "No, at five." → đáp án là 5:00. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **synonym** /ˈsɪnənɪm/ (n, B2) từ đồng nghĩa. Ví dụ: "Chance" is a synonym of "opportunity" ("Chance" là từ đồng nghĩa của "opportunity"). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **watch a film** /wɑtʃ ə fɪlm/ (phr, A1) xem phim (ở rạp: go to the cinema). Ví dụ: Let's watch a film at the new cinema tonight (Tối nay mình đi xem phim ở rạp mới nhé). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be keen on** /bi kin ɑn/ (phr, B1) thích, hứng thú với (isn't keen on = uninterested in). Ví dụ: My brother isn't keen on horror films (Anh tôi không thích phim kinh dị). - **uninterested in** /ʌnˈɪntrəstɪd ɪn/ (phr, B2) không hứng thú với. Ví dụ: She seems uninterested in football (Chị ấy có vẻ không hứng thú với bóng đá). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **quarter past** /ˈkwɔrtər pæst/ (phr, A2) hơn 15 phút. Ví dụ: The bus leaves at quarter past eight (Xe buýt chạy lúc 8 giờ 15). - **quarter to** /ˈkwɔrtər tu/ (phr, A2) kém 15 phút (tính theo giờ kế tiếp). Ví dụ: The shop closes at quarter to six (Cửa hàng đóng cửa lúc 6 giờ kém 15, tức 5:45). - **half past** /hæf pæst/ (phr, A2) rưỡi, hơn 30 phút. Ví dụ: Lunch is at half past twelve (Bữa trưa lúc 12 giờ rưỡi). - **isn't it?** /ˈɪzənt ɪt/ (phr, A2) phải không? (câu hỏi đuôi để xác nhận). Ví dụ: The test is on Friday, isn't it? (Bài kiểm tra vào thứ Sáu, phải không?). - **tag question** /tæɡ ˈkwɛstʃən/ (phr, B1) câu hỏi đuôi. Ví dụ: A tag question asks the other person to confirm something (Câu hỏi đuôi yêu cầu người kia xác nhận một điều). - **paraphrase** /ˈpærəˌfreɪz/ (n, v, B2): cách nói lại (bằng từ hoặc cấu trúc khác, không đổi nghĩa) (n); nói lại theo cách khác (v). Ví dụ: "Have on" is a paraphrase of "wear" in this answer ("Have on" là cách nói lại của "wear" trong đáp án này). - **put on** /pʊt ɑn/ (phr v, A2): mặc, đội, mang vào (hành động mặc vào; wear là đang mặc). Ví dụ: It's cold, so put on your jacket (Trời lạnh, nên hãy mặc áo khoác vào). - **sunshine** /ˈsʌnʃaɪn/ (n, A1): ánh nắng (= trời sunny). Ví dụ: We'll have plenty of sunshine this weekend (Cuối tuần này trời sẽ nhiều nắng). - **bring** /brɪŋ/ (v, A1): mang theo (có thể thay cho take khi nói mang đồ đi). Ví dụ: Don't forget to bring your swimsuit (Đừng quên mang theo đồ bơi). - **brilliant** /ˈbrɪljənt/ (adj, A2): rất hay, tuyệt (= very good). Ví dụ: The show was brilliant, and I enjoyed every minute (Buổi diễn rất hay, tôi thích từng phút). - **once** /wʌns/ (adv, A1): một lần (phương án có thể ghi số "One"). Ví dụ: I've been to Da Lat only once (Tôi mới đến Đà Lạt có một lần). - **housing** /ˈhaʊzɪŋ/ (n, B2): chỗ ở, nhà ở (= accommodation). Ví dụ: The job comes with free housing and meals (Công việc có kèm chỗ ở và bữa ăn miễn phí). - **spoil** /spɔɪl/ (v, B2): làm hư (làm hỏng), làm mất vẻ đẹp (= damage). Ví dụ: Too much rubbish can spoil the beach (Quá nhiều rác có thể làm hư bãi biển). - **My cap is in my bag. I'll put it on before the race.**: Nón của tôi ở trong túi. Tôi sẽ đội nó trước cuộc đua. (put on là đội vào; phương án đúng phải có cả nón). - **The best photo is the one of us on the bridge.**: Tấm ảnh đẹp nhất là tấm có cả nhóm mình trên cầu. (phương án tường thuật thành "them"; đừng chọn "him" chỉ vì không thấy "us"). - **My aunt isn't keen on rides, so she just watched us.**: Dì tôi không thích các trò chơi, nên dì chỉ đứng xem chúng tôi. (isn't keen on = uninterested in; phải nghe được "not"). - **I've only been there once.**: Tôi mới đến đó có một lần. (phương án có thể ghi "One"; số lần của người kia là bẫy). - **We have a big team now, so we need a larger office.**: Giờ chúng tôi có đội ngũ đông, nên cần văn phòng lớn hơn. (ứng với phương án "The number of employees is large"). - **It starts at quarter to eight, but let's meet outside at half past seven.**: Phim bắt đầu lúc 8 giờ kém 15, nhưng mình gặp nhau ở ngoài lúc 7 giờ rưỡi nhé. (hỏi giờ phim bắt đầu thì chọn 7:45; 7:30 chỉ là giờ hẹn gặp). - **5:35 is twenty-five to six.**: 5:35 là 6 giờ kém 25. (phút 31–59: đọc số phút kém + to + giờ kế tiếp). ### Nghe Part 1: thông báo (11 mục) #### Thông báo trong Part 1 Part 1 của đề Nghe có **8 câu**. Mỗi câu là một đoạn ghi âm ngắn riêng: hội thoại ngắn (short conversations), thông báo (announcements) hoặc lời hướng dẫn (instructions). Toàn bộ phần Nghe kéo dài **khoảng 40 phút**, đã gồm thời gian chuyển đáp án. Mỗi đoạn chỉ được nghe một lần. Thông báo hay gặp: ở ga tàu, bến xe, sân bay; dự báo thời tiết; thông tin về chuyến đi của trường; lời nhắn trong gia đình (vd. chuẩn bị quà sinh nhật). Với một thông báo, bạn cần làm hai việc: **(1) nắm chủ đề**, tức thông báo nói về việc gì; **(2) gắn đúng từng mốc thông tin** (giờ, ngày, người) với đối tượng mà câu hỏi hỏi tới. #### Bước 1: ghi từ nghe được rồi suy ra chủ đề **Cách làm:** nghe → ghi nhanh mọi từ hoặc cụm nghe được ra giấy nháp → nhóm các từ đó lại → đặt tên chủ đề. Bạn không cần nghe hiểu từng câu; chỉ cần đủ từ khóa để thấy chúng cùng nói về một việc. **Ví dụ:** ghi được "train, arriving, platform, delayed, depart, passengers" → thông báo về **lịch tàu chạy** (train timetable / train schedule). Ghi được "rain, sunshine, tomorrow, cooler, weekend" → **dự báo thời tiết** (weather forecast). Ghi được "trip, museum, bring, ticket, bus leaves at" → **thông tin chuyến đi của trường** (school trip information). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ được lặp lại nhiều lần trong thông báo (vd. "train") thường là từ dễ nghe nhất và cũng gần với chủ đề nhất. Hãy ghi nó trước. Khi câu hỏi là "What is the announcement mainly about?" hay "What is the talk mainly about?", chủ đề bạn vừa đặt tên chính là căn cứ để chọn phương án. #### Bước 2: gắn mốc giờ với đúng chuyến Thông báo tàu, xe thường có **nhiều mốc giờ** cho nhiều chuyến khác nhau. Với mỗi mốc giờ, hãy tự hỏi: chuyến nào? **from** (chuyến đến, từ nơi khác tới) hay **to** (chuyến đi, rời đi tới nơi khác)? Chuyến đó **đến, đi hay bị hoãn**? **Ví dụ:** "The 8:40 train from Oxford has arrived at platform 3. The 8:30 train to Oxford is delayed and will now leave at 8:55." → 8:40 là chuyến **đến từ** Oxford; 8:30 là giờ cũ của chuyến **đi** Oxford bị hoãn; 8:55 là **giờ khởi hành mới** của chuyến đi Oxford. Nếu câu hỏi là "What time will the train to Oxford leave?", đáp án là 8:55. Chữ **now** trong "will now leave at…" hay "will now depart at…" báo giờ mới, thay cho giờ cũ. Từ đã có trong khóa: platform, depart, delay. **Lỗi hay gặp:** chọn giờ nghe được đầu tiên; nhầm chuyến đến (from) với chuyến đi (to) cùng tên thành phố; chọn giờ cũ của chuyến bị hoãn. #### Bước 3: gắn thông tin thời tiết với đúng ngày Dự báo thời tiết thường nói nhiều ngày liền nhau: **today** (hôm nay), **tomorrow** (ngày mai), **by the weekend** (vào cuối tuần). Khi nghe, ghi ký hiệu ngày cạnh từng thông tin, vd. T = today, To = tomorrow, W = weekend. Chỉ lấy thông tin của **đúng ngày câu hỏi hỏi**. Ví dụ: "Tomorrow will be cool and foggy in the morning. By the weekend it will be hot and dry." Hỏi về ngày mai thì đáp án là "cool and foggy"; "hot and dry" là của cuối tuần. **Lỗi hay gặp:** nghe được "hot and dry" ở cuối thông báo rồi chọn cho ngày mai. Thông tin nói sau cùng thường là của ngày xa nhất. #### Bước 4: nhiều người thì ghi ai làm gì Khi thông báo hay lời nhắn có nhiều người, ghi chữ cái đầu của mỗi người cạnh việc người đó làm, vd. G = the girl, M = Mom, D = Dad. **Đại từ:** "she", "he", "him", "her" thường chỉ người đã được nhắc đến; hãy dựa vào ngữ cảnh để xác định đó là ai. Ví dụ: "I got Grandma a warm scarf. She always feels cold in the evening." → người hay bị lạnh là Grandma, không phải người đang nói. **Suy luận khi bài không nói thẳng:** bài nghe có thể không nói tên món đồ mà chỉ cho gợi ý. Ví dụ, người con gái chỉ nói đã mua cho mẹ "một cái màu vàng kim", rồi nói thêm rằng mẹ lúc nào cũng viết thư. Ghép hai gợi ý: món quà hợp với người hay viết thư → **cây bút** (pen). Phương án đúng có thể là từ không có trong bài; hãy chọn cái khớp với mọi gợi ý. **Lỗi hay gặp:** trả lời "the girl" cho câu "Who always writes letters?" vì người con gái là người đang nói. Hãy xét "she" chỉ ai trước khi chọn. #### Luyện Part 1 thông báo theo từng bước **Lượt nghe 1 (nắm chủ đề):** nghe từng thông báo, ghi từ vào cột note, rồi viết "The announcement is about…". **Lượt nghe 2 (nghe chi tiết):** mỗi thông báo một kiểu ghi chép: ghi mỗi mốc giờ chỉ cái gì; ghi T / To cạnh thông tin thời tiết; đánh số các món đồ theo thứ tự nghe; ghi ký hiệu người cho câu "Who does what?". **Lượt nghe 3 (trắc nghiệm):** trước khi nghe, **gạch từ khóa** trong câu hỏi (vd. "bus **to** Da Lat", "weather **tomorrow**", "present … **dad**"), rồi chọn một trong bốn phương án A, B, C, D. **Làm đề như thi thật:** mỗi câu một đoạn ghi âm ngắn, nghe một lần, chọn A, B, C hoặc D. Tự chấm bằng đáp án rồi nghe lại những câu sai để tìm chỗ bỏ lỡ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **note down** /noʊt daʊn/ (phr, B1) ghi nhanh lại. Ví dụ: Note down every word you hear in the announcement (Hãy ghi nhanh lại mọi từ bạn nghe được trong thông báo). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **arrive from** /əˈraɪv frʌm/ (phr, A2) đến từ (chuyến đến). Ví dụ: The 6:20 bus arriving from Can Tho is now at gate 2 (Chuyến xe 6:20 đến từ Cần Thơ hiện đang ở cổng số 2). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **departure time** /dɪˈpɑrtʃər taɪm/ (phr, B1) giờ khởi hành. Ví dụ: The new departure time for the coach is 10:45 (Giờ khởi hành mới của xe khách là 10:45). - **non-stop** /ˌnɑnˈstɑp/ (adj, B1) chạy thẳng, không dừng. Ví dụ: This is a non-stop train, so it does not stop at small stations (Đây là tàu chạy thẳng nên nó không dừng ở các ga nhỏ). - **by the weekend** /baɪ ðə ˈwikˌɛnd/ (phr, A2) vào cuối tuần, tới cuối tuần. Ví dụ: It will be warm and sunny by the weekend (Vào cuối tuần trời sẽ ấm và nắng). - **topic** /ˈtɑpɪk/ (n, A1): chủ đề. Ví dụ: Use your notes to guess the topic of the announcement (Hãy dùng ghi chép của bạn để đoán chủ đề của thông báo). - **The announcement is about …**: Thông báo này nói về … (khung nêu chủ đề sau lượt nghe đầu). Ví dụ: The announcement is about a change in the bus timetable (Thông báo này nói về một thay đổi trong lịch chạy xe buýt). - **leave for** /liv fɔr/ (phr, A2): rời đi tới (chuyến đi). Ví dụ: The last ferry leaves for the island at 5 p.m. (Chuyến phà cuối cùng rời đi ra đảo lúc 5 giờ chiều). - **in order** /ɪn ˈɔrdər/ (phr, A2): theo thứ tự. Ví dụ: Number the items in order as you hear them (Hãy đánh số các món đồ theo thứ tự bạn nghe được). - **Who does what?** /huː dʌz wʌt/: Ai làm việc gì? (câu hỏi gắn việc với đúng người). Ví dụ: Listen to the message and decide who does what (Hãy nghe lời nhắn và xác định ai làm việc gì). - **The 8:40 train is arriving from Oxford.**: Chuyến tàu 8:40 đang đến từ Oxford. (from là chuyến đến; đừng nhầm với chuyến đi Oxford). - **The train to Oxford will now leave at 8:55.**: Chuyến tàu đi Oxford giờ sẽ khởi hành lúc 8:55. (now báo giờ mới; đừng chọn giờ cũ của chuyến bị hoãn). - **Tomorrow will be cool and foggy in the morning.**: Ngày mai trời mát và có sương mù vào buổi sáng. (chỉ lấy thông tin gắn với tomorrow khi câu hỏi hỏi về ngày mai). - **Hot and dry weather is expected by the weekend.**: Thời tiết nóng và khô được dự báo sẽ đến chậm nhất vào cuối tuần. (không phải thông tin của ngày mai). - **The mother is the one who always writes letters.**: Người mẹ là người luôn viết thư. (she chỉ người vừa được nhắc tới, không phải người con gái đang nói). - **She bought a gold-colored pen because her mom often writes letters.**: Cô ấy mua cây bút màu vàng kim tặng mẹ vì mẹ hay viết thư. (bài nghe có thể không nói tên món quà; suy ra từ các gợi ý). ### Nghe Part 1: bài hướng dẫn (instructions) (14 mục) #### Bài hướng dẫn là gì Trong Part 1 của bài Nghe có những đoạn nghe ngắn, mỗi đoạn đi với một câu hỏi bốn phương án A, B, C, D. Một dạng hay gặp là **bài hướng dẫn (instructions)**. Bài hướng dẫn có ba loại: **hướng dẫn sử dụng thiết bị** (instruction manual: máy giặt, máy rửa chén, phần mềm), **lời khuyên** (a piece of advice) và **chỉ đường** (giving directions). **Dấu hiệu nhận ra:** câu hướng dẫn mang tính ra lệnh, nên mở đầu bằng động từ nguyên mẫu: **V nguyên mẫu + O …** ("Plug in the kettle."). Câu cấm hoặc cảnh báo mở đầu bằng **Do not / Don't + V …** ("Do not touch the screen while it is charging."). Các bước thường nối bằng từ chỉ trình tự: first, then, after that, finally. Khi sắp xếp các bước, hãy dựa vào hai thứ: từ chỉ trình tự và logic của việc làm (phải bỏ đồ vào máy trước rồi mới bấm nút chạy). Một số bài nghe có kèm câu hỏi: bạn nghe rồi chọn đáp án đúng nhất. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài nghe không đọc lại câu hỏi cho bạn, nên phải tập trung nghe ngay từ câu đầu tiên. Hãy đọc trước câu hỏi và các phương án trong thời gian đề cho. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi thi trên máy, bạn có thể tạm dừng bài nghe nhưng không tua lại được; đồng hồ trên giao diện phần mềm có thể hiện 45 phút. Thông tin đã xác nhận theo quy định của kỳ thi: mỗi bài nghe chỉ phát một lần, phần Nghe kéo dài khoảng 40 phút. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **instruction manual** /ɪnˈstrʌkʃən ˈmænjuəl/ (phr, B1) sách hướng dẫn sử dụng. Ví dụ: Read the instruction manual before you use the new rice cooker (Hãy đọc sách hướng dẫn sử dụng trước khi bạn dùng nồi cơm điện mới). - **a piece of advice** /ə ˌpis əv ədˈvaɪs/ (phr, A2) một lời khuyên. Ví dụ: My aunt gave me a piece of advice about saving money (Dì tôi cho tôi một lời khuyên về việc tiết kiệm tiền). - **give directions** /ˌɡɪv dəˈrɛkʃənz/ (phr, A2) chỉ đường. Ví dụ: The guard gave us directions to the car park (Người bảo vệ chỉ đường cho chúng tôi tới bãi đậu xe). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **detergent** /dɪˈtərdʒənt/ (n, B2) bột giặt, nước giặt. Ví dụ: Use less detergent when you wash only a few clothes (Hãy dùng ít bột giặt hơn khi bạn giặt ít quần áo). - **fabric softener** /ˈfæbrɪk ˈsɔfnər/ (n, B2) nước xả vải. Ví dụ: Fabric softener makes towels feel soft (Nước xả vải làm khăn tắm mềm hơn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **log in** /ˌlɔɡ ˈɪn/ (phr v, B1) đăng nhập. Ví dụ: You need to log in before you can see your grades (Bạn cần đăng nhập rồi mới xem được điểm). - **operate** /ˈɑpəreɪt/ (v, B2): vận hành, cho (máy) chạy. Ví dụ: It is easy to operate this coffee machine (Chiếc máy pha cà phê này dễ vận hành). - **dishwasher** /ˈdɪʃwɑʃər/ (n, B1): máy rửa chén (rửa bát). Ví dụ: Put the dirty plates in the dishwasher after dinner (Hãy cho dĩa dơ vào máy rửa chén sau bữa tối). - **washing machine** /ˈwɑʃɪŋ məʃin/ (n, A2): máy giặt. Ví dụ: Our washing machine is too noisy at night (Máy giặt nhà chúng tôi quá ồn vào ban đêm). - **compartment** /kəmˈpɑrtmənt/ (n, B2): ngăn (trong máy, tủ, túi). Ví dụ: Pour the liquid into the small compartment on the left (Hãy đổ chất lỏng vào ngăn nhỏ bên trái). - **select** /sɪˈlɛkt/ (v, B2): chọn (trên máy, phần mềm). Ví dụ: Select your language and press OK (Hãy chọn ngôn ngữ của bạn rồi bấm OK). - **click on** /klɪk ɑn/ (phr v, A2): bấm chuột vào. Ví dụ: Click on the small icon in the top corner (Hãy bấm chuột vào biểu tượng nhỏ ở góc trên). - **memorize** /ˈmɛməraɪz/ (v, B1): ghi nhớ, học thuộc. Ví dụ: Try to memorize your new PIN (Hãy cố ghi nhớ mã PIN mới của bạn). - **safe (n)** /seɪf/ (n, B2): két sắt. Ví dụ: Guests can keep their passports in the safe in their room (Khách có thể cất hộ chiếu trong két sắt ở phòng mình). - **automatically** /ˌɔtəˈmætɪkli/ (adv, B1): tự động. Ví dụ: The heater turns off automatically after two hours (Máy sưởi tự động tắt sau hai giờ). - **fork** /fɔrk/ (n, A2): ngã ba, chỗ đường chia làm hai nhánh (nghĩa thường gặp: cái nĩa). Ví dụ: When you reach the fork in the road, keep left (Khi bạn tới ngã ba, hãy đi về bên trái). - **Put the batteries in the remote control first.**: Trước tiên hãy lắp pin vào điều khiển từ xa. (câu hướng dẫn mở đầu bằng V nguyên mẫu). - **Do not open the oven door while the cake is baking.**: Đừng mở cửa lò khi bánh đang nướng. (câu cấm: Do not / Don't + V nguyên mẫu). - **First, fill the kettle. Then switch it on. Finally, wait for the click.**: Trước tiên đổ nước vào ấm. Sau đó bật ấm. Cuối cùng chờ tiếng tách. (first, then, finally cho biết thứ tự các bước). - **The bus station is next to the big red tower. You can't miss it.**: Bến xe buýt nằm cạnh tòa tháp đỏ lớn. Bạn sẽ thấy ngay thôi. (You can't miss it = rất dễ thấy, không thể không thấy; không phải lời dặn "đừng bỏ lỡ"). ### Nghe: đoán từ loại chỗ trống trước khi nghe (11 mục) #### Đoán từ loại từ chữ đứng trước và sau chỗ trống Trong thời gian trước khi nghe, hãy xem từng dòng có chỗ trống và đoán chỗ đó cần **từ loại** gì: danh từ, cụm danh từ, động từ, tính từ. Biết từ loại, bạn biết mình đang chờ nghe loại từ nào. **Cần động từ nguyên mẫu:** sau "to" (to ___ the machine); ở đầu câu hướng dẫn; sau "and" nối hai động từ (close the door and ___); sau "I'll", "will", "not to" (be careful not to ___). **Có thể cần danh từ hoặc cụm danh từ:** sau "the", "in the", "into the", "click on the", "press", "to have the"; sau tính từ (wonderful ___); sau động từ như "organise", "have"; sau "things like". Hãy xét cả câu vì một số vị trí cũng có thể cần từ loại khác. **Cần tính từ:** sau "quite" (get quite ___); sau "are very" (the rooms are very ___, tính từ bổ nghĩa cho chủ ngữ). Sau "is" có thể là tính từ hoặc **quá khứ phân từ** của câu bị động (the program is finished). **Cần V-ing:** sau giới từ "by" (start by ___ing); sau "instead of" (V-ing hoặc danh từ); sau "go" khi nói về một hoạt động (go swimming, went exploring). **Hai chỗ trống nối bằng "and"** thường có cấu trúc tương đương, nhưng không nhất thiết cùng từ loại; hãy xét cả câu. **Chú ý chữ "no":** "have no + N" là phủ định, nghĩa là không có gì đó (The island has no shops). Nếu bỏ sót chữ "no", câu trả lời sẽ mang nghĩa ngược lại. **Điền xong, kiểm hình thức từ:** sau "is" trong câu bị động cần quá khứ phân từ (is finished, không phải "is finish"); sau "by", nếu diễn tả cách làm bằng một hành động thì dùng V-ing (by logging in); "by" cũng có thể đi với danh từ (by bus). **Đoạn có dấu "…":** dấu này cho biết đoạn hội thoại trên đề đã bị rút gọn. Khi nghe, bạn phải theo cả phần không in trên đề rồi mới tới chỗ trống tiếp theo. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bạn không cần nghe hiểu hết cả cụm; bắt được từ khóa quan trọng của chỗ trống (ví dụ freedom, prizes) là đủ. **Lỗi hay gặp:** lần nghe đầu không bắt được các động từ ngắn hoặc từ mới như operate, check, fork, vì chúng đọc nhanh và nối với âm bên cạnh. Hãy đoán trước từ loại để biết chỗ đó cần một động từ, rồi nghe kỹ âm đầu của nó. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **unspoiled** /ˌʌnˈspɔɪld/ (adj, B2) còn hoang sơ, chưa bị con người làm thay đổi. Ví dụ: We found an unspoiled beach with no hotels (Chúng tôi tìm thấy một bãi biển còn hoang sơ, không có khách sạn nào). - **instead of** /ɪnˈstɛd ʌv/ (prep, A2): thay vì (sau đó là V-ing hoặc danh từ). Ví dụ: Instead of taking a taxi, we walked home (Thay vì đi taxi, chúng tôi đi bộ về nhà). - **things like** /θɪŋz laɪk/ (phr, A2): những thứ như (sau đó liệt kê danh từ). Ví dụ: Bring things like a hat, sunscreen and water (Hãy mang những thứ như nón, kem chống nắng và nước). - **be careful not to** /bi ˈkɛrfəl nɑt tu/ (phr, B1): cẩn thận đừng (làm gì). Ví dụ: Be careful not to drop the glass jar (Cẩn thận đừng làm rơi cái hũ thủy tinh). - **freedom** /ˈfridəm/ (n, B2): sự tự do. Ví dụ: Cycling gives me a feeling of freedom (Đạp xe cho tôi cảm giác tự do). - **prize** /praɪz/ (n, A2): giải thưởng. Ví dụ: There are prizes for the three fastest runners (Có giải thưởng cho ba người chạy nhanh nhất). - **When the washing is finished, the light turns green.**: Khi giặt xong, đèn chuyển sang màu xanh. (sau "is" trong câu bị động cần quá khứ phân từ: is finished, không viết "is finish"). - **You can save time by ordering online.**: Bạn có thể tiết kiệm thời gian bằng cách đặt hàng trên mạng. (sau giới từ "by" cần V-ing). - **Last summer we went camping by the lake.**: Mùa hè năm ngoái chúng tôi đi cắm trại bên hồ. (go + V-ing chỉ một hoạt động). - **This small island has no shops.**: Hòn đảo nhỏ này không có cửa hàng nào. (have no + N là phủ định; nghe kỹ chữ "no", đừng điền thành "has shops"). - **The water can get quite cold in winter.**: Nước có thể khá lạnh vào mùa đông. (quite + tính từ: quite cold). - **Close the lid and check the water level.**: Đóng nắp lại và kiểm tra mực nước. (sau "and" nối hai câu hướng dẫn cần động từ nguyên mẫu; "check" đọc nhanh, dễ bị nuốt âm). ### Nghe: chọn đáp án đủ ý nhất (4 mục) #### Đáp án đúng một phần và đáp án đủ ý Bài hướng dẫn tuy ngắn nhưng bạn phải chọn lọc thông tin. Thường có **nhiều phương án đúng một phần**; hãy chọn phương án chứa **đủ mọi ý** mà bài nghe nói. **Ví dụ:** bài nghe nói "Write the code on paper. Then lock the paper in a drawer." Phương án "Write the code on paper" chỉ có một ý; phương án "Write the code down and keep it in a locked place" có đủ hai ý (ghi lại và cất ở chỗ khóa được). Chọn phương án thứ hai. **Phương án ghép hai yếu tố:** nhiều câu hỏi cho phương án gồm hai thông tin, ví dụ loại việc làm + vị trí (temporary + cook), hay số ca + số ngày nghỉ (two shifts + one day off). Bạn phải nghe được **cả hai** và **cả hai đều khớp** mới chọn. Nghe đúng vị trí "cook" nhưng phương án ghi "full-time" trong khi bài nói "temporary" thì không chọn. Phương án chỉ có một yếu tố đúng thì chưa đủ để chọn: nó không sai thông tin, nhưng thiếu yếu tố còn lại (ví dụ đúng giờ làm nhưng không nhắc ngày nghỉ). Phương án được chọn là phương án khớp cả hai yếu tố. Luôn đối chiếu với **chữ trên đề**: đáp án ghi đúng như phương án in trên đề, không ghi theo cách bạn tự tóm tắt. **Lỗi hay gặp:** chọn phương án vì nó có một từ bạn nghe được (cook, waiter, write) mà bỏ qua từ đi kèm (temporary, keep it safely). Hãy kiểm từng phần của phương án. **Lỗi hay gặp:** dịch "keep it in a safe" là "giữ trong sự an toàn". Ở đây "safe" là danh từ, nghĩa là két sắt. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **day off** /ˌdeɪ ˈɔf/ (n, A2) ngày nghỉ. Ví dụ: Workers get one day off every week (Nhân viên được nghỉ một ngày mỗi tuần). - **rates of pay** /ˌreɪts əv ˈpeɪ/ (phr, B2) mức lương (pay động từ: trả tiền; pay danh từ: tiền lương). Ví dụ: The rates of pay are higher at weekends (Mức lương cao hơn vào cuối tuần). - **temporary** /ˈtɛmpərɛri/ (adj, B2): tạm thời, thời vụ. Ví dụ: The shop needs temporary staff for the holiday season (Cửa hàng cần nhân viên thời vụ cho mùa lễ). - **shift** /ʃɪft/ (n, B1): ca làm việc. Ví dụ: I work the morning shift this week (Tuần này tôi làm ca sáng). - **partly** /ˈpɑrtli/ (adv, B2): một phần. Ví dụ: Option C is partly correct, but it does not mention the day off (Phương án C đúng một phần, nhưng không nhắc tới ngày nghỉ). - **choose the best answer** /ˌtʃuz ðə ˌbɛst ˈænsər/ (phr, A2): chọn đáp án đúng nhất. Ví dụ: Listen to the recording and choose the best answer (Hãy nghe đoạn ghi âm và chọn đáp án đúng nhất). ### Nghe Part 1: làm mini test và chữa theo dạng bẫy (18 mục) #### Làm mini test như đề thật Part 1 có **8 câu**, mỗi câu là một đoạn ghi âm ngắn và chỉ được nghe **một lần**. Mini test là lúc bạn làm trọn 8 câu liền nhau như đề thật, rồi chữa từng câu theo các dạng bẫy đã học. **Bước 1. Xem nghĩa câu hỏi và đáp án trước.** Trong thời gian xem đề, đọc câu hỏi, gạch từ hỏi để biết cần nghe loại thông tin nào, rồi đọc hiểu bốn phương án. Gặp từ lạ thì đọc cả phương án để đoán nghĩa. **Bước 2. Nghe một lần và chọn ngay.** Thấy phương án có vẻ đúng thì chọn tạm, rồi nghe tiếp tới hết đoạn, vì câu sau có thể đổi đáp án. Không nghe được thì vẫn chọn phương án hợp lý nhất và chuyển sang câu sau. **Bước 3. Chữa từng câu kèm script.** Với mỗi phương án, ghi: có được nhắc không; nếu bị loại thì loại bằng câu nào; nếu đúng thì được chốt bằng câu nào. Sau đó ghi dạng bẫy mà bạn mắc (giờ, but, thêm "as well", đổi đại từ…) để biết lần sau cần chú ý gì. #### Tám dạng câu của Part 1 và bẫy đi kèm **Giờ (What time …?):** bài thường nhắc nhiều mốc giờ, ví dụ giờ hẹn gặp và giờ phim bắt đầu; chỉ một mốc trả lời câu hỏi. Bài nghe và phương án có thể đọc giờ theo cách khác nhau, nên phải đổi nhẩm ngay: quarter to two = 1:45; quarter past one = 1:15. Giờ đi kèm câu hỏi đuôi ("…, isn't it?") là người nói đang hỏi lại và có thể bị sửa. **Phương tiện (How will … travel?):** sau **but** thường là chỗ đổi thông tin. Phương tiện bị loại thường đi kèm lý do: hư, quá mắc (đắt), hôm đó không chạy. **Vị trí (Where is …?):** bài nhắc nhiều vị trí; vị trí cũ, vị trí bị phủ định là bẫy. Đáp án được chốt khi người hỏi nhắc lại và cảm ơn. **Hoạt động (What is … doing?):** nhiều việc được nhắc, chỉ một việc đúng câu hỏi. Để ý mốc thời gian và người làm: việc đã làm xong, việc sẽ làm, việc của người khác đều không phải đáp án. **Số lượng (How many …? / What … is he taking?):** câu sau có thể **thêm** một thứ ("… as well") làm đổi đáp án. Con số đi với câu phủ định ("there's no way …") là số gây nhiễu. **Đối tượng được tường thuật (Which photo …?):** phương án kể lại lời người nói nên **đổi đại từ**: người nói dùng "us", phương án viết "them"; người nói nói "you", phương án viết "him" hoặc "her". Phải nghe đúng người nào làm việc gì. **Môn học, sở thích (Which subject … best?):** cả bốn phương án đều được nhắc, nên không bắt từ khóa được; phải hiểu cả câu. Để ý mốc thời gian (thích "last year" là chuyện cũ) và đối tượng của ý thích (thích thầy dạy khác với thích môn học). **Người (Who will … next?):** đáp án thường phải suy luận từ chi tiết: hát → ca sĩ (singer); tên nữ cộng với "the drummer's sister" → một nữ ca sĩ (a lady singer). Người làm việc trước đó hoặc sau đó là bẫy. **Lỗi hay gặp:** chọn giờ hẹn gặp thay cho giờ bắt đầu; chọn phương án đứng trước but; dừng nghe khi đã thấy một số lượng, bỏ lỡ "as well"; chọn phương án có "him" vì nghe thấy "you", không nhận ra "us" thành "them"; chọn ngay khi vừa nghe tên một môn học, bỏ lỡ câu sau. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **overnight bag** /ˌoʊvərˈnaɪt bæɡ/ (phr, B1) túi xách nhỏ đựng đồ đi một hai ngày. Ví dụ: I only need an overnight bag for the weekend (Tôi chỉ cần một túi xách nhỏ cho cuối tuần). - **second on the left** /ˈsɛkənd ɑn ðə lɛft/ (phr, A2) (con đường) thứ hai bên trái. Ví dụ: Take the second on the left, and the school is there (Hãy quẹo vào đường thứ hai bên trái, trường học ở đó). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **information technology** /ˌɪnfərˈmeɪʃən tɛkˈnɑlədʒi/ (phr, B1) công nghệ thông tin, môn tin học (viết tắt IT). Ví dụ: We use computers in every information technology lesson (Chúng tôi dùng máy tính trong mọi tiết tin học). - **What time does … begin?** /wʌt taɪm dʌz bɪˈɡɪn/: Mấy giờ … bắt đầu? (câu hỏi giờ; nghe hết mọi mốc giờ). Ví dụ: What time does the match begin? The players arrive at six, but the game starts at seven (Mấy giờ trận đấu bắt đầu? Cầu thủ đến lúc sáu giờ, nhưng trận đấu bắt đầu lúc bảy giờ). - **Where is the …?** /wer ɪz ðə/: … ở đâu? (câu hỏi vị trí). Ví dụ: Where is the bus stop? It is opposite the hospital (Trạm xe buýt ở đâu? Nó ở đối diện bệnh viện). - **What is … doing?** /wʌt ɪz ˈduːɪŋ/: … đang làm gì? (câu hỏi hoạt động; chỉ việc đang làm). Ví dụ: What is your brother doing? He is fixing his bike (Anh trai bạn đang làm gì? Anh ấy đang sửa xe đạp). - **What luggage is … taking?**: … mang theo hành lý gì? (câu hỏi về hành lý; nghe tới hết đoạn). Ví dụ: What luggage is Nam taking? He is taking a suitcase and a backpack (Nam mang theo hành lý gì? Cậu ấy mang một va li và một ba lô). - **Which photo does … like?** /wɪtʃ ˈfoʊtoʊ dʌz laɪk/: … thích tấm ảnh nào? (câu hỏi đối tượng; chú ý đổi đại từ). Ví dụ: Which photo does Lan like? She likes the one of them in the garden (Lan thích tấm ảnh nào? Bạn ấy thích tấm có họ ở trong vườn). - **Which subject does … like best?** /wɪtʃ səbˈdʒekt dʌz laɪk best/: … thích môn nào nhất? (câu hỏi môn học; hiểu cả câu). Ví dụ: Which subject does Huy like best? He likes chemistry best this year (Huy thích môn nào nhất? Năm nay cậu ấy thích môn hóa nhất). - **Who will … next?** /huː wɪl nekst/: Ai sẽ … tiếp theo? (câu hỏi người; suy luận từ chi tiết). Ví dụ: Who will speak next? The head teacher will speak after the song (Ai sẽ phát biểu tiếp theo? Hiệu trưởng sẽ phát biểu sau bài hát). - **luggage** /ˈlʌɡɪdʒ/ (n, B1): hành lý (không đếm được). Cũng nói: baggage. Ví dụ: How much luggage can I take on the plane? (Tôi được mang bao nhiêu hành lý lên máy bay?). - **suitcase** /ˈsutˌkeɪs/ (n, A2): va li. Ví dụ: Her suitcase is too heavy to carry upstairs (Va li của chị ấy quá nặng để mang lên lầu). - **cliff** /klɪf/ (n, B2): vách đá. Ví dụ: We walked along the top of the cliff (Chúng tôi đi bộ dọc theo đỉnh vách đá). - **stage** /steɪdʒ/ (n, A2): sân khấu. Ví dụ: The singer walked onto the stage and smiled (Ca sĩ bước lên sân khấu và mỉm cười). - **guitarist** /ɡɪˈtɑrɪst/ (n, B1): người chơi đàn ghi-ta. Ví dụ: The guitarist sang the last song too (Người chơi ghi-ta cũng hát bài cuối). - **geography** /dʒiˈɑɡrəfi/ (n, A1): môn địa lý. Ví dụ: In geography, we learned about rivers and mountains (Trong môn địa lý, chúng tôi học về sông và núi). - **The film starts at quarter to two, and we'll meet at quarter past one.**: Phim bắt đầu lúc hai giờ kém mười lăm, và chúng ta sẽ gặp nhau lúc một giờ mười lăm. (hai mốc giờ: hỏi giờ phim thì chọn 1:45, không chọn giờ hẹn 1:15). - **I was going to drive, but my car is broken, so I'll take the train.**: Tôi định lái xe, nhưng xe tôi bị hư, nên tôi sẽ đi tàu. (sau but là lý do loại "car"; đáp án là train). - **I like the one of us sitting on the beach.**: Tôi thích tấm có chúng ta đang ngồi trên bãi biển. (phương án viết "them sitting on the beach"; sitting là đang ngồi, không phải seating). - **I liked art last year, but now my favorite subject is history.**: Năm ngoái tôi thích môn mỹ thuật, nhưng giờ môn tôi thích nhất là lịch sử. (art là chuyện năm ngoái; đáp án là history). - **Our teacher is very kind, but the lessons are boring.**: Thầy của chúng tôi rất tốt, nhưng các tiết học thì chán. (thích thầy không có nghĩa là thích môn). ### Nghe Part 2: câu hỏi lý do, ý kiến và phương án lặp lời nghe (17 mục) #### Khởi động chủ đề trước khi nghe Mỗi hội thoại của Part 2 xoay quanh một chủ đề đời sống, ví dụ cách đi làm hằng ngày hay một chuyến du lịch. **Trước khi nghe, hãy gợi ra các từ của chủ đề**: bạn càng nghĩ sẵn nhiều từ thì khi nghe càng dễ bắt được ý. **Bước 1. Gợi từ.** Đọc tên chủ đề và câu hỏi, rồi tự hỏi: "Người ta đi làm bằng những cách nào?", "Du lịch phiêu lưu gồm những hoạt động gì?". Ghi nhanh mọi từ bạn nghĩ ra, kể cả từ của bạn học khác. **Bước 2. Đối chiếu và bổ sung.** So danh sách của bạn với danh sách từ của bài; từ nào chưa biết thì ghi thêm. **Bước 3. Chép và đọc to.** Chép mỗi từ kèm nghĩa tiếng Việt, rồi đọc to từng từ, chú ý âm được nhấn trọng âm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** chép từ tiếng Anh và nghĩa tiếng Việt là đủ, không cần chép cả định nghĩa tiếng Anh; thời gian tiết kiệm được dành để đọc to và nghe lại. **Bước 4. Chọn từ hợp chủ đề.** Với một danh sách hoạt động, hãy chọn cái nào thuộc chủ đề và loại cái nào không. Gặp từ lạ chưa hiểu thì tạm bỏ qua, xét các từ còn lại trước. #### Phân biệt các câu hỏi lý do gần giống nhau Một hội thoại có thể hỏi hai câu "Why…?" về hai việc khác nhau. Ví dụ: **"Why did she first become interested in sailing?"** hỏi điều làm chị ấy bắt đầu thích đi thuyền buồm; **"Why did she decide to open a sailing school?"** hỏi lý do chị ấy mở trường dạy đi thuyền. Hai lý do này nằm ở hai chỗ khác nhau của bài nghe. **Trước khi nghe, gạch chân phần khác nhau giữa các câu hỏi**: first become interested (bắt đầu thích), decide to start (quyết định bắt đầu làm), stop doing (thôi làm), think about (nghĩ gì về). Như vậy bạn biết mình cần chờ nghe ý nào cho câu nào. Các câu hỏi đi theo thứ tự của bài nghe. Nghe xong ý của câu 1 thì chuyển ngay sang câu 2, đừng dừng lại tiếc câu trước. #### Đáp án là lý do hoặc ý chính của người nói Câu hỏi lý do và ý kiến hỏi **điều người nói thật sự muốn nói**, không phải mọi chi tiết có xuất hiện trong bài. Các phương án sai thường lấy một chi tiết có thật trong bài nhưng đặt sai vai trò. Hãy kiểm năm trường hợp sau: **1. Việc bị thay thế.** Sau "instead of" là phương án không được chọn trong tình huống được nói tới. "I cycle to school instead of taking the bus" cho biết cách đi bây giờ là xe đạp, không phải xe buýt. **2. Chi tiết nhắc sau lý do chính.** Người nói thường nêu lý do chính trước, rồi kể thêm việc làm sau đó. "I stopped because the smoke from the traffic made me cough. Now I go to the gym instead." Lý do thôi làm là khói xe làm ho; chuyện đi tập gym (phòng tập thể hình) chỉ là việc làm sau đó. **3. Ý bị phủ định hoặc chưa chắc.** "We never bring TVs into the villages" nghĩa là KHÔNG mang tivi vào; "I wasn't sure I'd earn anything" nghĩa là không chắc kiếm được tiền, nên kiếm tiền không phải lý do. **4. Người hoặc ý được nhắc trước khi chốt.** Khi người nói kể nhiều khả năng rồi nói "in the end…", "but actually…", đáp án nằm sau các cụm này. **5. Từ được nhắc nhưng không phải ý kiến.** Bài có nói tới "prizes" (giải thưởng) không có nghĩa người nói thích cuộc thi vì giải thưởng. Hãy nghe câu nêu cảm nghĩ, ví dụ "Even if I don't win, it'll still be fun." Tương tự, khi câu hỏi hỏi điều gì khiến ai đó bắt đầu thích một việc, hãy phân biệt bối cảnh (người cha từng đi nhiều nơi) với điều thật sự tác động (người cha kể chuyện về những nơi đó suốt). #### Phương án lặp nguyên văn lời nghe: dấu hiệu cần kiểm **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ Part 2 trở đi, đề hay cho phương án dùng y hoặc gần y một động từ, một cụm có trong bài nghe (ví dụ nghe "met someone at the club", phương án ghi "She met someone at the club"), nhưng phương án đó lại sai: nó trả lời một ý khác, hoặc cụm đó trong bài bị phủ định. **Đây là dấu hiệu cần kiểm lại, không phải luật.** Nhiều đáp án đúng vẫn dùng lại từ của bài nghe. Vì vậy, khi nghe thấy cụm trùng với một phương án, đừng chọn ngay và cũng đừng loại ngay. Hãy hỏi ba câu: (1) Trong bài, cụm đó có bị phủ định không? (2) Cụm đó trả lời đúng câu hỏi này, hay trả lời một ý khác như mục đích, bối cảnh? (3) Người nói có đổi ý sau đó không? **Ví dụ:** Bài nghe: "I started reading the local paper because I wanted to know what was going on in the town. Whenever I saw a word I didn't know, I asked my neighbours." Câu hỏi: "How did she learn new words?" Phương án "She wanted to know what was going on in the town" lặp nguyên cụm, nhưng đó là mục đích đọc báo, không phải cách học từ. Đáp án là "She asked people around her", tức hỏi hàng xóm. Đáp án đúng thường **diễn đạt lại** (paraphrase) ý của bài: "the smoke made me cough" thành "it was bad for his health"; "I keep a jacket and tie at work" thành "formal clothes". #### Ví dụ mẫu **Bài nghe:** Woman: "Do you still drive to the office?" Man: "Not any more. Parking costs a fortune, but that's not why I stopped. I was always stuck in traffic and arrived late. Now I take the tram, and I can read on the way." **Câu hỏi:** Why did the man stop driving to work? A. Parking was too expensive. B. He was often late. C. He wanted time to read. D. He sold his car. **Cách làm:** Phương án A lặp ý "parking costs a fortune", nhưng người nói phủ định ngay: "that's not why I stopped". Lý do chính là kẹt xe (ùn tắc) và đến trễ. Đáp án B. Phương án C là việc làm sau khi đổi sang tàu điện, không phải lý do thôi lái xe. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **distractor** /dɪˈstræktər/ (n, C1) phương án gây nhiễu. Ví dụ: Option A is a distractor because it mentions a detail from the recording that does not answer the question (Phương án A là phương án gây nhiễu vì nó nhắc đến một chi tiết trong bài nghe không trả lời câu hỏi). - **How did you first become interested in…?**: Bạn bắt đầu thích … như thế nào? (hỏi điều khởi đầu niềm yêu thích). Ví dụ: How did you first become interested in cooking? My aunt let me help in her kitchen (Bạn bắt đầu thích nấu ăn như thế nào? Dì của tôi cho tôi phụ trong bếp). - **What made you decide to…?** /wʌt meɪd juː dɪˈsaɪd tuː/: Điều gì khiến bạn quyết định …? (hỏi lý do của một quyết định). Ví dụ: What made you decide to open a bike shop? (Điều gì khiến bạn quyết định mở một cửa hàng xe đạp?). - **Why did he stop…?**: Vì sao anh ấy thôi …? (hỏi lý do bỏ một việc). Ví dụ: Why did he stop walking to work? The road was too busy (Vì sao anh ấy thôi đi bộ đi làm? Con đường quá đông xe). - **What does she think about…?** /wʌt dʌz ʃiː θɪŋk əˈbaʊt/: Chị ấy nghĩ gì về …? (hỏi ý kiến, cảm nghĩ). Ví dụ: What does she think about the new tram line? She says it saves her a lot of time (Chị ấy nghĩ gì về tuyến tàu điện mới? Chị ấy nói nó giúp chị tiết kiệm nhiều thời gian). - **Who suggested…?**: Ai đã gợi ý …? (hỏi người đưa ra ý tưởng). Ví dụ: Who suggested the name of the café? In the end, it was her brother (Ai đã gợi ý tên của quán cà phê? Cuối cùng thì đó là anh trai chị ấy). - **in the end** /ɪn ði ˈɛnd/ (phr, B1): cuối cùng thì (đáp án thường nằm sau cụm này). Ví dụ: We talked about many names, but in the end we chose "Green Road" (Chúng tôi bàn nhiều cái tên, nhưng cuối cùng chúng tôi chọn "Green Road"). - **even if** /ˈivən ɪf/ (phr, B1): ngay cả khi. Ví dụ: Even if it rains, the walk will still be fun (Ngay cả khi trời mưa, chuyến đi bộ vẫn sẽ vui). - **the main reason** /ðə meɪn ˈrizən/ (phr, B1): lý do chính. Ví dụ: The main reason I moved was the long journey to work (Lý do chính tôi chuyển nhà là đường đi làm quá xa). - **not sure if** /nɑt ʃʊr ɪf/ (phr, B1): không chắc liệu (nêu điều chưa chắc, không phải lý do). Ví dụ: I was not sure if anyone would come to my first tour (Tôi không chắc liệu có ai tới chuyến đi đầu tiên của tôi không). - **She cycles to school instead of taking the bus.**: Chị ấy đạp xe đi học thay vì đi xe buýt. (hỏi chị ấy đi học bằng gì thì chọn xe đạp; đừng chọn "xe buýt" chỉ vì nghe thấy từ bus). - **He stopped running in the city because the exhaust fumes made him cough.**: Anh ấy thôi chạy bộ trong thành phố vì khói xe làm anh ấy ho. (đây là lý do chính; chuyện anh ấy chuyển sang tập gym kể sau đó không phải lý do). - **I keep a jacket and tie at the office and change when I get there.**: Tôi để sẵn áo vest và cà vạt ở văn phòng và thay khi tới nơi. (hỏi mặc gì khi làm việc thì chọn đồ trang trọng, không chọn đồ chạy bộ mặc trên đường). - **Even if I finish last, the race will still be fun.**: Ngay cả khi về cuối, cuộc đua vẫn sẽ vui. (ý kiến là "vui"; bài có nhắc giải thưởng cũng đừng chọn phương án về giải thưởng). - **My father told us stories about every country he had visited.**: Cha tôi kể cho chúng tôi nghe chuyện về mọi nước ông từng đến. (điều làm người nói thích du lịch là những câu chuyện; việc ông từng đi nhiều nơi chỉ là bối cảnh). - **I wasn't sure I would earn any money, but I wanted to show people these beautiful places.**: Tôi không chắc mình sẽ kiếm được tiền, nhưng tôi muốn cho mọi người thấy những nơi đẹp này. (lý do là muốn chia sẻ; đừng chọn "muốn kiếm nhiều tiền"). - **Many people suggested names, but in the end a customer gave me the idea.**: Nhiều người gợi ý tên, nhưng cuối cùng một khách hàng đã cho tôi ý tưởng. (đáp án nằm sau "in the end"; người được nhắc trước không phải đáp án). - **We never bring TVs or fridges into the villages, and we take all our rubbish home.**: Chúng tôi không bao giờ mang tivi hay tủ lạnh vào các bản làng, và chúng tôi mang hết rác về. (phương án lặp cụm "bring TVs or fridges" là sai vì bài phủ định; đáp án là tránh làm hại nơi đến). ### Nghe Part 2: hội thoại hỏi việc (9 mục) #### Hội thoại hỏi việc trong Part 2 Part 2 của bài Nghe gồm các hội thoại dài. Mỗi hội thoại đi kèm bốn câu hỏi, mỗi câu có bốn phương án A, B, C, D. Mỗi bài nghe chỉ được nghe **một lần**. Cả bài Nghe có 3 phần, 35 câu, làm trong khoảng 40 phút. Giao diện phần mềm thi có thể hiện đồng hồ 45 phút cho phần Nghe. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi thi trên máy, bạn có thể tạm dừng bài nghe nhưng không tua lại được. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đúng khoảng 13–14 câu Nghe thì được khoảng 4 điểm phần Nghe (35 câu tính trên thang 10, mỗi câu khoảng 0,29 điểm). Một dạng hội thoại hay gặp là **hỏi việc**: một người gọi điện hỏi về công việc vừa thấy trên tin tuyển dụng, hoặc một buổi phỏng vấn xin việc. Phần giới thiệu trước bài nghe thường cho biết điều này. **Nghe câu hỏi của người hỏi để định vị.** Trong hội thoại hỏi việc, người hỏi đặt từng câu hỏi rất rõ, vd. "What are the working hours?", "How much time off do I get?". Mỗi câu hỏi báo rằng đáp án sắp tới ngay sau đó. #### Dự đoán dạng đáp án từ câu hỏi Trước khi nghe, đọc từng câu hỏi và đoán trước loại thông tin sẽ nghe. Biết trước dạng đáp án, bạn dễ bắt được nó khi nghe. **what kind of staff / job** (cần loại nhân viên, công việc nào) → part-time, full-time, temporary (tạm thời). **hours of work** (giờ làm) → giờ theo khung "from … to …", vd. from 7 a.m. to 3 p.m. **time off** (thời gian nghỉ) → số + days, vd. two days a week. **rates of pay** (mức lương) → số + pounds hoặc dollars, thường tính theo giờ. Bài nói giọng Anh-Anh thì nhiều khả năng là pounds. **uniform / clothes** (đồng phục, quần áo) → t-shirt, shirt, trousers, jacket, thường kèm màu. **starting date** (ngày bắt đầu làm) → ngày + tháng, vd. the 3rd of July. **Giờ làm theo ca.** Giờ làm có thể được nói theo ca (shift): day shift, late shift. Khi đó bạn sẽ nghe chữ "shift" lặp lại, không nghe tên thứ trong tuần. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đề dùng giọng Anh-Anh, nên hãy để ý từ Anh-Anh, vd. trousers (quần dài; Anh-Mỹ là pants), holiday (kỳ nghỉ; Anh-Mỹ là vacation), ring (gọi điện; Anh-Mỹ là call). #### Ba bước làm câu trắc nghiệm **Bước 1. Loại phần không hỏi.** Lướt nhanh bốn câu hỏi, so với danh sách thông tin đã đoán. Phần nào không có câu hỏi thì khi nghe tới có thể bỏ qua, vd. bốn câu không hỏi về lương thì không cần ghi số tiền. **Bước 2. Gạch từ khóa.** Gạch từ khóa của câu hỏi và của từng phương án. Ví dụ "Which position does the café need?": từ khóa là position và need, nên chỉ nghe vị trí đang cần người, không phải vị trí đã có người. "What does the woman mention about the uniform?": từ khóa là woman và uniform, nên phải nghe giọng nữ nói về đồng phục. **Bước 3. Gom phương án theo nhóm.** Xem các phương án khác nhau ở đâu để biết cần nghe gì. Ví dụ hai phương án nói về màu, hai phương án không nói màu: nghe xem có nhắc màu không. Bốn phương án về ngày mà một tháng xuất hiện hai lần, một tháng khác hai lần, cùng một số ngày hai lần: phải nghe rõ **cả ngày lẫn tháng**. **Phương án chỉ khác số lượng hay vị trí** (vd. two bags and a suitcase / two suitcases and a bag): đọc kỹ số lượng gắn với từng vật. **Phương án khác ở hai yếu tố** (vd. tân ngữ him / them và động từ standing / sitting / walking): xác định một yếu tố trước để loại bớt phương án, rồi xét yếu tố còn lại. **Phương án đúng một phần.** Một phương án có thể đúng với điều nghe được nhưng chỉ nói một phần. Hãy chọn phương án khớp với **đủ** thông tin trong bài, vd. khớp cả số ca làm lẫn số ngày nghỉ. Phương án đúng một phần không sai nội dung; nó chỉ không đầy đủ bằng. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu ba phương án có chung một chi tiết (vd. cùng số 10) thì có thể đoán chi tiết đó đúng; chỉ hai phương án trùng thì khó đoán. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hai phương án gần giống nhau, chỉ khác một chữ, thường có một cái là đáp án đúng. Mẹo này không chắc chắn: đôi khi phương án khác hẳn mới đúng, nên vẫn phải nghe. #### Ví dụ mẫu **Đoạn nghe:** Woman: And what are the working hours? Man: I do a morning shift from eight till four on three days, and an evening shift on three other days. So I only get one free day a week. **Câu hỏi:** What does the man say about his working hours? A. He works only in the mornings. B. He works two different shifts and has one free day. C. He starts at eight and finishes at four. D. He has two free days every week. **Cách làm:** Bước 2: từ khóa là man và working hours. Bước 3: A và C nói về giờ, B và D nói về ca và ngày nghỉ (one / two). C đúng với ca sáng nhưng chỉ nói một phần; B khớp cả hai ca lẫn một ngày nghỉ, nên chọn **B**. A sai vì còn ca tối; D sai vì chỉ có một ngày nghỉ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **partly correct** /ˈpɑrtli kəˈrɛkt/ (phr, B1) đúng một phần. Ví dụ: Option C is partly correct, but B matches all the details (Phương án C đúng một phần, nhưng B khớp mọi chi tiết). - **Could you tell me what kind of job it is?**: Bạn cho tôi biết đó là loại công việc gì được không? (đoán đáp án: part-time, full-time, temporary). - **What are the working hours?** /wʌt ɑːr ðə ˈwɜːrkɪŋ ˈaʊərz/: Giờ làm việc thế nào? (đoán đáp án: from … to …, hoặc theo ca). - **How much time off do I get?**: Tôi được nghỉ bao nhiêu? (đoán đáp án: số + days). - **Can you tell me about the rates of pay?**: Bạn cho tôi biết về mức lương được không? (đoán đáp án: số + pounds hoặc dollars, thường tính theo giờ). - **Do I need to wear anything special?**: Tôi có cần mặc gì đặc biệt không? (đoán đáp án: t-shirt, shirt, trousers, jacket, thường kèm màu). - **When would I start?** /wen wʊd aɪ stɑːrt/: Khi nào tôi bắt đầu làm? (đoán đáp án: ngày + tháng). - **Which position …?** /wɪtʃ pəˈzɪʃən/: Vị trí công việc nào …? (từ khóa position: nghe vị trí đang cần người, không phải vị trí đã có người). Ví dụ: Which position does the café need? (Quán cà phê cần vị trí nào?). - **What does the woman mention about …?**: Người phụ nữ nhắc gì về …? (nghe đúng giọng nữ nói về điều được hỏi). Ví dụ: What does the woman mention about the uniform? (Người phụ nữ nhắc gì về đồng phục?). - **When does he start …?**: Khi nào anh ấy bắt đầu …? (nghe rõ cả ngày và tháng). Ví dụ: When does he start his new job? (Khi nào anh ấy bắt đầu công việc mới?). ### Nghe Part 2: câu hỏi về một người và việc làm tiếp theo (8 mục) #### Bốn kiểu câu hỏi trong một hội thoại dài Part 2 của bài Nghe gồm các đoạn hội thoại dài. Mỗi đoạn có bốn câu hỏi, mỗi câu có bốn phương án A, B, C, D, và bạn chỉ nghe một lần. Một hội thoại giữa sinh viên và cố vấn học tập thường hỏi theo thứ tự: **mục đích** của cuộc nói chuyện, **điều gì đúng về một người**, **hệ quả** nếu người đó làm một việc, và **người đó sẽ làm gì tiếp theo**. Câu hỏi suy luận chung về cả bài (What can be inferred from the conversation?) đã có trong phần Định dạng phần Nghe. Trang này tập trung vào câu hỏi gắn với một người cụ thể. #### Câu hỏi "điều gì đúng về một người" **Xác định người được hỏi trước.** Đọc câu hỏi để biết nó hỏi về ai (the student, the man, the woman, the advisor) và người đó là giọng nam hay giọng nữ. Khi nghe, tập trung vào lời của người đó. **Dùng câu phủ định để loại.** Khi người được hỏi nói điều mình chưa làm hoặc không có, hãy gạch ngay phương án nói ngược lại. Ví dụ: người nói "I haven't joined any clubs" thì loại phương án "He is a member of many clubs". #### Câu hỏi hệ quả "nếu … thì phải làm gì" Câu hỏi thường viết: "What will the student have to do if …?" Hãy nghe người kia (thường là cố vấn) nêu điều kiện bằng "you will have to …", "you'll need to …". **Cẩn thận với phương án đã bị phủ nhận.** Ví dụ: cố vấn hỏi "Would you keep the same major?" và sinh viên đáp "Yes, I would", rồi cố vấn nói "you will have to take extra courses". Đáp án là học thêm môn; phương án "Change majors" (đổi ngành) sai vì sinh viên vẫn giữ ngành cũ. #### Câu hỏi "người đó sẽ làm gì tiếp theo" Câu hỏi thường viết: "What will the student probably do next?" Hãy nghe câu nói cuối của người được hỏi rồi suy ra hành động. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu hỏi này thường là câu cuối của bộ bốn câu, và đáp án thường nằm ở câu nói cuối cùng của người được hỏi. Câu nói cuối ít khi lặp đúng chữ của phương án. Ví dụ: người nói "I never thought about the cost. I need to check into it first." thì hành động tiếp theo là "He will search for more information." (anh ấy sẽ tìm thêm thông tin). #### Đọc hết câu hỏi trước khi nghe Đọc hết bốn câu hỏi và các phương án rồi mới bấm nghe. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu hỏi sau có thể gợi ý đáp án của câu hỏi trước và cho biết chủ đề của bài. Ví dụ: câu 3 hỏi "What will she have to do if she joins the exchange program?" thì câu 1 (mục đích cuộc nói chuyện) gần như chắc chắn là phương án nói về chương trình trao đổi. **Dùng chủ đề để loại.** Khi đã biết chủ đề, phương án lạc đề có thể loại sớm. Trong một bài về chuyển trường, phương án "He will do research in the lab" không liên quan nên loại được. **Cách luyện một bài:** phân tích phương án trước, nghe một lượt cả bài để chọn đáp án, rồi nghe lại từng câu. Ở nhà, nghe lại bài với lời bài nghe (script) để tìm câu chứa đáp án. #### Ví dụ mẫu **Lời bài nghe (đoạn cuối):** Advisor (nam): "You'll also need a letter from your department." Student (nữ): "Oh, I didn't know that. I'll stop by the department office this afternoon." **Câu hỏi:** What will the student probably do next? A. Write a letter to her parents. B. Visit the department office. C. Change her major. D. Take a language test. **Cách làm:** người được hỏi là sinh viên (giọng nữ). Câu nói cuối của bạn ấy là "I'll stop by the department office", nên đáp án là B. Phương án A lặp lại từ "letter" nhưng sai việc; C và D không được nhắc tới trong bài. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **check into** /tʃɛk ˈɪntu/ (phr v, B2) tìm hiểu, kiểm tra kỹ (một việc). Ví dụ: I need to check into the bus times before I decide (Mình cần tìm hiểu giờ xe buýt trước khi quyết định). - **search for more information** /sərtʃ fər mɔr ˌɪnfərˈmeɪʃən/ (phr, B1) tìm thêm thông tin. Ví dụ: After the meeting, he will search for more information online (Sau buổi gặp, anh ấy sẽ tìm thêm thông tin trên mạng). - **Why is the student talking to the advisor?**: Vì sao sinh viên nói chuyện với cố vấn học tập? (câu hỏi mục đích cuộc hội thoại). Ví dụ: Why is the student talking to the advisor? Listen carefully to the first lines (Vì sao sinh viên nói chuyện với cố vấn học tập? Hãy nghe kỹ mấy câu đầu). - **Which statement is true about the man?**: Câu nào đúng về người đàn ông? (câu hỏi về một người cụ thể). Ví dụ: Which statement is true about the man? Focus on what the man says (Câu nào đúng về người đàn ông? Hãy tập trung vào lời người đàn ông nói). - **What will the student have to do if ...?**: Sinh viên sẽ phải làm gì nếu ...? (câu hỏi hệ quả). Ví dụ: What will the student have to do if she moves to a new school? (Sinh viên sẽ phải làm gì nếu bạn ấy chuyển sang trường mới?). - **What will the woman probably do next?**: Người phụ nữ có lẽ sẽ làm gì tiếp theo? (câu hỏi hành động tiếp theo). Ví dụ: What will the woman probably do next? Listen to her last sentence (Người phụ nữ có lẽ sẽ làm gì tiếp theo? Hãy nghe câu nói cuối của chị ấy). - **I'd better ...**: Mình nên ... thì hơn (thường báo việc người nói sắp làm). Ví dụ: I'd better ask the office about it today (Mình nên hỏi văn phòng về việc đó ngay hôm nay thì hơn). - **I never thought about that.**: Mình chưa bao giờ nghĩ tới chuyện đó. (câu nói cuối kiểu này thường báo hiệu người nói sẽ đi tìm hiểu thêm). - **I haven't taken the test yet.**: Mình chưa thi bài kiểm tra đó. (câu phủ định của người được hỏi: dùng để loại phương án nói điều ngược lại). - **Would you keep the same major? – Yes, I would.**: Bạn có giữ ngành học cũ không? – Có, mình giữ. (câu trả lời này loại phương án "Change majors"). ### Nghe Part 2: từ khóa, tên địa điểm, đáp án dài và đáp án số (9 mục) #### Bắt đúng chỗ từ khóa của câu hỏi Part 2 có **3 hội thoại dài, mỗi hội thoại 4 câu** (cả đề Nghe có 3 phần, 35 câu). Mỗi hội thoại chỉ nghe một lần, nên trong thời gian xem trước, hãy gạch dưới **từ khóa** của từng câu hỏi: danh từ chính, tên người, tên nơi, con số. Khi nghe, chờ từ khóa của câu hỏi (hoặc từ đồng nghĩa của nó) xuất hiện. Chỗ đó khoanh vùng đoạn chứa đáp án, nhưng vẫn nên nghe cả phần trước từ khóa vì đáp án đôi khi nằm ở đó hoặc được diễn đạt bằng cách khác. Ví dụ: câu hỏi nói về "uncle" thì tập trung nhất từ lúc người nói nhắc "my uncle". **Từ khóa có thể xuất hiện sớm rồi bài nói dẫn đi chỗ khác.** Ví dụ câu hỏi "What was Mai's minor?" (chuyên ngành phụ của Mai là gì?). Bài nghe: "I studied history, with a minor in music. I loved Asian history, and I still read history books every week." Đáp án là **music**, nằm ngay sau từ minor. Các chữ history nhắc nhiều lần ở sau là nhiễu. **Có khi đáp án chỉ nói nguyên văn một lần**, phần sau không nhắc lại. Ví dụ: "Our lease is due to expire next month." Bạn phải biết nghĩa và cách phát âm của lease /lis/ (hợp đồng thuê) và expire /ɪkˈspaɪər/ (hết hạn) thì mới nghe ra. Vì vậy, khi xem phương án, hãy đọc thầm các từ khó cho đúng âm. **Lỗi hay gặp:** chọn phương án có chữ nghe được nhiều lần ở phần sau (vd. chọn "Asian history" vì bài nhắc history nhiều lần), trong khi đáp án nằm ngay chỗ có từ khóa của câu hỏi (minor → "music"). #### Tên địa điểm và nơi được nhắc nguyên văn Bài nghe **có thể không đọc lại tên địa điểm** có trong phương án mà chỉ nói hoạt động diễn ra ở đó. Vì vậy, khi xem phương án, hãy hiểu nghĩa của từng tên để liên tưởng. Ví dụ: "food court" là **khu ăn uống** (nhiều quầy đồ ăn, bàn ghế chung), nên bài có thể chỉ nói "we had lunch where all the food stalls are"; "Ocean World" là khu thủy cung, bài có thể chỉ nói về cá, rùa biển. **Nơi được nhắc nguyên văn chưa chắc là đáp án.** Hãy đối chiếu với ý câu hỏi. Câu hỏi về nơi sẽ đi lần tới thì nghe cụm chỉ mong muốn, dự định: "I want to see…", "next time", "I'd love to try…". Nơi đi kèm "we spent ages in…" là nơi **đã** ở lâu trong lần này, không phải nơi muốn đi. Ví dụ: "We spent ages in the dinosaur area, but there's still so much I want to see, like the butterfly garden." Câu hỏi "Where will she probably go next time?" → **the butterfly garden**. Câu hỏi về nơi người nói muốn chọn cũng vậy: "The rent is lower on the outskirts, but I think the city center is where we want to be." Người nói muốn ở **city center**; outskirts chỉ là nơi được tả, không phải lựa chọn. **Lỗi hay gặp:** chọn nơi được nhắc nguyên văn và nhắc lâu nhất (nơi đã dành nhiều thời gian) thay vì nơi đi với "I want to see". #### Đáp án dài và đáp án là con số **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ khoảng câu 5 của Part 2 trở đi, phương án thường dài (cả một câu). Trong thời gian xem trước, hãy lướt thật nhanh để hiểu nghĩa từng phương án, gạch chữ khác nhau giữa các phương án, rồi nghe tìm ý đó. **Đáp án là con số:** nhẩm đọc trước từng số bằng tiếng Anh, vd. 10,000 = ten thousand, 11,000 = eleven thousand, 12,000 = twelve thousand, 13,000 = thirteen thousand. Đã nhẩm trước thì khi nghe bạn nhận ra số ngay. Nếu các số khác nhau rõ thì nghe kỹ là chọn được. Tiếng Anh dùng **dấu phẩy** ngăn hàng nghìn (10,000), tiếng Việt dùng dấu chấm (10.000). Cặp số dễ nhầm: thirteen /ˌθərˈtin/ nhấn âm cuối, thirty /ˈθərti/ nhấn âm đầu. Đáp án số có khi phải hiểu cụm đi kèm. Ví dụ: "I stayed there for a full academic year, nine months." Ở đây "nine months" giải thích cho "a full academic year" (một năm học, khoảng 9 tháng), nên đáp án là 9 tháng, không phải 12 tháng. #### Làm mini test Part 2 Mini test Part 2 gồm **12 câu, 3 hội thoại**. Cách làm: (1) trong thời gian xem trước, đọc và hiểu nghĩa câu hỏi, phương án, gạch từ khóa; (2) nghe **một lần liền 12 câu**, không dừng, không nghe lại; (3) chữa từng câu, đối chiếu với lời bài nghe (script); (4) tự đếm số câu đúng và ghi lại câu sai thuộc kiểu nào. Khi chữa, xếp mỗi câu vào một kiểu: **câu đổi cách nói** (bài nói khác chữ phương án, vd. "didn't care about" = "not interested in"); **câu từ khóa, tên địa điểm**; **câu cần hiểu cả đoạn** (suy luận); **câu đáp án số**. Kiểu nào sai nhiều thì ôn lại bài tương ứng. **Câu suy luận** chỉ chọn điều bài nói ra hoặc suy ra trực tiếp. Ví dụ: "Parking downtown costs a fortune, so I leave my car at home." Câu này chỉ cho biết đậu xe ở trung tâm rất mắc (đắt) nên người nói để xe ở nhà; đừng suy thêm điều bài không nói. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **skim the options** /skɪm ði ˈɑpʃənz/ (phr, B2) lướt các phương án. Ví dụ: Skim the options quickly when they are long sentences (Hãy lướt nhanh các phương án khi chúng là những câu dài). - **word for word** /wərd fər wərd/ (phr, B2) nguyên văn, từng chữ một. Ví dụ: The place was mentioned word for word, but it was not the answer (Nơi đó được nhắc nguyên văn, nhưng nó không phải đáp án). - **mislead** /ˌmɪsˈlid/ (v, B1) dẫn sai hướng, làm hiểu nhầm. Ví dụ: Later words can mislead you, so focus on the keyword (Những từ nói sau có thể làm bạn hiểu nhầm, nên hãy tập trung vào từ khóa). - **ten thousand** /tɛn ˈθaʊzənd/ (phr, A1) mười nghìn (10,000). Ví dụ: The hall holds about ten thousand people (Hội trường chứa được khoảng mười nghìn người). - **thirteen** /ˌθərˈtin/ (num, A1): mười ba (nhấn âm cuối). Ví dụ: The bus leaves at thirteen minutes past nine (Xe buýt chạy lúc chín giờ mười ba phút). - **thirty** /ˈθərti/ (num, A1): ba mươi (nhấn âm đầu). Ví dụ: The ticket costs thirty dollars (Vé có giá ba mươi đô la). - **Yes, I studied history, with a minor in music.**: Vâng, tôi học ngành lịch sử, chuyên ngành phụ là âm nhạc. (hỏi về minor thì đáp án là music, nằm ngay sau từ minor). - **Our lease is due to expire next month.**: Hợp đồng thuê của chúng tôi sẽ hết hạn vào tháng sau. (đáp án chỉ nói một lần; phải nghe ra lease và expire). - **We spent ages in the dinosaur area, but next time I want to see the butterfly garden.**: Lần này chúng tôi ở khu khủng long rất lâu, nhưng lần tới tôi muốn xem vườn bướm. (nơi muốn đi là butterfly garden, không phải nơi đã ở lâu). - **We had lunch where all the food stalls are.**: Chúng tôi ăn trưa ở chỗ có tất cả các quầy đồ ăn. (bài không đọc tên food court, chỉ tả hoạt động ở khu ăn uống). - **The rent is lower on the outskirts, but I think the city center is where we want to be.**: Tiền thuê ở vùng ven rẻ hơn, nhưng tôi nghĩ trung tâm thành phố mới là nơi chúng tôi muốn ở. (lựa chọn là city center; outskirts chỉ là nơi được tả). - **I stayed there for a full academic year, nine months.**: Tôi ở đó trọn một năm học, chín tháng. (nine months giải thích cho academic year; không hiểu là 12 tháng). - **Parking downtown costs a fortune, so I leave my car at home.**: Đậu xe ở trung tâm rất mắc (đắt), nên tôi để xe ở nhà. (chỉ suy ra lý do không dùng xe; đừng suy thêm). ### Nghe Part 3: bài nói một người (21 mục) #### Part 3: một người nói liên tục Part 3 là phần nghe cuối cùng và khó nhất. Bạn nghe **ba bài nói hoặc bài giảng (talks, lectures)**, mỗi bài trình bày liên tục như thuyết trình. Mỗi bài có 5 câu hỏi, tổng cộng 15 câu; mỗi câu có 4 lựa chọn A, B, C, D. Cả bài thi Nghe có ba phần và mỗi phần chỉ nghe **một lần**. Bài nói không có nhịp ngừng như hội thoại hỏi–đáp. Bạn phải **hiểu cả câu** để vừa chọn đáp án vừa nghe tiếp phần sau. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** Part 3 thường nhắc tới **cả bốn lựa chọn** trong bài (Part 1 đôi khi chỉ nhắc một hai lựa chọn), nên nghe được một keyword rồi chọn liền là dễ sai. Hãy nghe ngữ cảnh. Ví dụ bài nói "My father wanted me to become a doctor, but I wasn't interested." Từ "doctor" có trong bài nhưng đó là mong muốn của người cha, không phải của người nói. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** giọng trầm, luyến láy khó nghe hơn giọng trong và cao. Từ vựng trong các lựa chọn của phần Nghe dễ hơn phần Đọc nhiều; bài nói có vài từ mới nhưng không nhiều. Cái khó là nhận ra đáp án nằm ở chỗ nào và nghe kịp. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nghe xong Part 3 chỉ còn khoảng 1–2 phút để dò lại bài, và cuối bài dễ đuối sức. Nếu Part 1 và Part 2 làm ổn thì đúng từ 3/5 câu trở lên ở mỗi bài nghe của Part 3 là tạm ổn; cố càng cao càng tốt. #### Trước khi nghe: dự đoán và ghi ý **Bước 1. Đọc câu hỏi để biết đề hỏi gì.** Ví dụ đề hỏi về lý do (reasons) hay về cách làm (methods). Rồi đoán trước những gì có thể nghe: keywords, các ý trả lời có thể có, câu hỏi có thể gặp. **Bước 2. Liệt kê ý bằng cụm, không viết câu.** **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi ghi lý do và cách làm, nên dùng **cụm động từ: động từ cùng các thành phần đi kèm, chẳng hạn động từ + tân ngữ** (V + O), vì cụm này cho thấy hành động. Cụm danh từ cũng được nhưng không thể hiện hành động. Nếu chỉ ghi nơi hoặc công cụ (app, course, program, club) thì ý chưa rõ. Thêm động từ phía trước: use, take, join, attend, participate in, take part in. Ví dụ: "language apps" → "use language apps"; "language exchange groups" → "join language exchange groups". Ý phải nói rõ để làm gì. "Record your voice" chưa đủ; viết "record your voice to check your pronunciation" thì ý mới gắn với cách học. **Ví dụ bảng ghi ý** cho câu hỏi "Why do people learn a new language, and in what ways can they pick it up?" Reasons: get a better job; make international friends; travel more easily; study or do research abroad; fit into a new community. Methods: take online courses or use language apps; talk to local people every day; watch films and read books in the new language; attend language classes; join language exchange groups or clubs; practice speaking and writing regularly. Sau khi nghe, đối chiếu ý mình đoán với ý người nói đưa ra. Câu hỏi của bước nghe thường diễn đạt lại câu hỏi ban đầu, ví dụ "In what ways can people learn…?" thành "How was the speaker successful with his learning?". #### Câu hỏi NOT và địa danh Câu hỏi NOT hỏi điều **không** có trong bài. Chữ NOT được in đậm vì nhiều người bỏ sót nó và chọn ngay nơi có xuất hiện trong bài. Hãy gạch chân NOT khi đọc câu hỏi. Các lựa chọn thường là châu lục hoặc khu vực lớn (Asia, Europe, the Middle East), còn bài nghe chỉ nhắc địa danh nhỏ hơn: thành phố, quốc gia. Bạn cần biết nơi đó thuộc khu vực nào, ví dụ Seoul thuộc châu Á; Lisbon, Portugal thuộc châu Âu. Chỉ cần nghe một địa danh thuộc một khu vực là loại được lựa chọn đó. Lựa chọn không có địa danh nào thuộc về nó là đáp án. Lưu ý: the Middle East (Trung Đông) là một **khu vực** (region), không phải châu lục (continent). Đừng gắn các thành phố ở Đông Á với Trung Đông. #### Đáp án đúng một phần và câu phản bác Part 3 hay có lựa chọn **đúng một phần**: nó có trong bài nhưng không trả lời đúng điều câu hỏi nhắm tới. Hãy chọn lựa chọn khớp với bài ở từng chi tiết. Ba kiểu hay gặp: **1. Việc phụ, không phải việc chính.** Người nói nêu hai cách học chính, rồi nói thêm "Other things that also helped me were…". Lựa chọn nêu việc phụ đó không trả lời câu hỏi về cách chính. Lựa chọn thêm một chi tiết bài không nói (ví dụ bài chỉ nói "people" mà lựa chọn ghi "native speakers") cũng không khớp. **2. Khó khăn ban đầu, không phải điều người nói rút ra.** Người nói kể lúc đầu thấy khó, rồi kể cách vượt qua. Lựa chọn "It was difficult to understand" chỉ đúng với giai đoạn đầu; câu hỏi thường nhắm tới điều người nói đã làm hoặc rút ra. **3. Nói về người khác, không phải người nói.** Câu hỏi nhắm tới cách người nói làm việc đó; lựa chọn "People were friendly" chỉ nhận xét thái độ của người khác nên không trả lời đúng câu hỏi. **Câu phản bác:** nếu bài có một câu nói ngược hẳn với lựa chọn thì loại lựa chọn đó. Ví dụ "There was no way I could follow the news at first" (lúc đầu không thể nào theo kịp tin tức) phản bác "It was easy from the start"; "Once you stop feeling shy, it's actually fun" phản bác "It was a failure"; "People were very supportive" phản bác "People reacted negatively". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** lựa chọn lặp y nguyên một cụm của bài thường là bẫy. Đây chỉ là **dấu hiệu cần kiểm lại**, không phải luật: đáp án đúng vẫn có thể dùng lại từ của bài. Hãy đối chiếu ý của cả câu. **Lỗi hay gặp:** chọn theo cảm giác vì nghe được vài từ quen; chọn lựa chọn đúng về người khác trong khi câu hỏi hỏi về người nói. #### Paraphrase mức khó Đáp án đúng ít khi lặp từ của bài. Ngoài từ đồng nghĩa, Part 3 còn dùng các cách sau. **1. Cùng gốc, khác từ loại.** Bài dùng động từ, lựa chọn dùng tính từ hoặc danh từ: repeat → repetitive; explain → explanation. Nhận ra cùng gốc từ giúp nhận diện phương án có thể liên quan, nhưng cần đối chiếu nghĩa và ngữ cảnh trước khi chọn. **2. Từ đồng nghĩa "xa".** Đề cố tránh từ dễ nghe: bài nói "rehearse" (diễn tập trong đầu) thay vì "prepare" (chuẩn bị). Nếu không nghe được từ chính, hãy bám từ đi kèm: "beforehand", "before I went in" cho biết đó là việc làm trước. **3. Diễn đạt lại cả cụm.** "my CV" → "some information about herself"; "the money is good" → "the high salary"; "what I love" → "what she likes best" (love mạnh hơn like); "which I find very hard" là dấu hiệu của điều không thích (dislike), dù không phải đồng nghĩa chính xác. **4. Hàm ý.** Hai từ không đồng nghĩa nhưng từ này suy ra được từ kia: "a new highway" → "modern" (cái mới là hiện đại); "we can't talk much about it here" → "not have enough time to discuss"; "phases" → "stages". Câu hỏi nói "weather" nhưng bài nói "temperature": nhiệt độ là một nhánh của chủ đề thời tiết. **5. Câu hỏi cũng được diễn đạt lại.** "In what ways can people learn a language?" và "How was the speaker successful with his learning?" cùng hỏi về cách học. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu không hiểu cụm chốt, hãy dựa vào ý khác trong cùng câu. Ví dụ "I spend three hours a day on the road, which I find really draining." Không biết "draining" thì vẫn hiểu: mất nhiều thời gian đi đường là điều không ai thích. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** học một từ thì học nhiều nghĩa. "Talk about" là nói về, bàn về, thảo luận về; nếu chỉ chờ một từ mang nghĩa "thảo luận" (discuss) thì bạn sẽ không nhận ra đáp án. **Lỗi hay gặp:** đoán đáp án vì không nghe được đúng từ của câu hỏi. Câu hỏi ghi "weather" mà bạn chỉ chờ chữ "weather" thì sẽ bỏ lỡ câu "They need to know what the temperature will be". Dùng paraphrase cả khi nói và viết để tránh lặp từ: câu đầu "I get a high salary", câu sau "The money is good". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **pick up a language** /pɪk ʌp ə ˈlæŋɡwɪdʒ/ (phr, B1) học được, tiếp thu một ngôn ngữ (thường qua tiếp xúc hằng ngày, không phải "chọn"). Ví dụ: She picked up a little Thai while working in Bangkok (Chị ấy học được một ít tiếng Thái khi làm việc ở Bangkok). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **verb phrase** /vərb freɪz/ (phr, B2) cụm động từ (cụm có động từ làm thành phần chính, có thể có các thành phần đi kèm). Ví dụ: "Join a speaking club" is a verb phrase (“Join a speaking club” là một cụm động từ). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **contradict** /ˌkɑntrəˈdɪkt/ (v, B2) nói ngược lại, phản bác. Ví dụ: The last sentence of the talk contradicts option B (Câu cuối của bài nói phản bác lựa chọn B). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **beforehand** /bɪˈfɔrˌhænd/ (adv, C1) trước đó, từ trước. Ví dụ: She checked the menu online beforehand (Chị ấy xem trước thực đơn trên mạng từ trước). - **repetitive** /rɪˈpɛtətɪv/ (adj, B2) lặp đi lặp lại (cùng gốc với repeat). Ví dụ: Children's songs are repetitive, so they are easy to remember (Bài hát thiếu nhi lặp đi lặp lại nên dễ nhớ). - **reason** /ˈrizən/ (n, A1): lý do. Ví dụ: Write down two reasons why people learn a second language (Hãy ghi hai lý do vì sao người ta học ngôn ngữ thứ hai). - **method** /ˈmɛθəd/ (n, A2): phương pháp, cách làm. Ví dụ: His favorite method is learning new words from songs (Cách anh ấy thích nhất là học từ mới qua bài hát). - **region** /ˈridʒən/ (n, A2): khu vực, vùng. Ví dụ: She wants to visit a different region next summer (Chị ấy muốn đến thăm một vùng khác vào mùa hè tới). - **continent** /ˈkɑntənənt/ (n, A2): châu lục. Ví dụ: Our teacher asked us to choose a continent for the project (Giáo viên yêu cầu chúng tôi chọn một châu lục cho dự án). - **get over** /ɡɛt ˈoʊvər/ (phr v, B1): vượt qua (cảm giác, khó khăn). Ví dụ: It took me a month to get over my fear of speaking (Tôi mất một tháng mới vượt qua được nỗi sợ nói). - **supportive** /səˈpɔrtɪv/ (adj, C1): sẵn lòng giúp đỡ, ủng hộ. Ví dụ: My coworkers were very supportive when I made mistakes (Đồng nghiệp rất sẵn lòng giúp đỡ khi tôi mắc lỗi). - **rehearse** /rɪˈhərs/ (v, B2): diễn tập, tập trước (gần nghĩa prepare). Ví dụ: I rehearsed my answers before the job interview (Tôi tập trước các câu trả lời trước buổi phỏng vấn xin việc). - **phase** /feɪz/ (n, B2): giai đoạn (gần nghĩa stage). Ví dụ: The first phase of the plan starts in May (Giai đoạn đầu của kế hoạch bắt đầu vào tháng Năm). - **discuss** /dɪˈskʌs/ (v, A1): thảo luận, bàn về. Ví dụ: We don't have time to discuss this today (Hôm nay chúng ta không có thời gian để bàn chuyện này). - **talk about** /tɔk əˈbaʊt/ (phr v, A1): nói về, bàn về, thảo luận về. Ví dụ: The speaker talks about her first year abroad (Người nói kể về năm đầu tiên của chị ấy ở nước ngoài). - **In what ways** /ɪn wʌt weɪz/ (phr, B1): bằng những cách nào (gần nghĩa How). Ví dụ: In what ways did the speaker improve her Spanish? (Người nói đã cải thiện tiếng Tây Ban Nha bằng những cách nào?). - **Which region has the speaker NOT visited?**: Người nói CHƯA đến khu vực nào? (câu hỏi NOT: gạch chân NOT, loại các khu vực có địa danh được nhắc). - **What does the speaker say about learning from the radio?**: Người nói nói gì về việc học qua đài phát thanh? (câu hỏi Part 3 hay gặp: chọn ý khớp từng chi tiết với bài). - **What did the speaker do to prepare for phone calls?**: Người nói đã làm gì để chuẩn bị cho các cuộc gọi điện thoại? (câu hỏi về người nói: loại lựa chọn chỉ nói về người khác). - **Use language apps to practice every day.**: Dùng ứng dụng học ngôn ngữ để luyện mỗi ngày. (ghi ý có động từ; tránh chỉ ghi "language apps"). - **Join language exchange groups or clubs.**: Tham gia nhóm hoặc câu lạc bộ trao đổi ngôn ngữ. (thêm join, attend, take part in trước tên nơi hoặc chương trình). - **Record your voice to check your pronunciation.**: Ghi âm giọng mình để kiểm tra phát âm. (nêu rõ mục đích; "record your voice" trơn thì ý chưa rõ). - **Many people learn English to travel to other countries.**: Nhiều người học tiếng Anh để đi tới các nước khác. (other + danh từ số nhiều; another + danh từ số ít: another country; tránh "another countries"). - **She signed up for a language course last month.**: Tháng trước chị ấy đăng ký một khóa học ngôn ngữ. (language course là danh từ ghép, không thêm 's sở hữu cách). - **He moved to Da Nang and learned by talking with local people.**: Anh ấy chuyển tới Đà Nẵng và học bằng cách nói chuyện với người dân địa phương. (communicate with local people và communicate with people locally đều đúng ý: giao tiếp với người dân nơi đó). - **Hong Kong is in Asia, not in the Middle East.**: Hồng Kông thuộc châu Á, không thuộc Trung Đông. (đổi địa danh nhỏ ra khu vực lớn trước khi chọn). ### Nghe Part 3: sắp thứ tự các phần của bài nói (9 mục) #### Bài luyện sắp thứ tự là gì Đây là bài luyện bổ trợ cho Part 3. Bạn nghe một bài nói dài của một người (ví dụ một người kể về nghề của mình) và được cho sẵn một danh sách cụm tiêu đề, ví dụ: Her job and duties, Her secondary school life, Her university life, The way she got her first job, What she likes about her job, What she dislikes about her job. Bạn đánh số các cụm theo thứ tự nghe được. Bài nghe **không chia sẵn đoạn** và không ai báo "bây giờ tôi nói phần 2". Bạn phải tự nhận ra mỗi đoạn nói gì. #### Cách làm **Trước khi nghe:** đọc và hiểu nghĩa từng cụm tiêu đề, có thể nhớ bằng tiếng Việt. Khi nghe, mắt luôn rà trên danh sách đó. **Khi nghe:** vài câu đầu của mỗi đoạn thường cho biết đoạn đó nói gì. Hãy đánh số tạm. Nếu nghe tới một đoạn sau mà thấy nó hợp với cụm đó hơn, hãy sửa lại số. Cuối bài, tự phân bổ lại các số còn lại. Lần đầu nghe chưa đúng hết là chuyện bình thường. **Dựa vào cụm báo hiệu:** "When I was in secondary school…" báo phần thời đi học; "At university…" báo phần đại học; "What I love about my job is…" báo phần điều thích. **Dựa vào hoạt động thuộc ngữ cảnh:** khi người nói không nêu thẳng, hãy nghe các việc làm. Nghe nói về buổi phỏng vấn (interview) thì đó là chuyện xin việc; nghe nói về ánh sáng (lighting), kỹ xảo (special effects) thì đó là chuyện học ở trường điện ảnh. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài kể về một nghề thường đi theo thời gian: công việc hiện tại, thời đi học cấp hai, cấp ba, đại học, công việc đầu tiên, điều thích, điều không thích. Biết vậy, bạn đoán trước được thứ tự và loại trừ nhanh hơn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** cách đoán trước theo thời gian chỉ đúng khoảng 50–50, vì có bài kể chuyện hiện tại trước rồi mới quay về quá khứ, hoặc đảo phần thích và phần không thích. Hãy dùng phỏng đoán để làm nhanh, nhưng vẫn phải tập trung nghe. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **university life** /ˌjunəˈvərsəti laɪf/ (phr, B1) đời sống sinh viên, thời đại học. Ví dụ: His university life was busy but full of fun (Thời đại học của anh ấy bận rộn nhưng rất vui). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **job interview** /dʒɑb ˈɪntərˌvju/ (phr, B1) buổi phỏng vấn xin việc. Ví dụ: I was very nervous before my first job interview (Tôi rất hồi hộp trước buổi phỏng vấn xin việc đầu tiên). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **special effects** /ˈspɛʃəl ɪˈfɛkts/ (phr, B2) kỹ xảo (điện ảnh). Ví dụ: The special effects in the film made the storm look real (Kỹ xảo trong phim làm cơn bão trông như thật). - **secondary school** /ˈsɛkənˌdɛri skul/ (phr, A2): trường trung học (cấp hai, cấp ba). Ví dụ: When I was in secondary school, I wanted to be a pilot (Hồi học trung học, tôi muốn làm phi công). - **first job** /fərst dʒɑb/ (phr, A2): công việc đầu tiên. Ví dụ: My first job was selling ice cream on the beach (Công việc đầu tiên của tôi là bán kem trên bãi biển). - **lighting** /ˈlaɪtɪŋ/ (n, B2): ánh sáng, cách bố trí đèn (khi quay phim, chụp ảnh, trên sân khấu). Ví dụ: Good lighting makes a cheap camera look professional (Ánh sáng tốt làm cho chiếc máy ảnh rẻ tiền cũng cho hình như dân chuyên nghiệp). - **The way she got her first job**: Cách chị ấy có được công việc đầu tiên (tiêu đề phần, khung cụm). Ví dụ: This part of the talk is about the way she got her first job (Phần này của bài nói kể về cách chị ấy có được công việc đầu tiên). - **What she dislikes about her job**: Điều chị ấy không thích ở công việc (tiêu đề phần, khung cụm). Ví dụ: The last part is about what she dislikes about her job (Phần cuối nói về điều chị ấy không thích ở công việc). - **When I was in secondary school, I spent every weekend drawing.**: Hồi học trung học, cuối tuần nào tôi cũng vẽ. (cụm mở đầu báo hiệu phần thời đi học). - **The interview was short, and they offered me the job the next day.**: Buổi phỏng vấn ngắn, và ngay hôm sau họ đề nghị nhận tôi vào làm. (nghe "interview" thì đoạn này nói về chuyện xin việc). - **What I really love about my job is meeting new people.**: Điều tôi thật sự yêu thích ở công việc là được gặp người mới. (cụm báo hiệu phần điều thích). - **The only thing I don't enjoy is the long trips.**: Điều duy nhất tôi không thích là những chuyến đi dài. (cụm báo hiệu phần điều không thích). ### Nghe Part 3: nhận diện đáp án nhiễu (10 mục) #### Ba kiểu đáp án nhiễu Ở Part 3, phương án nhiễu (distractor) thường **có nhắc trong bài**, nên nghe thấy từ của nó chưa đủ để chọn. Có ba kiểu hay gặp. **1. Sai chủ thể:** điều đó có trong bài nhưng là của người khác. Ví dụ: người nói kể mẹ mình muốn làm nhà báo, phương án lại ghi chính người nói muốn làm nhà báo; hoặc bạn của người nói gặp chủ công ty ở hội nghị, phương án lại ghi người nói gặp. **2. Sai ngữ cảnh hoặc chỉ là thông tin phụ:** điều đó có trong bài nhưng không trả lời đúng câu hỏi. Ví dụ: "giỏi toán, giỏi lý" (be good at) không có nghĩa là học toán, lý ở đại học; người nói có nhắc giải thưởng và lương cao, nhưng đó không phải điều họ thích nhất. **3. Suy luận quá:** phương án được suy ra từ một chi tiết liên quan, nhưng bài không nói vậy. Ví dụ: người nói kể mình vừa chuyển sang chỗ làm mới, không có nghĩa là họ hay đổi việc; người nói mong được ở nhà nhiều hơn, không có nghĩa là họ sống xa nhà. #### Cách chọn đáp án **Bước 1. Theo kinh nghiệm cá nhân:** loại trước những phương án **không hề được nhắc** trong bài, để chỉ còn tập trung vào các phương án có nhắc. **Bước 2.** Với câu hỏi chi tiết (What, How, Why…), chọn phương án có **cụm tương ứng** với điều bạn nghe được: cùng nghĩa, thường khác từ (paraphrase). Ví dụ: hỏi "What does she like best?" thì nghe tìm câu "What I love most is…" rồi so với các phương án. **Bước 3. Theo kinh nghiệm cá nhân:** đừng tự suy luận ở câu hỏi chi tiết; tự suy thêm thường dẫn tới đáp án sai. Câu suy luận thật thì có dạng riêng (infer, imply: "What can be inferred…?", "What does the speaker imply…?"), và ngay cả khi đó, điều bạn suy ra cũng phải có bằng chứng trong bài. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ở Part 3, gần như cả bốn phương án đều có từ khóa xuất hiện trong bài, nên chọn chỉ vì nghe thấy một từ (ví dụ "people") là hên xui. Phương án lặp y hệt một từ hay động từ trong bài (ví dụ "met") thường là bẫy, nhưng **không phải lúc nào cũng sai**: đáp án đúng đôi khi cũng trùng một từ với bài nghe. Hãy xét cả cụm và chủ thể, không xét riêng một từ. #### Lỗi hay gặp **Lỗi 1:** câu hỏi "hồi đi học muốn làm nghề gì", người nói kể bị thương khi chơi một môn thể thao, rồi mới nói nghề mình dự định. Nếu chọn môn thể thao đó làm nghề là sai: thể thao chỉ là lúc bị tai nạn. Nghề dự định nằm ở câu có động từ **plan** (dự định) hoặc "wanted to do as my job". **Lỗi 2:** ở câu hỏi điều không thích, chọn "phải làm nhiều giờ", "hay phải đổi việc" hoặc "sống xa nhà" vì tự suy từ các chi tiết như "vừa nhận việc mới" hay "muốn ở nhà nhiều hơn". Bài không nói vậy; chỉ phương án có cụm tương ứng với câu người nói thật sự than phiền mới đúng. **Lỗi 3:** chọn đáp án chỉ vì nghe thấy một từ trong phương án. Hãy tìm câu trong bài nói đúng ý của câu hỏi rồi mới so phương án. - **infer** /ɪnˈfər/ (v, B2): suy ra. Ví dụ: From her voice, we can infer that she is tired (Từ giọng nói của chị ấy, ta có thể suy ra chị ấy đang mệt). - **plan to** /plæn tu/ (phr, A2): dự định (làm gì). Ví dụ: She planned to become a dancer before her accident (Chị ấy đã dự định trở thành vũ công trước khi bị tai nạn). - **like best** /laɪk bɛst/ (phr, A2): thích nhất. Ví dụ: What I like best about this café is the quiet music (Điều tôi thích nhất ở quán cà phê này là nhạc nhẹ). - **conference** /ˈkɑnfərəns/ (n, A2): hội nghị. Ví dụ: My boss met an important customer at a conference in Da Nang (Sếp tôi gặp một khách hàng quan trọng tại một hội nghị ở Đà Nẵng). - **What does she like best about her job?**: Chị ấy thích điều gì nhất ở công việc của mình? (dạng câu hỏi Part 3; nghe tìm "what I love most", "the best thing"). - **What does she dislike about her job?**: Chị ấy không thích điều gì ở công việc của mình? (nghe tìm "the thing I don't enjoy", "the worst part"). - **My friend met the owner of the company at a conference.**: Bạn tôi gặp ông chủ công ty ở một hội nghị. (người gặp là bạn, không phải người nói; phương án "She met someone at a conference" sai chủ thể). - **I was good at physics, but I studied history at university.**: Tôi giỏi vật lý, nhưng tôi học lịch sử ở đại học. (giỏi môn gì không có nghĩa là học ngành đó). - **She broke her arm at a skating rink, so she gave up her plan to be a dancer.**: Chị ấy gãy tay ở sân trượt băng nên phải bỏ dự định làm vũ công. (nghề dự định là dancer; sân trượt băng chỉ là nơi xảy ra tai nạn). - **I've just moved to a new company.**: Tôi vừa chuyển sang một công ty mới. (câu này không cho biết người nói hay đổi việc; đừng tự suy luận thêm). ### Nghe Part 3: nhận dạng bẫy trong đáp án (20 mục) #### Đọc bốn đáp án để biết câu nào dễ, câu nào gài Phần Nghe làm liên tục trong khoảng 40 phút, mỗi phần chỉ nghe một lần. Part 3 có ba bài nói, mỗi bài 5 câu hỏi. Trước khi nghe, hãy đọc bốn đáp án của từng câu và đoán xem câu đó dễ hay đang gài. **Bốn đáp án khác hẳn nhau:** đó là câu nghe chi tiết (detail information). Nghe được chi tiết nào thì chọn đáp án đó. **Các đáp án có từ giống nhau và các từ đó đều có trong bài:** đề đang gài. Ví dụ ba đáp án cùng có "vehicles", hai đáp án cùng có "problems". Bạn phải nghe chính xác đáp án đúng **bao gồm những ý nào**. Đáp án bao quát cả hai ý (mọi loại xe và các sự cố trên đường) loại được hai đáp án chỉ tách ra một loại (chỉ xe nhỏ, chỉ xe lớn). **Đáp án "All types" (mọi loại):** bài phải kể đủ nhiều loại khác nhau. Một loại được nhắc nhiều lần chưa chắc chiếm phần lớn; hãy nghe xem người nói có cho biết loại đó chiếm đa số hay không. Hãy nhận ra mọi thứ người nói kể là cùng một nhóm: xe do con vật kéo (animals pulling carts), xe máy, xe tải (trucks), xe hơi đều là phương tiện (vehicles). **Đáp án "The speaker doesn't say" (người nói không đề cập):** chỉ chọn khi bài hoàn toàn không nhắc tới thông tin mà câu hỏi hỏi. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu có bốn đáp án khác hẳn nhau thường dễ. Câu có đáp án "All types" hoặc "The speaker doesn't say" khó hơn câu chỉ có các đáp án cụ thể, vì bạn phải nghe hết đoạn mới biết bài có kể đủ các loại hay không nói tới. #### Ba kiểu bẫy trong đáp án **1. Đề thêm tính từ để đổi mức độ.** Bài nói "If anything goes wrong on the line, the staff can see it at once", đáp án ghi "serious problems on the line". Chỉ chọn đáp án có những từ làm thay đổi mức độ, số lượng hoặc tần suất như serious, major, many, always khi thông tin nghe được đủ căn cứ cho ý đó, kể cả khi bài diễn đạt bằng cách khác. **2. Đáp án có đúng từ trong bài nhưng không trả lời câu hỏi.** Câu hỏi hỏi vì sao tuyến đường mới quan trọng. Bài nói "half of the valley's population is very poor" chỉ để nói con đường sẽ giúp vùng nghèo, nhưng đáp án ghi "Because the valley has a big population". Bài nói "every kind of traveler uses it" chỉ để tả sự đa dạng, không phải lý do mà câu hỏi hỏi. Thông tin có trong bài nhưng không trả lời đúng câu hỏi thì không chọn. **3. Đáp án đổi người làm hoặc đổi hành động.** Bài nói "the new machine gives very accurate results", đáp án sai ghi "workers can make the results accurate". Cùng có chữ "accurate" và "results", nhưng bài không nói người làm là công nhân, cũng không nói họ làm cho kết quả chính xác. **Lỗi hay gặp:** nghe được một từ trong đáp án (population, cars, serious, results) là chọn ngay. Trước khi chọn, hãy tự hỏi: đáp án này có trả lời đúng câu hỏi không, và mọi chữ trong đáp án có được bài nói tới không? #### Thông tin nhiễu đứng gần đáp án Bài Part 3 hay nhắc **nhiều chi tiết cùng loại sát nhau**: hai năm, hai nhóm người, ba nguồn thông tin. Chi tiết nghe được trước chưa chắc là đáp án. **Với số năm:** nghe được một năm thì chưa khoanh ngay. Nghe tiếp thông tin ngay trước và ngay sau năm đó xem có khớp câu hỏi không. Ví dụ: "The station was set up in 1871, but it wasn't until 1876 that it started to warn people about storms." Câu hỏi hỏi năm bắt đầu cảnh báo bão thì đáp án là 1876; 1871 chỉ là năm thành lập. **Với nhóm người hoặc nguồn thông tin:** bài hay kể cách cũ trước, cách hiện nay sau. Ví dụ trạm khí tượng (weather station) là cách lấy thông tin trong quá khứ; máy tính lớn chỉ là nơi xử lý dữ liệu, không phải nguồn; nguồn hiện nay là vệ tinh (from space). Nhóm định đi lúc đầu nhưng không đủ người cũng không phải nhóm đã đi. **Đáp án có nội dung không được bài nghe nêu và cũng không thể suy ra từ bài** (ví dụ the radio) thì loại; chú ý bài có thể diễn đạt cùng một ý bằng từ khác. #### Nghe số năm và con số Người bản xứ thường đọc năm có 4 chữ số bằng cách **chia đôi**: hai số đầu, rồi hai số sau. 1845 đọc là "eighteen forty-five"; 1859 đọc là "eighteen fifty-nine". Hãy tập quen cách đọc này, vì nếu bạn tự đọc theo nghìn – trăm – chục thì sẽ chậm và không quen tai. Phải nghe **đủ cả năm**. Nếu chỉ nghe được hai số cuối thì vẫn dễ nhầm: "54" có ở cả 1854 và 1954. Khi các đáp án là số có cùng chữ số (1,500; 15,000; 150,000), hãy nghe kỹ phần sau con số: hundred, thousand, hay "fifteen thousand" khác "fifty thousand". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu ba đáp án dùng cùng một đơn vị (kilometers) và chỉ một đáp án dùng đơn vị khác (60 miles), đáp án khác đơn vị đó thường sai; đáp án đúng thường nằm trong nhóm giống nhau. Đây chỉ là cách đoán khi bạn không nghe được, không chắc chắn. #### Thứ tự ý trong bài có thể ngược với đáp án Đáp án có hai ý không nhất thiết theo thứ tự của bài. Ví dụ đáp án ghi "Because it is modern and it helps the economy grow", nhưng người nói nhắc ý kinh tế trước ("it will bring more money to the farms in the valley"), rồi mới nói tới con đường mới, hiện đại. Nếu bạn cứ chờ nghe chữ "modern" trước thì sẽ lỡ ý kinh tế. **Cách làm:** nghe được ý nào thì ghi ngay ra giấy nháp bằng một hai chữ (economy, modern) và gắn với đáp án có ý đó. Đừng chọn theo cảm tính khi không ghi lại được ý đã nghe. #### Câu hỏi đếm số giai đoạn Câu cuối của bài hay hỏi về số lượng, đáp án là số ngắn (1, 2, 3, 4): "How many stages…?" **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu đếm này thường gài vì người nói hay không nói thẳng "there are three stages" mà đọc lần lượt tên từng giai đoạn; bạn phải hiểu cả đoạn để tự đếm. Tuy vậy, có bài nói thẳng con số rồi mới kể tên, ví dụ "We can divide the process into three stages: planning, testing, and sharing." Khi đó câu này dễ. **Cách đếm:** nghe các từ chỉ trình tự (first, next, then, after that, finally) và chỗ ngắt giữa các tên. Mỗi lần nghe một tên giai đoạn, gạch một vạch ra nháp. Nếu lỡ không nghe được con số thì vẫn đếm được qua các vạch này. #### Đọc nhanh đáp án trong thời gian ngắn Trước mỗi bài chỉ có ít thời gian đọc đề. Khả năng nhớ nghĩa của từng đáp án A, B, C, D quyết định nhiều tới điểm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu 1 của mỗi bài thường dễ nhất, nghe được gì thì đúng cái đó. **Câu đáp án ngắn đã khoanh xong thì bỏ qua.** Dùng thời gian đó đọc trước các câu có đáp án dài ở phía sau và cố nhớ nghĩa từng đáp án. **Đáp án dài: ưu tiên từ khóa và các từ làm đổi nghĩa**, như từ phủ định, số lượng và thời gian. Ví dụ: tell students, practice each dish, many times, before the final test. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đáp án dài thường có nhiều từ trùng với bài nên lại dễ hơn, nếu bạn đọc kịp. Đáp án ngắn hay gài, phải hiểu cả đoạn mới chọn được. **Lỗi hay gặp:** không đọc kịp đáp án dài nên đến lúc nghe không biết bài đang nói tới đáp án nào, rồi đoán. Hãy đọc trước đáp án dài ngay khi xong câu ngắn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** điểm Nghe chưa có cách quy đổi công bố rõ ràng; mốc an toàn nên nhắm là khoảng 18–20 câu Nghe đúng. Đây chỉ là ước lượng. #### Làm một mini test Part 3 Làm trọn một mini test 15 câu (ba bài nói, mỗi bài 5 câu) để tập toàn bộ các bước trên. **Trước khi nghe (khoảng 3 phút):** đọc cả 15 câu, đánh dấu câu dễ (bốn đáp án khác hẳn nhau) và câu gài (đáp án trùng từ, có "All types", có tính từ đổi mức độ, có số). Đọc trước đáp án dài, chú ý từ khóa cùng các từ chỉ phủ định, số lượng và thời gian. **Khi nghe:** nghe một lần cả bài. Ghi nháp ý nghe được và gắn với đáp án. Gặp năm hoặc con số thì nghe tiếp thông tin trước và sau. **Sau khi nghe:** với mỗi câu, tự ghi lại đã nghe được câu nào trong bài để chọn đáp án đó. Câu chọn theo cảm tính thì nghe lại đoạn đó để tìm chỗ bài nói tới. Nghe lại lần hai, lần ba các đoạn còn sai. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **cart** /kɑrt/ (n, B1) xe kéo (thường do con vật kéo). Ví dụ: Two horses were pulling a cart full of rice (Hai con ngựa đang kéo một xe đầy gạo). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **satellite** /ˈsætəˌlaɪt/ (n, B2) vệ tinh. Ví dụ: The pictures come from a satellite, not from the ground (Các bức ảnh đến từ vệ tinh, không phải từ mặt đất). - **weather station** /ˈwɛðər ˌsteɪʃən/ (n, B1) trạm khí tượng. Ví dụ: The old weather station is now a small museum (Trạm khí tượng cũ nay là một bảo tàng nhỏ). - **youth club** /ˈjuθ klʌb/ (n, B1) câu lạc bộ thanh thiếu niên. Ví dụ: My brother plays table tennis at the youth club (Em trai tôi chơi bóng bàn ở câu lạc bộ thanh thiếu niên). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **orderly** /ˈɔrdərli/ (adj, B1) có trật tự, ngăn nắp. Ví dụ: The children left the room in an orderly line (Bọn trẻ rời phòng thành một hàng có trật tự). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **have something in common** /hæv ˈsʌmθɪŋ ɪn ˈkɑmən/ (phr, B1) có điểm chung. Ví dụ: My sister and I have a lot in common (Chị tôi và tôi có nhiều điểm chung). - **vehicle** /ˈviəkəl/ (n, A2): phương tiện, xe cộ. Ví dụ: Bikes, buses and trucks are all vehicles (Xe đạp, xe buýt và xe tải đều là phương tiện). - **truck** /trʌk/ (n, A1): xe tải. Ví dụ: A long line of old trucks waited at the border (Một hàng dài xe tải cũ chờ ở cửa khẩu). - **all kinds of** /ɔl kaɪndz ʌv/ (phr, A2): đủ mọi loại. Ví dụ: You can see all kinds of vehicles on this road (Bạn có thể thấy đủ mọi loại xe trên con đường này). - **serious** /ˈsɪriəs/ (adj, A2): nghiêm trọng. Ví dụ: There was a small delay, not a serious problem (Chỉ có một chút chậm trễ, không phải vấn đề nghiêm trọng). - **economy** /ɪˈkɑnəmi/ (n, B1): nền kinh tế. Ví dụ: The new bridge will help the local economy grow (Cây cầu mới sẽ giúp kinh tế địa phương phát triển). - **set up** /sɛt ʌp/ (phr v, B1): thành lập, lập nên. Ví dụ: The club was set up by three teachers (Câu lạc bộ được ba giáo viên lập nên). - **it wasn't until … that**: mãi đến (lúc) … mới … (khung câu nêu thời điểm việc thật sự bắt đầu). Ví dụ: It wasn't until 1902 that the town had electric lights (Mãi đến năm 1902 thị trấn mới có đèn điện). - **source** /sɔrs/ (n, A2): nguồn. Ví dụ: The main source of news for him is the radio (Nguồn tin chính của anh ấy là radio). - **process** /ˈprɑsɛs/ (v, B2): xử lý (dữ liệu, thông tin). Ví dụ: A computer in the office processes all the data (Một máy tính trong văn phòng xử lý toàn bộ dữ liệu). - **recall** /rɪˈkɔl/ (v, B2): nhớ lại. Ví dụ: I can't recall the name of that street (Tôi không nhớ ra tên con đường đó). - **contrast** /kənˈtræst/ (v, B1): đối chiếu (để thấy khác nhau). Ví dụ: The talk contrasts city life with village life (Bài nói đối chiếu cuộc sống thành phố với cuộc sống làng quê). - **The speaker doesn't say.**: Người nói không đề cập. (chỉ chọn khi bài hoàn toàn không nhắc tới thông tin mà câu hỏi hỏi). - **Carts pulled by animals, motorbikes and trucks are all vehicles.**: Xe do con vật kéo, xe máy và xe tải đều là phương tiện. (lỗi hay gặp: không nhận ra các thứ được kể là phương tiện nên chọn "Mostly cars" thay vì "All types"). - **The road had a problem, but the speaker didn't say it was serious.**: Con đường có sự cố, nhưng người nói không nói là nghiêm trọng. (lỗi hay gặp: chọn đáp án có "serious" khi bài không có tính từ đó hay từ đồng nghĩa). - **The word "population" is in the talk, but it doesn't answer the question.**: Chữ "population" có trong bài, nhưng nó không trả lời câu hỏi. (lỗi hay gặp: chọn đáp án vì nghe được một chữ của nó). - **The new machine gives very accurate results.**: Máy mới cho ra kết quả rất chính xác. (lỗi hay gặp: chọn "workers can make the results accurate" vì trùng chữ; bài không nói người làm là công nhân). - **It was set up in 1871, but it wasn't until 1876 that it started its work.**: Nó được thành lập năm 1871, nhưng mãi đến năm 1876 mới bắt đầu hoạt động. (lỗi hay gặp: khoanh năm đầu tiên nghe được; đọc là eighteen seventy-one, eighteen seventy-six). - **The bridge opened in 1954, a hundred years after the old one.**: Cây cầu mở năm 1954, một trăm năm sau cây cầu cũ. (đọc là nineteen fifty-four; nghe đủ hai số đầu để không nhầm với 1854). - **The after-school club didn't have enough people, so the youth club went instead.**: Câu lạc bộ sau giờ học không đủ người nên câu lạc bộ thanh thiếu niên đi thay. (lỗi hay gặp: chọn nhóm nhắc tới trước thay vì nhóm thật sự đã đi). - **The computer processes the information, but the information comes from space.**: Máy tính xử lý thông tin, nhưng thông tin đến từ không gian. (lỗi hay gặp: chọn nơi xử lý thay vì nguồn thông tin). ### Nghe bổ trợ: chọn người nói, câu hỏi phủ định, tick ý được nhắc (13 mục) #### Dạng bài chọn người nói Đây là dạng bài bổ trợ để luyện nghe chi tiết; đề VSTEP chỉ có câu trắc nghiệm bốn phương án A, B, C, D. Bài nghe có hai người, thường một nam một nữ. Đề cho một số câu, bạn ghi câu đó đúng với **người nam**, **người nữ** hay **cả hai (both)**. **Cách làm:** đọc hết các câu trước khi nghe, gạch từ khóa của từng câu (vd. "worked in an office", "wore a uniform"). Khi luyện, nghe hai lần: lần một ghi nhanh ai nói gì, lần hai kiểm lại câu còn phân vân. **Chỉ chọn "both" khi cả hai người cùng nói rõ ý đó.** Nếu một người nói "I worked in an office" còn người kia nói "I worked in a factory", thì chỉ người thứ nhất làm văn phòng. **Lỗi hay gặp:** chọn "both" vì cả hai người đều nói về công việc. Hai người cùng nói về một chủ đề chưa có nghĩa là cả hai làm cùng một việc; hãy nghe đúng nơi làm, đúng việc làm của từng người. #### Câu hỏi có phủ định Câu hỏi có not, didn't, never (vd. "Who didn't wear a T-shirt?") khó hơn câu hỏi thường, vì bạn phải tìm người **không** làm việc đó. **Mẹo:** nghe xem bài có nói đúng từ trong câu hỏi không. Bài có thể nói sang món đồ khác (jacket, vest) để làm bạn nhầm. Hãy ghi lại người nào nói về đúng món đồ đó và nói gì. **Bẫy hay gặp:** một người nói "I wanted to wear a T-shirt, but my manager said no." Người này có nhắc T-shirt nhưng **không** mặc. Người còn lại nói "I usually wore jeans and a T-shirt" thì **có** mặc. Câu hỏi "didn't wear a T-shirt" chọn người thứ nhất. **Lỗi hay gặp:** chọn người không nói gì về T-shirt, hoặc chọn người có nhắc T-shirt mà quên xét câu đó là "có mặc" hay "muốn mặc nhưng không được". Từ wanted to, tried to, hoped to + "but…" thường cho biết việc đó không xảy ra. #### Tick các ý được nhắc tới Đề cho một danh sách ý (vd. speaking, listening, reading, writing, grammar…) và bạn tick các ý bài nghe có nhắc tới. **Chỉ tick ý mà người nói nhắc tới thật.** Một ý hợp lý hoặc thường đi kèm (vd. reading đi cùng vocabulary) chưa đủ để tick. **Lỗi hay gặp:** tick thêm một ý mà bài không nói, vì mình nghĩ người nói "chắc cũng khuyên" điều đó. Khi nghe, đánh dấu ngay từng ý khi nghe thấy; ý nào không đánh dấu được thì không tick. #### Viết lại từ nghe được Bài luyện chính tả: sắp xếp lại chữ cái thành từ (unscramble, có gợi ý chữ cái đầu), rồi nghe lại bài và điền các từ đó vào phiếu ghi chép (điền vào chỗ trống). **Viết đúng chính tả và đúng chữ hoa.** Từ viết tắt ghi chữ in hoa, chữ s số nhiều ghi thường: DVDs, CDs, PDFs. Danh từ số nhiều thường thêm s hoặc es; một số danh từ có dạng bất quy tắc, chẳng hạn children. **Lỗi hay gặp:** viết "dvds" toàn chữ thường. Viết đúng là DVDs. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **work experience** /ˈwərk ɪkˌspɪriəns/ (phr, B1) kinh nghiệm làm việc. Ví dụ: She got some work experience in a small hotel (Cô ấy có chút kinh nghiệm làm việc ở một khách sạn nhỏ). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **vest** /vɛst/ (n, B1) áo gi-lê (Mỹ); áo lót ba lỗ (Anh). Ví dụ: The guide wore a bright orange vest so we could find her (Người hướng dẫn mặc áo gi-lê màu cam sáng để chúng tôi tìm thấy cô ấy). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **DVD** /ˌdi vi ˈdi/ (n, A1) đĩa DVD. Ví dụ: The library lends DVDs for one week (Thư viện cho mượn đĩa DVD trong một tuần). - **five or ten minutes** /faɪv ər tɛn ˈmɪnəts/ (phr, A1) năm hay mười phút (khoảng thời gian ngắn). Ví dụ: Practise for five or ten minutes every day (Hãy luyện năm hay mười phút mỗi ngày). - **both** /boʊθ/ (det, A1): cả hai. Ví dụ: Both of them worked at the weekend (Cả hai người đều làm việc vào cuối tuần). - **factory** /ˈfæktəri/ (n, A2): nhà máy, xưởng. Ví dụ: My brother worked in a shoe factory last summer (Anh trai tôi làm ở một xưởng giày vào mùa hè năm ngoái). - **jacket** /ˈdʒækət/ (n, A1): áo khoác. Ví dụ: He took off his jacket because the room was hot (Anh ấy cởi áo khoác vì phòng nóng). - **tick** /tɪk/ (v, B1): đánh dấu (✓). Ví dụ: Tick the activities that the speaker talks about (Hãy đánh dấu các hoạt động mà người nói đề cập). - **subtitles** /ˈsʌbˌtaɪtəlz/ (n, B2): phụ đề. Cũng nói: subtitle. Ví dụ: I watch English films with English subtitles (Tôi xem phim tiếng Anh có phụ đề tiếng Anh). - **mistake** /məˈsteɪk/ (n, A1): lỗi, sai sót. Ví dụ: Don't worry about making mistakes when you speak (Đừng lo bị mắc lỗi khi bạn nói). - **vocabulary** /voʊˈkæbjəˌlɛri/ (n, A2): từ vựng. Ví dụ: Write new vocabulary in a small notebook (Hãy ghi từ vựng mới vào một cuốn sổ nhỏ). - **pronunciation** /prəˌnʌnsiˈeɪʃən/ (n, A2): cách phát âm. Ví dụ: Listening to songs can help your pronunciation (Nghe bài hát có thể giúp cải thiện cách phát âm của bạn). - **in detail** /ɪn dɪˈteɪl/ (phr, B1): chi tiết, kỹ càng. Ví dụ: The second time, listen to the recording in detail (Lần thứ hai, hãy nghe bài một cách chi tiết). - **I wanted to wear a T-shirt, but my manager said no.**: Tôi muốn mặc áo thun nhưng quản lý không cho. (có nhắc T-shirt nhưng KHÔNG mặc; chú ý wanted to … but). - **I worked in an office, and she worked in a factory.**: Tôi làm ở văn phòng, còn cô ấy làm ở nhà máy. (chỉ người nói làm văn phòng; không chọn both). - **The speaker doesn't mention reading.**: Người nói không nhắc tới việc đọc. (ý không được nhắc thì không tick). - **I watched DVDs with subtitles.**: Tôi xem đĩa DVD có phụ đề. (viết DVDs: chữ in hoa, s thường; không viết "dvds"). ### Nghe: tự luyện ngoài giờ học (4 mục) #### Nghe lại tới khi nghe được từng từ Đoạn nào chưa nghe ra, hãy tua lại nghe nhiều lần cho tới khi nghe được từng từ. Có thể chép lại đoạn đó (chép chính tả), rồi so với lời bài (transcript) để biết mình nghe sót từ nào. Những từ hay bị nghe sót thường là từ ngắn, đọc lướt: a, the, to, of, and, can, 've, 'd. Ghi lại các chỗ này để lần sau chú ý. #### Luyện với bản tin tiếng Anh đơn giản và transcript **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nên luyện với VOA Special English (nay gọi là VOA Learning English): giọng Mỹ, mỗi clip khoảng 3–4 phút, có từ vựng theo chủ đề và có transcript. Mỗi ngày luyện 1–2 clip là đủ. **Cách luyện:** (1) đọc to transcript trước; (2) bật clip, nghe xem người đọc khác mình ở chỗ nào: cách đọc từ, chỗ nhấn, chỗ ngắt; (3) ghi chú lại các chỗ khác; (4) đọc lại theo clip, bắt chước ngữ điệu lên xuống. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bắt chước ngữ điệu như vậy giúp cả phần Speaking, vì bạn quen cách nhấn và ngắt câu. #### Luyện đề như thi thật Khi luyện đề, hãy làm như đi thi: không dùng từ điển hay công cụ hỗ trợ, làm đúng thời gian, mỗi bài chỉ nghe một lần. Như vậy bạn mới biết chính xác số câu mình làm đúng. **Chỉ tính số câu đúng sau lần nghe đầu tiên**, vì đi thi mỗi bài chỉ được nghe một lần. Sau khi chấm xong, bạn mới nghe lại nhiều lần để học: đó là phần luyện, không cộng vào điểm. **Lỗi hay gặp:** nghe hai, ba lần rồi mới chấm, nên điểm tự chấm cao hơn khả năng thật khi đi thi. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **transcript** /ˈtrænˌskrɪpt/ (n, C1) lời bài nghe (bản ghi lời). Ví dụ: Read the transcript after you check your answers (Hãy đọc lời bài nghe sau khi bạn kiểm tra đáp án). - **dictation** /dɪkˈteɪʃən/ (n, B2) chép chính tả (nghe rồi chép). Ví dụ: Do a short dictation with one minute of the recording (Hãy chép chính tả một phút của bài nghe). - **replay** /riˈpleɪ/ (v, B2) phát lại, mở lại. Ví dụ: Replay the part you did not understand (Hãy mở lại đoạn bạn chưa hiểu). - **intonation** /ˌɪntəˈneɪʃən/ (n, B2) ngữ điệu (giọng lên xuống). Ví dụ: Her intonation goes up at the end of a yes-no question (Ngữ điệu của cô ấy lên giọng ở cuối câu hỏi có/không). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **under exam conditions** /ˈʌndər ɪɡˈzæm kənˈdɪʃənz/ (phr, B2) trong điều kiện như thi thật. Ví dụ: Do one full test a week under exam conditions (Mỗi tuần làm một đề đầy đủ trong điều kiện như thi thật). - **imitate** /ˈɪməˌteɪt/ (v, B1): bắt chước. Ví dụ: Imitate the speaker's voice, not just the words (Hãy bắt chước giọng của người nói, không chỉ bắt chước chữ). - **the first time** /ðə fərst taɪm/ (phr, A2): (ở) lần đầu tiên. Ví dụ: Count only the answers you got right the first time (Chỉ đếm những câu bạn làm đúng ở lần nghe đầu tiên). - **Listen again until you can hear every word.**: Hãy nghe lại cho tới khi bạn nghe được từng từ. - **Don't use a dictionary when you do a practice test.**: Đừng dùng từ điển khi làm đề luyện. ### Nghe: thi thử và tự chấm điểm (4 mục) #### Định dạng phần Nghe khi thi thử Phần Nghe có **3 phần, 35 câu**, mỗi câu bốn phương án A, B, C, D. Part 1 có 8 câu (8 đoạn ngắn: hội thoại ngắn, thông báo, hướng dẫn); Part 2 có 12 câu (3 đoạn hội thoại, mỗi đoạn 4 câu); Part 3 có 15 câu (3 bài nói, mỗi bài 5 câu). Phần Đọc có 4 bài, 40 câu. Mỗi bài nghe **chỉ phát một lần** và phần Nghe làm liên tục khoảng **40 phút** (QĐ729). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi thi trên máy, bạn có thể tạm dừng nhưng không tua lại được; giao diện phần mềm có thể ghi đồng hồ 45 phút cho phần Nghe. #### Cách tổ chức một buổi thi thử Chuẩn bị trước: đề đầy đủ (file nghe và đề đọc), giấy nháp, bút chì, đồng hồ, phiếu ghi đáp án (Listening 1–35, Reading 1–40). Bắt đầu đúng giờ đã định. Làm **Listening trước rồi Reading**, liên tục như thi thật: không dừng file nghe, không dùng từ điển. Khi thi thử trên giấy, ghi đáp án lên đề trong lúc nghe, rồi **chuyển đáp án vào phiếu trong 5 phút cuối**. Đừng chuyển từng câu trong lúc nghe, vì bạn sẽ bỏ lỡ câu tiếp theo. #### Tự chấm và quy đổi điểm Dùng đáp án để đếm số câu đúng của từng kỹ năng, rồi ghi lại cùng ngày thi thử để so sánh qua từng lần. **Quy định chung (QĐ729):** mỗi kỹ năng chấm thang 0–10, làm tròn đến 0,5. **Điểm trung bình của 4 kỹ năng** từ 4,0 đến 5,5 là bậc 3 (B1). QĐ729 không yêu cầu mỗi kỹ năng phải đạt từ 4. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi ôn tập, nên đặt mục tiêu mỗi kỹ năng đạt từ 4, để một kỹ năng yếu không kéo điểm trung bình xuống dưới 4,0. Nếu trường của bạn có quy định riêng về điểm từng kỹ năng thì làm theo quy định đó. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu tính đều 35 câu trên thang 10 thì mỗi câu Nghe khoảng 0,29 điểm: 13 câu đúng khoảng 3,7 điểm, 14 câu đúng khoảng 4,0 điểm. Mốc an toàn để chắc đạt 4 điểm Nghe trở lên là khoảng **18–20 câu đúng**. Đây chỉ là ước lượng; điểm thật quy đổi theo bảng riêng của từng đề. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** theo một bảng quy đổi tham khảo, 22 câu Nghe đúng được khoảng 6–6,5 điểm. Lưu ý: Nghe có 35 câu, Đọc có 40 câu, nên cùng số câu đúng ở hai kỹ năng không cho cùng mức điểm. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **mock test** /ˈmɑk tɛst/ (n, B2) bài thi thử. Ví dụ: We take a mock test every Saturday morning (Chúng tôi làm bài thi thử vào mỗi sáng thứ Bảy). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **answer key** /ˈænsər ki/ (n, B2) bảng đáp án. Ví dụ: Check your answers with the answer key (Hãy kiểm tra câu trả lời của bạn bằng bảng đáp án). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **convert** /kənˈvərt/ (v, B2) quy đổi. Ví dụ: Use the table to convert your number of correct answers into a score (Hãy dùng bảng để quy đổi số câu đúng thành điểm). - **on time** /ɑn taɪm/ (phr, A2): đúng giờ. Ví dụ: The mock test starts on time, so don't be late (Bài thi thử bắt đầu đúng giờ, nên đừng đến trễ). - **correct answers** /kəˈrɛkt ˈænsərz/ (phr, A2): câu đúng, đáp án đúng. Ví dụ: I got 19 correct answers in the listening test (Tôi làm đúng 19 câu trong bài nghe). - **Each recording is played only once.**: Mỗi bài nghe chỉ được phát một lần. - **Do the listening test first, then the reading test.**: Hãy làm bài nghe trước, rồi tới bài đọc. ### Nghe: luyện thêm các dạng bài theo giáo trình (18 mục) #### Đề mẫu: đọc kỹ lời hướng dẫn Lời hướng dẫn đầu bài Nghe yêu cầu bạn trả lời dựa trên điều người nói **nói ra hoặc ngụ ý** (stated or implied). Vì vậy đề có cả câu hỏi chi tiết lẫn câu hỏi suy luận, ví dụ "What is the woman likely to do next?". Part 1 có 8 bài nghe ngắn (thông báo, hướng dẫn hoặc hội thoại ngắn), mỗi bài một câu hỏi. Part 2 có 3 hội thoại, mỗi hội thoại 4 câu. Part 3 có 3 bài nói hoặc bài giảng, mỗi bài 5 câu. Tổng cộng 35 câu, mỗi bài **chỉ nghe một lần**. Câu hỏi có thể là câu bỏ lửng cần điền tiếp, ví dụ "Before she opened the café, Mai worked as ___." Hãy đọc nó như một câu hỏi đầy đủ: "What was Mai's job before she opened the café?". Như vậy bạn biết phải nghe một nghề. Trong thời gian đọc trước, gạch chân từ để hỏi và keyword, rồi đoán loại thông tin cần nghe: giờ, nơi, người, lý do, cách làm. #### Part 1: nghe cả chi tiết phụ Mỗi hội thoại ngắn ở Part 1 chỉ có một câu hỏi, nhưng bài nghe còn nhiều chi tiết khác: lý do, số lượng, thời gian. Dạng luyện thêm của giáo trình cho các câu hỏi phụ như "Why…?", "How many…?", "Where…?" và yêu cầu trả lời ngắn. Luyện dạng này giúp bạn nghe được lý do đứng sau một quyết định. Trong đề thật, câu hỏi chính có thể hỏi đúng chi tiết mà bạn tưởng là phụ. Trả lời ngắn bằng cụm từ, không cần viết câu đầy đủ: "Because the room is too noisy" → "too noisy"; "We're staying for three nights" → "three nights". **Lỗi hay gặp:** nghe được chi tiết đầu tiên rồi thôi nghe. Người nói hay đổi ý ở cuối: "Let's go to the bookshop… Oh, we only have an hour. Let's just have a drink here." #### Part 1: thông báo trên TV, lời nhắn, giới thiệu phim **Thông báo chương trình TV:** ghi nhanh giờ và tên chương trình. Thông báo hay có một chương trình bị dời giờ: "The cooking show, usually at nine, will start at ten tonight." Khi đó chương trình nấu ăn bắt đầu lúc mười giờ tối nay thay vì chín giờ như thường lệ. **Lời nhắn kể việc đã xảy ra** (How did the man get to work today?): nghe từ chỉ thời gian usually, today, this morning. Cách đi thường ngày là bẫy; đáp án là cách đi hôm nay. **Giới thiệu, nhận xét phim** (How did the film end?): nghe chuỗi sự việc và các từ chỉ phần cuối: finally, at the end of the film, in the last scene. #### Part 1: hướng dẫn, chỉ đường và tần suất **Hướng dẫn dùng máy:** các bước nối nhau theo thứ tự first, then, after that, when…, finally. Câu hỏi "To start the machine, what does the user need to do?" hỏi bước đầu tiên hoặc bước bắt buộc trước khi máy chạy. **Chỉ đường:** vẽ nhanh trên giấy nháp theo từng chặng: turn left, go straight on, go about two blocks, look out for the sign. Câu hỏi "What is the driver likely to do next?" là câu suy luận: dựa vào lời khuyên cuối của người chỉ đường. Ví dụ người nói kết thúc bằng "You should check the bus times first" thì việc tiếp theo là xem giờ xe buýt. **Hướng dẫn công việc:** người quản lý giao việc (assign a task), dặn báo cáo lại (report back) và nộp báo cáo tiến độ (progress report). Câu hỏi thường hỏi người quản lý nên làm gì để kiểm tra công việc. **Thông báo trên tàu, xe:** nghe ga tiếp theo, thời gian dừng và việc hành khách cần làm. **Câu hỏi tần suất (How often…?):** nghe các cụm once a week, twice a year, every six months. Bài thường nhắc nhiều con số; nhớ rằng "every six months" và "twice a year" cùng nghĩa. #### Part 2: các dạng luyện sau khi nghe **Đúng, Sai, Không có thông tin (True, False, Not Given).** True: bài nói đúng ý câu. False: bài nói ngược lại. Not Given: bài không nói đủ để kết luận. Đừng dùng hiểu biết riêng để chọn True hay False. **Điền phiếu thông tin** (ví dụ mẩu tin tuyển dụng): đọc các mục trước khi nghe (vị trí, ca làm, ngày nghỉ, lương theo giờ, đồng phục, ngày bắt đầu) để biết chỗ nào cần số, giờ hay danh từ. Ghi đủ số và đơn vị: "9 dollars an hour", "from 6 a.m. to 1 p.m.". **Trả lời ngắn để nhớ lại:** câu hỏi có thể hỏi điều người nói ngụ ý, ví dụ vì sao người tư vấn kể lại năm học đầu tiên của chính mình. Thường là để khuyên người nghe kiên nhẫn thêm. #### Part 2: các dạng câu hỏi hay gặp **How many…?** Đếm khi nghe liệt kê và chú ý câu sửa lại: "I speak English and Korean. I studied Japanese once, but I can't speak it now." Người nói chỉ nói được hai thứ tiếng. **What is … NOT involved in?** Đối chiếu từng lựa chọn với bài nghe; chọn việc mà bài nghe cho biết người đó không tham gia. **Why did … mention …?** Đây là câu hỏi mục đích. Nghe câu ngay sau chi tiết đó, thường có so, because, that's why. **What made … want to …?** Hỏi nguyên nhân dẫn tới một quyết định; nghe câu kể sự việc ngay trước quyết định. **How did … get the information?** Hỏi cách làm. Phân biệt việc được phép và việc bị cấm: "You can't photocopy them, but you can take photos without flash." Chủ đề Part 2 trong giáo trình: phỏng vấn xin việc, thư viện đại học, môi trường một dòng sông, nghề trong ngành điện ảnh, phỏng vấn người xin làm gia sư, sức khỏe. #### Part 2: hội thoại về sức khỏe Chia từ thành ba nhóm khi học: **tình trạng** (feel ill, be in pain, be awfully sleepy), **bệnh và chấn thương** (have a cough, have a fever, have a broken leg), **chăm sóc** (see the doctor, take medicine, take care of yourself). Hội thoại kiểu này hay hỏi: bệnh hiện tại, bệnh trước đây, ảnh hưởng tới người khác và việc nên làm. Nghe kỹ thì của động từ: "had", "last year" là chuyện cũ; "has", "'ve got", "now" là hiện tại. "Have a temperature" nghĩa là bị sốt (gần nghĩa have a fever), không phải "có nhiệt độ". #### Part 3: các dạng câu hỏi trong bài luyện thêm **Tựa đề phù hợp nhất (best title):** chọn tựa bao trùm cả bài. Loại tựa quá hẹp (chỉ một ý nhỏ của bài) và tựa quá rộng (một từ chung chung). **Which is TRUE / NOT TRUE:** đối chiếu từng lựa chọn với bài. Với NOT TRUE, ba lựa chọn khớp bài, một lựa chọn sai một chi tiết: sai số, sai người hoặc sai nơi. **Nghĩa của một cụm (What does the phrase "…" mean?):** người nói thường giải thích ngay sau cụm đó bằng "that means…", "in other words…", "so…". **Số liệu:** nghe số và cách nói mức tăng: double (gấp đôi), triple (gấp ba), rise from… to…. Ghi số ngay khi nghe và ghi kèm năm hoặc mốc của nó. **Cảm nhận của một người (How does … feel about …?):** chọn tính từ khớp nhất với lời giải thích. Ví dụ "it makes customers feel safe" → reassured (yên tâm). Chủ đề Part 3 trong giáo trình: học ngoại ngữ, nghề nghiệp, câu chuyện cuộc đời người nhập cư, thông báo tuyển người của trường đại học, môi trường và tái chế, lịch sử một công trình, đồ uống, người lớn tuổi đi làm, trường học, trang phục nơi làm việc. #### Part 3: các dạng luyện sau khi nghe **Nghe điền từ:** đọc trước đoạn văn và đoán từ loại của từng chỗ trống. Khi chấm, lấy theo đúng lời bài nghe; sau đó kiểm ngữ pháp: sau "helped me" có thể dùng động từ nguyên mẫu có hoặc không có to (helped me learn / helped me to learn), sau "a lot of" là danh từ. **Sắp xếp các phần của bài theo thứ tự nghe:** bài nói về cuộc đời hay nghề của một người thường đi theo thời gian: thời đi học, đại học, công việc đầu tiên, công việc hiện nay, điều thích, điều không thích. **Nối người với ý:** kẻ bảng tên người ở một cột, nghe tới đâu ghi ký hiệu của ý bên cạnh người đó. Một người có thể có nhiều ý. **Đánh số các cụm theo thứ tự nghe** và **nối giải pháp với lời giải thích:** đọc kỹ các cụm trước khi nghe; trong bài, cụm thường được diễn đạt lại chứ không lặp y nguyên. Các dạng trên dùng để luyện nghe kỹ sau khi đã làm bài. Trong đề thi, mọi câu đều là trắc nghiệm A, B, C, D (theo đề mẫu). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **number the parts** /ˈnʌmbər ðə pɑrts/ (phr, B1) đánh số các phần. Ví dụ: Number the parts of the talk in the order you hear them (Hãy đánh số các phần của bài nói theo thứ tự bạn nghe). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **twice a year** /twaɪs ə jɪr/ (phr, A2) mỗi năm hai lần. Ví dụ: We visit our grandparents twice a year (Chúng tôi thăm ông bà mỗi năm hai lần). - **every six months** /ˈɛvri sɪks mʌnθs/ (phr, A2) sáu tháng một lần (bằng twice a year). Ví dụ: You should have your teeth cleaned every six months (Bạn nên đi lấy cao răng sáu tháng một lần). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **triple** /ˈtrɪpəl/ (v, B2) tăng gấp ba. Ví dụ: The shop's online orders tripled last year (Đơn hàng trực tuyến của cửa hàng tăng gấp ba vào năm ngoái). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **report back** /rɪˈpɔrt bæk/ (phr v, B2) báo cáo lại. Ví dụ: Please report back to me every Friday (Hãy báo cáo lại với tôi vào mỗi thứ Sáu). - **progress report** /ˈprɑɡrɛs rɪˈpɔrt/ (n, B2) báo cáo tiến độ. Ví dụ: Each group sends a short progress report every week (Mỗi nhóm gửi một bản báo cáo tiến độ ngắn mỗi tuần). - **conductor** /kənˈdʌktər/ (n, B2) nhân viên soát vé (trên tàu, xe). Ví dụ: The conductor checked our tickets after the first stop (Nhân viên soát vé kiểm tra vé của chúng tôi sau ga đầu tiên). - **look out for** /lʊk aʊt fɔr/ (phr v, B1) để ý tìm. Ví dụ: Look out for the sign for the airport (Hãy để ý tìm biển chỉ đường ra sân bay). - **True, False or Not Given**: Đúng, Sai hay Không có thông tin (dạng luyện sau khi nghe). Ví dụ: Write T, F or NG next to each statement (Hãy ghi T, F hoặc NG cạnh mỗi câu). - **Not Given** /nɑt ˈɡɪvən/ (phr, B1): không có thông tin, bài không nêu. Ví dụ: Write NG if the talk does not say enough to decide (Hãy ghi NG nếu bài nói không đủ thông tin để quyết định). - **fill in** /fɪl ɪn/ (phr v, A2): điền vào. Ví dụ: Fill in the form with the information you hear (Hãy điền vào phiếu thông tin bạn nghe được). - **What is … likely to do next?**: (Ai đó) có khả năng sẽ làm gì tiếp theo? (câu hỏi suy luận). Ví dụ: What is the driver likely to do next? (Người lái xe có khả năng sẽ làm gì tiếp theo?). - **How often should …?** /haʊ ˈɔːfən ʃʊd/: (Ai đó) nên làm việc gì bao lâu một lần? (câu hỏi tần suất). Ví dụ: How often should the patient come back for a check-up? (Bệnh nhân nên quay lại kiểm tra bao lâu một lần?). - **How did … end?**: (Câu chuyện, bộ phim) kết thúc thế nào? Ví dụ: How did the story end? (Câu chuyện kết thúc thế nào?). - **Why did … mention …?** /waɪ dɪd ˈmenʃən/: Vì sao (ai đó) nhắc tới (điều gì)? (câu hỏi mục đích). Ví dụ: Why did the guide mention the old bridge? (Vì sao hướng dẫn viên nhắc tới cây cầu cũ?). - **What is … NOT involved in?**: (Ai đó) KHÔNG tham gia việc gì? (câu hỏi NOT). Ví dụ: What is Lan NOT involved in? (Lan KHÔNG tham gia việc gì?). - **What would be the best title for this talk?**: Tựa đề nào phù hợp nhất cho bài nói này? (chọn tựa bao trùm cả bài). Ví dụ: What would be the best title for this talk? Choose a title that covers the whole talk (Tựa đề nào phù hợp nhất cho bài nói này? Hãy chọn tựa bao trùm cả bài). - **Which is NOT TRUE about …?** /wɪtʃ ɪz nɑːt truː əˈbaʊt/: Điều nào KHÔNG đúng về …? Ví dụ: Which is NOT TRUE about the new library? (Điều nào KHÔNG đúng về thư viện mới?). - **What does the phrase "…" mean?**: Cụm "…" nghĩa là gì? (nghe lời giải thích ngay sau cụm đó). Ví dụ: What does the phrase "a sweet tooth" mean? (Cụm "a sweet tooth" nghĩa là gì?). - **once a week** /wʌns ə wik/ (phr, A2): mỗi tuần một lần. Ví dụ: I go swimming once a week (Tôi đi bơi mỗi tuần một lần). - **double** /ˈdʌbəl/ (v, A2): tăng gấp đôi. Ví dụ: The number of members has doubled since May (Số thành viên đã tăng gấp đôi kể từ tháng Năm). - **title** /ˈtaɪtəl/ (n, A1): tựa đề. Ví dụ: The title of the talk is too general (Tựa đề của bài nói quá chung chung). - **The pictures helped me learn new words.**: Hình ảnh giúp tôi học từ mới. (help + người + động từ nguyên mẫu; tránh "helped me learned"). - **I usually take the bus, but today I walked to work.**: Tôi thường đi xe buýt, nhưng hôm nay tôi đi bộ đi làm. (câu hỏi về hôm nay thì đáp án là walked; "usually" là bẫy). - **The quiz show will start at ten tonight, not at nine.**: Chương trình đố vui tối nay sẽ bắt đầu lúc mười giờ, không phải chín giờ. (nghe kỹ giờ bị dời trong thông báo TV). - **You can take photos, but you can't photocopy the old books.**: Bạn có thể chụp ảnh, nhưng không được photo các cuốn sách cũ. (phân biệt việc được phép và việc bị cấm). ### Đọc: ý chính, chi tiết và từ vựng trong ngữ cảnh (16 mục) #### Định dạng phần Đọc Theo Trung tâm Khảo thí ULIS–VNU, phần Đọc VSTEP bậc 3–5 kéo dài 60 phút, gồm 4 bài đọc và 40 câu trắc nghiệm; tổng độ dài khoảng 1.900–2.050 từ. Câu hỏi kiểm tra chi tiết, ý chính, thái độ, suy luận và từ vựng trong ngữ cảnh. Khóa này luyện nền tảng hướng tới bậc 3 (B1). Đọc câu hỏi trước, gạch dưới tên riêng, số liệu và từ phủ định. Với câu ý chính, kiểm tra câu mở đầu và kết luận của từng đoạn; với từ lạ, dùng từ nối, ví dụ và câu xung quanh để đoán nghĩa. - **What is the main idea of the passage?**: Ý chính của bài đọc là gì? Ví dụ: What is the main idea of the passage? Look for the point that most paragraphs support (Ý chính của bài đọc là gì? Hãy tìm luận điểm được hầu hết các đoạn văn ủng hộ). - **Which of the following is TRUE?**: Điều nào sau đây đúng? (câu hỏi chi tiết). Ví dụ: Which of the following is TRUE? Check names, dates and numbers in the passage carefully (Điều nào sau đây là ĐÚNG? Hãy kiểm tra kỹ tên riêng, ngày tháng và con số trong bài đọc). - **Which of the following is NOT true?**: Điều nào sau đây không đúng? (câu hỏi phủ định). Ví dụ: Which of the following is NOT true? Find the one statement that the passage does not support (Điều nào sau đây KHÔNG đúng? Hãy tìm nhận định duy nhất mà bài đọc không ủng hộ). - **The word "it" refers to**: Từ "it" ám chỉ điều gì? (câu hỏi quy chiếu). Ví dụ: In the second paragraph, the word "it" refers to the old bridge (Trong đoạn thứ hai, từ "it" chỉ cây cầu cũ). - **The word "benefit" is closest in meaning to**: Từ "benefit" gần nghĩa nhất với (từ vựng trong ngữ cảnh). Ví dụ: The word "benefit" in line 3 is closest in meaning to "advantage" (Từ "benefit" ở dòng 3 gần nghĩa nhất với "advantage"). - **It can be inferred from the passage that**: Có thể suy ra từ bài đọc rằng. Ví dụ: It can be inferred from the passage that the town was once a busy port (Có thể suy ra từ bài đọc rằng thị trấn này từng là một bến cảng sầm uất). - **The author mentions the example in order to**: Tác giả nêu ví dụ nhằm. Ví dụ: The author mentions the example in order to support the main argument (Tác giả nêu ví dụ này nhằm củng cố lập luận chính). - **according to the passage**: theo bài đọc. Ví dụ: According to the passage, the library opens at eight (Theo bài đọc, thư viện mở cửa lúc tám giờ). - **in the first paragraph** /ɪn ðə fɜːrst ˈpærəɡræf/: trong đoạn đầu tiên. Ví dụ: In the first paragraph, the writer introduces the problem (Trong đoạn đầu tiên, tác giả giới thiệu vấn đề). - **as mentioned in the text**: như được nhắc trong bài. Ví dụ: As mentioned in the text, the course lasts ten weeks (Như đã nêu trong bài, khóa học kéo dài mười tuần). - **be based on**: dựa trên. Ví dụ: The decision was based on recent research (Quyết định này dựa trên nghiên cứu gần đây). - **lead to**: dẫn đến. Ví dụ: Traffic congestion can lead to air pollution (Kẹt xe (ùn tắc) có thể dẫn đến ô nhiễm không khí). - **result in** /rɪˈzʌlt ɪn/: gây ra, dẫn đến. Ví dụ: Heavy rain resulted in serious flooding (Mưa lớn đã gây ra lũ lụt nghiêm trọng). - **be aware of**: nhận thức được. Ví dụ: Students should be aware of the risks online (Sinh viên nên nhận thức rõ các rủi ro trên mạng). - **take advantage of** /teɪk ædˈvæntɪdʒ ʌv/: tận dụng. Ví dụ: Students can take advantage of free library services (Sinh viên có thể tận dụng dịch vụ thư viện miễn phí). - **in terms of**: xét về mặt. Ví dụ: The city is attractive in terms of jobs and education (Thành phố này hấp dẫn về mặt việc làm và giáo dục). ### Đọc: tổng quan đề và 10 dạng câu hỏi (15 mục) #### Định dạng đề Đọc Phần Đọc làm trong **60 phút** (đúng một tiếng), gồm **4 bài đọc**, mỗi bài **10 câu hỏi**, tổng cộng **40 câu**. Mỗi câu có bốn phương án A, B, C, D. Bình quân bạn có khoảng 15 phút cho một bài đọc, tính cả thời gian đọc bài và trả lời 10 câu. **Lỗi hay gặp:** nhớ sai định dạng. Đề không phải 2 bài đọc mà là 4 bài; mỗi bài không phải 5, 8 hay 15 câu mà là 10 câu. #### Mục tiêu điểm Đọc Mỗi kỹ năng chấm thang 0–10. Bậc 3 (B1) ứng với điểm trung bình 4 kỹ năng **từ 4,0 đến 5,5**. Với riêng phần Đọc, mức B1 cũng là khoảng **4,0–5,5/10**, không phải 3,0–4,0 hay 3,5–5,0. Quy định chung xét **điểm trung bình** của 4 kỹ năng, không bắt buộc từng kỹ năng phải đạt 4. Kỹ năng thấp có thể được kỹ năng khác kéo trung bình lên. Nếu đơn vị tổ chức thi có quy định riêng, hãy làm theo quy định đó. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi ôn, nên đặt mục tiêu mỗi kỹ năng từ 4 trở lên cho an toàn, không trông vào việc kỹ năng khác kéo điểm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu tính đều thì mỗi câu Đọc đáng khoảng 10 : 40 = 0,25 điểm. 15 câu đúng là 3,75 điểm, làm tròn lên khoảng 4. Vì vậy, hãy đặt mục tiêu **đúng ít nhất 15/40 câu**; đúng nhiều hơn thì càng chắc. #### Mười dạng câu hỏi trong đề Đọc Câu hỏi các dạng xuất hiện xen nhau sau mỗi bài đọc. Nếu bạn nhận ra ngay dạng câu hỏi, bạn đỡ tốn thời gian đọc hướng dẫn và còn nhiều thời gian hơn cho bài đọc. **1. Vocabulary (từ vựng):** chọn từ hoặc cụm có nghĩa gần nhất với một từ trong bài (từ đồng nghĩa). **2. Reference (câu hỏi tham chiếu):** đề hỏi một đại từ như it, they, this, their; bạn chọn danh từ hoặc cụm danh từ mà đại từ đó thay thế. **3. Factual information (thông tin chi tiết):** hỏi một chi tiết cụ thể được nêu trong bài. **4. Negative factual information (thông tin KHÔNG có):** chọn phương án chứa thông tin không có, không được nhắc, hoặc không đúng theo bài. Để ý chữ NOT, EXCEPT viết hoa trong câu hỏi. **5. Main idea (ý chính):** hỏi chủ đề hoặc ý chính của cả bài; thường là câu đầu tiên trong 10 câu của một bài. **6. Purpose (mục đích):** hỏi vì sao tác giả viết bài, hoặc vì sao tác giả đưa một thông tin, một ví dụ vào bài. **7. Inference (suy luận):** dựa vào thông tin trong bài để rút ra một kết luận mà bài không nói thẳng. **8. Restatement (diễn đạt lại):** chọn câu diễn đạt lại tốt nhất một câu được tô đậm (highlight) trong bài: dùng từ khác, từ đồng nghĩa nhưng giữ đúng nghĩa. **9. Sentence insertion (chèn câu):** chọn một trong bốn vị trí [A], [B], [C], [D] để đặt một câu cho sẵn vào bài cho liền mạch. **10. Opinion (quan điểm):** nhận ra quan điểm hoặc thái độ của tác giả đối với một vấn đề. #### Nhận dạng nhanh dạng câu hỏi Hãy nhìn từ khóa trong câu hỏi: "closest in meaning to" là Vocabulary; "refers to" là Reference; "According to the passage / paragraph" là Factual information; NOT hoặc EXCEPT là Negative factual; "mainly about / main idea" là Main idea; "why does the author mention / in order to" là Purpose; "inferred / most likely / suggest" là Inference; "best expresses the essential information in the highlighted sentence" là Restatement; "Where can the following sentence be added" là Sentence insertion; "attitude / opinion / feel about" là Opinion. **Lỗi hay gặp:** nhầm Factual information với Purpose. Câu hỏi về **lý do tác giả viết** (why the author wrote / mentions) là Purpose. Factual information hỏi **một chi tiết** có sẵn trong bài, kể cả khi chi tiết đó trả lời câu "why" về sự việc trong bài. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **question type** /ˈkwɛstʃən ˌtaɪp/ (phr, B1) dạng câu hỏi. Ví dụ: Try to recognize the question type before you read the options (Hãy cố nhận ra dạng câu hỏi trước khi đọc các phương án). - **pronoun** /ˈproʊˌnaʊn/ (n, B1) đại từ. Ví dụ: The pronoun "they" in line 5 means the farmers (Đại từ "they" ở dòng 5 chỉ những người nông dân). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **draw a conclusion** /ˌdrɔ ə kənˈkluʒən/ (phr, B2) rút ra kết luận. Ví dụ: Use the facts in the passage to draw a conclusion (Hãy dùng các dữ kiện trong bài để rút ra kết luận). - **restatement** /ˌriˈsteɪtmənt/ (n, C1) câu diễn đạt lại. Ví dụ: A good restatement keeps the meaning but uses different words (Một câu diễn đạt lại tốt giữ nguyên nghĩa nhưng dùng từ khác). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **insert** /ɪnˈsərt/ (v, B2) chèn, đặt vào. Ví dụ: Insert the sentence where it fits best (Hãy chèn câu vào chỗ nó phù hợp nhất). - **passage** /ˈpæsɪdʒ/ (n, B2): bài đọc, đoạn văn. Ví dụ: The Reading test has four passages, and each passage has ten questions (Bài thi Đọc có bốn bài đọc, và mỗi bài có mười câu hỏi). - **directions** /dəˈrɛkʃənz/ (n, A2): hướng dẫn làm bài. Ví dụ: If you know the question types, you can spend less time on the directions (Nếu bạn biết các dạng câu hỏi, bạn có thể tốn ít thời gian hơn cho phần hướng dẫn). - **specific detail** /spəˈsɪfɪk dɪˈteɪl/ (phr, B1): chi tiết cụ thể. Ví dụ: This question asks about a specific detail in the second paragraph (Câu hỏi này hỏi về một chi tiết cụ thể trong đoạn thứ hai). - **main idea** /ˌmeɪn aɪˈdiə/ (phr, B1): ý chính. Ví dụ: The main idea of the passage is often in the first paragraph (Ý chính của bài đọc thường nằm ở đoạn đầu). - **highlighted** /ˈhaɪˌlaɪtɪd/ (adj, B2): được tô đậm, được đánh dấu. Ví dụ: Read the highlighted sentence carefully before you look at the options (Hãy đọc kỹ câu được tô đậm trước khi xem các phương án). - **point of view** /ˌpɔɪnt əv ˈvju/ (phr, B1): quan điểm. Ví dụ: The writer explains her point of view in the last paragraph (Người viết trình bày quan điểm của mình ở đoạn cuối). - **What is the passage mainly about?**: Bài đọc chủ yếu nói về điều gì? (câu hỏi Main idea). Ví dụ: What is the passage mainly about? It is mainly about a new way to save water at home (Bài đọc chủ yếu nói về điều gì? Bài chủ yếu nói về một cách mới để tiết kiệm nước ở nhà). - **Which of the following is NOT mentioned in the passage?**: Điều nào sau đây KHÔNG được nhắc tới trong bài? (câu hỏi Negative factual). Ví dụ: Which of the following is NOT mentioned in the passage as a reason for the delay? (Điều nào sau đây KHÔNG được nhắc tới trong bài như một lý do của sự chậm trễ?). - **Why does the author mention ...?**: Vì sao tác giả nhắc tới ...? (câu hỏi Purpose). Ví dụ: Why does the author mention the old bridge in paragraph 2? (Vì sao tác giả nhắc tới cây cầu cũ ở đoạn 2?). - **Which sentence best expresses the essential information in the highlighted sentence?**: Câu nào diễn đạt tốt nhất ý chính của câu được tô đậm? (câu hỏi Restatement). Ví dụ: Which sentence best expresses the essential information in the highlighted sentence in paragraph 3? (Câu nào diễn đạt tốt nhất ý chính của câu được tô đậm ở đoạn 3?). - **What is the author's attitude toward ...?**: Thái độ của tác giả đối với ... là gì? (câu hỏi Opinion). Ví dụ: What is the author's attitude toward online shopping? (Thái độ của tác giả đối với việc mua sắm trực tuyến là gì?). - **The Reading test has four passages and forty questions.**: Bài thi Đọc có bốn bài đọc và bốn mươi câu hỏi. (không phải 2 bài; mỗi bài 10 câu, không phải 5, 8 hay 15 câu). - **You have sixty minutes for the Reading test.**: Bạn có sáu mươi phút cho bài thi Đọc. (đúng một tiếng cho cả 4 bài). - **A B1 Reading score is about 4.0 to 5.5 out of 10.**: Điểm Đọc bậc B1 khoảng 4,0 đến 5,5 trên 10. (không phải 3,0–4,0 hay 3,5–5,0). - **A purpose question asks why the author wrote something.**: Câu hỏi Purpose hỏi vì sao tác giả viết một điều gì đó. (đừng nhầm với Factual information, dạng hỏi một chi tiết cụ thể trong bài). ### Đọc: câu hỏi từ vựng (21 mục) #### Câu hỏi từ vựng là gì Câu hỏi từ vựng chỉ ra một từ hoặc một cụm từ trong bài đọc và yêu cầu bạn chọn đáp án **gần nghĩa nhất**, tức là từ có thể thay vào đúng chỗ đó mà câu vẫn giữ nguyên ý. Bốn đáp án thường cùng từ loại. Đề thường hỏi theo bốn mẫu: "The word "…" in the passage is closest in meaning to …" (đồng nghĩa nhất với từ nào), "What does the word "…" mean?" (từ đó nghĩa là gì), "The word "…" could be best replaced with …" (có thể thay tốt nhất bằng từ nào) và "Which of the following words could best be substituted for the word "…" in the passage?" (từ nào thay được tốt nhất cho từ đó trong bài). **Bốn mẫu khác chữ nhưng hỏi cùng một việc.** Với cụm từ, đề viết "The phrase "…" is closest in meaning to …". Với một danh từ rất lạ, đề có thể hỏi "… in paragraph 1 are most likely …" (… nhiều khả năng là gì). **Lưu ý:** đáp án đúng là nghĩa của từ **trong câu đó**, không phải nghĩa đầu tiên trong từ điển. Một từ có nhiều nghĩa (vd. shade là "bóng râm" hoặc "sắc độ của màu") thì phải dựa vào bài để chọn. #### Đoán nghĩa qua ngữ cảnh Đọc cụm từ hoặc câu **đứng trước và đứng sau** từ được hỏi. Ngữ cảnh thường cho một trong các manh mối sau. **1. Từ đồng nghĩa (synonym):** câu trước hoặc câu sau nhắc lại cùng ý bằng một từ quen hơn. Vd. "Volunteers fix broken lamps … and mend them while the owners wait": mend = fix (sửa). **2. Từ trái nghĩa (antonym):** từ được hỏi đứng đối lập với một từ đã biết, thường sau unlike, but, while, in contrast. Vd. "Unlike her careful sister, Anna is reckless with money": reckless ngược với careful, tức là "cẩu thả, liều lĩnh". **3. Ví dụ (example):** các ví dụ sau such as, for example, hoặc một loạt việc cụ thể cho thấy nghĩa chung. Vd. "He is frugal: he reuses paper bags and repairs his old shoes": frugal là "tiết kiệm". **4. Câu giải thích:** bài giải thích lại từ bằng động từ be, sau dấu phẩy, gạch ngang, dấu hai chấm, trong ngoặc đơn, hoặc sau "that is", "in other words". Câu phía sau cũng có thể dùng lại từ đó trong một tình huống rõ hơn. Vd. "The letter was passed to the manager. Later, it was passed from the manager to the director": passed đi với "to" và "from … to", nên nghĩa là "chuyển qua, đưa qua" (= given). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** không cần dịch chính xác từng từ. Chỉ cần dịch sơ đoạn quanh từ được hỏi, bắt đầu từ câu chứa từ đó hoặc câu ngay trước nó (thường là câu mở bằng "The process…", "In addition…", "Because…"). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi luyện đọc, hạn chế tra từ điển. Hãy đoán nghĩa qua ngữ cảnh trước, tra sau để kiểm tra; cách này giúp bạn nhớ thêm từ mới và quen với việc đoán nghĩa trong phòng thi. #### Từ loại và từ gốc **Bước 1. Xác định từ loại.** Bốn đáp án thường cùng từ loại; hãy dựa vào cả đáp án và ngữ cảnh để xác định từ loại của từ được hỏi. **Tính từ:** xét danh từ mà tính từ bổ nghĩa để thấy nó tả tính chất gì của danh từ. Vd. "minute ice crystals" là "những tinh thể băng li ti". **Động từ:** xét chủ ngữ đứng trước, vì động từ phải hợp với chủ ngữ. Vd. "the roots absorb water": rễ cây thì "hút" nước. **Trạng từ:** thường bổ nghĩa cho động từ hoặc tính từ đứng cạnh. Một số từ quen như across có thể là trạng từ khi đo kích thước: "The pool is ten meters across" (hồ bơi rộng mười mét theo chiều ngang). Ở đây across là trạng từ, không phải tính từ. **Bước 2. Tách hậu tố, đưa về từ gốc.** Bỏ đuôi -ly để có tính từ: oddly → odd (kỳ lạ, = strange). Đuôi -less nghĩa là "không có": tasteless là "không có vị, nhạt". Đổi từ lạ về từ quen cùng gốc: parasitic → parasite, numerical → number, smelly → smell, hidden → hide, shaded → shade. **Bước 3. Tách từ ghép.** snowfall = snow (tuyết) + fall (rơi): "trận tuyết rơi". Tương tự, rainfall là "lượng mưa, trận mưa", sunset là "lúc mặt trời lặn". **Lỗi hay gặp:** gán ngay nghĩa quen nhất của từ gốc mà không xét từ loại và câu chứa nó, vd. hiểu odd là "số lẻ" hay snowfall là "quả cầu tuyết". Xem các thẻ lỗi ở cuối nhóm. #### Thế từ đã biết và loại trừ Không ai biết hết từ vựng. Hãy lấy **từ đã biết** trong bốn đáp án, thế vào vị trí của từ được hỏi rồi đọc lại câu. Câu vô nghĩa thì loại ngay. Đáp án đúng có thể là một từ bạn chưa biết. Nếu đã thế ba từ quen mà không từ nào hợp, hãy chọn từ còn lại. Còn hai đáp án thì đọc lại ngữ cảnh để chọn đáp án hợp nhất với ý của câu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong bốn đáp án, từ nào không biết thì tạm bỏ qua, tập trung xét các từ đã biết trước. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** loại đáp án mà bài không hề nhắc tới, hoặc quá chung chung. Vd. bài nói cây ký sinh bám vào thân và rễ của cây khác thì loại "fruits" (bài không nhắc quả), và loại "food" vì quá chung. **Phân biệt hai đáp án gần nghĩa.** aptly là "một cách thích hợp, rất đúng chỗ" (= appropriately). precisely là "một cách chính xác, đúng từng chi tiết": nó nói về độ chính xác, không nói về sự phù hợp, nên không thay được aptly. Tương tự, initiate là "bắt đầu, khởi xướng" (= begin), không phải enhance ("nâng cao"). **Chỉ một đáp án đúng.** "make its way into" là "đi vào, lọt vào bên trong", nên chỉ penetrate (xuyên vào) đúng. eat ("ăn") có vẻ liên quan khi bài nói cây ký sinh lấy chất dinh dưỡng, nhưng không diễn tả việc đi vào bên trong, nên không chọn. by means of là "bằng cách, bằng (phương tiện)", chỉ cách thức; không phải "có nghĩa là". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nhớ từ bằng liên tưởng. tiny đọc gần như "tí nị" (rất nhỏ); strange (kỳ lạ) như tên phim Doctor Strange; parasite (vật ký sinh) như tên phim Hàn Quốc Parasite. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** The town of Linden Bay has a small library that stays open late on Fridays. Last year, the library launched a repair café. Once a month, volunteers fix broken lamps, radios and bicycles for free. People bring things that they would otherwise throw away, and the volunteers mend them while the owners wait. **Câu 1:** The word "launched" is closest in meaning to: A. closed, B. started, C. sold, D. moved. **Cách làm:** launched là động từ, chủ ngữ là the library. Câu sau cho biết từ đó mỗi tháng đều có người sửa đồ, tức là hoạt động này mới có. Thế từng từ: thư viện "đóng" quán sửa đồ thì câu sau vô lý, loại A; "bán" và "dời đi" không được bài nhắc, loại C và D. Đáp án **B. started**. **Câu 2:** The word "mend" is closest in meaning to: A. sell, B. clean, C. repair, D. collect. **Cách làm:** câu trước dùng fix (sửa) cho chính những món đồ đó; mend là từ đồng nghĩa ở câu kề. Đáp án **C. repair**. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **context clue** /ˈkɑntɛkst klu/ (phr, B2) manh mối ngữ cảnh. Ví dụ: The word "unlike" is a context clue that shows an opposite meaning (Từ "unlike" là một manh mối ngữ cảnh cho thấy nghĩa trái ngược). - **antonym** /ˈæntəˌnɪm/ (n, B1) từ trái nghĩa. Ví dụ: "Careless" is an antonym of "careful" ("Careless" là từ trái nghĩa của "careful"). - **part of speech** /pɑrt əv spitʃ/ (phr, B1) từ loại. Ví dụ: Check the part of speech of the four answers first (Hãy xem từ loại của bốn đáp án trước). - **root word** /rut wərd/ (phr, B1) từ gốc. Ví dụ: The root word of "hidden" is "hide" (Từ gốc của "hidden" là "hide"). - **odd** /ɑd/ (adj, B1) kỳ lạ, khác thường (= strange). Ví dụ: It was odd that the shop was closed on a Monday morning (Thật kỳ lạ là cửa hàng đóng cửa vào sáng thứ Hai). - **tasteless** /ˈteɪstləs/ (adj, B1) nhạt, không có vị (-less = không có). Ví dụ: The soup was tasteless because I forgot the salt (Món súp nhạt vì tôi quên bỏ muối). - **snowfall** /ˈsnoʊˌfɔl/ (n, B2) trận tuyết rơi; lượng tuyết rơi. Ví dụ: A heavy snowfall closed the mountain road last night (Một trận tuyết rơi dày đã làm đóng con đường núi đêm qua). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **in diameter** /ɪn daɪˈæmətər/ (phr, B2) có đường kính (là). Ví dụ: The clock on the tower is three meters in diameter (Chiếc đồng hồ trên tháp có đường kính ba mét). - **parasite** /ˈpærəˌsaɪt/ (n, C1) vật ký sinh, sinh vật ký sinh. Ví dụ: A parasite lives on another plant or animal and takes food from it (Vật ký sinh sống trên một cây hoặc con vật khác và lấy thức ăn từ nó). - **aptly** /ˈæptli/ (adv, C2) một cách thích hợp, rất đúng chỗ (= appropriately). Ví dụ: The quiet café is aptly named "Slow Morning" (Quán cà phê yên tĩnh được đặt tên rất hợp là "Slow Morning"). - **appropriately** /əˈproʊpriətli/ (adv, B2) một cách thích hợp. Ví dụ: Please dress appropriately for the interview (Hãy ăn mặc thích hợp cho buổi phỏng vấn). - **precisely** /prɪˈsaɪsli/ (adv, B2) một cách chính xác, đúng (từng chi tiết). Ví dụ: The train left at precisely seven o'clock (Tàu rời ga đúng bảy giờ). - **initiate** /ɪˈnɪʃiˌeɪt/ (v, C1) bắt đầu, khởi xướng (= begin). Ví dụ: The students initiated a plan to plant trees around the school (Các học sinh khởi xướng một kế hoạch trồng cây quanh trường). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **precipitation** /prɪˌsɪpɪˈteɪʃən/ (n, C1) giáng thủy (mưa, tuyết rơi). Ví dụ: The weather report expects light precipitation this afternoon (Bản tin thời tiết dự báo chiều nay có mưa hoặc tuyết nhẹ). - **penetrate** /ˈpɛnəˌtreɪt/ (v, B2) xuyên qua, đi vào bên trong. Ví dụ: Sunlight cannot penetrate the thick forest (Ánh nắng không thể xuyên qua khu rừng rậm). - **make its way into** /meɪk ɪts weɪ ˈɪntu/ (phr, B2) tìm đường đi vào, lọt vào (= penetrate). Ví dụ: Rainwater made its way into the basement (Nước mưa lọt vào tầng hầm). - **umbrageous** /əmˈbreɪdʒəs/ (adj, C2) râm mát, có bóng râm (= shaded; là tính từ, không phải động từ). Ví dụ: The children played in an umbrageous corner of the park (Bọn trẻ chơi ở một góc râm mát của công viên). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **offshoot** /ˈɔfˌʃut/ (n, C2) nhánh mọc ra (từ thân cây chính). Ví dụ: The plant sends out small offshoots that grow into new plants (Cây mọc ra những nhánh nhỏ, rồi chúng phát triển thành cây mới). - **ponderous** /ˈpɑndərəs/ (adj, C2) nặng nề, to nặng (= heavy). Ví dụ: Two men carried the ponderous wooden door upstairs (Hai người đàn ông khiêng cánh cửa gỗ nặng nề lên lầu). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **bits of sound** /bɪts əv saʊnd/ (phr, B2) các mẩu âm thanh, các mẫu âm thanh nhỏ. Ví dụ: The app records short bits of sound and joins them into a song (Ứng dụng ghi lại những mẩu âm thanh ngắn và ghép chúng thành một bài hát). - **What does the word "…" mean?**: Từ "…" nghĩa là gì? (mẫu hỏi từ vựng). Ví dụ: What does the word "mend" in paragraph 2 mean? (Từ "mend" ở đoạn 2 nghĩa là gì?). - **The word "…" could be best replaced with**: Từ "…" có thể được thay tốt nhất bằng (mẫu hỏi từ vựng). Ví dụ: The word "launched" could be best replaced with "started" (Từ "launched" có thể được thay tốt nhất bằng "started"). - **Which of the following words could best be substituted for the word "…" in the passage?**: Từ nào sau đây có thể thay tốt nhất cho từ "…" trong bài? (mẫu hỏi từ vựng). Ví dụ: Which of the following words could best be substituted for the word "frugal" in the passage? (Từ nào sau đây có thể thay tốt nhất cho từ "frugal" trong bài?). - **The phrase "…" is closest in meaning to**: Cụm từ "…" gần nghĩa nhất với (mẫu hỏi cho cụm từ). Ví dụ: The phrase "drop in" is closest in meaning to "visit" (Cụm từ "drop in" gần nghĩa nhất với "visit"). - **… in paragraph 1 are most likely**: … ở đoạn 1 nhiều khả năng là (mẫu hỏi cho danh từ rất lạ). Ví dụ: Wicks in paragraph 1 are most likely parts of a lamp (Wicks ở đoạn 1 nhiều khả năng là các bộ phận của cây đèn). - **substitute** /ˈsʌbstəˌtut/ (v, C1): thay thế (substitute A for B: dùng A thay cho B). Ví dụ: You can substitute honey for sugar in this recipe (Bạn có thể dùng mật ong thay cho đường trong công thức này). - **across** /əˈkrɔs/ (adv, A1): theo chiều ngang, từ bên này sang bên kia (khi đo kích thước). Ví dụ: The round table is two meters across (Cái bàn tròn rộng hai mét theo chiều ngang). - **adhere** /ədˈhɪr/ (v, C1): dính, bám (= stick). Ví dụ: Wet leaves adhere to the windows after the storm (Lá ướt dính vào cửa sổ sau cơn bão). - **minute** /maɪˈnut/ (adj, C1): rất nhỏ, li ti (khác danh từ minute /ˈmɪnət/: phút). Ví dụ: She found minute pieces of glass on the kitchen floor (Chị ấy thấy những mảnh thủy tinh li ti trên sàn bếp). - **shaded** /ˈʃeɪdɪd/ (adj, B2): được che bóng, râm (từ gốc: shade). Ví dụ: We had lunch at a shaded table under the trees (Chúng tôi ăn trưa ở một cái bàn có bóng râm dưới tán cây). - **shade** /ʃeɪd/ (n, B2): bóng râm; sắc độ (của một màu). Ví dụ: The walls are painted in a light shade of blue (Các bức tường được sơn màu xanh dương nhạt). - **weigh** /weɪ/ (v, B1): nặng (bao nhiêu); cân. Ví dụ: The suitcase weighs twenty kilos (Cái va li nặng hai mươi ký). - **weight** /weɪt/ (n, A2): cân nặng, trọng lượng (động từ là weigh). Ví dụ: Check the weight of your bag before the flight (Hãy kiểm tra cân nặng của túi trước chuyến bay). - **by means of** /baɪ minz ʌv/ (phr, B2): bằng cách, bằng (phương tiện). Ví dụ: The workers lifted the stones by means of a rope (Những người thợ nâng các tảng đá lên bằng một sợi dây thừng). - **The streets were oddly quiet that morning.**: Đường phố yên tĩnh một cách kỳ lạ sáng hôm đó. (oddly → odd = strange, "kỳ lạ"; không hiểu là "số lẻ"). - **We could not drive home after the snowfall.**: Chúng tôi không thể lái xe về nhà sau trận tuyết rơi. (snowfall = snow + fall; không dịch là "quả cầu tuyết"). - **The pond is about five meters across.**: Cái ao rộng khoảng năm mét theo chiều ngang. (across ở đây là trạng từ, không phải tính từ). - **The guide aptly described the old market as the heart of the town.**: Hướng dẫn viên tả rất đúng rằng khu chợ cũ là trái tim của thị trấn. (aptly = appropriately; không chọn precisely "chính xác"). - **Heavy rain can initiate a landslide.**: Mưa lớn có thể khởi đầu (gây ra) một vụ sạt lở đất. (initiate = begin; không nhầm với enhance "nâng cao"). - **She learned English by means of songs and films.**: Chị ấy học tiếng Anh bằng cách nghe nhạc và xem phim. (by means of = bằng cách; không phải "có nghĩa là"). - **What does the word "their" refer to?**: Từ "their" chỉ cái gì? (câu hỏi tham chiếu; sau does dùng refer, không thêm -s). ### Đọc: câu hỏi tham chiếu (15 mục) #### Câu hỏi tham chiếu là gì Câu hỏi tham chiếu cho một từ trong bài đọc, thường là một đại từ như it, they, that, them, who, và hỏi từ đó chỉ danh từ hoặc cụm danh từ nào trong bài. Mục tiêu là **tìm đúng danh từ mà đại từ thay thế**. Đề thường hỏi theo hai mẫu: **What does the word "…" refer to?** hoặc **The word "…" in the passage refers to …**. Đôi khi đề viết: "To which of the following does the word "…" refer?" hoặc "The word "…" is used as a reference to …". Bốn phương án đều là danh từ hoặc cụm danh từ. Khóa đã có thẻ "The word "it" refers to" trong nhóm đọc ý chính, chi tiết và từ vựng trong ngữ cảnh. Nhóm này bổ sung các mẫu câu hỏi còn lại, bảng đại từ và cách tìm danh từ được thay. #### Các đại từ hay gặp **it, its:** nó, của nó; thay cho một danh từ số ít chỉ vật, con vật, sự việc hoặc một ý. **they, them, their:** họ, của họ; nhưng cũng dùng cho danh từ số nhiều chỉ vật, nghĩa là "những cái đó". **their** có thể chỉ danh từ số nhiều hoặc một người số ít khi giới tính không được xác định hoặc không được nêu. **this, that:** có thể thay cho danh từ số ít hoặc chỉ một sự việc, một ý đã nêu. **these, those:** thay cho danh từ số nhiều. Cụm "that of …" và "those of …" dùng để khỏi lặp lại danh từ vừa nói: "the weather of the town is like that of the city" thì that = the weather. **which, who, that (đại từ quan hệ):** thường chỉ danh từ hoặc cụm danh từ đứng trước mệnh đề quan hệ; đôi khi có cụm bổ nghĩa nằm xen giữa. **who** chỉ người; **which** chỉ vật; **that** chỉ cả người lẫn vật. **one, each, others:** one thay cho một danh từ đếm được số ít đã nhắc; each là "mỗi cái" trong nhóm vừa nhắc; others là "những cái khác" cùng loại với danh từ vừa nhắc. #### Bốn bước tìm danh từ được thay **1. Đọc ngược lên.** Đại từ thường chỉ danh từ hoặc cụm danh từ đã nhắc phía trước, nhưng đôi khi chỉ thành phần xuất hiện sau nó; hãy đọc cả ngữ cảnh. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** chỉ cần đọc phần trước đại từ, phần sau bỏ qua; đoạn trích dài cũng chỉ cần đọc tới câu chứa đại từ, không cần đọc hết đoạn. **2. Tìm danh từ khớp số và ngữ cảnh.** Tìm các danh từ hoặc cụm danh từ có thể được đại từ chỉ tới, rồi xét số và ngữ cảnh; they, them, their cũng có thể chỉ một người số ít. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** danh từ được thay thường là chủ từ (chủ ngữ) của câu hoặc mệnh đề ngay trước, không phải danh từ nằm trong cụm bổ nghĩa như "the size of shapes". **3. Xét nghĩa của động từ.** Xem động từ đi với đại từ: ai hoặc cái gì làm được việc đó. Ví dụ "they arrange the tables" thì "they" phải là người, vì chỉ người mới sắp xếp được bàn ghế. **4. Thế vào kiểm nghĩa.** Thay đại từ bằng danh từ bạn chọn rồi đọc lại câu; câu phải có nghĩa và đúng với ý của đoạn. **Loại nhanh:** loại các phương án không phù hợp với nghĩa và ngữ cảnh; đối tượng được chỉ thường đứng trước đại từ nhưng đôi khi xuất hiện sau nó. #### Lỗi hay gặp **Chọn danh từ trong cụm bổ nghĩa.** Câu trước viết "Planners think about the height of plants and the color of flowers. They arrange the garden.", nhiều người chọn "plants and flowers". Hãy xét động từ: trong ngữ cảnh này, người lên kế hoạch sắp xếp khu vườn, nên "they" là planners. **Chọn danh từ gần nhưng không phải chủ từ.** Khi câu trước có hai danh từ, đại từ ở câu sau thường nhắc lại chủ từ của câu trước, không phải danh từ đứng cuối câu. **Đoán sai với "that of".** Trong "a beauty that matches that of the lawn", chữ "that" thứ hai thay cho danh từ đã nêu (a beauty), không thay cho tên một vật bất kỳ đứng gần. **Chọn danh từ đứng gần mà không thế vào kiểm nghĩa.** "people who work hard to reach it": "it" là điều người ta cố đạt tới, nên phải tìm danh từ có nghĩa "mục tiêu", ví dụ success, không chọn một cụm chỉ thời gian đứng gần như "the second half". **Xác định đại từ chỉ người hay vật.** Trong "seeing them as weak", hãy dựa vào ngữ cảnh để xác định "them" chỉ người hay vật; không chọn chỉ vì danh từ đứng gần. **Chọn danh từ chen giữa với "who".** Trong "pawns of a hard society who could improve their lives", "who" chỉ người, nên là pawns; "society" chỉ là danh từ chen giữa. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** Maya opened a small bakery near the train station last spring. At first, only a few office workers stopped there in the morning. As her bread and cakes became popular, their prices stayed low, so more people came. The bakery now sells 200 loaves a day, and Maya hopes to open another one next year. **Câu 1:** The word "their" refers to: A. office workers, B. bread and cakes, C. people, D. loaves. **Cách làm:** đọc ngược lên từ "their". Danh từ số nhiều gần nhất là "her bread and cakes", và đó là chủ từ của mệnh đề ngay trước. Thế vào: "the prices of her bread and cakes stayed low" có nghĩa. "office workers" cũng số nhiều nhưng người làm văn phòng không có "giá bán"; "people" và "loaves" nằm sau "their". Đáp án B. **Câu 2:** The word "one" refers to: A. train station, B. loaf, C. bakery, D. year. **Cách làm:** "another one" là "một cái khác cùng loại". Maya đã mở một tiệm bánh, nay muốn mở thêm một tiệm nữa. Đáp án C. "year" nằm sau "one" nên loại ngay. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **referent** /ˈrɛfərənt/ (n, C1) danh từ được đại từ thay thế. Ví dụ: Find the referent before you look at the four options (Hãy tìm danh từ được thay thế trước khi xem bốn phương án). - **noun phrase** /ˈnaʊn ˌfreɪz/ (phr, B2) cụm danh từ. Ví dụ: "The old wooden bridge" is a noun phrase ("The old wooden bridge" là một cụm danh từ). - **relative pronoun** /ˈrɛlətɪv ˈproʊˌnaʊn/ (phr, B2) đại từ quan hệ (which, who, that). Ví dụ: "Who" is a relative pronoun that we use for people ("Who" là đại từ quan hệ dùng cho người). - **singular** /ˈsɪŋɡjələr/ (adj, A2) số ít. Ví dụ: It can refer to a singular noun or an event ("It" có thể chỉ một danh từ số ít hoặc một sự việc). - **plural** /ˈplʊrəl/ (adj, B1) số nhiều. Ví dụ: "Their" can refer to a singular person or to plural people or things ("Their" có thể chỉ một người số ít hoặc nhiều người hay vật). - **mentioned earlier** /ˈmɛnʃənd ˈərliər/ (phr, B1) đã được nhắc tới trước đó. Ví dụ: The answer is often a noun mentioned earlier in the passage (Đáp án thường là một danh từ đã được nhắc tới trước đó trong bài). - **What does the word "…" refer to?**: Từ "…" chỉ điều gì? (mẫu câu hỏi tham chiếu). Ví dụ: What does the word "they" in paragraph 2 refer to? (Từ "they" ở đoạn 2 chỉ điều gì?). - **The word "…" in the passage refers to**: Từ "…" trong bài đọc chỉ … (mẫu câu hỏi tham chiếu). Ví dụ: The word "its" in the passage refers to the new library (Từ "its" trong bài đọc chỉ thư viện mới). - **To which of the following does the word "…" refer?**: Từ "…" chỉ điều nào sau đây? (mẫu câu hỏi tham chiếu). Ví dụ: To which of the following does the word "those" refer? (Từ "those" chỉ điều nào sau đây?). - **The word "…" is used as a reference to**: Từ "…" được dùng để chỉ … (mẫu câu hỏi tham chiếu). Ví dụ: The word "that" in the second paragraph is used as a reference to the price (Từ "that" ở đoạn hai được dùng để chỉ giá tiền). - **refer to** /rɪˈfər tu/ (phr, B1): chỉ, nhắc tới (điều đã nói). Ví dụ: In this sentence, "she" refers to the new manager (Trong câu này, "she" chỉ người quản lý mới). - **each** /itʃ/ (pron, A1): mỗi cái, mỗi người (chỉ lại từng phần của nhóm vừa nhắc). Ví dụ: The teacher gave the students a card and asked each to write a question (Giáo viên phát thẻ cho học sinh và yêu cầu mỗi em viết một câu hỏi). - **one** /wʌn/ (pron, A1): cái, chiếc (thay cho danh từ đếm được số ít đã nhắc). Ví dụ: My phone is old, so I want to buy a new one (Điện thoại của tôi cũ rồi, nên tôi muốn mua một cái mới). - **others** /ˈʌðərz/ (pron, A1): những cái khác, những người khác (cùng loại với danh từ vừa nhắc). Ví dụ: Some shops close at six; others stay open until ten (Một số cửa hàng đóng cửa lúc sáu giờ; những cửa hàng khác mở tới mười giờ). - **those** /ðoʊz/ (pron, A1): những cái đó, những người đó (thay cho danh từ số nhiều). Ví dụ: The best seats are those near the stage (Những chỗ ngồi tốt nhất là những chỗ gần sân khấu). - **that of** /ðæt ʌv/ (phr, B2): cái (điều) của … (thay cho danh từ số ít hoặc không đếm được để khỏi lặp lại). Ví dụ: The price of this hotel is lower than that of the hotel next door (Giá của khách sạn này thấp hơn giá của khách sạn bên cạnh). - **As bikes became cheaper, their sales went up quickly.**: Khi xe đạp rẻ hơn, doanh số của chúng tăng nhanh. (their = bikes: danh từ số nhiều đứng trước đại từ). - **The cooks prepared the vegetables, and then they washed the plates.**: Các đầu bếp sơ chế rau, rồi họ rửa đĩa. (they = the cooks: chỉ người mới rửa đĩa được, rau thì không). - **The students thanked the volunteers who had cleaned the beach.**: Các học sinh cảm ơn những tình nguyện viên đã dọn sạch bãi biển. (who chỉ the volunteers, danh từ chỉ người đứng ngay trước). - **The color of the walls was dark, so it made the room look small.**: Màu của các bức tường tối, nên nó làm căn phòng trông nhỏ. (it = the color, chủ từ số ít; tránh chọn the walls vì số nhiều). - **The word "their" in the passage refers to the new students.**: Từ "their" trong bài đọc chỉ những học sinh mới. (câu khẳng định thì dùng refers; their chỉ danh từ số nhiều). ### Đọc: câu hỏi chi tiết (factual, negative factual) (13 mục) #### Hai loại câu hỏi chi tiết Câu hỏi chi tiết (detail questions) gồm hai loại: **factual** và **negative factual**. **Factual** hỏi một thông tin được nhắc tới trong bài. Loại này không có dấu hiệu cố định vì cách hỏi rất đa dạng; cách hỏi hay gặp nhất là "According to the passage, …". **Negative factual** yêu cầu bạn chọn đáp án là thông tin **sai** so với bài hoặc **không được nhắc tới** trong bài. Dấu hiệu: "Which of the following is NOT mentioned in the passage?", "According to the passage, all of the following are true EXCEPT …". **Gạch dưới NOT mentioned, NOT true, EXCEPT** ngay khi đọc câu hỏi. Với câu EXCEPT, ba đáp án có trong bài và đúng; đáp án cần chọn là điều sai hoặc điều bài không nhắc tới. Chú ý: "không được nhắc tới" khác "sai". Một đáp án có thể bị loại vì bài không hề nói tới nó, hoặc sai vì bài có nói nhưng gắn với một đối tượng, một bước khác. Ví dụ: bài nói "đóng phí" là bước khi đăng ký thêm môn, thì "đóng phí" không phải là bước khi hủy môn. #### Scanning: bốn bước tìm thông tin chi tiết Scanning là đọc nhanh để lấy một thông tin cụ thể, không đọc hết từng câu. **Bước 1. Đọc câu hỏi trước, chọn từ khóa.** Từ khóa gồm từ để hỏi (who → tên người, when → thời gian, where → nơi chốn, how many → con số) và từ mang nội dung (danh từ, động từ, tính từ). Bỏ hư từ: mạo từ a, an, the; giới từ; liên từ; cụm chỉ mục đích như "in order to". **Bước 2. Định vị.** Tìm đúng các từ khóa đó (hoặc từ đồng nghĩa của chúng) trong bài. Không cần đọc dịch cả bài: chỉ xác định đoạn, dòng chứa từ khóa, bỏ qua phần không liên quan. **Bước 3. Dựa vào ví dụ, mô tả và từ nối.** Thông tin chi tiết thường nằm trong ví dụ, phần mô tả hoặc giải thích, hoặc đi kèm từ nối chỉ ví dụ (for example, such as), thời gian (then, after, before, once), nguyên nhân (because, since), kết quả (so, as a result). **Bước 4. Đọc kỹ rồi so với bốn đáp án.** Đọc kỹ câu chứa thông tin, so với từng đáp án và chọn đáp án nói đúng ý đó. **Lỗi hay gặp:** chép cả một cụm dài của câu hỏi làm từ khóa. Ví dụ câu hỏi "In order to join the swimming club after May, it is necessary to get a letter from:" thì từ khóa là join, swimming club, May, necessary, letter; không lấy "in order to", "the", "from". "After" không làm từ khóa nhưng khi đọc bài vẫn để ý để đúng mốc thời gian. "In order to" + động từ chỉ mục đích (để làm gì). Đây là cụm từ chức năng, không mang nội dung, nên không lấy làm từ khóa. #### Đáp án đúng là bản diễn đạt lại của bài Đáp án đúng của câu hỏi chi tiết thường không lặp nguyên văn câu trong bài mà **diễn đạt lại (paraphrase)**: dùng từ đồng nghĩa hoặc nói cùng ý bằng cấu trúc khác. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi phân vân giữa hai đáp án, hãy chọn đáp án chứa nhiều từ đồng nghĩa với thông tin trong bài nhất. Các cặp tương đương hay gặp: vacant = empty (trống); "change shells as they grow" ↔ outgrow (lớn quá cỡ cái cũ); "spotted by sight" → Sight (bằng mắt); substitute = replace (thay thế); "equal to or higher than" = "the same or better" (bằng hoặc hơn); "at least 50" = "fifty or more" (từ 50 trở lên). **Chú ý từ chỉ số lượng** khi đáp án là con số: at least (ít nhất, từ … trở lên), no more than (không quá), about (khoảng), exactly (đúng bằng). "At least 50" không phải "exactly fifty". **Chú ý trình tự** khi câu hỏi hỏi việc xảy ra lúc nào: đọc hết chuỗi hành động trong bài (then, once, after, finally). Đừng chọn một bước xảy ra sớm hơn chỉ vì đáp án lặp lại từ trong bài. Với câu EXCEPT, đáp án đúng là điều bài **không nhắc tới** hoặc điều **trái với thông tin trong bài**, chẳng hạn thông tin đúng nhưng gắn với đối tượng khác. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** To borrow a laptop from the school library, go to the front desk, show your student card and sign a borrowing form. Laptops may be kept for up to three days. To keep a laptop longer, send an email to the head librarian and wait for a reply. Laptops returned late cost 20,000 VND per day. **Câu 1 (factual):** To keep a laptop for more than three days, a student must get permission from: A. the front desk staff B. the head librarian C. the class teacher D. the school office. **Cách làm:** từ khóa là keep, laptop, more than three days, permission. "More than three days" ứng với "longer" trong câu thứ ba; người được gửi email là "the head librarian". Đáp án B. **Câu 2 (negative factual):** All of the following are steps for borrowing a laptop EXCEPT: A. going to the front desk B. showing a student card C. signing a form D. emailing the head librarian. **Cách làm:** gạch dưới EXCEPT. A, B, C đều có trong câu đầu. Bài có nhắc việc gửi email nhưng đó là bước để giữ máy lâu hơn, không phải bước khi mượn. Đáp án D. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **detail question** /ˈdiˌteɪl ˈkwɛstʃən/ (phr, B2) câu hỏi chi tiết. Ví dụ: A detail question asks about one small piece of information in the text (Câu hỏi chi tiết hỏi về một thông tin nhỏ trong bài). - **factual question** /ˈfæktʃuəl ˈkwɛstʃən/ (phr, B2) câu hỏi về thông tin có trong bài. Ví dụ: A factual question often begins with "According to the passage" (Câu hỏi factual thường mở đầu bằng "According to the passage"). - **negative factual question** /ˈnɛɡətɪv ˈfæktʃuəl ˈkwɛstʃən/ (phr, B2) câu hỏi chọn điều sai hoặc không được nhắc tới. Ví dụ: In a negative factual question, three answers are in the text (Trong câu negative factual, ba đáp án có trong bài). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **content word** /ˈkɑntɛnt wərd/ (phr, B2) từ mang nội dung (danh từ, động từ, tính từ). Ví dụ: "Price", "pay" and "cheap" are content words (“Price”, “pay” và “cheap” là từ mang nội dung). - **function word** /ˈfʌŋkʃən wərd/ (phr, B2) hư từ (mạo từ, giới từ, liên từ; không lấy làm từ khóa). Ví dụ: "The", "in" and "and" are function words, so you can skip them (“The”, “in” và “and” là hư từ, nên bạn có thể bỏ qua). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **repeatedly** /rɪˈpitɪdli/ (adv, B1) nhiều lần, lặp đi lặp lại. Ví dụ: The puppy repeatedly ran to the door and back (Chú chó con chạy ra cửa rồi quay lại nhiều lần). - **all of the following are true EXCEPT**: tất cả các điều sau đều đúng, NGOẠI TRỪ (câu negative factual). Ví dụ: According to the passage, all of the following are true about the new park EXCEPT (Theo bài đọc, tất cả các điều sau về công viên mới đều đúng, ngoại trừ). - **The author mentions all of the following EXCEPT**: Tác giả nhắc tới tất cả các điều sau, NGOẠI TRỪ (câu negative factual). Ví dụ: The author mentions all of the following as benefits of walking EXCEPT (Tác giả nhắc tới tất cả các điều sau như lợi ích của việc đi bộ, ngoại trừ). - **scan** /skæn/ (v, B1): đọc lướt để tìm một thông tin cụ thể. Ví dụ: Scan the text for the date of the festival (Hãy đọc lướt bài để tìm ngày diễn ra lễ hội). - **in order to** /ɪn ˈɔrdər tu/ (phr, B1): để (+ động từ nguyên mẫu, chỉ mục đích; không lấy làm từ khóa). Ví dụ: She saves money every month in order to buy a bike (Cô ấy tiết kiệm tiền mỗi tháng để mua một chiếc xe đạp). - **at least** /ət list/ (phr, A2): ít nhất, từ … trở lên. Ví dụ: You need at least two photos for the form (Bạn cần ít nhất hai tấm ảnh cho tờ đơn). - **or more** /ɔr mɔr/ (phr, B1): trở lên. Ví dụ: Groups of ten or more get a discount (Nhóm từ mười người trở lên được giảm giá). - **no more than** /noʊ mɔr ðæn/ (phr, B1): không quá, tối đa. Ví dụ: Each student can borrow no more than five books (Mỗi học sinh được mượn không quá năm cuốn sách). - **immediately** /ɪˈmidiətli/ (adv, A2): ngay lập tức. Ví dụ: Please call me immediately after the meeting (Hãy gọi cho tôi ngay sau cuộc họp). - **The answer to an EXCEPT question is false or not in the text.**: Đáp án của câu EXCEPT là điều sai hoặc không có trong bài. (đừng chọn một điều bài có nhắc và đúng). - **This step is for renewing a card, not for getting a new one.**: Bước này là để gia hạn thẻ, không phải để làm thẻ mới. (đáp án EXCEPT có thể là điều bài có nhắc nhưng thuộc về đối tượng hoặc bước khác). - **Keywords: join, swimming club, May, necessary, letter.**: Từ khóa: join, swimming club, May, necessary, letter. (không lấy cả cụm dài của câu hỏi; bỏ in order to, the, from; after không làm từ khóa nhưng vẫn để ý khi đọc). - **At least 20 people joined the trip. = Twenty or more people joined the trip.**: Ít nhất 20 người tham gia chuyến đi. = Từ 20 người trở lên tham gia chuyến đi. (at least không có nghĩa là "đúng 20", exactly twenty). - **The bird flew in and out of the box several times before it built a nest there.**: Con chim bay ra bay vào cái hộp nhiều lần rồi mới làm tổ ở đó. (khi câu hỏi hỏi việc xảy ra lúc nào, đọc hết chuỗi hành động; đừng chọn một bước xảy ra sớm hơn). ### Đọc: câu hỏi ý chính (main idea) (15 mục) #### Câu hỏi ý chính là gì Câu hỏi ý chính (main idea) hỏi nội dung chính hoặc chủ đề (topic) của cả bài hay của một đoạn. Đề thường hỏi theo bốn mẫu: "What is the main idea of the passage?", "What does the passage mainly discuss?", "With what topic is the passage mainly concerned?" và "The main idea/topic of the passage is …". Gặp các chữ **main idea, mainly, topic** là biết đây là câu hỏi ý chính. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu ý chính thường đứng đầu trong bộ 10 câu hỏi của một bài đọc, nhưng bạn nên **làm câu này sau cùng**. Lúc mới vào bạn chưa đọc bài nên chưa biết bài nói gì; làm xong các câu chi tiết thì bạn đã hiểu phần lớn nội dung. **Tìm theo vị trí, không theo từ khóa.** Câu hỏi chi tiết cho sẵn từ khóa để dò trong bài. Câu ý chính thì không có từ khóa để dò; bạn tìm ở những vị trí thường chứa ý chung: câu đầu, câu cuối của bài và của từng đoạn. #### Bốn bước đọc lướt tìm ý chính Đọc lướt (skim) là đọc nhanh để lấy nội dung chính, bỏ qua chi tiết. **1. Đọc câu đầu, đoạn đầu.** Câu đầu đoạn thường là câu chủ đề (topic sentence), giống câu chủ đề bạn viết trong bài luận. Chưa chắc thì đọc thêm câu cuối mỗi đoạn, vì câu cuối hay tóm lại ý của đoạn. Các câu ở giữa thường là chi tiết. Gom câu chủ đề của từng đoạn lại là ra ý chính của bài. **2. Để ý từ khóa.** Từ khóa thường là danh từ, động từ, tính từ và **những từ được lặp lại** nhiều lần. **3. Đọc kỹ bốn phương án.** So từng phương án với ý vừa tóm được; tìm ý giống nhau qua từ đồng nghĩa (synonym) và cách diễn đạt lại (paraphrase). Ưu tiên phương án chứa nhiều thông tin vừa tóm được nhất. **4. Loại phương án sai.** Loại phương án nói sai so với bài, không liên quan tới bài, hoặc **chỉ là chi tiết**. Chi tiết chỉ dùng để giải thích hay nêu ví dụ. Đáp án đúng phải là thông tin khái quát, bao quát cả bài hoặc cả đoạn. #### Mẹo khi gặp từ mới **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi làm câu ý chính, gặp từ mới thì chưa cần dịch hay tra từ điển. Hãy dựa vào những từ đã biết, tìm từ đồng nghĩa hoặc từ được lặp lại giữa bài và phương án. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** với bài có nhiều từ chuyên ngành (vd. sinh học), bạn chỉ cần để ý các mốc thời gian. Bài đi lần lượt qua nhiều mốc thời gian thì ý chính thường là một quá trình thay đổi, phát triển qua thời gian; một nguyên nhân hay một giai đoạn trong đó chỉ là chi tiết. **Từ cùng gốc chưa chắc cùng nghĩa.** "timeless" (vượt thời gian, không đổi theo thời gian) và "timekeeping" (việc tính giờ) cùng có chữ "time" nhưng nghĩa khác hẳn. Đừng chọn một phương án chỉ vì nó có từ giống một phần với từ trong bài. **Theo dõi từ lặp lại.** Câu đầu có thể nhắc tên một người, nhưng nếu các câu sau lặp lại "novel", "book", "bestseller" thì chủ đề là quyển sách, không phải cuộc đời người đó. Từ gốc giúp đoán nghĩa từ mới: regular (đều đặn) → regularity (sự đều đặn); agree (đồng ý) → agreement (sự đồng ý); accept (chấp nhận) → acceptance (sự chấp nhận). #### Lỗi hay gặp **Chọn một chi tiết.** Phương án chỉ đúng với một câu hoặc một phần của bài (chỉ nói về một loại, một nguyên nhân, một nhóm người) là chi tiết, không phải ý chính. Hãy tự hỏi: phương án này có bao quát được mọi câu của bài không? **Chọn vì trùng một phần của từ.** Phương án có từ cùng gốc với từ trong bài nhưng nghĩa khác (như timeless với timekeeping) là bẫy. **Chọn tên người ở câu đầu.** Câu đầu nhắc tác giả hay một nhân vật, nhưng các câu sau lặp lại tên một tác phẩm thì ý chính là tác phẩm đó và những gì xảy ra quanh nó, không phải cuộc đời người đó. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** In the town of Belford, the old library was almost empty for many years. Last spring, a librarian named Sara Mills suggested a new plan. The library now stays open until ten at night, and it offers free cooking classes, language clubs and game evenings. Teenagers come to study together after school, while older people use the computers to call their families. Some events are so popular that people must book a seat in advance. Today the library is one of the busiest places in town. **Câu hỏi:** What does the passage mainly discuss? A. The life of Sara Mills. B. Free cooking classes for adults. C. How a quiet library became a busy place for the community. D. Why libraries need a booking system. **Cách làm:** Câu đầu và câu cuối cho thấy thư viện đổi từ vắng vẻ thành nơi đông người; các câu ở giữa liệt kê hoạt động mới. Từ "library" xuất hiện trong các câu đầu và cuối; các câu còn lại cung cấp thông tin về thư viện. Đáp án là **C** vì nó bao quát cả bài. A sai vì Sara Mills chỉ được nhắc ở một câu. B chỉ là một chi tiết trong danh sách hoạt động. D lấy chữ "book" (đặt chỗ) từ một câu chi tiết và nói thêm điều bài không nêu. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be concerned with** /bi kənˈsərnd wɪð/ (phr, B2) nói về, liên quan tới. Ví dụ: This chapter is concerned with family life in the countryside (Chương này nói về đời sống gia đình ở nông thôn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **key word** /ki wərd/ (phr, B1) từ khóa. Ví dụ: Underline the key words in each answer option (Hãy gạch dưới các từ khóa trong mỗi phương án). - **repeated word** /rɪˈpitɪd wərd/ (phr, B1) từ được lặp lại. Ví dụ: Pay attention to repeated words such as "river" and "water" (Hãy để ý những từ được lặp lại như "river" và "water"). - **minor detail** /ˈmaɪnər ˈditeɪl/ (phr, B2) chi tiết nhỏ. Ví dụ: The price of the tickets is only a minor detail in the story (Giá vé chỉ là một chi tiết nhỏ trong câu chuyện). - **cover the whole passage** /ˈkʌvər ðə hoʊl ˈpæsɪdʒ/ (phr, B1) bao quát cả bài. Ví dụ: A good answer must cover the whole passage, not one sentence (Một đáp án đúng phải bao quát cả bài, không phải một câu). - **timekeeping** /ˈtaɪmˌkipɪŋ/ (n, C1) việc tính giờ, giữ giờ chính xác. Ví dụ: Good timekeeping is important for bus drivers (Giữ giờ chính xác rất quan trọng với tài xế xe buýt). - **timeless** /ˈtaɪmləs/ (adj, B2) vượt thời gian, không đổi theo thời gian. Ví dụ: Her songs have a timeless beauty (Những bài hát của bà ấy có vẻ đẹp vượt thời gian). - **regularity** /ˌrɛɡjəˈlærəti/ (n, C1) sự đều đặn. Ví dụ: The trains arrive with great regularity (Các chuyến tàu đến rất đều đặn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **institution** /ˌɪnstəˈtuʃən/ (n, B2) tổ chức, thể chế. Ví dụ: The bank is one of the oldest institutions in the city (Ngân hàng đó là một trong những tổ chức lâu đời nhất của thành phố). - **yardstick** /ˈjɑrdˌstɪk/ (n, C2) thước đo, tiêu chuẩn để so. Ví dụ: Exam results are not the only yardstick of a good school (Kết quả thi không phải thước đo duy nhất của một trường tốt). - **evolution** /ˌɛvəˈluʃən/ (n, B2) sự tiến hóa, sự phát triển dần. Ví dụ: The museum shows the evolution of the bicycle (Bảo tàng trưng bày sự phát triển dần của xe đạp). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **bestseller** /ˌbɛstˈsɛlər/ (n, B2) sách bán chạy. Ví dụ: His travel book became a bestseller last year (Cuốn sách du lịch của anh ấy trở thành sách bán chạy năm ngoái). - **What does the passage mainly discuss?**: Bài đọc chủ yếu bàn về điều gì? (mẫu hỏi ý chính). Ví dụ: What does the passage mainly discuss? Read the first and last sentences before you choose (Bài đọc chủ yếu bàn về điều gì? Hãy đọc câu đầu và câu cuối trước khi chọn). - **With what topic is the passage mainly concerned?**: Bài đọc chủ yếu nói về chủ đề nào? (mẫu hỏi ý chính). Ví dụ: With what topic is the passage mainly concerned? The answer must cover all the paragraphs (Bài đọc chủ yếu nói về chủ đề nào? Đáp án phải bao quát tất cả các đoạn). - **The main idea of the passage is**: Ý chính của bài đọc là (mẫu hỏi dạng hoàn thành câu). Ví dụ: The main idea of the passage is that small changes at home can save a lot of energy (Ý chính của bài đọc là những thay đổi nhỏ trong nhà có thể tiết kiệm nhiều năng lượng). - **The topic of the passage is**: Chủ đề của bài đọc là (mẫu hỏi dạng hoàn thành câu). Ví dụ: The topic of the passage is a new kind of public transport (Chủ đề của bài đọc là một loại phương tiện công cộng mới). - **mainly** /ˈmeɪnli/ (adv, B1): chủ yếu. Ví dụ: The article mainly talks about online shopping (Bài báo chủ yếu nói về mua sắm trực tuyến). - **skim** /skɪm/ (v, B2): đọc lướt. Ví dụ: Skim the passage first to get the general idea (Hãy đọc lướt bài trước để nắm ý chung). - **topic sentence** /ˈtɑpɪk ˈsɛntəns/ (phr, B1): câu chủ đề. Ví dụ: The topic sentence is often the first sentence of a paragraph (Câu chủ đề thường là câu đầu của đoạn văn). - **agreement** /əˈɡrimənt/ (n, B1): sự đồng ý, sự thống nhất. Ví dụ: The neighbors reached an agreement about the parking area (Hàng xóm đã thống nhất với nhau về khu đậu xe). - **acceptance** /əkˈsɛptəns/ (n, C1): sự chấp nhận. Ví dụ: The new rule gained wide acceptance among students (Quy định mới được học sinh chấp nhận rộng rãi). - **novel** /ˈnɑvəl/ (n, A2): tiểu thuyết. Ví dụ: She wrote her first novel at the age of twenty (Chị ấy viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên năm hai mươi tuổi). - **Do the main idea question last, after the detail questions.**: Hãy làm câu ý chính sau cùng, sau các câu chi tiết. (theo kinh nghiệm cá nhân; câu ý chính thường đứng đầu bộ câu hỏi). - **The main idea must cover the whole passage, not just one part.**: Ý chính phải bao quát cả bài, không chỉ một phần. (lỗi cần tránh: chọn phương án chỉ là chi tiết). - **A word with the same root does not always have the same meaning.**: Từ cùng gốc chưa chắc cùng nghĩa. (lỗi cần tránh: chọn "timeless" vì thấy giống "timekeeping"). - **The first sentence names the writer, but the passage is mainly about her book.**: Câu đầu nêu tên tác giả, nhưng bài chủ yếu nói về quyển sách của bà ấy. (lỗi cần tránh: chọn "cuộc đời tác giả" khi các câu sau lặp lại novel, book). - **Climate affected the growth of the trees.**: Khí hậu đã ảnh hưởng tới sự phát triển của cây. (affect là động từ; danh từ là effect, vd. have an effect on). ### Đọc: câu hỏi mục đích (14 mục) #### Câu hỏi mục đích là gì Câu hỏi mục đích hỏi **vì sao tác giả viết** một bài hoặc một chi tiết. Đề có hai dạng. **Dạng 1: mục đích chính của cả bài.** Dạng này gần giống câu hỏi ý chính (main idea). Đề thường viết: "What is the author's main purpose in the passage?", "The author's purpose in writing is to …", "The purpose of this passage is …". **Dạng 2: vì sao tác giả nhắc tới một từ.** Từ đó được in đậm hoặc đánh dấu trong bài. Đề thường viết: "Why does the author mention "…" in the passage?" hoặc "The author mentions "…" in order to …". Đáp án của câu mục đích thường mở đầu bằng một động từ chỉ mục đích: to inform (cung cấp thông tin), to persuade (thuyết phục), to describe (mô tả), to compare and contrast (so sánh và đối chiếu), to emphasize (nhấn mạnh), to criticize (chỉ trích), to give an example (nêu ví dụ). Hãy hiểu chính xác các động từ này để chọn đúng. #### Cách làm câu mục đích chính của bài **Bước 1. Đọc các phương án trước.** **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đọc bốn phương án trước rồi mới quay lên bài đọc. Từ lặp lại ở nhiều phương án cho biết chủ đề của bài. Bạn không cần hiểu hết bài, chỉ cần nắm từ khóa của các phương án rồi tìm chúng trong bài. **Bước 2. Đọc câu đầu và câu cuối.** Giống câu hỏi ý chính, câu đầu và câu cuối thường cho biết tác giả viết để làm gì. Nhưng không phải đoạn nào cũng làm vậy được. **Bước 3. Nếu câu đầu, câu cuối chưa đủ, hãy dò tín hiệu.** "two types" (hai loại) cho biết bài chia đối tượng thành loại. Một câu có động từ to be sau tên một loại có thể là câu định nghĩa nếu phần sau giải thích loại đó là gì. "For example" mở ra ví dụ. "the difference" (sự khác nhau) ứng với chữ "contrast" trong phương án. Định nghĩa hai loại rồi nêu chỗ khác nhau có thể cho thấy bài đang **đối chiếu** (contrast); cần tìm thêm điểm giống nếu phương án yêu cầu nêu cả điểm giống và khác. **Bước 4. Loại phương án quá rộng, quá hẹp hoặc sai giọng.** Bài chỉ trình bày thông tin thì không chọn phương án "criticize" (chỉ trích) hay "persuade" (thuyết phục). Bài không kể chuyện thì không chọn "tell a story". **Lỗi hay gặp:** nhầm **aptitude** (năng khiếu) với **attitude** (thái độ). Hai từ chỉ khác một chữ cái. Achievement test là bài kiểm tra thành tích học tập (đo điều đã học); aptitude test là bài kiểm tra năng khiếu (đo khả năng học điều mới). #### Cách làm câu "Why does the author mention X" **Bước 1. Xác định từ khóa của từng phương án.** Từ lặp ở cả bốn phương án là chủ đề; từ khác nhau giữa các phương án là chỗ cần kiểm. **Bước 2. Tìm X trong bài.** Đọc câu chứa X, rồi **đọc câu đứng trước** câu đó. Câu đứng trước thường nêu ý mà X được nhắc để phục vụ: làm ví dụ, làm rõ, hay nhấn mạnh. **Bước 3. Đối chiếu từng phương án với chỗ đó.** Phương án không liên quan tới X thì loại, kể cả khi nó có một từ xuất hiện ở chỗ khác trong bài. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu không tìm được đáp án đúng, hãy dò ba đáp án sai. Ba phương án đều sai thì phương án còn lại là đáp án. Ví dụ cách đọc câu đứng trước: bài viết "Nhiều người nghĩ chỉ cần cài đặt xong là an toàn. Điều đó không đúng (that is not the case)." rồi mới nhắc việc cập nhật (updates). Khi đó, việc cập nhật được nhắc để **nhấn mạnh rằng chỉ cài đặt thôi là chưa đủ**, không phải để so sánh cái mới với cái cũ. **Lỗi hay gặp:** ép nghĩa của từ cho khớp với một phương án. Ví dụ "outdated" nghĩa là lỗi thời, không đồng nghĩa với "early" (thời đầu); thấy "outdated" trong bài chưa đủ để chọn phương án nói "cái mới tốt hơn cái đời đầu". Khóa đã có thẻ "The author mentions the example in order to"; trang này chỉ thêm cách làm. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc 1:** Many cafés now offer two types of seats. Quiet seats are at small tables where phones must stay silent. Social seats are at long tables where strangers can sit and talk. For example, a student may choose a quiet seat to study for an exam. The difference between the two types is the noise level and the people you sit with. **Câu hỏi:** The author's main purpose in the passage is to: A. advertise a new café; B. compare and contrast two kinds of café seats; C. criticize people who use phones in cafés; D. tell the history of cafés. **Cách làm:** Bài đọc nói về hai loại chỗ ngồi trong quán cà phê; hãy đối chiếu nội dung đó với từng phương án. Trong bài có "two types", hai câu định nghĩa với "are", một câu "For example" và câu "The difference between…". Đáp án là **B**. A sai vì bài không quảng cáo quán nào. C sai vì bài không chỉ trích ai. D sai vì bài không kể lịch sử. **Bài đọc 2:** Many new gardeners believe that good soil is all a plant needs. That is not the case. Plants also need the right amount of light. A tomato plant, for instance, grows poorly in a dark corner of the yard. **Câu hỏi:** Why does the author mention a tomato plant? A. to show that tomatoes are easy to grow; B. to give an example of a plant that needs enough light; C. to explain how to make good soil; D. to compare old and new gardening tools. **Cách làm:** câu chứa X có "for instance" (ví dụ); câu đứng trước nói cây cần đủ ánh sáng. Đáp án là **B**. C có từ "soil" xuất hiện trong bài, nhưng bài không giải thích cách làm đất tốt nên loại C. A và D không có trong bài. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **achievement test** /əˈtʃivmənt tɛst/ (phr, B2) bài kiểm tra thành tích học tập (đo điều đã được học). Ví dụ: The final English exam is an achievement test (Bài thi tiếng Anh cuối kỳ là một bài kiểm tra thành tích học tập). - **aptitude test** /ˈæptəˌtud tɛst/ (phr, C1) bài kiểm tra năng khiếu (đo khả năng học điều mới). Ví dụ: Some companies give an aptitude test before they hire new staff (Một số công ty cho làm bài kiểm tra năng khiếu trước khi tuyển nhân viên mới). - **aptitude** /ˈæptəˌtud/ (n, C2) năng khiếu. Ví dụ: My brother has an aptitude for languages (Anh trai tôi có năng khiếu về ngôn ngữ). - **compare and contrast** /kəmˈpɛr ənd ˈkɑnˌtræst/ (phr, B2) so sánh và đối chiếu (nêu điểm giống và khác). Ví dụ: The passage compares and contrasts city life and country life (Bài đọc so sánh và đối chiếu cuộc sống thành thị và nông thôn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **criticize** /ˈkrɪtəˌsaɪz/ (v, B2) chỉ trích, phê phán. Ví dụ: The article criticizes the high price of school uniforms (Bài báo chỉ trích giá đồng phục học sinh quá mắc (đắt)). - **trace** /treɪs/ (v, B2) kể lại theo thứ tự thời gian, lần theo (lịch sử, quá trình). Ví dụ: The book traces the history of the town from its first market to today (Cuốn sách kể lại lịch sử của thị trấn từ phiên chợ đầu tiên tới ngày nay). - **two types** /tu taɪps/ (phr, A2) hai loại (tín hiệu bài chia đối tượng thành loại). Ví dụ: There are two types of tickets: day tickets and weekly tickets (Có hai loại vé: vé ngày và vé tuần). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **not the case** /nɑt ðə keɪs/ (phr, B2) không đúng như vậy. Ví dụ: Many people think online shopping is always cheaper, but that is not the case (Nhiều người nghĩ mua sắm trực tuyến luôn rẻ hơn, nhưng không đúng như vậy). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **irrelevant** /ɪˈrɛləvənt/ (adj, C1) không liên quan. Ví dụ: Cross out the options that are irrelevant to the word in the question (Hãy gạch bỏ các phương án không liên quan tới từ trong câu hỏi). - **What is the author's main purpose in the passage?**: Mục đích chính của tác giả trong bài đọc là gì? (dạng hỏi mục đích của cả bài). Ví dụ: What is the author's main purpose in the passage? Read the four options first (Mục đích chính của tác giả trong bài đọc là gì? Hãy đọc bốn phương án trước). - **The author's purpose in writing is to**: Mục đích viết bài của tác giả là để (dạng hỏi mục đích của cả bài). Ví dụ: The author's purpose in writing is to describe a new kind of school club (Mục đích viết bài của tác giả là để mô tả một loại câu lạc bộ mới ở trường). - **The purpose of this passage is**: Mục đích của bài đọc này là (thường đi với to inform, to persuade, to entertain). Ví dụ: The purpose of this passage is to inform readers about the new bus timetable (Mục đích của bài đọc này là cung cấp thông tin cho người đọc về lịch xe buýt mới). - **Why does the author mention "..." in the passage?**: Vì sao tác giả nhắc tới "..." trong bài đọc? (dạng hỏi mục đích của một chi tiết). Ví dụ: Why does the author mention "a dark corner" in the passage? (Vì sao tác giả nhắc tới "một góc tối" trong bài đọc?) - **inform** /ɪnˈfɔrm/ (v, B2): cung cấp thông tin, thông báo. Ví dụ: The notice informs students about the new library hours (Thông báo cung cấp cho sinh viên thông tin về giờ mở cửa mới của thư viện). - **persuade** /pərˈsweɪd/ (v, B1): thuyết phục. Ví dụ: The writer wants to persuade readers to cycle to work (Người viết muốn thuyết phục người đọc đạp xe đi làm). - **entertain** /ˌɛntərˈteɪn/ (v, B1): giải trí, mua vui. Ví dụ: This funny story was written to entertain young readers (Câu chuyện vui này được viết để mua vui cho bạn đọc nhỏ tuổi). - **the difference between** /ðə ˈdɪfrəns bɪˈtwin/ (phr, A2): sự khác nhau giữa (ứng với "contrast" trong phương án). Ví dụ: The difference between the two phones is the size of the screen (Sự khác nhau giữa hai chiếc điện thoại là kích cỡ màn hình). - **definition** /ˌdɛfəˈnɪʃən/ (n, B1): định nghĩa. Ví dụ: The first sentence gives a definition of a food bank (Câu đầu tiên đưa ra định nghĩa về ngân hàng thực phẩm). - **outdated** /ˌaʊtˈdeɪtɪd/ (adj, B2): lỗi thời, cũ, không còn phù hợp. Ví dụ: The map in the hotel lobby was outdated, so we got lost (Tấm bản đồ ở sảnh khách sạn đã lỗi thời nên chúng tôi bị lạc). - **Read the options first, then go back to the passage.**: Hãy đọc các phương án trước, rồi quay lại bài đọc. (cách làm câu mục đích chính). - **Read the sentence with the word, then read the sentence before it.**: Hãy đọc câu chứa từ đó, rồi đọc câu đứng trước nó. (cách làm câu "Why does the author mention…"). - **My sister has a real aptitude for music.**: Em gái tôi thật sự có năng khiếu âm nhạc. (aptitude là năng khiếu; đừng nhầm với attitude là thái độ). - **Outdated software is easier for hackers to attack.**: Phần mềm lỗi thời dễ bị tin tặc tấn công hơn. (outdated là lỗi thời; đừng hiểu là "early" thời đầu). ### Đọc: câu hỏi suy luận (11 mục) #### Câu hỏi suy luận là gì Câu hỏi suy luận hỏi về **điều bài không nói thẳng nhưng hiểu được từ dữ liệu trong bài**. Đáp án đúng không chép lại một câu nào của bài; bạn phải hiểu các câu liên quan rồi mới rút ra được. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đây là dạng khó trong phần Đọc, vì thông tin gián tiếp: không có câu nào trong bài trùng với đáp án, nên dò từ khóa thôi thì chưa đủ. **Từ dấu hiệu:** infer (suy ra), conclude (kết luận), imply (ngụ ý). Thấy một trong ba từ này trong câu hỏi thì đó là câu suy luận. **Sáu mẫu câu hỏi cần nhớ:** "Which of the following can be inferred from the passage?" · "What can be inferred from the passage about …?" · "From the passage, it may be concluded that …" · "From the passage, it can be inferred that …" · "It is implied in the passage that …" · "The author implies that …". Phần Nghe cũng có câu suy luận, vd. "What can be inferred about the speaker?". #### Hai kỹ năng cho câu suy luận **1. Perceiving ideas (nắm ý được gợi ra).** Bài gợi ra một ý nhưng không nói trực tiếp. Muốn nắm được ý đó, bạn phải hiểu nghĩa của câu, không chỉ nhận ra từ. **2. Drawing conclusions (rút ra kết luận).** Bạn kết luận dựa trên thông tin trong một câu hoặc một phần của bài. Nhiều khi phải nối hai, ba câu với nhau mới ra kết luận. **Mọi dữ liệu đều nằm trong bài.** Đáp án đúng phải dựa được vào câu chữ của bài. Một đáp án nghe hợp lý theo hiểu biết riêng của bạn nhưng bài không có dữ liệu thì vẫn sai. #### Suy từ chi tiết: tách câu ra từng mảnh Gặp một câu dài nhiều thông tin, hãy tách nó thành từng chi tiết nhỏ, rồi hỏi: "Điều gì không được nói ra nhưng hiểu được?" **Câu mẫu:** "Ms. Hart and two other nurses visited 30 families: 8 in Oakfield, 12 in other villages near Bramley, and the rest in villages in other parts of the valley." **Mảnh 1:** "Ms. Hart and two other nurses" → Ms. Hart cũng là y tá; có tất cả ba y tá (một + hai người khác). **Mảnh 2:** "Oakfield … other villages near Bramley" → danh từ đứng sau "other" cho biết đối tượng trước đó cùng loại: Oakfield là một ngôi làng gần Bramley. **Mảnh 3:** "other parts of the valley" → Bramley nằm trong thung lũng đó. **Mảnh 4:** "30 families: 8 …, 12 …, and the rest" → lấy tổng trừ các phần đã biết: 30 − 8 − 12 = 10 gia đình ở các nơi khác trong thung lũng. **Mảnh 5:** cả ba nhóm đều là "villages" → các gia đình được thăm sống ở những ngôi làng trong thung lũng; câu này không cho biết tiêu chí chọn họ. #### Loại đáp án trong câu suy luận Tìm câu dẫn chứng trong bài trước, rồi xét từng đáp án. Loại ba kiểu đáp án sau: **1. Nói ngược với bài.** Bài nói một thói quen "khác nhau theo từng nơi" mà đáp án nói "everywhere" (ở mọi nơi) thì sai. **2. Trái với một chi tiết khác trong bài.** Đáp án có thể đúng với một câu nhưng trái với một câu khác ở đoạn trên hoặc đoạn dưới. **3. Bài không đề cập.** Đáp án nêu một điều kiện hay một ý mà bài không hề nói tới. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu có hai đáp án gần giống nhau nhưng một bên nói "ở mọi nơi" và một bên nói "chỉ ở một nơi" (hoặc "không ở nơi đó"), thì thường một đáp án đúng và một đáp án sai. Hãy so cả hai với câu dẫn chứng. **Lỗi hay gặp:** chọn đáp án "ở mọi nơi" vì nó nghe hợp lý, hoặc chọn đáp án có điều kiện mà bài không nhắc tới. Bài nói ở một nước người ta dùng một cách khác thì có thể suy ra cách thực hiện khác nhau giữa các nơi; muốn kết luận người ở đó không hiểu thói quen kia cần có thêm dữ liệu. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** In most towns of the Linden region, people show thanks by touching their chest with the right hand. This gesture, however, is local. In the mountain town of Kerro, people clap their hands twice instead. Visitors who do not know this often feel confused at first. **Câu hỏi:** What can be inferred from the passage about touching the chest? **A.** It is understood everywhere. **B.** It may not be understood in Kerro. **C.** It is polite only when it is done slowly. **D.** It is used only in Kerro. **Cách làm:** câu dẫn chứng là "This gesture, however, is local. In the mountain town of Kerro, people clap their hands twice instead." Ở Kerro người ta vỗ tay hai lần thay cho cử chỉ đó, nên người Kerro có thể không hiểu nó: đáp án **B**. A nói ngược với bài ("local" chứ không phải "everywhere"). C bài không đề cập (không có chữ nào về "làm chậm"). D trái với chi tiết khác: bài nói cử chỉ này dùng ở hầu hết các thị trấn trong vùng, còn Kerro lại dùng cách khác. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **not stated directly** /nɑt ˈsteɪtɪd dəˈrɛktli/ (phr, B2) không được nói thẳng. Ví dụ: The reason is not stated directly, but we can guess it from the last line (Lý do không được nói thẳng, nhưng ta có thể đoán ra từ dòng cuối). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **the former** /ðə ˈfɔrmər/ (phr, B2) cái trước, người trước (trong hai điều vừa nêu). Ví dụ: Tea and coffee are both popular here, but the former is cheaper (Trà và cà phê đều được ưa chuộng ở đây, nhưng trà (cái trước) rẻ hơn). - **the latter** /ðə ˈlætər/ (phr, B2) cái sau, người sau (trong hai điều vừa nêu). Ví dụ: You can take the train or the bus; the latter is slower (Bạn có thể đi tàu hoặc xe buýt; xe buýt (cái sau) chậm hơn). - **Which of the following can be inferred from the passage?**: Có thể suy ra điều nào sau đây từ bài đọc? (câu suy luận). Ví dụ: Which of the following can be inferred from the passage? Read the second paragraph again before you choose (Có thể suy ra điều nào sau đây từ bài đọc? Hãy đọc lại đoạn hai trước khi chọn). - **What can be inferred from the passage about …?**: Có thể suy ra điều gì từ bài đọc về …? (câu suy luận về một đối tượng). Ví dụ: What can be inferred from the passage about the old market? (Có thể suy ra điều gì từ bài đọc về khu chợ cũ?) - **From the passage, it may be concluded that …**: Từ bài đọc, có thể kết luận rằng … (câu suy luận). Ví dụ: From the passage, it may be concluded that the new bus route saves time (Từ bài đọc, có thể kết luận rằng tuyến xe buýt mới giúp tiết kiệm thời gian). - **It is implied in the passage that …**: Bài đọc ngụ ý rằng … (câu suy luận). Ví dụ: It is implied in the passage that the shop will close soon (Bài đọc ngụ ý rằng cửa hàng sẽ sớm đóng cửa). - **The author implies that …**: Tác giả ngụ ý rằng … (câu suy luận về ý của người viết). Ví dụ: The author implies that young people should read more (Tác giả ngụ ý rằng người trẻ nên đọc nhiều hơn). - **conclude** /kənˈklud/ (v, B1): kết luận. Ví dụ: After reading the letter, we concluded that he was unhappy at work (Sau khi đọc lá thư, chúng tôi kết luận rằng anh ấy không vui ở chỗ làm). - **perceive** /pərˈsiv/ (v, B2): nhận ra, nắm được (ý không nói thẳng). Ví dụ: Good readers perceive ideas that the writer does not state directly (Người đọc giỏi nắm được những ý mà người viết không nói thẳng). - **the rest** /ðə rɛst/ (phr, A2): phần còn lại, số còn lại. Ví dụ: Six students came by bus, and the rest walked to school (Sáu học sinh đi xe buýt, số còn lại đi bộ đến trường). - **other + noun**: những (người, vật) khác cùng loại (cho biết đối tượng nêu trước cũng thuộc loại đó). Ví dụ: Lina and two other cooks prepared the meal (Lina và hai đầu bếp khác chuẩn bị bữa ăn; suy ra Lina cũng là đầu bếp). - **The new shop is on the premises of the old bank.**: Cửa hàng mới nằm trong mặt bằng của ngân hàng cũ. (premises luôn có s ở cuối khi nghĩa là mặt bằng; premise không có s là tiền đề, một từ khác). - **The rest of the students came from other schools in the city.**: Số học sinh còn lại đến từ các trường khác trong thành phố. (suy ra: trường được nhắc trước đó cũng ở trong thành phố này). ### Đọc: câu hỏi diễn đạt lại (7 mục) #### Câu hỏi diễn đạt lại là gì Trong bài đọc có một câu được in đậm hoặc tô sáng. Đề cho bốn câu A, B, C, D; bạn chọn câu nói lại **đúng thông tin chính** của câu đó. Đây là cùng một kỹ năng với paraphrase trong Speaking và Writing: nói lại ý cũ bằng từ và cấu trúc khác. Câu hỏi thường viết: "Which of the sentences below expresses the essential information in the highlighted sentence in the passage?" Bốn đáp án thường lặp lại từ khóa của câu gốc, đổi cấu trúc câu, và nghĩa chỉ khác nhau một chút. Vì vậy bạn không thể chọn chỉ vì thấy nhiều từ giống câu gốc. **Đáp án đúng không phải là bản chép lại.** Nó có thể dùng từ khác và nói ra điều suy ra trực tiếp từ câu gốc. Ví dụ: câu gốc nói "until that point, no one had linked A with B" (cho tới thời điểm đó, chưa ai nối A với B), thì câu "X was the first to link A with B" (X là người đầu tiên nối A với B) là cách nói lại hợp lý, dù câu gốc không có chữ "first". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** thường bạn loại được ngay 1 đến 2 đáp án; 2 đáp án còn lại cần suy luận lâu hơn. Các bài đọc ở phần sau của đề (Part 3, Part 4) hay viết về khoa học: vật lý, hóa học, không gian, y tế, dược. #### Năm kỹ năng cần có **1. Hiểu đúng câu được tô sáng.** Trước khi đọc đáp án, hãy nắm câu gốc nói ai, làm gì, khi nào, vì sao. **2. Dùng ngữ cảnh.** Đọc câu đứng trước và câu đứng sau để hiểu rõ câu gốc. Khi một từ có nhiều nghĩa, ngữ cảnh cho biết nghĩa nào đúng. Ví dụ: trong "until this point", point là **thời điểm** (cho tới lúc đó), không phải quan điểm. **3. Nhận ra câu nói lại chính xác nhất.** Có thể nhiều đáp án nghe hợp lý; bạn chọn câu giữ đủ và đúng thông tin chính. **4. Nhận ra từ khác mà vẫn giữ nghĩa.** Ví dụ: "protective coloration" (màu sắc bảo vệ) là một dạng "camouflage" (ngụy trang), nhưng hai cụm từ không phải lúc nào cũng thay thế được cho nhau. Ngược lại, hãy loại đáp án có một từ làm lệch nghĩa, như đổi "some" thành "all", "art" thành "a famous painting". **5. Nhận ra cấu trúc khác mà vẫn giữ nghĩa.** Câu chủ động thành bị động, hai câu gộp thành một, mệnh đề đổi chỗ vẫn có thể giữ đúng nghĩa. Khi so cấu trúc, hãy xét cả thì và mốc thời gian (xem trang sau). #### Xét thì khi so câu **Quá khứ hoàn thành** (had + V3) diễn tả việc đã xong **trước** một việc khác trong quá khứ. **Quá khứ đơn** chỉ nói việc đó xảy ra trong quá khứ. Ví dụ: "When Lan arrived, the bus had left." Xe buýt đi trước (quá khứ hoàn thành), Lan đến sau (quá khứ đơn). Mốc thời gian cũng vậy: nếu một việc xảy ra năm 2022 và một việc xảy ra năm 2023, có thể dùng quá khứ hoàn thành cho việc năm 2022 để nhấn mạnh nó xảy ra trước việc năm 2023. Cũng có thể dùng quá khứ đơn cho cả hai khi thứ tự đã rõ. **Cách dùng khi làm bài:** ngay cả khi cả bốn đáp án cùng một thì, hãy kiểm tra thì và mốc thời gian của chúng so với câu gốc. Nếu một đáp án dùng thì khác câu gốc, hãy xét xem nó có làm đổi thứ tự hay mốc thời gian không. Đổi thì mà thứ tự việc vẫn đúng thì câu đó vẫn có thể đúng. Đổi thì làm sai thứ tự việc, hoặc đi kèm một ý mới, thì loại câu đó trước. **Không phải quy tắc tuyệt đối:** "khác thì là loại" chỉ là dấu hiệu để xét kỹ. Ví dụ: câu gốc "no one had linked these ideas" nói về tình trạng chung của mọi người. Đáp án "he was unable to link his own ideas" sai vì đổi ý: nó nói một người cụ thể không thể liên kết các ý tưởng của chính mình. Lỗi chính là sai ý, thì khác chỉ là dấu hiệu. #### Ba kiểu đáp án sai **(a) Thêm thông tin câu gốc không có.** Ví dụ: câu gốc chỉ nói về một ý tưởng mới, đáp án lại nói tới "great artists" hay "famous works"; câu gốc nói con vật đổi màu để trốn kẻ thù, đáp án lại viết "for no reason" (không vì lý do gì). **(b) Sai trọng tâm.** Đáp án nói đúng một chi tiết nhỏ nhưng bỏ ý chính. Ví dụ: câu gốc nói về một ý tưởng, đáp án lại nói về tác phẩm; câu gốc nói con vật đổi màu theo mùa, đáp án chỉ tả nơi nó sống. **(c) Đảo vị trí thông tin.** Đáp án giữ hết từ của câu gốc nhưng đổi chỗ hai thông tin: equally và unequally, mùa mưa và mùa khô, trước và sau. Đây là câu "gần đúng nhất": chỉ cần đảo lại là đúng. Vì thế nó dễ làm bạn phân vân, nhất là khi gấp giờ. Hãy đọc kỹ từng thông tin gắn với ai, với cái gì. **Chú ý mệnh đề chính.** Trong câu "The fox lives in a place that is white in winter", mệnh đề chính là "The fox lives in a place"; phần sau "that" là mệnh đề quan hệ, chỉ tả nơi đó. Đáp án chỉ nói lại phần tả nơi sống là sai trọng tâm, vì câu gốc còn nói con vật làm gì. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** cách sắp xếp các đáp án sai thường giống nhau giữa các bài: một câu thêm ý, một câu sai trọng tâm, một câu đảo vị trí, và một câu đúng. #### Quy trình loại trừ **1.** Đọc câu tô sáng và hai câu quanh nó. Tóm ý chính bằng lời của bạn. **2.** Kiểm **cả bốn** đáp án. Không chọn câu "hơi hơi đúng" như khi làm câu hỏi tìm thông tin. **3.** So từng đáp án với câu gốc: đúng lý do chưa, đúng thời gian chưa, có thêm ý không, có đảo vị trí không, trọng tâm có giữ không. **4.** Câu nào sai thì gạch bỏ ngay. Còn hai câu thì đọc lại một lần nữa, so từng thông tin, rồi chọn. **5.** Nếu không dịch được cả câu, hãy ghép nghĩa các từ bạn biết để đoán dần ý chính. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** dạng này rất mất thời gian. Khi luyện, hãy canh giờ tối đa 2 phút một câu và không dùng từ điển; càng gần 1,5 phút một câu càng tốt. Nếu tự cho thêm giờ, hết giờ vẫn phải chọn một đáp án. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** để luyện thêm, hãy tìm trong các đề những năm gần đây những câu hỏi kiểu "câu nào cùng nghĩa với câu in đậm". **Lỗi hay gặp:** chọn câu đảo vị trí thông tin vì đọc thấy gần giống câu gốc, nhất là khi gấp giờ. Hãy kiểm tra từng thông tin đi với đúng đối tượng. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** In the town of Greenfield, a group of parents started a "repair café" in the old school hall. People brought broken lamps, chairs and radios, and volunteers fixed them for free. **Before the café opened, most people in the town had simply thrown broken things away.** Now the café is open every Saturday. **Câu hỏi:** Which of the sentences below expresses the essential information in the highlighted sentence in the passage? A. Most people in Greenfield threw broken things away after the café opened. B. Until the café opened, throwing away broken things was what most people in Greenfield usually did. C. Most people in Greenfield threw away broken things because the café was closed. D. A few people in Greenfield had repaired broken things before the café opened. **Cách làm:** câu gốc nói: trước khi quán mở, đa số người dân bỏ đồ hư đi. A đảo thứ tự trước và sau. C thêm lý do không có trong câu gốc. D đổi "most" thành "a few" và đổi việc bỏ đi thành sửa. B dùng cấu trúc khác, không dùng quá khứ hoàn thành, nhưng giữ đúng ý và đúng mốc thời gian. Đáp án là B. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **essential information** /ɪˈsɛnʃəl ˌɪnfərˈmeɪʃən/ (phr, B2) thông tin chính, thông tin cốt yếu. Ví dụ: The correct option keeps all the essential information of the original sentence (Phương án đúng giữ đủ thông tin chính của câu gốc). - **highlighted sentence** /ˈhaɪˌlaɪtɪd ˈsɛntəns/ (phr, B1) câu được tô sáng, câu in đậm. Ví dụ: Read the sentences before and after the highlighted sentence (Hãy đọc các câu đứng trước và đứng sau câu được tô sáng). - **restate** /riˈsteɪt/ (v, B2) nói lại, diễn đạt lại. Ví dụ: The answer restates the idea with different words (Đáp án diễn đạt lại ý đó bằng các từ khác). - **original sentence** /əˈrɪdʒənəl ˈsɛntəns/ (phr, B1) câu gốc. Ví dụ: Option C says something that the original sentence does not say (Phương án C nói một điều mà câu gốc không nói). - **change the meaning** /tʃeɪndʒ ðə ˈminɪŋ/ (phr, B1) làm đổi nghĩa, làm lệch nghĩa. Ví dụ: One small word can change the meaning of the whole sentence (Một từ nhỏ có thể làm đổi nghĩa của cả câu). - **add information** /æd ˌɪnfərˈmeɪʃən/ (phr, B1) thêm thông tin (lỗi: đáp án nói điều câu gốc không có). Ví dụ: Option A adds information about the price, so it is wrong (Phương án A thêm thông tin về giá, nên nó sai). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **reverse** /rɪˈvərs/ (v, C1) đảo ngược, đổi chỗ. Ví dụ: Option C reverses the two seasons in the original sentence (Phương án C đổi chỗ hai mùa trong câu gốc). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **unequally** /ʌnˈikwəli/ (adv, B2) không đều, không bằng nhau. Ví dụ: The work was divided unequally, so some students did much more (Công việc được chia không đều, nên một số học sinh làm nhiều hơn hẳn). - **until this point** /ənˈtɪl ðɪs pɔɪnt/ (phr, B1) cho tới thời điểm này (point là thời điểm, không phải quan điểm). Ví dụ: Until this point, the story has been about the father (Cho tới thời điểm này, câu chuyện xoay quanh người cha). - **for no reason** /fər noʊ ˈrizən/ (phr, A2) không vì lý do gì. Ví dụ: The dog started barking for no reason (Con chó bắt đầu sủa mà không vì lý do gì). - **camouflage** /ˈkæməˌflɑʒ/ (n, B2) sự ngụy trang. Ví dụ: The soldiers used green leaves as camouflage in the forest (Những người lính dùng lá xanh để ngụy trang trong rừng). - **protective coloration** /prəˈtɛktɪv ˌkʌləˈreɪʃən/ (phr, C1) màu sắc bảo vệ (một dạng ngụy trang). Ví dụ: The insect's protective coloration makes it look like a dry leaf (Màu sắc bảo vệ của con côn trùng làm nó trông giống một chiếc lá khô). - **distribution** /ˌdɪstrəˈbjuʃən/ (n, B2) sự phân chia, sự phân phối. Ví dụ: The distribution of food after the storm was slow (Việc phân phát thực phẩm sau cơn bão diễn ra chậm). - **main clause** /meɪn klɔz/ (phr, B2) mệnh đề chính. Ví dụ: In "I stayed home because it rained", the main clause is "I stayed home" (Trong câu "I stayed home because it rained", mệnh đề chính là "I stayed home"). - **relative clause** /ˈrɛlətɪv klɔz/ (phr, B1) mệnh đề quan hệ (mở đầu bằng who, which, that). Ví dụ: In "the bag that I bought", "that I bought" is a relative clause (Trong "the bag that I bought", "that I bought" là mệnh đề quan hệ). - **Which of the sentences below expresses the essential information in the highlighted sentence in the passage?**: Câu nào dưới đây diễn đạt thông tin chính của câu được tô sáng trong bài đọc? (câu hỏi diễn đạt lại). Ví dụ: Which of the sentences below expresses the essential information in the highlighted sentence in the passage? Read all four options before you choose (Câu nào dưới đây diễn đạt thông tin chính của câu được tô sáng trong bài đọc? Hãy đọc cả bốn phương án trước khi chọn). - **focus** /ˈfoʊkəs/ (n, A2): trọng tâm, ý được nhấn. Ví dụ: Option B has the wrong focus because it only describes the place (Phương án B sai trọng tâm vì nó chỉ tả nơi chốn). - **equally** /ˈikwəli/ (adv, B1): bằng nhau, đều nhau. Ví dụ: The prize money was shared equally between the two teams (Tiền thưởng được chia đều cho hai đội). - **had + V3**: quá khứ hoàn thành (việc đã xong trước một việc khác trong quá khứ). Ví dụ: When we got to the cinema, the film had already started (Khi chúng tôi tới rạp, phim đã bắt đầu rồi). - **By the time the guests arrived, Mai had cooked dinner.**: Khi khách tới thì Mai đã nấu xong bữa tối. (nấu xong trước: had cooked; khách tới sau: arrived. Đừng đảo hai thì). - **Before the guests arrived, Mai cooked dinner.**: Trước khi khách tới, Mai nấu bữa tối. (đổi sang quá khứ đơn nhưng có "before" nên thứ tự vẫn đúng: khác thì chưa chắc là sai). - **Rewards went equally to those who cooperated and unequally to those who competed.**: Phần thưởng được chia đều cho người hợp tác và chia không đều cho người cạnh tranh. (lỗi hay gặp: chọn câu đảo equally và unequally vì thấy gần giống câu gốc). ### Đọc: câu hỏi chèn câu (14 mục) #### Câu hỏi chèn câu là gì Khi bài đọc có bốn chữ cái trong ngoặc vuông [A], [B], [C], [D], bạn biết ngay bài có câu hỏi chèn câu. Đề cho sẵn một câu (thường in đậm). Bạn chọn vị trí mà câu đó đặt vào thì đoạn văn vẫn liền mạch. Câu hỏi thường viết: "Where can the following sentence be added in the passage? Choose [A], [B], [C], or [D]." Các vị trí có thể nằm giữa hai câu, ở đầu hoặc ở cuối đoạn; vị trí [D] thường nằm ở cuối đoạn, các vị trí còn lại đứng trước một câu tiếp theo. **Hãy nhìn dấu chấm** để biết chính xác vị trí đó đứng sau câu nào và trước câu nào. Nêu sai câu đứng trước hay câu đứng sau thì lập luận cũng sai theo. Dạng này tốn thời gian vì bạn phải hiểu ý của cả đoạn và ý quanh từng vị trí, không chỉ dò một chi tiết. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài mẫu trong sách thường ngắn, nhưng trong đề thật bài đọc có thể dài 1 đến 1,5 trang A4 và bốn vị trí nằm rải từ đầu tới cuối bài, nên phải đọc gần hết bài. Bạn nên làm các câu tìm thông tin trước, để câu chèn lại làm sau. #### Bốn cách tìm vị trí chèn **1. Tìm chỗ nối ý.** Tìm một từ hoặc cụm từ ở câu đứng trước hay câu đứng sau có liên quan tới câu cần chèn: cùng từ khóa, từ đồng nghĩa, từ cùng nói về một việc, hoặc ý này nối tiếp ý kia. **2. Đọc ba câu liền nhau.** Đoạn văn đi theo một trình tự hợp lý và nhất quán. Nếu còn thời gian, hãy dịch câu đứng trước, câu cần chèn, rồi câu đứng sau; ba câu thành một mạch thì chọn. **3. Xét từ nối trước.** Nếu câu cần chèn có từ nối như however, therefore, because, so, hãy xét từ đó trước: nó cho biết câu này tương phản, tương đồng, nêu kết quả hay nêu lý do của câu đứng trước. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** gần đây đề ít cho câu chèn có sẵn từ nối. **4. Xét đại từ.** Khi đại từ trong câu cần chèn chỉ một đối tượng hoặc ý đã được nhắc đến, hãy tìm đối tượng hoặc ý đó trong ngữ cảnh. "It" thường thay cho danh từ số ít hoặc một ý; "they" và "them" thường thay cho danh từ số nhiều, nhưng cũng có thể chỉ một người số ít; "these" thường chỉ các đối tượng hoặc ý số nhiều. **Đại từ không chỉ thay cho người.** "They" có thể thay cho đồ vật, sự việc. Ví dụ: "Summer storms often arrive without warning. They can knock down trees in minutes." Ở đây "they" là những cơn bão, không phải "mọi người". Hãy tìm đúng danh từ mà đại từ thay thế rồi mới xét ý. **Lỗi hay gặp:** chọn một vị trí chỉ vì câu bên cạnh lặp lại một từ của câu cần chèn, hoặc chỉ vì câu bên cạnh có một đại từ. Trùng từ chưa đủ; ba câu liền nhau phải nối được ý. Vị trí cuối đoạn chỉ hợp khi câu cần chèn khép lại ý của đoạn, không mở ra ý mới. #### Chọn vị trí theo chức năng của câu Ngoài từ khóa, hãy hỏi: câu cần chèn làm nhiệm vụ gì trong đoạn? **Câu nêu ý chung (giới thiệu) đứng trước các ví dụ.** Nếu đoạn văn liệt kê nhiều cách, nhiều loại, thì câu nêu ý chung đứng ngay trước phần liệt kê, thường ở vị trí đầu tiên. Chèn nó vào giữa các ví dụ sẽ làm đứt mạch liệt kê. **Câu giải thích đứng ngay sau câu mà nó làm rõ.** Câu mở đầu bằng "That is, …" (tức là) nói lại câu đứng trước bằng lời rõ hơn. Hai câu thường nối nhau qua từ cùng nói về một việc, dù khác từ loại: "mind" (tâm trí, danh từ) và "mental" (thuộc về tâm trí, tính từ). **Vị trí kết đoạn không hợp với câu mở ra ý mới.** Nếu câu cần chèn gợi ra một ý còn cần giải thích thêm mà sau nó không còn câu nào, thì nó không đứng ở cuối đoạn được. **Câu nói về đối tượng mới đứng sau khi đối tượng trước đã được tả xong.** Ví dụ: đoạn văn đang tả công việc của ong thợ qua nhiều câu; câu nói về ong đực chỉ đứng được sau khi phần về ong thợ đã kết thúc. **Lỗi hay gặp:** bỏ trống hoặc chọn đại khi bài có nhiều từ khoa học khó. Bạn không cần hiểu hết từng từ. Hãy theo dõi mỗi câu đang nói về ai, về cái gì; chỗ đổi đối tượng thường là chỗ chèn. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc 1:** Community gardens are small pieces of land where neighbors grow vegetables together. [A] They first appeared in crowded cities, where few people had a yard. [B] Members share tools, water and seeds, so the cost stays low. [C] Many gardens also hold weekend classes for children. [D] **Câu cần chèn:** For this reason, even families with little money can take part. **Cách làm:** "this reason" phải chỉ lại một lý do vừa được nêu. Lý do đó là "the cost stays low" ở câu đứng trước [C]: chi phí thấp nên gia đình ít tiền cũng tham gia được. Đáp án là [C]. Vị trí [B] không hợp vì câu đứng trước nói về nơi vườn xuất hiện, không nêu lý do nào về tiền. **Bài đọc 2:** A traffic jam is a long line of cars that can hardly move. [A] Jams are not only caused by accidents; they also happen when too many people drive at the same time. [B] As a result, some cities ask offices to start and finish work at different hours. [C] Other cities build more bus lanes so that fewer people need a car. [D] **Câu cần chèn:** If everyone leaves home at 7:30, the roads fill up in a few minutes. **Cách làm:** nhìn dấu chấm: [B] đứng sau câu "Jams are not only caused by accidents; they also happen when too many people drive at the same time" và trước câu "As a result, some cities ask offices…". Trong câu đứng trước, "they" là những vụ kẹt xe (ùn tắc), không phải người. Câu cần chèn nêu một trường hợp cụ thể của việc "mọi người lái xe cùng lúc"; câu đứng sau nêu cách các thành phố xử lý đúng việc đó (đi làm lệch giờ). Ba câu thành một mạch, nên đáp án là [B]. [A] sai vì lúc đó bài chưa nói gì về giờ đi lại. [C] sai vì cách xử lý đã nêu rồi mới quay lại nêu vấn đề là ngược trình tự. [D] là cuối đoạn, câu đứng trước nói về làn xe buýt, không liên quan tới giờ ra khỏi nhà. #### Bài viết về thiên tai **Theo kinh nghiệm cá nhân:** (rút từ một bài luyện về lốc xoáy) bài viết về thiên tai, nhất là kiểu bản tin, hay đi theo thứ tự: nó là gì, đặc điểm, thiệt hại gây ra, rồi lý do vì sao thiệt hại lớn. Biết thứ tự này, bạn đoán được câu cần chèn thuộc phần nào của bài. Đây chỉ là một ví dụ khái quát từ một đoạn văn, không phải quy luật cho mọi bài. Phần cuối trong bài đó là **lý do khiến thiệt hại lớn**, không phải nguyên nhân sinh ra lốc xoáy; hãy đọc kỹ phần cuối đang giải thích điều gì. Ví dụ: một câu nêu tên gọi khác của hiện tượng thì đứng ngay sau phần tả hình dạng của nó. Hãy để ý từ đồng nghĩa: "twister" là cách gọi khác của "tornado" (lốc xoáy). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **sentence insertion** /ˈsɛntəns ɪnˈsərʃən/ (phr, B2) dạng câu hỏi chèn câu. Ví dụ: Sentence insertion questions often take more time than detail questions (Câu hỏi chèn câu thường tốn nhiều thời gian hơn câu hỏi chi tiết). - **the sentence before** /ðə ˈsɛntəns bɪˈfɔr/ (phr, A2) câu đứng trước. Ví dụ: The sentence before position [B] describes the problem (Câu đứng trước vị trí [B] mô tả vấn đề). - **the sentence after** /ðə ˈsɛntəns ˈæftər/ (phr, A2) câu đứng sau. Ví dụ: The sentence after position [C] gives an example (Câu đứng sau vị trí [C] nêu một ví dụ). - **fit best** /fɪt bɛst/ (phr, B1) phù hợp nhất. Ví dụ: Decide where the new sentence fits best (Hãy xác định câu mới phù hợp nhất ở vị trí nào). - **connect to** /kəˈnɛkt tu/ (phr, B1) nối với, liên quan tới. Ví dụ: The word "this" connects the new sentence to the idea before it (Từ "this" nối câu mới với ý đứng trước nó). - **logical order** /ˈlɑdʒɪkəl ˈɔrdər/ (phr, B1) trình tự hợp lý. Ví dụ: The sentences in a paragraph follow a logical order (Các câu trong một đoạn văn đi theo một trình tự hợp lý). - **break the flow** /breɪk ðə floʊ/ (phr, B2) làm đứt mạch. Ví dụ: A sentence in the wrong place breaks the flow of the paragraph (Một câu đặt sai chỗ làm đứt mạch của đoạn văn). - **transition word** /trænˈzɪʃən wərd/ (phr, B2) từ nối (giữa các câu, các ý). Ví dụ: Look for a transition word such as "however" or "so" in the new sentence (Hãy tìm một từ nối như "however" hay "so" trong câu mới). - **refer back to** /rɪˈfər bæk tu/ (phr, B1) chỉ lại, nhắc lại (điều đã nói ở trước). Ví dụ: The word "they" refers back to the farmers in the sentence before (Từ "they" chỉ lại những người nông dân ở câu đứng trước). - **mind – mental** /maɪnd/ – /ˈmɛntəl/ (n, adj, B1, B2) tâm trí – thuộc về tâm trí (hai từ cùng nói về một việc). Ví dụ: She pictured the room in her mind; this mental image helped her remember it (Chị ấy hình dung căn phòng trong tâm trí; hình ảnh trong đầu này giúp chị ấy nhớ nó). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **supporting example** /səˈpɔrtɪŋ ɪɡˈzæmpəl/ (phr, B1) ví dụ minh họa (đứng sau câu nêu ý chung). Ví dụ: Each supporting example should follow the idea it explains (Mỗi ví dụ minh họa nên đứng sau ý mà nó giải thích). - **these + noun** /ðiz/ (det, A1) những (điều) này (nhắc lại ý ở câu đứng trước). Ví dụ: These changes made the town much quieter (Những thay đổi này khiến thị trấn yên tĩnh hơn nhiều). - **such + noun** /sʌtʃ/ (det, B1) (điều) như vậy (chỉ lại điều vừa nêu). Ví dụ: Such problems are common in big cities (Những vấn đề như vậy thường gặp ở các thành phố lớn). - **another + noun** /əˈnʌðər/ (det, A1) một (điều) khác (cho biết câu đứng trước đã nêu một ý cùng loại). Ví dụ: Another advantage of cycling is that it costs very little (Một lợi ích khác của việc đạp xe là nó tốn rất ít tiền). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **tornado** /tɔrˈneɪdoʊ/ (n, B1) lốc xoáy, vòi rồng. Ví dụ: The tornado moved across the fields in a few minutes (Cơn lốc xoáy băng qua các cánh đồng trong vài phút). - **twister** /ˈtwɪstər/ (n, C1) lốc xoáy (cách gọi khác của tornado). Ví dụ: People in the village called the storm a twister (Người dân trong làng gọi cơn bão đó là "twister"). - **cause damage** /kɔz ˈdæmɪdʒ/ (phr, B1) gây thiệt hại. Ví dụ: Strong winds can cause damage to roofs and trees (Gió mạnh có thể gây thiệt hại cho mái nhà và cây cối). - **Where can the following sentence be added in the passage?**: Câu sau có thể được thêm vào chỗ nào trong bài đọc? (câu hỏi chèn câu). Ví dụ: Where can the following sentence be added in the passage? Look at the four positions marked A to D (Câu sau có thể được thêm vào chỗ nào trong bài đọc? Hãy xem bốn vị trí được đánh dấu từ A đến D). - **Choose A, B, C, or D**: Hãy chọn A, B, C hoặc D (bốn vị trí chèn trong bài). Ví dụ: Choose A, B, C, or D after you read the sentences around each position (Hãy chọn A, B, C hoặc D sau khi bạn đọc các câu quanh mỗi vị trí). - **general statement** /ˈdʒɛnərəl ˈsteɪtmənt/ (phr, B1): câu nêu ý chung (đứng trước các ví dụ). Ví dụ: A general statement usually comes before the examples (Câu nêu ý chung thường đứng trước các ví dụ). - **also** /ˈɔlsoʊ/ (adv, A1): cũng, ngoài ra (cho biết câu đứng trước đã nêu một ý cùng loại). Ví dụ: The library also lends films and music (Thư viện cũng cho mượn phim và nhạc). - **Finally,** /ˈfaɪnəli/ (adv, A2): cuối cùng (mở ý cuối của phần liệt kê). Ví dụ: Finally, the cook adds salt and serves the soup (Cuối cùng, người nấu thêm muối và dọn món súp ra). - **That is,** /ðæt ɪz/ (phr, B1): Tức là, nghĩa là (mở câu giải thích cho câu ngay trước). Ví dụ: Some of the tickets are free. That is, you do not have to pay for them (Một số vé miễn phí. Tức là bạn không phải trả tiền cho những vé đó). - **In contrast,** /ɪn ˈkɑntræst/ (phr, B2): Ngược lại, trái lại (mở ý tương phản với câu đứng trước). Ví dụ: Lan prefers studying alone. In contrast, Minh likes studying in a group (Lan thích học một mình. Ngược lại, Minh thích học theo nhóm). - **Similarly / Likewise** /ˈsɪmələrli; ˈlaɪkˌwaɪz/ (adv, B1): Tương tự như vậy (thêm một ý cùng chiều với câu đứng trước). Ví dụ: Lan enjoys reading. Similarly, her brother loves books (Lan thích đọc sách. Tương tự như vậy, anh trai cô ấy cũng mê sách). - **Instead,** /ɪnˈstɛd/ (adv, A2): Thay vào đó (nêu việc xảy ra thay cho việc ở câu đứng trước). Ví dụ: The students did not go to the museum. Instead, they visited a farm (Các học sinh không đi viện bảo tàng. Thay vào đó, họ đến thăm một nông trại). - **Thus,** /ðʌs/ (adv, B2): Vì vậy, do đó (nêu kết luận rút ra từ các câu đứng trước). Ví dụ: The library was closed. Thus, we studied at home (Thư viện đã đóng cửa. Vì vậy, chúng tôi học ở nhà). - **There are several reasons for this.**: Có một vài lý do cho việc này. (câu mở phần giải thích lý do; câu cần chèn nói về lý do thường đứng sau câu này). - **Summer storms often arrive without warning. They can knock down trees in minutes.**: Bão mùa hè thường đến mà không báo trước. Chúng có thể quật ngã cây trong vài phút. ("they" chỉ những cơn bão, không phải "mọi người"; tránh lỗi đoán đại từ chỉ người). - **She connects the new word with an old memory in her mind. That is, she links it to a picture she already knows.**: Chị ấy nối từ mới với một kỷ niệm cũ trong tâm trí. Tức là, chị ấy gắn nó với một hình ảnh chị ấy đã biết. (câu "That is" đứng ngay sau câu nó làm rõ, không đứng ở chỗ khác chỉ vì trùng từ). - **Each of the three methods is simple. The first one takes only a minute.**: Mỗi cách trong ba cách đều đơn giản. Cách đầu tiên chỉ mất một phút. (câu nêu ý chung đứng trước phần liệt kê; tránh chèn nó vào giữa các ví dụ). ### Đọc: câu hỏi ngữ cảnh, giọng điệu và đoạn trước/sau (21 mục) #### Ba nhóm câu hỏi bổ sung Ngoài các dạng đã học (ý chính, chi tiết, từ vựng, suy luận, chèn câu), bài đọc còn có một số câu hỏi khác. Chúng gom thành **ba nhóm chính**. **1. Câu hỏi về ngữ cảnh:** bài đọc có nhiều khả năng xuất hiện trong loại sách, tạp chí nào, thuộc môn học nào, hoặc do chuyên gia ngành nào viết. Mẫu hay gặp: "The passage would most likely be found in …" (bài đọc có nhiều khả năng xuất hiện trong …), "… in a textbook on which of the following subjects?" (… trong sách giáo khoa của môn nào sau đây?), "The passage was most probably written by a specialist in …", "… written most likely by an expert in …". **Specialist** và **expert** đồng nghĩa: đều là chuyên gia. **2. Câu hỏi về giọng điệu và thái độ của tác giả:** "The tone of the passage could best be described as …", "What tone does the author take in writing this passage?", "What is the author's attitude toward …?", "The author's opinion of … could best be described as one of …". **3. Câu hỏi về đoạn trước, đoạn sau:** hỏi đoạn văn đứng ngay trước hoặc ngay sau bài đọc nói về gì. Cách hỏi giống câu hỏi ý chính (main topic), nhưng hỏi cho đoạn không in trong đề. Mẫu hay gặp: "What was most probably discussed in the paragraph preceding this passage?", "What is most likely the topic of the paragraph following this passage?", "The paragraph(s) before this passage most probably discussed the …", "The paragraph following this one most probably discusses …". Đề có thể hỏi thêm về cách sắp xếp ý của bài: "Which of the following best describes the organization of the passage?" (Câu nào mô tả đúng nhất cách sắp xếp ý của bài?). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bạn chỉ cần đọc lại các mẫu câu này vài lần cho quen để nhận ra dạng câu hỏi; không cần học thuộc. #### Câu hỏi về lĩnh vực và nguồn của bài **Chọn theo trọng tâm của cả bài, không chọn theo một vài từ khóa.** Một bài có nhiều từ của một ngành vẫn có thể thuộc ngành khác. Hãy hỏi: bài này muốn giải thích điều gì? Ví dụ: một bài dùng nhiều từ sinh học (hormone, tế bào, calo) nhưng trọng tâm là ảnh hưởng của cảm xúc và suy nghĩ đến hành vi ăn uống thì có thể thuộc **tâm lý học (psychology)**; nếu trọng tâm là cơ chế sinh lý điều hòa cân nặng thì có thể thuộc sinh học (biology). Câu dạng này dễ "lừa" và cần thêm một chút kiến thức nền. Một bài giải thích hiện tượng thời tiết (nhiệt độ, độ ẩm, hơi nước ngưng tụ) thì người viết có nhiều khả năng là **nhà khí tượng học (meteorologist)**. **Câu hỏi nơi đăng bài:** xét giọng điệu và người đọc của cả bài. Bài khoa học viết bằng ngôn ngữ dễ hiểu cho người đọc phổ thông → **popular science journal** (tạp chí khoa học phổ thông). Với đáp án có chữ "magazine", hãy xem tính từ đi kèm: "entertainment magazine" (tạp chí giải trí) không hợp với bài khoa học; một tạp chí về khoa học thì vẫn chọn được. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi học từ chỉ nghề, hãy học kèm tên môn học của nghề đó, ví dụ meteorologist – meteorology, biologist – biology, archaeologist – archaeology. Đề hay cho đáp án là tên nghề, còn bài đọc lại nói về môn học. **Lỗi hay gặp:** thấy nhiều từ sinh học thì chọn ngay Biology; hoặc chọn nghề theo một từ lẻ trong bài thay vì theo nội dung cả bài. #### Câu hỏi về giọng điệu và thái độ của tác giả Bài nghiên cứu, bài giải thích khoa học dùng ngôn ngữ học thuật, trung lập. Người viết chỉ trình bày sự thật, giải thích nguyên nhân và kết quả, không bộc lộ cảm xúc hay ý kiến cá nhân. Giọng điệu của bài như vậy là **scientific** (khoa học) hoặc **objective** (khách quan). **Cách loại đáp án:** emotional, depressing → loại khi bài không có từ ngữ cảm xúc, tiêu cực. Disbelieving (hoài nghi) → loại khi tác giả không phủ nhận hay nghi ngờ điều mình trình bày. Humorous (hài hước) → loại khi bài không có chi tiết gây cười. Argumentative (mang tính lập luận) → loại khi bài không phát triển lập luận để bảo vệ một quan điểm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** persuasive (thuyết phục) chỉ hợp với bài nghị luận, nơi người viết nêu quan điểm để thuyết phục người đọc, giống bài essay ở Writing Task 2. Bài chỉ giải thích một hiện tượng thì không chọn persuasive. Khi bài khen một phát minh hay một nhóm người (nêu nhiều lợi ích, dùng từ tích cực), thái độ là positive hoặc supportive (ủng hộ). Hãy tìm các tính từ, trạng từ thể hiện đánh giá của người viết. **Lỗi hay gặp:** chọn disbelieving chỉ vì bài nói về một "lý thuyết". Tác giả trình bày một lý thuyết không có nghĩa là tác giả nghi ngờ nó. #### Câu hỏi về đoạn trước và đoạn sau **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đoạn tiếp theo thường là một ý chuyển tiếp chung, theo một trong hai hướng: **1. Chuyển sang lý thuyết, ý lớn khác.** Nếu cả bài chỉ trình bày một lý thuyết thì đoạn sau sẽ không lặp lại lý thuyết đó, mà nhiều khả năng nói về một lý thuyết khác. **2. Triển khai ý ở câu cuối bài.** Câu cuối thường mở ra điều mà đoạn sau sẽ nói tiếp. Ví dụ: câu cuối nhắc "a new use in hospitals" thì đoạn sau nhiều khả năng nói về việc dùng nó trong bệnh viện. Với đoạn đứng trước, làm ngược lại: xem câu đầu bài nhắc lại điều gì đã nói trước đó. Ví dụ: câu đầu viết "Unlike older methods, …" thì đoạn trước nhiều khả năng nói về các cách làm cũ. **Cân nhắc loại đáp án:** ý không liên quan đến mạch bài, ý quá hẹp so với chủ đề dự đoán hoặc ý chỉ lặp lại thông tin đã trình bày mà không phát triển thêm. **Lỗi hay gặp 1:** chọn một ý đã được nói trong bài, ví dụ một công dụng mà bài vừa mô tả. Đoạn sau đưa thông tin mới, không nhắc lại điều đã nói. **Lỗi hay gặp 2:** chọn một ý có liên quan nhưng không nối với bài, ví dụ bài nói về một lý thuyết cân nặng mà chọn "quan hệ giữa vận động và cân nặng". **Lỗi hay gặp 3:** coi hai từ gần nghĩa là một. "Automated machines" là máy tự động thông thường, không đồng nghĩa với robot. Đáp án nói về automated machines không phải nội dung đoạn sau của một bài về robot. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** One theory about forgetting says that memories do not simply fade with time. Instead, new information gets in the way of old information. When we learn a new phone number, for example, the old number becomes harder to recall. Supporters of this theory point out that people forget less when they sleep right after studying, because no new information enters the mind during sleep. **Câu 1:** The passage would most likely be found in a textbook on which of the following subjects? A. Biology B. Psychology C. Medicine D. Communication. **Đáp án B.** Bài giải thích cách con người quên và nhớ, tức là hoạt động của trí nhớ: thuộc tâm lý học. Chữ "sleep" và "mind" không đủ để chọn Biology hay Medicine. **Câu 2:** What is most likely the topic of the paragraph following this passage? A. How to remember phone numbers B. Why people need sleep C. Another theory about forgetting D. How new information blocks old information. **Đáp án C.** Cả bài chỉ trình bày một lý thuyết ("One theory …"), nên đoạn sau hợp lý là một lý thuyết khác. A quá cụ thể; B không phải trọng tâm; D là nội dung đã nói rồi. **Câu 3:** The tone of the passage could best be described as A. humorous B. objective C. disbelieving D. persuasive. **Đáp án B.** Bài chỉ trình bày lý thuyết và ví dụ, không có cảm xúc hay ý kiến riêng. Tác giả không nghi ngờ lý thuyết (loại C) và không thuyết phục người đọc làm gì (loại D). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **popular science journal** /ˈpɑpjələr ˈsaɪəns ˈdʒərnəl/ (phr, B2) tạp chí khoa học phổ thông (viết dễ hiểu cho mọi người). Ví dụ: My uncle reads a popular science journal every month (Chú tôi đọc một tạp chí khoa học phổ thông mỗi tháng). - **entertainment magazine** /ˌɛntərˈteɪnmənt ˈmæɡəˌzin/ (phr, B1) tạp chí giải trí. Ví dụ: The entertainment magazine has news about films and singers (Tạp chí giải trí có tin về phim và ca sĩ). - **meteorologist** /ˌmitiəˈrɑlədʒɪst/ (n, C1) nhà khí tượng học. Ví dụ: The meteorologist said it would rain all weekend (Nhà khí tượng học nói trời sẽ mưa suốt cuối tuần). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **archaeologist** /ˌɑrkiˈɑlədʒɪst/ (n, B2) nhà khảo cổ học. Ví dụ: The archaeologist found some old pots near the river (Nhà khảo cổ học tìm thấy vài chiếc bình cổ gần con sông). - **historian** /hɪˈstɔriən/ (n, B2) nhà sử học. Ví dụ: The historian wrote a book about the old town (Nhà sử học đã viết một cuốn sách về khu phố cổ). - **objective** /əbˈdʒɛktɪv/ (adj, B2) khách quan (chỉ nêu sự thật, không nêu cảm xúc). Ví dụ: A news report should be objective (Một bản tin nên khách quan). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **disbelieving** /ˌdɪsbɪˈlivɪŋ/ (adj, C1) hoài nghi, không tin. Ví dụ: He gave me a disbelieving look when I told him the price (Anh ấy nhìn tôi vẻ không tin khi tôi nói giá). - **humorous** /ˈhjumərəs/ (adj, B2) hài hước. Ví dụ: The book is a humorous story about a lazy cat (Cuốn sách là một câu chuyện hài hước về một chú mèo lười). - **argumentative** /ˌɑrɡjəˈmɛntətɪv/ (adj, C1) mang tính lập luận (đưa ra lý lẽ để bảo vệ một quan điểm). Ví dụ: The article is argumentative; it gives reasons to support the author's opinion (Bài báo mang tính lập luận; nó đưa ra lý lẽ để bảo vệ quan điểm của tác giả). - **persuasive** /pərˈsweɪsɪv/ (adj, B1) có tính thuyết phục. Ví dụ: Her persuasive speech made us join the club (Bài nói thuyết phục của chị ấy khiến chúng tôi vào câu lạc bộ). - **preceding** /prɪˈsidɪŋ/ (adj, C1) đứng trước, ngay trước. Ví dụ: The preceding paragraph describes the old bridge (Đoạn đứng trước mô tả cây cầu cũ). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **automated machine** /ˈɔtəˌmeɪtɪd məˈʃin/ (phr, B2) máy tự động (không đồng nghĩa với robot). Ví dụ: The factory uses an automated machine to fill the bottles (Nhà máy dùng một máy tự động để rót đầy các chai). - **The passage would most likely be found in**: Bài đọc có nhiều khả năng xuất hiện trong … (câu hỏi ngữ cảnh: loại sách, tạp chí). Ví dụ: The passage would most likely be found in a travel guide for young people (Bài đọc có nhiều khả năng xuất hiện trong một cuốn cẩm nang du lịch cho người trẻ). - **in a textbook on which of the following subjects?**: trong sách giáo khoa của môn nào sau đây? (câu hỏi ngữ cảnh: môn học). Ví dụ: The passage would most likely be found in a textbook on which of the following subjects? Choose the subject that matches the main idea (Bài đọc có nhiều khả năng xuất hiện trong sách giáo khoa của môn nào sau đây? Hãy chọn môn học khớp với ý chính). - **The passage was most probably written by a specialist in**: Bài đọc nhiều khả năng do một chuyên gia về … viết (câu hỏi ngữ cảnh: người viết). Ví dụ: The passage was most probably written by a specialist in child health (Bài đọc nhiều khả năng do một chuyên gia về sức khỏe trẻ em viết). - **The tone of the passage could best be described as**: Giọng điệu của bài đọc có thể được mô tả đúng nhất là … (câu hỏi giọng điệu). Ví dụ: The tone of the passage could best be described as friendly and helpful (Giọng điệu của bài đọc có thể được mô tả đúng nhất là thân thiện và hữu ích). - **What tone does the author take in writing this passage?**: Tác giả dùng giọng điệu nào khi viết bài này? (câu hỏi giọng điệu). Ví dụ: What tone does the author take in writing this passage? Look at the adjectives the author uses (Tác giả dùng giọng điệu nào khi viết bài này? Hãy xem các tính từ mà tác giả dùng). - **What is the author's attitude toward**: Thái độ của tác giả đối với … là gì? (câu hỏi thái độ). Ví dụ: What is the author's attitude toward online shopping? (Thái độ của tác giả đối với việc mua sắm trực tuyến là gì?) - **The author's opinion of … could best be described as one of**: Ý kiến của tác giả về … có thể được mô tả đúng nhất là … (câu hỏi thái độ). Ví dụ: The author's opinion of the new park could best be described as one of approval (Ý kiến của tác giả về công viên mới có thể được mô tả đúng nhất là tán thành). - **What was most probably discussed in the paragraph preceding this passage?**: Đoạn đứng trước bài này nhiều khả năng đã nói về điều gì? (câu hỏi đoạn trước). Ví dụ: What was most probably discussed in the paragraph preceding this passage? Read the first sentence again (Đoạn đứng trước bài này nhiều khả năng đã nói về điều gì? Hãy đọc lại câu đầu tiên). - **What is most likely the topic of the paragraph following this passage?**: Chủ đề của đoạn tiếp theo sau bài này nhiều khả năng là gì? (câu hỏi đoạn sau). Ví dụ: What is most likely the topic of the paragraph following this passage? Read the last sentence again (Chủ đề của đoạn tiếp theo sau bài này nhiều khả năng là gì? Hãy đọc lại câu cuối cùng). - **The paragraph following this one most probably discusses**: Đoạn tiếp theo sau đoạn này nhiều khả năng bàn về … (câu hỏi đoạn sau). Ví dụ: The paragraph following this one most probably discusses the cost of the project (Đoạn tiếp theo sau đoạn này nhiều khả năng bàn về chi phí của dự án). - **specialist** /ˈspɛʃələst/ (n, B2): chuyên gia (đồng nghĩa với expert). Ví dụ: She is a specialist in children's books (Chị ấy là chuyên gia về sách thiếu nhi). - **meteorology** /ˌmitiəˈrɑlədʒi/ (n, C2): khí tượng học (môn học về thời tiết). Ví dụ: He studied meteorology because he loved storms (Anh ấy học khí tượng học vì anh ấy mê các cơn bão). - **biologist** /baɪˈɑlədʒɪst/ (n, B2): nhà sinh học. Ví dụ: The biologist watched the birds for many hours (Nhà sinh học quan sát những con chim trong nhiều giờ). - **depressing** /dɪˈprɛsɪŋ/ (adj, B2): buồn bã, gây chán nản. Ví dụ: The film was so depressing that we left early (Bộ phim buồn đến mức chúng tôi bỏ về sớm). - **following** /ˈfɑloʊɪŋ/ (adj, A2): tiếp theo, sau đây. Ví dụ: The following paragraph explains how to fix the problem (Đoạn tiếp theo giải thích cách khắc phục vấn đề). - **This passage explains how people control their eating, so it belongs to psychology.**: Bài này giải thích cách con người kiểm soát việc ăn uống, nên thuộc tâm lý học. (đừng chọn biology chỉ vì bài có nhiều từ sinh học). - **The writer only presents the theory / he does not doubt it.**: Người viết chỉ trình bày lý thuyết; ông ấy không nghi ngờ nó. (đừng chọn disbelieving chỉ vì bài nói về một lý thuyết). - **The tone is objective because the writer gives facts, causes and results.**: Giọng điệu khách quan vì người viết đưa sự thật, nguyên nhân và kết quả. (bài không có từ cảm xúc thì loại emotional, depressing). - **The next paragraph will probably describe a new use, not one the passage has already described.**: Đoạn tiếp theo có lẽ sẽ tả một công dụng mới, không phải công dụng bài đã tả. (đừng chọn ý đã nói trong bài). - **The passage is about robots, not about automated machines.**: Bài đọc nói về robot, không nói về máy tự động. (automated machines không đồng nghĩa với robot). - **A scientific article for everyone would appear in a popular science journal, not in an entertainment magazine.**: Một bài khoa học viết cho mọi người sẽ xuất hiện trong tạp chí khoa học phổ thông, không phải tạp chí giải trí. (xem tính từ đi kèm "magazine"). ### Đọc: chiến lược thời gian và thứ tự làm bài (9 mục) #### Canh giờ phần Đọc Phần Đọc có **4 bài đọc, mỗi bài 10 câu, tổng 40 câu, làm trong 60 phút**. Thời gian này đã gồm cả lúc chép đáp án vào phiếu trả lời. Chia đều thì bạn có **tối đa khoảng 1,5 phút cho một câu**. Đây là mức trần, không phải mức nên dùng hết cho mỗi câu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy làm nhanh hai bài đầu (Part 1–2) để dành thời gian cho hai bài sau (Part 3–4). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu bạn chưa có chiến lược riêng, hãy chia đều 15 phút cho mỗi bài. #### Chọn thứ tự làm câu Trong một bài đọc, bạn **không bắt buộc làm theo thứ tự 1, 2, 3**. Bạn được chọn câu làm trước. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** làm trước các **câu hỏi thông tin** trong bài, tức là câu tìm được bằng từ khóa (keyword) và từ đồng nghĩa, ví dụ "According to the passage, …", "Which of the following is NOT true?". Những câu này chỉ cần dò đúng chỗ trong bài nên làm nhanh. **Để sau** các câu cần hiểu rộng hơn: câu diễn đạt lại (restatement), câu suy luận (inferred), câu hỏi ý chính hay ý nghĩa của cả đoạn, câu đặt tên cho đoạn hoặc cho bài, câu hỏi mục đích chính của tác giả. Khi bạn đã làm xong các câu thông tin, bạn đã đọc phần lớn bài, nên các câu này làm nhanh hơn. #### Câu còn phân vân và câu chọn tạm **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu nào còn phân vân, bạn **ghi số câu đó ra giấy nháp**, vẫn chọn một đáp án rồi đi tiếp. Làm xong cả phần, quay lại đọc kỹ đúng những câu đã ghi. Cách này cũng dùng được cho phần Nghe khi bài nghe ngắn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu nào bạn đã chọn tạm vì sợ không kịp giờ thì **phải đọc lại kỹ** khi còn thời gian, không để nguyên đáp án chọn tạm. **Lỗi hay gặp:** chọn tạm rồi quên luôn câu đó. Đáp án chọn tạm chỉ là để không bỏ trống phiếu; nó chưa phải đáp án cuối cùng. #### Thi thử đủ đề Thỉnh thoảng hãy làm **một đề Đọc đủ 40 câu trong 60 phút liền**, không dừng giữa chừng. Mục đích là luyện cả đọc hiểu lẫn quản lý thời gian. Khi thi thử, chép đáp án vào phiếu trả lời trước khi hết giờ, giống như khi thi thật. Hết giờ thì dừng bút, rồi tự chấm bằng đáp án. #### Tự luyện Đọc ở nhà **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ở nhà, hãy **luyện như đi thi**: canh giờ, không dùng từ điển, không dùng điện thoại. Làm xong thì **chấm số câu đúng trước**, rồi mới tra từ mới. Làm như vậy bạn biết khả năng thật của mình, và những từ tra sau khi đã đoán nghĩa trong bài sẽ nhớ lâu hơn. **Lỗi hay gặp:** vừa làm vừa tra từ. Điểm số khi đó cao hơn khả năng thật, và bạn không luyện được cách đoán nghĩa từ ngữ cảnh. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **time limit** /ˈtaɪm ˌlɪmɪt/ (phr, B1) giới hạn thời gian. Ví dụ: The reading test has a time limit of 60 minutes (Bài thi đọc có giới hạn thời gian là 60 phút). - **on average** /ɑn ˈævərɪdʒ/ (phr, B1) trung bình. Ví dụ: On average, you have one and a half minutes for each question (Trung bình bạn có một phút rưỡi cho mỗi câu). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **run out of time** /rʌn aʊt əv taɪm/ (phr, B1) hết giờ, không kịp giờ. Ví dụ: I ran out of time before the last passage (Tôi hết giờ trước khi làm tới bài đọc cuối). - **skip** /skɪp/ (v, C1) bỏ qua (tạm thời). Ví dụ: Skip the main idea question and come back to it later (Hãy bỏ qua câu hỏi ý chính và quay lại câu đó sau). - **come back to** /kʌm ˈbæk tu/ (phr v, B1) quay lại (với việc gì). Ví dụ: After the last question, come back to the ones you marked (Sau câu cuối cùng, hãy quay lại những câu bạn đã đánh dấu). - **unsure** /ʌnˈʃʊr/ (adj, B2) phân vân, chưa chắc. Ví dụ: I was unsure about question 12, so I checked it again (Tôi còn phân vân câu 12 nên đã kiểm tra lại câu đó). - **scrap paper** /ˈskræp ˌpeɪpər/ (phr, B2) giấy nháp. Ví dụ: Write the numbers of difficult questions on your scrap paper (Hãy ghi số các câu khó ra giấy nháp). - **go over** /ɡoʊ ˈoʊvər/ (phr v, B1) xem lại kỹ. Ví dụ: Go over your guessed answers in the last five minutes (Hãy xem lại kỹ các đáp án đoán trong năm phút cuối). - **spend time on** /spɛnd taɪm ɑn/ (phr, A2): dành thời gian cho. Ví dụ: Don't spend too much time on one difficult question (Đừng dành quá nhiều thời gian cho một câu khó). - **time yourself** /taɪm jərˈsɛlf/ (phr, B1): tự canh giờ. Ví dụ: Time yourself when you practise at home (Hãy tự canh giờ khi bạn luyện ở nhà). - **You have 60 minutes for 40 questions, so spend about one and a half minutes on each question.**: Bạn có 60 phút cho 40 câu, nên dành khoảng một phút rưỡi cho mỗi câu. (1,5 phút là thời gian trung bình cho mỗi câu). - **Do the detail questions first and leave the main idea questions until later.**: Hãy làm các câu hỏi chi tiết trước và để các câu hỏi ý chính lại sau. - **I wasn't sure about question 17, so I wrote its number on my scrap paper.**: Tôi chưa chắc câu 17 nên đã ghi số câu đó ra giấy nháp. - **Read the questions you guessed again before time runs out.**: Hãy đọc lại các câu bạn đã đoán trước khi hết giờ. (lỗi cần tránh: chọn tạm rồi để nguyên). - **If you have no plan yet, give each passage fifteen minutes.**: Nếu chưa có chiến lược riêng, hãy dành cho mỗi bài đọc mười lăm phút. - **Don't look up any words until you have checked your score.**: Đừng tra từ nào cho tới khi bạn đã chấm xong số câu đúng. (lỗi cần tránh: vừa làm vừa tra từ). - **Practise at home without a dictionary or a phone.**: Hãy luyện ở nhà mà không dùng từ điển hay điện thoại. ### Đọc: câu hỏi về bố cục bài đọc (4 mục) #### Câu hỏi về bố cục là gì Câu hỏi bố cục không hỏi một chi tiết. Nó hỏi bài đọc, hoặc một đoạn, được sắp xếp theo cách nào. Hai mẫu hỏi hay gặp: "Which of the following best describes the organization of the passage?" và "Which of the following statements best describes the organization of the first paragraph?" Các phương án thường viết theo khung **"A … is followed by B …"**: phần đầu bài làm việc A, phần sau làm việc B. Đáp án đúng phải khớp **cả hai nửa**, và khớp đúng thứ tự. Mỗi phương án có hai loại từ: từ chủ đề (bài nói về cái gì) và **từ chức năng** (bài làm gì: describe, compare, list, narrate, argue, persuade, present facts). Từ chủ đề thường đúng ở cả bốn phương án; từ chức năng mới quyết định đáp án. #### Các kiểu bố cục hay gặp **Kể theo trình tự thời gian:** các sự việc nối nhau theo năm, theo giờ hoặc theo thứ tự trước sau. Phương án thường viết "Historical facts are presented" hoặc "A story is narrated". **So sánh và đối chiếu:** bài nêu hai đối tượng, chỉ ra điểm giống và điểm khác. Phương án thường viết "X and Y are compared and contrasted". **Mô tả rồi nêu nguyên nhân hoặc ví dụ:** đoạn đầu tả một hiện tượng hay một điều kiện, đoạn sau nêu nguyên nhân hoặc ví dụ. **Ý chung rồi chi tiết:** câu đầu nêu nhận định chung, các câu sau liệt kê ví dụ hoặc lý do. **Ưu điểm và nhược điểm, vấn đề và giải pháp:** bài nêu mặt tốt rồi mặt chưa tốt, hoặc nêu một vấn đề rồi cách giải quyết. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** có thể nhận ra kiểu bố cục nhờ từ nối. Mốc năm, first, then, later, after that gợi ý trình tự thời gian. Both, while, unlike, however gợi ý so sánh. Because, so, as a result gợi ý nguyên nhân và kết quả. First, second, finally gợi ý liệt kê. #### Cách làm câu hỏi bố cục **1. Đọc câu đầu của mỗi đoạn.** Ghi nhanh mỗi đoạn làm gì: tả, kể, so sánh, nêu lý do hay nêu ví dụ. **2. Gạch dưới từ chức năng trong từng phương án.** So từng từ chức năng với những gì bạn vừa ghi. **3. Loại phương án sai một nửa.** Nửa đầu đúng mà nửa sau sai thì vẫn là phương án sai. **4. Cẩn thận với từ mạnh.** Argue thường chỉ việc trình bày lập luận; persuade chỉ việc thuyết phục; criticize chỉ việc phê bình hoặc chỉ ra điểm chưa tốt. Hãy chọn từ phù hợp với nội dung và mục đích của bài. Nếu bài chỉ nêu sự việc thì các từ này sai. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu hỏi bố cục ít gặp hơn các dạng khác, nên bạn có thể để nó lại sau, khi đã đọc hết bài và đã làm các câu chi tiết. **Lỗi hay gặp:** chọn một phương án chỉ vì nó có đúng chủ đề của bài. Hãy xét từ chức năng, vì cả bốn phương án thường cùng nhắc chủ đề đó. #### Ví dụ mẫu **Bài đọc:** Riverside has two weekend markets. The Saturday market sells fresh fruit, fish and flowers, and it opens at five in the morning. The Sunday market sells second-hand clothes, old books and toys, and it starts after lunch. Both markets are popular, but they attract very different visitors: cooks and restaurant owners come on Saturday, while students and young families prefer Sunday. **Câu hỏi:** Which of the following best describes the organization of the passage? **Phương án:** A. A story about a cook is narrated in time order. B. Two markets are compared and contrasted. C. A problem is described, followed by a solution. D. The history of a market is presented. **Cách làm:** Bài nêu hai chợ, tả từng chợ rồi nêu điểm giống (both are popular) và điểm khác (bán gì, mở lúc nào, ai tới). Đáp án là B. Phương án A sai vì bài không kể chuyện một người. Phương án C sai vì bài không nêu vấn đề nào. Phương án D sai vì bài không nói chợ ra đời khi nào. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **is followed by** /ɪz ˈfɑloʊd baɪ/ (phr, B1) được tiếp nối bằng, có phần sau là. Ví dụ: A short history of the town is followed by a list of its festivals (Phần lược sử của thị trấn được tiếp nối bằng danh sách các lễ hội của nó). - **chronological order** /ˌkrɑnəˈlɑdʒɪkəl ˈɔrdər/ (phr, C1) trình tự thời gian. Ví dụ: The writer tells the story of the bridge in chronological order (Người viết kể câu chuyện về cây cầu theo trình tự thời gian). - **cause and effect** /kɔz ənd ɪˈfɛkt/ (phr, B2) nguyên nhân và kết quả. Ví dụ: The second paragraph explains the cause and effect of the traffic jams (Đoạn thứ hai giải thích nguyên nhân và kết quả của nạn kẹt xe (ùn tắc)). - **problem and solution** /ˈprɑbləm ənd səˈluʃən/ (phr, B1) vấn đề và giải pháp. Ví dụ: The article first describes a problem and then offers a solution (Bài báo trước tiên mô tả một vấn đề rồi đưa ra một giải pháp). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **narrate** /ˈnæˌreɪt/ (v, B1) kể lại (một câu chuyện, theo thứ tự sự việc). Ví dụ: The first paragraph narrates how the old man found his lost dog (Đoạn đầu kể lại việc ông lão tìm thấy con chó bị lạc như thế nào). #### Nhận diện nhanh mười dạng câu hỏi Khi đã quen mẫu hỏi, bạn không phải đọc kỹ lời hướng dẫn và còn nhiều thời gian hơn cho bài đọc. Các dạng câu hỏi xuất hiện xen kẽ sau mỗi bài đọc. **1. Từ vựng:** "closest in meaning to", "could best be replaced by". Tìm từ đồng nghĩa hợp với ngữ cảnh, rồi thay thử vào câu. **2. Quy chiếu:** "The word … refers to". Tìm từ, cụm từ hoặc ý mà từ được hỏi thay thế; xét số ít, số nhiều; thay thử vào câu. **3. Chi tiết:** "According to the passage, …". Tìm từ khóa trong bài, đọc kỹ câu chứa nó, chọn phương án diễn đạt lại đúng câu đó. **4. Thông tin không đúng hoặc không được nhắc:** "NOT", "EXCEPT". Ba phương án có trong bài; chọn phương án sai hoặc không có trong bài. **5. Ý chính:** "mainly discuss", "main idea". Chọn ý bao quát cả bài; loại phương án chỉ là chi tiết nhỏ hoặc sai so với bài. **6. Mục đích:** "main purpose", "Why does the author mention …?". Xét vai trò của chi tiết so với ý chính. **7. Suy luận:** "can be inferred", "implied". Chọn điều bài không nói thẳng nhưng suy ra được từ thông tin trong bài. **8. Diễn đạt lại:** "expresses the essential information". Chọn câu giữ đủ ý chính của câu được tô sáng, không đổi nghĩa. **9. Chèn câu:** "Where can the following sentence be added?". Xét từ nối, đại từ và mạch ý của ba câu liền nhau. **10. Ý kiến, giọng văn:** "tone", "attitude". Xét các từ mang cảm xúc hoặc đánh giá của tác giả. Ngoài mười dạng trên còn các câu hỏi về nguồn của bài, đoạn đứng trước hoặc đứng sau, và **bố cục** của bài. #### Làm một bài đọc tổng hợp trong 20 phút Bài kiểm tra nhỏ (mini test) cuối phần Đọc của giáo trình cho 20 phút để làm một bài đọc dài khoảng năm đoạn, kèm câu hỏi trộn nhiều dạng. Câu hỏi ý chính thường đứng đầu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đọc lướt cả bài một lần, mỗi đoạn chỉ đọc kỹ câu đầu. Sau đó làm các câu từ vựng, quy chiếu và chi tiết trước, vì đề ghi rõ đoạn nào. Câu ý chính, mục đích của cả bài và giọng văn để sau, khi bạn đã nắm hết bài. Câu chèn câu làm sau cùng. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** với khoảng mười câu trong 20 phút, mỗi câu chỉ nên mất khoảng hai phút. Câu nào quá hai phút thì chọn tạm một đáp án, đánh dấu, rồi quay lại nếu còn giờ. Đừng bỏ trống câu nào. **Lỗi hay gặp:** đọc kỹ từng chữ của cả bài trước khi xem câu hỏi. Cách này tốn nhiều thời gian và bạn thường phải đọc lại bài khi làm câu chi tiết. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **generalization** /ˌdʒɛnərələˈzeɪʃən/ (n, B2) nhận định chung (áp dụng cho nhiều trường hợp). Ví dụ: The paragraph starts with a generalization and then gives two examples (Đoạn văn mở đầu bằng một nhận định chung rồi đưa ra hai ví dụ). - **historical facts** /hɪˈstɔrɪkəl fækts/ (phr, B1) các sự kiện lịch sử, dữ kiện về quá khứ. Ví dụ: The first paragraph presents historical facts about the school (Đoạn đầu trình bày các dữ kiện về quá khứ của ngôi trường). - **Which of the following best describes the organization of the passage?**: Câu nào sau đây mô tả đúng nhất bố cục của bài đọc? (câu hỏi bố cục). Ví dụ: Which of the following best describes the organization of the passage? Look at what each paragraph does (Câu nào sau đây mô tả đúng nhất bố cục của bài đọc? Hãy xem mỗi đoạn làm gì). - **Which of the following statements best describes the organization of the first paragraph?**: Câu nào sau đây mô tả đúng nhất cách sắp xếp ý của đoạn đầu? (câu hỏi bố cục của một đoạn). Ví dụ: Which of the following statements best describes the organization of the first paragraph? Read only that paragraph again (Câu nào sau đây mô tả đúng nhất cách sắp xếp ý của đoạn đầu? Chỉ cần đọc lại đoạn đó). - **advantages and disadvantages** /ədˈvæntɪdʒɪz ənd ˌdɪsədˈvæntɪdʒɪz/ (phr, B1): ưu điểm và nhược điểm. Ví dụ: The passage lists the advantages and disadvantages of living alone (Bài đọc liệt kê ưu điểm và nhược điểm của việc sống một mình). - **a series of** /ə ˈsɪriz ʌv/ (phr, B2): một loạt, một chuỗi. Ví dụ: The passage gives a series of examples from daily life (Bài đọc đưa ra một loạt ví dụ trong đời sống hằng ngày). ### Cách học và ôn từ vựng (3 mục) #### Gặp từ mới khi luyện đề: tra, ghi, học lại **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy tải một ứng dụng từ điển về điện thoại để tra ngay trong lúc ôn. Khi luyện đề mà gặp từ không biết, **tra nghĩa, rồi ghi vào tập hoặc tô highlight**, đừng tra xong rồi bỏ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ do chính bạn tra thì nhớ lâu hơn nhiều so với từ chỉ nghe người khác giảng qua. Nghe giảng qua thì vài hôm là quên. Mỗi từ ghi vào tập nên có: từ, nghĩa, và một câu ví dụ ngắn do bạn tự đặt. Sau đó **dành thời gian học lại nhiều lần tới khi thuộc**, ví dụ ôn lại sau một ngày, ba ngày và một tuần. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đi thi mà gặp lại đúng từ mình đã tra rồi bỏ sót lúc luyện thì rất tiếc. Từ trong đề luyện hay quay lại trong đề thi, nên mỗi từ đã tra là một từ đáng học. #### Chép lại, đừng chỉ chụp hình **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi có tài liệu từ vựng (file, bảng từ, ghi chú), hãy **mở ra và tự chép lại bằng tay**, không chỉ chụp hình rồi để trong điện thoại. Ảnh chụp thì ít khi được mở lại; còn lúc chép, bạn phải đọc từng chữ, nên nhớ mặt chữ và cách viết tốt hơn. Cách làm gọn: chép mỗi ngày một ít (10 đến 15 từ), che cột nghĩa rồi tự đọc nghĩa, đánh dấu các từ còn sai để ôn lại hôm sau. #### Hỏi người bản xứ **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu bạn sống hoặc làm việc ở nước ngoài, hãy dựa vào bạn bè bản xứ. Gặp từ nào không hiểu thì **hỏi ngay cả nghĩa lẫn cách dùng**, vì người bản xứ cho biết từ đó dùng trong tình huống nào, trang trọng hay thân mật. Hai câu hỏi dùng được ngay: "What does this word mean?" và "How do you use it in a sentence?". Hỏi xong, ghi từ và câu ví dụ vào tập như các từ tự tra. #### Tự luyện nói bằng ghi âm **Theo kinh nghiệm cá nhân:** luyện nói thì **phải ghi âm**, không viết bài ra giấy rồi coi như đã luyện. Bài viết tay không cho bạn biết mình phát âm, ngắt nghỉ và nói trôi chảy tới đâu. Cách tự luyện: nói theo đề trong một lượt, không dừng; nghe lại bản ghi âm; ghi ra các lỗi (từ phát âm sai, chỗ ngập ngừng lâu, ý thiếu); rồi ghi âm lại lần hai và so với lần đầu. Bài nào chưa luyện thì làm bù trước khi sang bài mới, ví dụ phần giới thiệu bản thân (Introduce yourself) ở Part 1. Tuần nào đã ghi âm đủ các bài cũ thì có thể chưa cần bài mới; dùng thời gian đó để nghe lại và sửa bài cũ. #### Nghe lại bài kiểm tra với lời bài nghe **Theo kinh nghiệm cá nhân:** làm xong một bài kiểm tra ngắn (mini test), đừng chỉ xem điểm. Hãy **nghe lại file nghe và đối chiếu với lời bài nghe (transcript)** để tìm đúng chỗ mình nghe sót. Thứ tự gợi ý: nghe lại một lượt không nhìn lời; nghe lần nữa và dò theo lời; gạch chân các từ, cụm mà lần đầu bạn không nhận ra; ghi những từ mới vào tập như ở trang đầu. #### Ghi đáp án đúng thứ tự Khi ghi đáp án bài nối (matching), hãy **ghi theo số câu, từ câu 1 trở đi**: 1C, 2D, 3A… Nên ghi theo thứ tự số câu để dễ dò và tránh nhầm lẫn. Ghi xong, dò lại một lượt: đủ số câu chưa, mỗi câu có đúng một chữ cái chưa, có chữ cái nào bị dùng hai lần không (nếu đề yêu cầu mỗi chữ dùng một lần). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **dictionary app** /ˈdɪkʃənɛri æp/ (phr, A2) ứng dụng từ điển. Ví dụ: My sister downloaded a free dictionary app before her exam (Chị tôi đã tải một ứng dụng từ điển miễn phí trước kỳ thi). - **copy down** /ˈkɑpi daʊn/ (phr v, B1) chép lại (vào tập). Ví dụ: Copy down the new words with their meanings in your notebook (Hãy chép lại các từ mới kèm nghĩa vào tập của bạn). - **make a note of** /meɪk ə noʊt ʌv/ (phr, B1) ghi lại (để nhớ). Ví dụ: I made a note of the words I did not know in the reading test (Tôi đã ghi lại những từ mình không biết trong bài kiểm tra đọc). - **play back** /pleɪ bæk/ (phr v, B2) phát lại (bản ghi âm). Ví dụ: When I played back my talk, I noticed many long pauses (Khi phát lại bài nói, tôi nhận ra nhiều chỗ ngừng lâu). - **in the right order** /ɪn ðə raɪt ˈɔrdər/ (phr, A2) đúng thứ tự. Ví dụ: Put your answers in the right order before you hand in the test (Hãy sắp đáp án đúng thứ tự trước khi nộp bài). - **What does this word mean?**: Từ này nghĩa là gì? (câu hỏi người bản xứ hoặc người dạy khi gặp từ lạ). - **How do you use it in a sentence?**: Từ này dùng trong câu như thế nào? (hỏi tiếp sau khi biết nghĩa để biết cách dùng). - **Write your answers in order: 1C, 2D, 3A, 4B, 5F, 6E.**: Hãy ghi đáp án theo thứ tự: 1C, 2D, 3A, 4B, 5F, 6E. (lỗi hay gặp: ghi ngược, câu 1 nằm ở cuối, làm đáp án bị chấm lệch). ## Writing (603 mục) ### Tổng quan đề Viết và mẹo làm bài (11 mục) #### Định dạng đề Viết Phần Viết kéo dài **60 phút** và có **2 task**. Đề cho chủ đề quen thuộc, viết bằng tiếng Anh ở mức B1. **Task 1 – thư hoặc email:** bạn viết thư trả lời một thư hoặc email cho sẵn và trả lời đủ các câu hỏi, yêu cầu trong đó. Nên dành khoảng **20 phút**, viết **ít nhất 120 từ**. Task 1 chiếm **10/30 điểm** (khoảng 1/3). **Task 2 – bài luận:** bạn viết một bài luận về chủ đề cho sẵn, dùng kinh nghiệm và hiểu biết của mình để lập luận. Nên dành khoảng **40 phút**, viết **ít nhất 250 từ**. Task 2 chiếm **20/30 điểm** (khoảng 2/3). Đề Task 1 có thể yêu cầu email hoặc letter. Hai loại có cấu trúc giống nhau, chỉ khác cách dùng từ, nên hãy **đọc kỹ đề** để dùng đúng từ và đúng văn phong (thân mật hay trang trọng). Thi Viết hoàn toàn trên máy tính. Màn hình thi có **bộ đếm từ (word count)** cho biết bạn đã gõ bao nhiêu từ. Đề Task 1 thường ghi "You do not need to include your name or addresses": bạn **không cần ghi tên và địa chỉ**. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đừng ghi tên thật của mình trong bài, vì bài có thể bị coi là có dấu hiệu đánh dấu bài. Trở ngại lớn nhất ở Task 2 thường là **không đủ số từ** và **gặp chủ đề lạ**: thiếu từ vựng nên hiểu sai đề, viết lạc đề. Chủ đề có thể yêu cầu nêu nguyên nhân và giải pháp của một vấn đề (ví dụ chảy máu chất xám, bệnh béo phì), hoặc thuận lợi và bất lợi của một điều mới (ví dụ tàu điện trên cao). #### Viết bao nhiêu từ "At least 120 words" nghĩa là **ít nhất 120 từ**. Hãy viết từ số từ tối thiểu trở lên; bài dưới mức tối thiểu bị trừ điểm vì chưa đủ yêu cầu của đề. **Task 1:** nên viết khoảng **120–150 từ**. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** mức vừa nhất là khoảng 120–135 từ; 155 từ đã hơi dài, còn 180–200 từ thì khó viết xong trong 20 phút. Một lá thư hay mà chưa viết xong vẫn mất điểm, nên hãy dùng cấu trúc đơn giản để kịp giờ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** thư thiếu khoảng 15 từ có lúc vẫn được chấp nhận; nhưng cũng có bài chỉ khoảng 110 từ đã bị trừ điểm ngay, trước khi người chấm xét nội dung. Văn bản quy định định dạng đề VSTEP ghi Task 1 "khoảng 120 từ", còn đề thi ghi "at least 120 words", nên cách an toàn là **luôn viết đủ 120 từ trở lên**. **Task 2:** viết **ít nhất 250 từ**. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài luận nên có bốn đoạn, và bài thiếu số từ bị trừ điểm trước khi được chấm các tiêu chí khác. **Lỗi hay gặp:** thư dài hơn 200 từ nên viết chưa xong trong 20 phút; bài nộp chưa đủ số từ tối thiểu (dưới 120 từ ở Task 1, dưới 250 từ ở Task 2). #### Thời gian và thứ tự làm bài **Làm Task 1 trước**, xong thư mới chuyển sang Task 2. Phân bổ khoảng **20 phút cho Task 1 và 40 phút cho Task 2**. Task 2 có thời gian gấp đôi và chiếm khoảng 2/3 số điểm, nên hãy dồn sức cho nó. Tuy vậy, đừng để Task 1 kéo quá 20 phút, vì Task 1 vẫn là 1/3 số điểm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** một lá thư làm đúng hết, rất tốt cũng chỉ mang lại khoảng 3 điểm trên thang 10 của phần Viết. Không viết bài luận thì khó đạt B1, và bài luận phải viết đủ thì mới có điểm. **Đừng chủ quan với bài luận:** vào phòng thi mà viết lan man thì bài không đáp ứng đúng yêu cầu nào. **Lỗi hay gặp:** viết không kịp giờ nên chưa xong Task 2. Muốn viết nhanh hơn thì phải luyện viết nhiều trước ngày thi. #### Bốn tiêu chí chấm Cả thư và bài luận đều chấm theo bốn tiêu chí: **Task fulfillment, Organization, Vocabulary, Grammar**. **Task fulfillment (hoàn thành yêu cầu đề):** trả lời đủ mọi câu hỏi và yêu cầu trong đề, viết xong bài, không để dang dở. Thiếu yêu cầu nào thì mất điểm phần đó. **Organization (sắp xếp ý):** bài có bố cục mở – thân – kết, chia đoạn rõ, ý không lộn xộn. Với thư: đoạn đầu chào hỏi và nêu mục đích viết, mỗi đoạn thân trả lời một yêu cầu của đề, rồi kết thư. **Vocabulary (từ vựng):** dùng từ đúng nghĩa và hợp văn phong: thân mật khi viết cho bạn bè, trang trọng khi viết cho cơ quan hoặc người chưa quen. Không cần dùng từ quá cao; chỉ dùng từ khó khi bạn chắc cách dùng. **Grammar (ngữ pháp):** câu nào cũng đủ chủ ngữ và động từ; động từ chia đúng thì theo đề; chủ ngữ và động từ hòa hợp (my co-workers are, không viết my co-workers is). Lỗi số ít/số nhiều, chính tả và dấu câu cũng bị trừ điểm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ngữ pháp quan trọng hơn từ vựng. Phần Viết được chấm kỹ vì mọi chữ bạn gõ đều hiện rõ, không che được lỗi như khi nói; lỗi ngữ pháp nào cũng bị trừ, không được châm chước. Viết câu đúng thì đoạn văn tự nhiên hơn và ít mất điểm hơn. #### Quy trình làm bài trong phòng thi **1. Đọc kỹ đề.** Xác định mọi yêu cầu: viết cho ai, để làm gì, phải trả lời những câu hỏi nào, văn phong thân mật hay trang trọng. **2. Lập dàn ý ngắn** trong khoảng 3–5 phút trước khi viết: sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lý. **3. Viết Task 1 trước** trong khoảng 20 phút, rồi viết Task 2 trong khoảng 40 phút. **4. Soát bài.** Viết xong, xem số từ trên bộ đếm, rồi đọc lại từng câu: chính tả, viết hoa, dấu câu, chủ ngữ – động từ, thì của động từ. Mất điểm vì những lỗi nhỏ là rất phí. Bạn có thể nghĩ ý bằng tiếng Việt, nhưng viết xong câu tiếng Anh phải kiểm lại ngữ pháp. Phòng thi **không có công cụ sửa lỗi tự động** như Google Docs. #### Cách luyện viết ở nhà **Phải tự viết** mới biết mình sai gì; chỉ đọc bài mẫu thì không nhớ và không biết cách viết. **Luyện đánh máy tiếng Anh** trên máy tính: thi Viết hoàn toàn bằng đánh máy, và đánh máy dễ sai chính tả hơn viết tay. Vào phòng thi mà ngồi lâu chỉ gõ được vài chục chữ thì không kịp. Luyện trên máy cũng giúp bạn quen theo dõi bộ đếm từ. Không có máy tính bên cạnh thì **viết ra giấy trước, rồi đánh máy lại**. Viết xong mỗi bài, **soát và trau chuốt như lúc đi thi**: kiểm số từ, chính tả, câu chữ. **Xem lại các bài đã viết, nhất là format** (khung thư, khung luận). Không nhớ format thì vẫn viết được, nhưng bài lộn xộn nên điểm không cao. Khi sửa bài cho bạn học, hãy xem ba thứ: **lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp, và cấu trúc hay hoặc từ hay** để ghi lại. Phần Viết khó hơn các kỹ năng khác vì giới hạn thời gian, từ vựng và ngữ pháp. Muốn tiến bộ thì phải viết nhiều; hãy tận dụng thời gian trước ngày thi để viết thêm. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **word count** /wərd kaʊnt/ (phr, B2) số từ; bộ đếm từ. Ví dụ: Check the word count before you move on to the next task (Hãy xem số từ trước khi chuyển sang phần tiếp theo). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **go off-topic** /ɡoʊ ˌɔfˈtɑpɪk/ (phr, B2) lạc đề. Ví dụ: If you misunderstand the question, your essay may go off-topic (Nếu bạn hiểu sai câu hỏi, bài luận có thể bị lạc đề). - **brain drain** /breɪn dreɪn/ (phr, C1) chảy máu chất xám. Ví dụ: Brain drain happens when skilled workers leave their country for better jobs (Chảy máu chất xám xảy ra khi người lao động giỏi rời đất nước để tìm việc tốt hơn). - **proofread** /ˈprufˌrid/ (v, C1) soát lỗi (bài viết). Ví dụ: Always proofread your letter before the time is up (Luôn soát lỗi lá thư trước khi hết giờ). - **Writing test** /ˈraɪtɪŋ tɛst/ (phr, A2): bài thi Viết. Ví dụ: The writing test lasts 60 minutes and has two tasks (Bài thi Viết kéo dài 60 phút và có hai phần). - **at least 120 words**: ít nhất 120 từ (yêu cầu số từ của Task 1). Ví dụ: You should write at least 120 words, so a letter of 100 words is too short (Bạn nên viết ít nhất 120 từ, nên một lá thư 100 từ là quá ngắn). - **You should spend about 20 minutes on this task.**: Bạn nên dành khoảng 20 phút cho phần này. (câu hướng dẫn thời gian trong đề Task 1; Task 2 là 40 phút). - **Task fulfillment** /tæsk fʊlˈfɪlmənt/ (phr, C1): hoàn thành yêu cầu đề (tiêu chí chấm). Ví dụ: Your letter loses marks for task fulfillment if it does not answer every question (Thư bị trừ điểm hoàn thành yêu cầu đề nếu không trả lời mọi câu hỏi). - **Organization** /ˌɔrɡənəˈzeɪʃən/ (n, A2): bố cục, cách sắp xếp ý (tiêu chí chấm). Ví dụ: Good organization means each paragraph has one clear purpose (Bố cục tốt nghĩa là mỗi đoạn có một mục đích rõ ràng). - **Grammar** /ˈɡræmər/ (n, A1): ngữ pháp (tiêu chí chấm). Ví dụ: Grammar mistakes are easy to see in a written test (Lỗi ngữ pháp rất dễ thấy trong bài thi viết). - **informal** /ɪnˈfɔrməl/ (adj, A2): thân mật (văn phong). Ví dụ: Use an informal style when you write to a close friend (Dùng văn phong thân mật khi viết cho bạn thân). - **Do Task 1 first, then move on to Task 2.**: Làm Task 1 trước, rồi chuyển sang Task 2. (thứ tự làm bài). - **My co-workers are very friendly.**: Đồng nghiệp của tôi rất thân thiện. (co-workers là số nhiều nên dùng are, không dùng is). - **These sentences lack a verb.**: Những câu này thiếu động từ. (lack là động từ: không nói "are lack of"; muốn dùng danh từ thì nói "There is a lack of …"). - **Every sentence needs a subject and a verb.**: Câu nào cũng cần chủ ngữ và động từ. (thiếu một trong hai là lỗi ngữ pháp; riêng câu mệnh lệnh được lược chủ ngữ "you"). ### Làm trọn đề Viết trong 60 phút (14 mục) #### Cấu trúc bài thi Viết Bài thi Viết có **hai phần, tổng thời gian 60 phút**. Hai phần nằm chung một đề, giờ không chia riêng: bạn tự quản thời gian. **Task 1 (khoảng 20 phút):** viết một thư hoặc email **ít nhất 120 từ**. Đề thường cho một đoạn thư hay email của một người, rồi yêu cầu bạn viết trả lời. Bạn không cần ghi tên thật hay địa chỉ. **Task 2 (khoảng 40 phút):** viết một bài luận **ít nhất 250 từ** cho người đọc có học vấn. Đề thường cho một đoạn ngắn nêu vấn đề, rồi yêu cầu bàn mặt tích cực và tiêu cực, nêu ý kiến, hoặc bàn nguyên nhân và giải pháp. Cả hai phần được chấm theo bốn tiêu chí: **Task Fulfillment** (làm đủ yêu cầu của đề), **Organization** (bố cục, mạch ý), **Vocabulary** (từ vựng) và **Grammar** (ngữ pháp). Task 2 dài hơn và mất nhiều thời gian hơn, nên đừng để Task 1 lấn sang giờ của Task 2. #### Thứ tự làm bài khi thi thử Khi luyện một đề trọn, hãy **làm Task 1 trước, xong mới làm Task 2**, và bấm giờ đủ 60 phút như thi thật. Viết liền một mạch, không tra từ điển, không dừng giữa chừng. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** chia 20 phút của Task 1 thành 3 phút đọc đề và ghi ý, 15 phút viết, 2 phút đọc lại. Chia 40 phút của Task 2 thành 5 phút lập dàn ý, 30 phút viết, 5 phút đọc lại. Nếu Task 1 đã tới phút 22 mà chưa xong, hãy viết câu kết ngay rồi chuyển sang Task 2. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** để đếm từ nhanh, đếm số từ của một dòng trung bình rồi nhân với số dòng. Bài luận nên dài hơn mức tối thiểu khoảng 20 đến 30 từ cho an toàn, nhưng không cần viết quá dài. #### Đọc đề Task 1: trả lời đủ mọi câu hỏi Đoạn thư trong đề thường chứa **hai đến bốn câu hỏi hoặc yêu cầu**. Hãy gạch dưới từng câu hỏi và đánh số. Mỗi câu hỏi cần ít nhất một đoạn ngắn trả lời; bỏ sót một câu hỏi sẽ mất điểm Task Fulfillment. Đề thư xin việc hay xin làm tình nguyện thường yêu cầu nêu **vì sao bạn quan tâm** và **bạn có thể giúp gì**. Hãy dành cho mỗi ý một đoạn riêng. **Lưu ý về đề:** đôi khi câu hỏi trong đề viết chưa chuẩn ngữ pháp. Đừng chép lại câu của đề vào bài. Hãy viết lại ý đó bằng câu đúng của bạn; các thẻ dưới đây cho dạng đúng. #### Đọc đề Task 2: xác định dạng luận **Đề bàn tích cực và tiêu cực** (discuss the positives and negatives): mở bài nêu vấn đề, một đoạn thân bài cho mặt tích cực, một đoạn cho mặt tiêu cực, kết bài tóm tắt và có thể nêu ý kiến. **Đề nêu ý kiến** (give your opinion, do you agree or disagree): mở bài nêu rõ bạn đồng ý hay không, mỗi đoạn thân bài một lý do kèm ví dụ, kết bài nhắc lại ý kiến. Hãy đọc kỹ chữ cuối của đề để biết dạng nào. Viết nhầm dạng luận làm mất điểm Task Fulfillment, dù bài viết hay. #### Sau khi thi thử: tự xem lại bài Bài thi thử chỉ có ích khi bạn xem lại. Hãy dùng bảng kiểm sau cho cả hai phần. **Format:** thư có lời chào, đoạn mở, các đoạn thân, câu kết và lời chào cuối hợp với người nhận (thư thân mật hay trang trọng). Luận có mở bài, ít nhất hai đoạn thân bài, kết bài; mỗi đoạn cách nhau một dòng. **Nội dung:** đã trả lời đủ mọi câu hỏi của Task 1 chưa; Task 2 có đúng dạng đề không; mỗi đoạn thân bài có ý chính và ví dụ không. **Độ dài:** Task 1 từ 120 từ, Task 2 từ 250 từ. **Ngữ pháp:** chia thì đúng chưa, động từ có hợp với chủ ngữ không, câu nào quá dài thì tách đôi. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu chưa kịp viết xong phần nào khi thi thử, hãy viết nốt phần đó trong vòng một ngày, khi đề còn nhớ rõ, rồi mới so với bảng kiểm. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be worth doing** /bi ˈwərθ ˈduɪŋ/ (phr, B1) đáng làm. Ví dụ: The night market is worth visiting if you like street food (Chợ đêm rất đáng ghé nếu bạn thích món ăn đường phố). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **light jacket** /ˈlaɪt ˈdʒækɪt/ (n, A2) áo khoác mỏng. Ví dụ: Bring a light jacket for the cool evenings (Hãy mang một áo khoác mỏng cho những buổi tối se lạnh). - **local food** /ˈloʊkəl ˈfud/ (n, A2) món ăn địa phương. Ví dụ: You should try some local food at the street stalls (Bạn nên thử vài món ăn địa phương ở các quầy ven đường). - **give out** /ˌɡɪv ˈaʊt/ (phr v, B1) phát (đồ cho nhiều người). Ví dụ: I can give out maps and water to visitors (Tôi có thể phát bản đồ và nước cho khách tham quan). - **dormitory** /ˈdɔrməˌtɔri/ (n, B2) ký túc xá. Ví dụ: Many first-year students live in the dormitory (Nhiều sinh viên năm nhất sống ở ký túc xá). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **draft** /dræft/ (n, B2) bản nháp. Ví dụ: Do not write a full draft; there is not enough time (Đừng viết cả bản nháp; không đủ thời gian đâu). - **stay with someone** /ˈsteɪ wɪð ˈsʌmˌwʌn/ (phr v, A2): ở nhờ nhà ai. Ví dụ: You can stay with my family when you visit Da Lat (Bạn có thể ở nhờ nhà mình khi bạn tới Đà Lạt). - **pack** /pæk/ (v, A2): xếp đồ vào vali, túi. Ví dụ: Pack a raincoat because it often rains in the afternoon (Hãy mang theo một áo mưa vì trời hay mưa vào buổi chiều). - **roommate** /ˈrumˌmeɪt/ (n, B2): bạn cùng phòng. Ví dụ: My roommate always wakes up very early (Bạn cùng phòng của tôi luôn dậy rất sớm). - **privacy** /ˈpraɪvəsi/ (n, B2): sự riêng tư. Cũng nói: personal privacy. Ví dụ: Students in a shared room have little privacy (Sinh viên ở phòng chung có ít sự riêng tư). - **Could I stay with you for two days?**: Mình ở nhờ nhà bạn hai ngày được không? (dạng đúng; tránh viết "Could I have 2 days stay with you?"). - **What activities are worth doing while I am there?**: Có những hoạt động nào đáng làm khi mình ở đó? (sau "What activities" không thêm "that"). - **I will probably arrive on 25th May.**: Có lẽ mình sẽ tới vào ngày 25 tháng Năm. (dùng "will probably" hoặc "may"; không viết "may probably"). - **Of course you can stay with us for two days.**: Tất nhiên bạn có thể ở nhà mình hai ngày. (trả lời câu hỏi xin ở nhờ). - **As for clothes, you should bring a light jacket.**: Về quần áo thì bạn nên mang một áo khoác mỏng. (As for… mở đoạn trả lời câu hỏi tiếp theo). - **I am writing to offer my help at the city marathon next month.**: Tôi viết thư này để xin được giúp sức tại giải chạy marathon của thành phố vào tháng sau. (câu mở thư xin làm tình nguyện). - **I am interested in this event because I love sports.**: Tôi quan tâm đến sự kiện này vì tôi yêu thể thao. (trả lời ý "vì sao bạn quan tâm"). - **I can help with guiding visitors and giving out water.**: Tôi có thể giúp hướng dẫn khách và phát nước. (trả lời ý "bạn có thể giúp gì"; sau "help with" dùng V-ing). - **This essay will discuss the positives and negatives of living in a dormitory.**: Bài luận này sẽ bàn về mặt tích cực và tiêu cực của việc sống ở ký túc xá. (câu mở bài cho đề bàn hai mặt). - **I believe that spending too much time on video games is harmful to teenagers.**: Tôi cho rằng dành quá nhiều thời gian cho trò chơi điện tử là có hại cho thiếu niên. (câu nêu ý kiến ở mở bài). ### Chính tả, viết hoa, dấu câu (24 mục) #### Viết hoa Phần Viết chấm cả **chính tả, viết hoa và dấu câu**. Chữ **"I" (tôi) luôn viết hoa**, ở đầu câu hay giữa câu đều vậy: "Yesterday I went…", không viết "Yesterday i went…". Viết hoa **chữ đầu câu**, **tên tháng, tên thứ** (April, March, Monday), tên người, tên nơi chốn, tên ngôn ngữ (English, Vietnamese). **Không viết hoa tùy tiện giữa câu.** Ví dụ khi "because" đứng giữa câu: "…because it was late", không viết "…Because it was late". Trong lời chào của thư, viết hoa danh xưng: "Dear Sir," "Dear Mr. Brown,". #### Dấu câu trong thư Có **dấu phẩy sau lời chào** đầu thư và **dấu phẩy sau lời kết** cuối thư: "Dear Mr. Brown," … "Yours sincerely,". Không dùng dấu chấm ("Dear Mr. Brown.") và không bỏ trống dấu ("Dear Mr. Brown"). **Không đặt dấu phẩy sau "that"** trong câu "I am writing to let you know that I cannot come.". Hết câu phải có dấu câu phù hợp: **dấu chấm** cho câu kể, dấu hỏi cho câu hỏi và dấu chấm than cho câu cảm thán. Câu cuối thư hay bị quên dấu chấm vì vội. Danh xưng: **Mr.** (ông), **Mrs.** (bà, đã có chồng), **Ms.** (bà, chị; không nêu tình trạng hôn nhân), **Miss** (người phụ nữ chưa chồng). Viết "Dear Mr./Ms. + họ" khi biết tên người nhận; viết "Dear Sir or Madam" khi không biết tên. **Lời kết thư trang trọng:** "Dear Mr./Ms. + họ" đi với **Yours sincerely,**; "Dear Sir or Madam" đi với **Yours faithfully,**. Trong khóa này hãy viết đủ "Yours sincerely,"; "Sincerely," đứng một mình cũng đúng theo kiểu Mỹ. Không viết "Sincerely your,", và hạn chế dùng "Faithfully yours,". Câu chờ hồi âm đúng là "I look forward to hearing from you", không viết "hearing from your response". Sau "your prompt" cần danh từ **response**, không dùng động từ respond. #### Chính tả khi đánh máy **Chép đúng chính tả các từ có sẵn trong đề** (ví dụ traditional, homeschooling); lỗi chép sai từ đề rất dễ tránh. Cẩn thận với **từ dài** (opportunity, inconvenience, consideration, frustrating) và **từ có phụ âm đôi** (summer, really, discuss, opportunity, sorry). Ngược lại, writing chỉ có một chữ t. Nhưng đừng vì sợ sai mà chỉ dùng từ ngắn. Khi học từ mới, hãy **viết từ đó ra nhiều lần** cho nhớ mặt chữ. **Tắt chế độ gõ tiếng Việt** khi viết bài, để không gõ ra "sôon", "nẽt" thay cho soon, next. Gõ nhanh dễ thiếu chữ (prolems thay cho problems, mistake thay cho mistakes). Hãy đọc lại từng từ sau khi viết xong. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** sai chính tả vài chữ thì chưa bị trừ nhiều, nhưng sai nhiều chữ thì bị trừ điểm, và lỗi lặp lại thành thói quen (như viết thường chữ "i") bị trừ nặng. Nhiều bài không đạt vì chính tả chứ không phải vì thiếu ý. - **I think I can visit you in April.**: Tôi nghĩ tôi có thể đến thăm bạn vào tháng Tư. (viết hoa "I" ở mọi vị trí và tên tháng "April"). - **Last week I finished my project, and now I feel free.**: Tuần trước tôi làm xong dự án, và giờ tôi thấy thảnh thơi. ("I" viết hoa cả khi đứng giữa câu; chữ đầu câu viết hoa). - **She did not join the trip because she felt ill.**: Chị ấy không tham gia chuyến đi vì chị ấy bị bệnh. (because đứng giữa câu thì viết thường, không viết "Because"). - **Dear Mr. Brown,**: Kính gửi ông Brown, (có dấu phẩy sau lời chào; không dùng dấu chấm, không bỏ trống). - **Dear Sir,** /dɪr sɜːr/: Kính gửi ông, (viết hoa "Sir" và có dấu phẩy; không viết "Dear sir" hay "Dear mister"). - **Best regards,**: Trân trọng, (lời kết thư; có dấu phẩy sau lời kết; chú ý chính tả regards). - **I am writing to let you know that I cannot attend the meeting.**: Tôi viết thư để báo ông/bà biết rằng tôi không thể tham dự cuộc họp. (không đặt dấu phẩy sau "that"; cannot viết liền). - **I await your prompt response.**: Tôi chờ hồi âm sớm của ông/bà. (response là danh từ, không dùng respond; nhớ dấu chấm cuối câu). - **Thank you for your quick response.**: Cảm ơn bạn đã hồi âm nhanh. (response viết với chữ s: r-e-s-p-o-n-s-e). - **The delivery was late, which caused many problems.**: Việc giao hàng bị trễ, điều này gây ra nhiều vấn đề. (chú ý chính tả delivery; problems có chữ b). - **In my opinion, studying abroad is a great opportunity.**: Theo tôi, đi du học là một cơ hội tuyệt vời. (chính tả opinion; opportunity có hai chữ p). - **This essay will discuss why writing every day is useful.**: Bài luận này sẽ bàn vì sao viết mỗi ngày là có ích. (writing một chữ t; discuss hai chữ s). - **I am sorry that the long wait was so frustrating for you.**: Tôi xin lỗi vì việc chờ lâu đã khiến bạn rất bực mình. (sorry hai chữ r; frustrating đủ chữ "tra"). - **I apologize for the inconvenience and thank you for your consideration.**: Tôi xin lỗi vì sự bất tiện và cảm ơn ông/bà đã xem xét. (chính tả apologize, inconvenience, consideration). - **Thank you for your patience and understanding.**: Cảm ơn bạn đã kiên nhẫn và thông cảm. (chính tả understanding). - **It was a nice surprise to get your letter.**: Nhận được thư bạn là một bất ngờ thú vị. (surprise có chữ r sau u). - **There are many other activities, so you will really enjoy your stay.**: Có nhiều hoạt động khác, nên bạn sẽ thật sự thích thời gian ở đây. (chính tả other, activities; really hai chữ l). - **Looking forward to seeing you this summer!**: Mong gặp bạn vào mùa hè này! (Looking hai chữ o; summer hai chữ m; câu kết thư thân mật). - **See you soon, maybe next week.**: Hẹn sớm gặp bạn, có lẽ tuần sau. (tắt bộ gõ tiếng Việt để không gõ ra "sôon", "nẽt"). - **Some parents choose homeschooling for their children.**: Một số phụ huynh chọn cho con học tại nhà. (chép đúng chính tả homeschooling từ đề). - **My grandmother still cooks traditional food every weekend.**: Bà tôi vẫn nấu món ăn truyền thống mỗi cuối tuần. (chính tả traditional; food chỉ đồ ăn nói chung thì không thêm s). - **Everyone makes mistakes when they learn to write.**: Ai cũng mắc lỗi khi học viết. (mistakes đủ chữ, có s ở giữa và s số nhiều). - **Some customers were given the wrong number of rooms.**: Một số khách hàng bị xếp sai số lượng phòng. (customers; rooms số nhiều sau "number of"). - **Two guests entered the wrong room by mistake.**: Hai vị khách vào nhầm phòng. (cần "the" trước wrong room). ### Dùng từ đa dạng, tránh lặp (1 mục) #### Tránh lặp từ Đừng lặp lại một từ nhiều lần trong câu hay trong đoạn; hãy thay bằng **từ đồng nghĩa hoặc cụm cùng ý**. Ví dụ, đề bàn về **convenience food** (đồ ăn tiện lợi, chế biến sẵn như mì gói, đồ hộp, đồ đông lạnh). Câu "Convenience food is delicious and convenient." lặp lại từ của chủ đề; nên viết "Convenience food is delicious and time-saving.". Chú ý: convenience food **rộng hơn fast food** (thức ăn nhanh). Không viết "convenient food". Chỉ dùng từ khó, cấu trúc khó khi chắc cách dùng; dùng sai một từ "cao" còn mất điểm hơn dùng đúng một từ đơn giản. Các từ đã học như vital, significant (thay cho very important), reduce, improve giúp bạn đổi từ cho đỡ lặp. Dùng đúng từ cho đúng nghĩa: khi nói người hoặc tổ chức làm việc cùng nhau, **collaborate with** (cộng tác với) hay hơn và đúng hơn combine with (kết hợp hai thứ với nhau). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi diễn đạt lại (paraphrase), đổi sang từ ở bậc cao hơn sẽ được điểm từ vựng cao hơn, ví dụ dùng tính từ argumentative thay cho động từ argue; ưu tiên dùng danh từ khi viết cũng được đánh giá cao hơn dùng từ cùng nghĩa ở từ loại khác. Điều này chưa có căn cứ trong tiêu chí chấm, nên đừng lạm dụng: câu phải đúng và tự nhiên trước đã. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **convenience food** /kənˈvinjəns fud/ (phr, B2) đồ ăn tiện lợi, chế biến sẵn (rộng hơn fast food). Ví dụ: Convenience food is popular with students who live alone (Đồ ăn tiện lợi được sinh viên sống một mình ưa chuộng). - **repetition** /ˌrɛpəˈtɪʃən/ (n, B2) sự lặp lại. Ví dụ: Too much repetition makes your essay boring (Lặp lại quá nhiều làm bài luận của bạn nhàm chán). - **avoid repeating** /əˈvɔɪd rɪˈpitɪŋ/ (phr, B1) tránh lặp lại. Ví dụ: Try to avoid repeating the key word in every sentence (Hãy cố tránh lặp lại từ khóa trong mọi câu). - **Convenience food is delicious and time-saving.**: Đồ ăn tiện lợi ngon và tiết kiệm thời gian. (không viết "delicious and convenient" vì lặp lại từ của chủ đề). ### Câu hoàn chỉnh: chủ ngữ và động từ (20 mục) #### Từ, cụm từ, câu và đoạn văn Bài viết được xây từ nhỏ tới lớn: **word → phrase → sentence → paragraph**. Nhiều từ (word) ghép lại thành cụm từ (phrase). Nhiều cụm ghép lại thành câu (sentence). Nhiều câu ghép lại thành đoạn văn (paragraph). Ví dụ: "my", "old", "house" là ba từ; "my old house" là một cụm từ; "My old house is near a lake." là một câu; vài câu cùng nói về ngôi nhà đó tạo thành một đoạn văn. Muốn viết đoạn văn và bài luận tốt, trước hết bạn phải viết được câu đúng. Bài này tập trung vào câu cơ bản. #### Câu là gì **Câu là một nhóm từ có chủ ngữ (subject, S) và động từ (verb, V), và diễn đạt một ý trọn vẹn.** Nói bằng tiếng Anh: a sentence has a subject and a verb, and it gives a complete idea. **Trong câu trần thuật thông thường, cần có S và V.** Câu mệnh lệnh như “Sit down.” có chủ ngữ “you” được hiểu ngầm. Ngoài S và V, câu có thể có thêm tân ngữ, tính từ, trạng từ, cụm chỉ thời gian hay nơi chốn. **Cách kiểm câu:** tìm chủ ngữ và gạch một gạch, tìm động từ và gạch hai gạch. Trong câu trần thuật thông thường, nếu thiếu một trong hai thì câu chưa hoàn chỉnh và cần sửa. Chủ ngữ có thể là một cụm dài: "All the shops on this street" là một chủ ngữ. Động từ có thể gồm nhiều chữ (trợ động từ + động từ chính): "didn't come", "will open", "has finished", "is cooking" đều tính là một động từ. Ví dụ: "All the shops on this street / will open late tomorrow." → S = All the shops on this street; V = will open. **"lack" là động từ.** Nói "This sentence lacks a verb." (Câu này thiếu động từ), không nói "This sentence is lack of a verb". Muốn dùng danh từ thì viết "There is a lack of …". #### Sửa câu thiếu thành phần **1. Chủ ngữ + tính từ thì thiếu "be".** Không có công thức chủ ngữ + tính từ; phải là **S + be + adj**. "My room small." → "My room is small." **2. Có trạng từ đuôi -ly mà không có động từ.** Thêm một động từ hợp nghĩa với trạng từ đó: "The baby happily." → "The baby smiled happily." Chú ý: "feel" đi với tính từ (feel happy), không đi với trạng từ (không viết "feel happily"). **3. Câu mở bằng động từ hoặc V-ing mà không có chủ ngữ.** Ví dụ "Bought a new bike last week." hay "Working at night." Hãy thêm chủ ngữ và chia động từ hòa hợp với chủ ngữ: "My brother bought a new bike last week." Nếu muốn giữ cụm V-ing làm chủ ngữ thì phía sau phải có động từ: "Working at night makes me tired." **4. Cụm V-ing làm chủ ngữ thì động từ chia số ít.** Chủ ngữ chính là một việc làm, không phải các danh từ đứng sau: "Cleaning the windows and the doors takes a lot of time." (dùng "takes" vì chủ ngữ là "cleaning…", không phải "windows" hay "doors"). **5. Chủ ngữ số nhiều đi với động từ số nhiều.** "My neighbors is kind." → "My neighbors are kind." **6. Một số từ phải đi đúng cấu trúc.** "want" + to-V: "She wants to rest." Phủ định của "should" là "shouldn't", không dùng "don't should" (xem thẻ đã có **You should study harder.**). Mệnh đề sau "because" cũng cần đủ S + V: "…because it is too noisy" (xem thẻ đã có **I was late because the traffic was heavy.**). **7. Chú ý loại từ và nghĩa của từ.** "friendly" có đuôi -ly nhưng là tính từ (thân thiện), nên đứng sau "be": "They are friendly." "skillful" (khéo léo, giỏi tay nghề) có thể mô tả người hoặc hành động, tác phẩm: "She is skillful." và "It was a skillful performance." **Có hại cho sức khỏe:** viết "harmful to health" hoặc "harmful to your health" (xem thẻ đã có **be harmful to**), không viết "harmful for the health". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** lỗi bỏ sót động từ rất hay gặp. Trong đầu bạn đã nghĩ ra động từ, nhưng khi viết ra lại quên mất, ví dụ "Most students six hours a day." Viết xong mỗi câu, hãy tìm lại động từ một lần nữa. **Từ và dạng từ:** "improve" là động từ (cải thiện), "improvement" là danh từ (sự cải thiện), số nhiều là "improvements": "The park needs some improvements." (Công viên cần vài chỗ cải thiện.) Hai từ này đã có thẻ, ở đây chỉ nhắc lại. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **verb** /vərb/ (n, A2) động từ. Ví dụ: The verb in this sentence is "has finished" (Động từ trong câu này là "has finished"). - **complete thought** /kəmˈplit ˈθɔt/ (phr, B1) ý trọn vẹn. Ví dụ: "Because it rained" is not a complete thought ("Because it rained" chưa phải là một ý trọn vẹn). - **incomplete** /ˌɪnkəmˈplit/ (adj, B2) chưa hoàn chỉnh, còn thiếu. Ví dụ: This sentence is incomplete because it has no verb (Câu này chưa hoàn chỉnh vì nó không có động từ). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **skillful** /ˈskɪlfəl/ (adj, B2) khéo léo, giỏi tay nghề (dùng cho người hoặc hành động, tác phẩm). Ví dụ: My aunt is a skillful tailor (Dì tôi là một thợ may khéo tay). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **gerund** /ˈdʒɛrənd/ (n, B2) danh động từ (V-ing dùng như danh từ). Ví dụ: In "Swimming is fun", the gerund "swimming" is the subject (Trong câu "Swimming is fun", danh động từ "swimming" là chủ ngữ). - **word** /wərd/ (n, A1): từ (đơn vị dùng để tạo câu). Ví dụ: "Lake" is a short word, but it has a clear meaning ("Lake" là một từ ngắn nhưng có nghĩa rõ ràng). - **phrase** /freɪz/ (n, A1): cụm từ (nhiều từ ghép lại, chưa phải câu). Ví dụ: "My old house" is a phrase, not a sentence ("My old house" là một cụm từ, không phải một câu). - **sentence** /ˈsɛntəns/ (n, A1): câu. Ví dụ: A complete sentence needs a subject and a verb (Một câu hoàn chỉnh cần chủ ngữ và động từ). - **lack** /læk/ (v, B1): thiếu (là động từ, không viết "be lack of"). Ví dụ: These two sentences lack a subject (Hai câu này thiếu chủ ngữ). - **friendly** /ˈfrɛndli/ (adj, A1): thân thiện (là tính từ dù có đuôi -ly). Ví dụ: The staff at this café are very friendly (Nhân viên ở quán cà phê này rất thân thiện). - **happily** /ˈhæpəli/ (adv, A2): một cách vui vẻ (trạng từ chỉ cách thức, thường bổ nghĩa cho động từ). Ví dụ: The children played happily in the yard (Bọn trẻ chơi vui vẻ ngoài sân). - **The room is quiet tonight.**: Tối nay căn phòng yên tĩnh. (không viết "The room quiet tonight": giữa chủ ngữ và tính từ cần động từ như be, look, feel). - **My parents work nine hours a day.**: Cha mẹ tôi làm việc chín tiếng mỗi ngày. (lỗi hay gặp: bỏ sót động từ "work"). - **We were at the airport at six o'clock.**: Lúc sáu giờ chúng tôi ở sân bay. (không viết "We at the airport": thiếu "be"). - **The old man smiled happily.**: Ông cụ mỉm cười vui vẻ. (có trạng từ "happily" thì phải có động từ hợp nghĩa như smiled, laughed). - **I feel happy today.** /aɪ fiːl ˈhæpi təˈdeɪ/: Hôm nay tôi thấy vui. (feel + tính từ; không viết "feel happily"). - **My roommates are very friendly.**: Mấy bạn cùng phòng của tôi rất thân thiện. (chủ ngữ số nhiều dùng "are", không dùng "is"). - **My brother is very skillful.**: Anh trai tôi rất khéo tay. (skillful dùng cho người; không viết "It is very skillful"). - **We shouldn't drink too much coffee.**: Chúng ta không nên uống quá nhiều cà phê. (không viết "don't should"). - **I don't eat chips because they are harmful to my health.**: Tôi không ăn khoai tây chiên vì chúng có hại cho sức khỏe của tôi. (sau "because" cần S + V; dùng "harmful to", không dùng "harmful for the health"). - **They enjoyed a lot of food at the night market.**: Họ đã thưởng thức rất nhiều món ăn ở chợ đêm. (câu cần chủ ngữ "They"; "food" nói chung dùng "a lot of food", không viết "many food"). - **My little sister doesn't want to sleep.**: Em gái tôi không muốn ngủ. (want + to-V; không bỏ lửng sau "want"). - **Many young people are moving to big cities.**: Nhiều người trẻ đang chuyển tới các thành phố lớn. (không để "Moving to big cities." đứng một mình: thiếu chủ ngữ và động từ chính). - **Living near a park has many benefits.**: Sống gần công viên có nhiều lợi ích. (cụm V-ing làm chủ ngữ, động từ chia số ít "has"). - **Buying shoes, bags and clothes online is very common now.**: Hiện nay mua giày, túi và quần áo trên mạng rất phổ biến. (chủ ngữ chính là "buying…", nên dùng "is" dù phía sau có danh từ số nhiều). ### Năm mẫu câu cơ bản (12 mục) #### Thành phần câu và từ loại **Thành phần câu** cho biết một từ hay cụm từ làm nhiệm vụ gì trong câu: chủ ngữ (S), động từ (V), tân ngữ (O), bổ ngữ (C). **Từ loại** cho biết bản thân từ đó thuộc loại gì: danh từ (noun), động từ (verb), tính từ (adjective), trạng từ (adverb)… Hai cách gọi này khác nhau. **Tân ngữ là thành phần câu, không phải từ loại.** Trong "She cooks dinner.", "dinner" là danh từ (từ loại) và làm tân ngữ (thành phần câu). Trong "Dinner is ready.", vẫn là danh từ "dinner" nhưng lại làm chủ ngữ. #### Năm mẫu câu **Mẫu 1: S + V + C.** C (complement) là bổ ngữ: từ hoặc cụm đứng sau động từ nối (be, look, seem, become, feel…) để nói về chủ ngữ. "My uncle is a farmer." "The soup smells good." **Mẫu 2: S + V.** Chỉ cần chủ ngữ và động từ là câu đã đủ nghĩa; phía sau có thể thêm trạng từ hoặc cụm chỉ thời gian, nơi chốn. "The bus left early." "My grandmother is sleeping in her room." **Mẫu 3: S + V + O.** O (object) là tân ngữ: người hoặc vật chịu tác động của động từ. "My sister plays the piano." **Mẫu 4: câu có hai tân ngữ.** Tân ngữ trực tiếp (DO, direct object) là vật được trao; tân ngữ gián tiếp (IO, indirect object) là người nhận. Nếu tân ngữ gián tiếp đứng trước thì không cần giới từ: **S + V + IO + DO**, "I sent my friend a postcard." Nếu tân ngữ trực tiếp đứng trước thì phải có giới từ trước tân ngữ gián tiếp: **S + V + DO + giới từ + IO**, "I sent a postcard to my friend." **Mẫu 5: S + V + O + C.** Bổ ngữ đứng sau tân ngữ và nói về tân ngữ: "The long trip made the children tired." "We call our dog Mochi." **Chia động từ:** chủ ngữ ngôi thứ ba số ít ở thì hiện tại đơn thường đi với động từ thêm s hoặc es; “be” có dạng riêng là “is”: "My sister plays…", "He watches…". #### Phân biệt bổ ngữ và tân ngữ Sau **be** và các động từ nối như look, seem, become, feel (cảm thấy), smell, taste, phần đứng sau nói về chính chủ ngữ, nên là **bổ ngữ**. "This is a quiet café." → S + V + C ("a quiet café" chính là "this"). "She looks tired in the evening." → S + V + C ("tired" nói về "she"). Khi động từ chỉ hành động tác động lên người hoặc vật khác, phần đứng sau là **tân ngữ**. "The boy is reading a comic." → S + V + O. Cùng một động từ có thể thuộc hai mẫu. "She feels cold." (thấy lạnh) → S + V + C. "She feels the cold wind." (cảm nhận làn gió lạnh chạm vào mình) → S + V + O, vì "the cold wind" là đối tượng mà cô ấy cảm nhận. **Mẹo kiểm:** thử đặt dấu "=" giữa chủ ngữ và phần đứng sau động từ. "This = a quiet café" hợp nghĩa → bổ ngữ. "The boy = a comic" không hợp nghĩa → tân ngữ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **complement** /ˈkɑmpləmənt/ (n, B1) bổ ngữ. Ví dụ: In "He looks tired", "tired" is the complement (Trong câu "He looks tired", "tired" là bổ ngữ). - **direct object** /dəˈrɛkt ˈɑbdʒɛkt/ (phr, B1) tân ngữ trực tiếp (vật được trao). Ví dụ: In "I gave him a book", "a book" is the direct object (Trong câu "I gave him a book", "a book" là tân ngữ trực tiếp). - **indirect object** /ˌɪndəˈrɛkt ˈɑbdʒɛkt/ (phr, B1) tân ngữ gián tiếp (người nhận). Ví dụ: In "I gave him a book", "him" is the indirect object (Trong câu "I gave him a book", "him" là tân ngữ gián tiếp). - **linking verb** /ˈlɪŋkɪŋ ˌvərb/ (phr, B1) động từ nối (be, look, seem, become, feel…). Ví dụ: "Seem" is a linking verb, so an adjective can follow it ("Seem" là động từ nối nên theo sau nó có thể là tính từ). - **S + V + C**: mẫu 1: chủ ngữ + động từ nối + bổ ngữ (nói về chủ ngữ). Ví dụ: My uncle is a farmer (Chú tôi là nông dân). - **S + V**: mẫu 2: chủ ngữ + động từ, câu đã đủ nghĩa. Ví dụ: The bus left early (Xe buýt đã chạy sớm). - **S + V + O**: mẫu 3: chủ ngữ + động từ + tân ngữ. Ví dụ: My sister plays the piano (Chị tôi chơi đàn piano). - **S + V + IO + DO**: mẫu 4: hai tân ngữ, người nhận đứng trước, không cần giới từ. Ví dụ: I sent my friend a postcard (Tôi gửi cho bạn tôi một tấm bưu thiếp). - **S + V + DO + to/for + IO**: mẫu 4 viết cách khác: vật đứng trước, cần giới từ trước người nhận. Ví dụ: I sent a postcard to my friend (Tôi gửi một tấm bưu thiếp cho bạn tôi). - **S + V + O + C**: mẫu 5: bổ ngữ đứng sau tân ngữ và nói về tân ngữ. Ví dụ: The long trip made the children tired (Chuyến đi dài làm bọn trẻ mệt). - **object** /ˈɑbdʒɛkt/ (n, A1): tân ngữ (thành phần câu, không phải từ loại). Ví dụ: In "She cooks dinner", "dinner" is the object (Trong câu "She cooks dinner", "dinner" là tân ngữ). - **This is a quiet café.**: Đây là một quán cà phê yên tĩnh. (mẫu S + V + C: "a quiet café" đứng sau "be" là bổ ngữ, không phải tân ngữ). - **She looks tired in the evening.**: Buổi tối trông chị ấy mệt mỏi. (mẫu S + V + C: "look" là động từ nối, "tired" là bổ ngữ). - **She feels the cold wind.** /ʃiː fiːlz ðə koʊld waɪnd/: Chị ấy cảm nhận làn gió lạnh. (mẫu S + V + O: "the cold wind" là tân ngữ; khác với "She feels cold." là S + V + C). - **I bought my mother a scarf.**: Tôi mua cho mẹ một chiếc khăn quàng. (mẫu S + V + IO + DO; viết cách khác: "I bought a scarf for my mother."). - **My brother watches TV after dinner.**: Anh tôi xem TV sau bữa tối. (chủ ngữ số ít, hiện tại đơn: động từ thêm s hoặc es). ### Ghép từ thành câu (12 mục) #### Sắp xếp từ cho sẵn thành câu **Dạng bài:** đề cho một nhóm từ đã xáo trộn; bạn sắp lại thành một câu hoàn chỉnh. **Quy tắc:** không thêm từ, không bớt từ, mỗi từ chỉ dùng một lần. Chép đúng từng chữ, giữ cả "s" số nhiều và đuôi -ed. **Cách làm:** tìm S và V trước, rồi đặt tân ngữ hoặc bổ ngữ, sau cùng là cụm chỉ thời gian, nơi chốn. Từ bổ nghĩa đứng cạnh từ mà nó bổ nghĩa: "first" bổ nghĩa cho danh từ thì đứng trước danh từ đó ("the first lesson"), không dời ra cuối câu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ viết hoa trong đề thường là từ đứng đầu câu. Viết xong, đếm lại số từ trong câu của bạn cho khớp với số từ đề cho. **Lỗi hay gặp:** chép thiếu chữ "s" (đề cho "travelers" mà viết "traveler"); dời "first" ra cuối câu; dùng một từ hai lần. **Ví dụ:** "garden / every / waters / morning / My / the / grandmother" → "My grandmother waters the garden every morning." (7 từ, đúng bằng 7 từ đề cho). #### Ghép câu từ bảng thành phần **Dạng bài:** đề cho một bảng có các cột S / V / O / ADV / ADJ / OTHERS. Bạn lấy từ trong các cột để viết câu đúng ngữ pháp và có nghĩa; được chia lại động từ cho hợp thì và thêm từ nhỏ cần thiết (mạo từ, "to"). **Không cột nào bắt buộc.** Câu đã đủ nghĩa thì dừng. Thêm cụm thừa chỉ để dùng hết các cột sẽ làm nghĩa câu sai hoặc kỳ. "My neighbors are friendly." đã đủ nghĩa; thêm "to children" thành "My neighbors are friendly to children." thì câu nói cụ thể rằng họ thân thiện với trẻ em, nhưng không cho biết thái độ của họ với người khác. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** viết xong một câu, hãy dịch câu đó sang tiếng Việt để kiểm nghĩa. Nếu bản dịch nghe kỳ (vd. "Ông bà tôi là khu vườn của họ hôm qua") thì câu sai về nghĩa, dù đúng ngữ pháp. **Lỗi hay gặp khi ghép bảng:** **Mạo từ:** "a" không đi với danh từ số nhiều hay với "several": viết "several problems" hoặc "a problem", không viết "a several problems". Trước âm nguyên âm dùng "an": "an important lesson", không viết "a important". **Số nhiều:** sau "many", "several" là danh từ số nhiều: "in many places", không viết "in many place". **Động từ:** "want" + to-V: "didn't want to join the party" (không muốn tham gia bữa tiệc). "Want" cũng có thể đi với danh từ: "didn't want the party" nghĩa là không muốn có bữa tiệc. Việc ở tương lai (next weekend) dùng "won't come to the party" hoặc "don't want to come to the party", trong cụm "come to the party", dùng "to" trước "the party". **Hòa hợp sau "which":** trong "one of the problems which are harmful to health", "which" thay cho "problems" số nhiều nên dùng "are". **Cụm thừa sau động từ:** "I looked at your photos." đã đủ nghĩa; thêm "to children" ở cuối làm câu kỳ. **Nói "có hại cho ai":** dùng "be bad for" hoặc "be harmful to": "Sugary drinks are bad for children." Câu "… looks bad to children" có nghĩa là trẻ em thấy nó trông không hay, không phải nó có hại. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **word order** /ˈwərd ˌɔrdər/ (phr, B1) trật tự từ. Ví dụ: Check the word order before you write the final sentence (Hãy kiểm tra trật tự từ trước khi viết câu cuối cùng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **the past few years** /ðə ˈpæst ˌfju ˈjɪrz/ (phr, B1) vài năm qua (thường đi sau "over" hoặc "in"). Ví dụ: My town has grown a lot over the past few years (Thị trấn của tôi đã phát triển nhiều trong vài năm qua). - **join the party** /ˈdʒɔɪn ðə ˈpɑrti/ (phr, A2) tham gia bữa tiệc. Ví dụ: My cousins didn't want to join the party last night (Mấy anh chị em họ của tôi không muốn tham gia bữa tiệc tối qua). - **make sense** /ˌmeɪk ˈsɛns/ (phr, B1): có nghĩa, hợp lý. Ví dụ: Your sentence is correct, but it doesn't make sense (Câu của bạn đúng ngữ pháp nhưng không hợp nghĩa). - **several** /ˈsɛvrəl/ (det, A2): vài, một số (đi với danh từ số nhiều, không đi với "a"). Ví dụ: I have several questions about the trip (Tôi có vài câu hỏi về chuyến đi). - **extra** /ˈɛkstrə/ (adj, A1): thừa, thêm. Ví dụ: Remove the extra words at the end of the sentence (Hãy bỏ những chữ thừa ở cuối câu). - **The first lesson taught me many useful words.**: Bài học đầu tiên dạy tôi nhiều từ hữu ích. ("first" đứng trước danh từ mà nó bổ nghĩa, không dời ra cuối câu). - **My neighbors are friendly.**: Hàng xóm của tôi thân thiện. (câu đã đủ nghĩa; thêm "to children" sẽ làm nghĩa hẹp lại). - **She received an important letter yesterday.**: Hôm qua chị ấy nhận được một lá thư quan trọng. (dùng "an" trước âm nguyên âm; không viết "a important"). - **Traffic jams cause several problems in the city.**: Kẹt xe (ùn tắc) gây ra nhiều vấn đề trong thành phố. (không viết "a several problems"). - **Street food is popular in many places.**: Đồ ăn đường phố phổ biến ở nhiều nơi. ("many" đi với danh từ số nhiều: many places). - **Noise has become one of the problems which are harmful to health.**: Tiếng ồn đã trở thành một trong những vấn đề có hại cho sức khỏe. ("which" thay cho "problems" số nhiều nên dùng "are"). - **I looked at your new photos.**: Tôi đã xem những tấm ảnh mới của bạn. (câu đã đủ nghĩa; không thêm cụm thừa như "to children"). - **Sugary drinks are bad for children.**: Đồ uống nhiều đường không tốt cho trẻ em. (muốn nói có hại cho ai thì dùng "be bad for"; "look bad to" chỉ nghĩa "trông không hay trong mắt ai"). - **My cousins won't come to the party next weekend.**: Mấy anh chị họ của tôi sẽ không đến bữa tiệc cuối tuần sau. (việc tương lai dùng "won't come to"; nhớ có "to"). ### Câu ghép trong bài viết (18 mục) #### Vì sao cần câu ghép Bài chỉ có câu đơn kiểu "chủ ngữ, động từ, chấm" thì **không đáp ứng yêu cầu của bài thi** và điểm thấp. Bạn nên dùng đa dạng cấu trúc câu, gồm cả câu ghép và câu phức khi phù hợp, đồng thời chú ý độ chính xác và cách triển khai ý. Câu phức học ở bài sau. Áp dụng cho cả Task 1 (thư) và Task 2 (bài luận): **dùng nhiều mẫu câu khác nhau**. Trong câu ghép, **dùng đa dạng liên từ**, không chỉ so và but. #### Cách chọn liên từ khi làm bài **Bước 1. Loại theo ngữ pháp.** Với bài nối hai vế câu, xét **thì của vế đầu** trước: usually → hiện tại đơn, last year → quá khứ đơn, next vacation hoặc will → tương lai. Xét thêm **chủ ngữ và động từ có hòa hợp** không. Kiểm tra thì theo thời gian của từng vế và kiểm tra động từ hòa hợp với chủ ngữ của chính vế đó; hai vế vẫn có thể khác thì hoặc khác chủ ngữ. **Bước 2. Xét quan hệ ý theo nghĩa tiếng Anh.** Hai vế giống nhau (and), trái nhau (but, yet), là hai lựa chọn (or), nguyên nhân rồi kết quả (so), kết quả rồi lý do (for), hay cùng phủ định (nor)? **Đừng chọn vì dịch sang tiếng Việt thấy xuôi.** Trong tiếng Việt, gắn "và" hay "nhưng" vào nhiều câu đều nghe được, nên dịch không giúp phân biệt. **Chọn but vì hai ý tương phản**, không phải vì hai vế có chủ ngữ khác nhau. Hai vế khác chủ ngữ vẫn có thể nối bằng and hoặc so. **Hai ý cùng chiều mà không có quan hệ nhân quả thì dùng and.** Ví dụ "thân thiện" không dẫn tới "hay giúp đỡ", nên không nối bằng so hay for. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi hai vế nêu hai điểm hơn của hai đối tượng, mỗi bên hơn ở một mặt, nối bằng and là phù hợp hơn but. - **My neighbors are polite, and they are helpful.**: Hàng xóm của tôi lịch sự và hay giúp đỡ. (hai ý tương đồng: dùng and; không dùng so hay for vì lịch sự không dẫn tới hay giúp đỡ). - **I worked late last night, so I didn't cook dinner.**: Tối qua tôi làm việc trễ, vì vậy tôi không nấu bữa tối. (nguyên nhân → kết quả: dùng so, không dùng and). - **Many fans bought tickets early, for it was the last concert of the year.**: Nhiều người hâm mộ mua vé sớm, bởi vì đó là buổi hòa nhạc cuối cùng của năm. (vế sau là lý do: dùng for, không dùng and). - **Do you want rice, or would you prefer noodles?**: Bạn muốn ăn cơm, hay bạn thích ăn mì hơn? (hai lựa chọn và vế trước không có not: dùng or, không dùng nor). - **Tom doesn't eat meat, nor does he drink milk.**: Tom không ăn thịt, cũng không uống sữa. (nor: vế trước có not, vế sau đảo does lên trước he). - **Cats like quiet places, but dogs like noisy games.**: Mèo thích chỗ yên tĩnh, nhưng chó thích những trò chơi ồn ào. (hai ý tương phản: dùng but hoặc yet, không dùng and). - **The old library has more books, and the new library has more computers.**: Thư viện cũ có nhiều sách hơn, và thư viện mới có nhiều máy tính hơn. (hai điểm hơn của hai đối tượng: and phù hợp hơn but). - **The village has many narrow roads, so visitors often get lost.**: Ngôi làng có nhiều con đường hẹp, vì vậy khách thường bị lạc. (nguyên nhân → kết quả: dùng so; không dùng for vì lý do đã đứng trước, không dùng but vì không tương phản). - **The concert ended late, so many people missed the last bus.**: Buổi hòa nhạc kết thúc trễ, vì vậy nhiều người lỡ chuyến xe buýt cuối. (hai vế khác chủ ngữ nhưng không tương phản: không dùng but). - **I learned the guitar at school, but I have forgotten most of the chords.**: Tôi đã học đàn ghi-ta ở trường, nhưng tôi đã quên gần hết các hợp âm. (sau have dùng forgotten, không viết "have forgot"). - **You should take an umbrella, or you will get wet.**: Bạn nên mang theo dù, nếu không thì bạn sẽ bị ướt. (or = nếu không thì; không dùng for). - **Big cities have many hospitals, so people can get medical care quickly.**: Các thành phố lớn có nhiều bệnh viện, vì vậy người dân có thể được chăm sóc y tế nhanh chóng. (câu mẫu về sống ở thành phố lớn: so). - **Rent in the city center is high, but salaries are also higher there.**: Tiền thuê nhà ở trung tâm thành phố cao, nhưng lương ở đó cũng cao hơn. (câu mẫu: but). - **The streets are crowded at rush hour, and the air is often dirty.**: Đường phố đông đúc vào giờ cao điểm, và không khí thường dơ. (câu mẫu: and). - **Many young people move to big cities, for there are more jobs there.**: Nhiều người trẻ chuyển lên thành phố lớn, bởi vì ở đó có nhiều việc làm hơn. (câu mẫu: for). - **You can go to work by bus, or you can ride a motorbike.**: Bạn có thể đi làm bằng xe buýt, hoặc bạn có thể chạy xe máy. (câu mẫu: or). - **City life is not cheap, nor is it always safe.**: Cuộc sống thành phố không rẻ, cũng không phải lúc nào cũng an toàn. (câu mẫu: nor + is it). - **Shopping malls stay open late, yet many small shops close at six.**: Các trung tâm mua sắm mở cửa đến khuya, vậy mà nhiều cửa hàng nhỏ đóng cửa lúc sáu giờ. (câu mẫu: yet). ### Câu phức và liên từ phụ thuộc (20 mục) #### Câu phức là gì **Câu phức (complex sentence)** có một mệnh đề độc lập và một hay nhiều mệnh đề phụ thuộc. **Mệnh đề độc lập (independent clause)** có chủ ngữ và động từ, đứng một mình vẫn trọn ý. Ví dụ: "Many young people move to big cities." (Nhiều người trẻ chuyển lên thành phố lớn.) **Mệnh đề phụ thuộc (dependent clause)** là mệnh đề phụ thuộc vào thành phần khác để tạo ý trọn vẹn; nó có thể bắt đầu bằng liên từ phụ thuộc, đại từ quan hệ hoặc có dạng không chia thì. Đứng một mình nó không trọn ý: "because they want better jobs" (bởi vì họ muốn có việc làm tốt hơn) chưa thành câu, phải đi kèm một mệnh đề độc lập. **Khác câu ghép:** câu ghép cũng có hai mệnh đề nhưng nối bằng and, but, or, so. Câu phức nối bằng **liên từ phụ thuộc (subordinator)** như because, although, when, if. **Hai cách đặt câu.** Cách 1: **S1 + V1 + liên từ phụ thuộc + S2 + V2.** Ví dụ: "Many young people move to big cities because they want better jobs." Cách 2: **Liên từ phụ thuộc + S1 + V1, S2 + V2.** Ví dụ: "Because they want better jobs, many young people move to big cities." Khi mệnh đề phụ thuộc đứng đầu, đặt dấu phẩy ngăn hai vế. **So sánh câu ghép và câu phức cùng một ý.** Câu ghép: "I have learned English for many years, but I have forgotten a lot of words." Câu phức: "Although I have learned English for many years, I have forgotten a lot of words." (Mặc dù tôi đã học tiếng Anh nhiều năm, tôi đã quên rất nhiều từ.) Vế đầu diễn tả việc học kéo dài tới nay; vế sau dùng hiện tại hoàn thành để nêu kết quả hiện tại là đã quên nhiều từ. Khi dịch, giữ quan hệ tương phản "mặc dù", không thêm chữ "và". #### Năm nhóm liên từ phụ thuộc **1. Thời gian (Time):** when (khi), while (trong khi), before (trước khi), after (sau khi), since (từ khi). **2. Lý do (Reasons):** because, since, as. Cả ba đều nghĩa là **bởi vì**. Since chỉ thời gian có nghĩa là "từ khi"; nó có thể đi với một mốc thời gian và nhiều thì tùy ngữ cảnh, chẳng hạn hiện tại hoàn thành hoặc quá khứ hoàn thành; since mở đầu một mệnh đề nêu lý do thì nghĩa là "bởi vì". **3. Điều kiện (Conditions):** if (nếu), unless (nếu không, trừ khi; unless = if … not). **4. Tương phản (Contrast):** although (mặc dù), though (dù), whereas (trong khi mà). **While cũng dùng cho tương phản**, không chỉ cho thời gian: "My brother loves football, while I prefer tennis." Ở câu so sánh hai người hay hai nhóm, while và whereas đều đúng. **5. Đại từ quan hệ (Relative pronouns):** who (chỉ người, theo sau thường là động từ), whom (chỉ người, làm tân ngữ), which (chỉ vật), that (chỉ người hoặc vật). Where, when, why cũng mở mệnh đề quan hệ, nhưng gọi đúng là **trạng từ quan hệ (relative adverbs)**: where chỉ nơi chốn, when chỉ thời điểm, why chỉ lý do. Ai quên cách dùng mệnh đề quan hệ thì xem lại bài mệnh đề quan hệ. **Mệnh đề quan hệ cũng tạo thành câu phức.** "Cycling is a cheap hobby which many students choose." (Đạp xe là một sở thích rẻ tiền mà nhiều sinh viên chọn.) Câu này đúng ngữ pháp và đúng nghĩa với which hoặc that. Đừng đổi which thành because chỉ vì muốn có một từ chỉ lý do: "a cheap hobby because many students choose" làm câu gượng nghĩa. **Cách chọn liên từ:** đọc hai vế, xác định quan hệ của chúng (thời gian, lý do, điều kiện, tương phản, hay bổ nghĩa cho một danh từ), rồi chọn nhóm. Một chỗ trống có thể nhận nhiều từ cùng nghĩa: because, since, as đều nêu lý do; if nêu điều kiện có thể xảy ra; when nói về thời điểm của một việc được kỳ vọng sẽ xảy ra. Ví dụ: "Many students feel stressed ___ they have too many tests in one week." nhận if, when; because, since, as cũng hợp nếu muốn nói lý do. **Lỗi hay gặp:** dùng which để mở mệnh đề thời gian. "Which she arrived at the airport, she called her parents" sai; dùng After hoặc When. Which có thể mở mệnh đề quan hệ bổ nghĩa cho danh từ hoặc chỉ cả mệnh đề đứng trước; nó không dùng thay when để mở mệnh đề thời gian. **Lỗi hay gặp:** dùng that để nói "trong khi". "My father reads the news that he has breakfast" sai; dùng while: "My father reads the news while he has breakfast." Khóa đã có thẻ Although; Even though, unless và whereas; trang này chỉ nhắc lại để xếp chúng vào đúng nhóm. #### Chỉ lý do: because, since, as và because of, due to **because, since, as + mệnh đề (S + V)**, cả ba đều nghĩa là bởi vì. Ví dụ: "I can't go to work this week as I have hurt my leg." (Tôi không đi làm được tuần này vì tôi bị thương ở chân.) **Vị trí:** cả because, since, as đều đứng được ở đầu câu hoặc giữa câu. "Since the shop was closed, we went home." và "We went home since the shop was closed." đều đúng. Đứng đầu câu thì đặt dấu phẩy sau mệnh đề lý do. **because of hoặc due to + cụm danh từ.** Chọn **một** trong hai, không viết chồng "because of/ due to the heavy rain". Khóa đã có thẻ because of; due to. **Lỗi hay gặp:** because đi thẳng với cụm danh từ. "The match was cancelled because the strong wind" sai; viết "because of the strong wind" hoặc "because the wind was strong". Câu đã có because thì không thêm so ở vế sau (khóa đã có thẻ lỗi này). #### Although không đi cùng but Tiếng Việt hay nói "mặc dù … nhưng …". Tiếng Anh dùng although thì vế sau **không có but**: **Although + S1 + V1, S2 + V2.** Muốn dùng but thì bỏ although và viết câu ghép: **S1 + V1, but S2 + V2.** Không dùng but để nối trực tiếp mệnh đề although với mệnh đề chính của nó; hai từ vẫn có thể xuất hiện trong cùng một câu khi đảm nhiệm các quan hệ khác nhau. **Lỗi hay gặp:** "Although the room was small, but it was clean" sai; viết "Although the room was small, it was clean." hoặc "The room was small, but it was clean." #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **independent clause** /ˌɪndɪˈpɛndənt klɔz/ (phr, B2) mệnh đề độc lập (đứng một mình vẫn trọn ý). Ví dụ: "We stayed inside" is an independent clause (Câu "We stayed inside" là một mệnh đề độc lập). - **dependent clause** /dɪˈpɛndənt klɔz/ (phr, B2) mệnh đề phụ thuộc (đứng một mình không trọn ý). Ví dụ: "Because it was cold" is a dependent clause, so it needs another clause (Mệnh đề "Because it was cold" là mệnh đề phụ thuộc, nên nó cần một mệnh đề khác). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **relative adverb** /ˈrɛlətɪv ˈædˌvərb/ (phr, B2) trạng từ quan hệ (where, when, why). Ví dụ: This is the café where we first met (Đây là quán cà phê nơi chúng tôi gặp nhau lần đầu). - **complex sentence** /ˈkɑmplɛks ˈsɛntəns/ (phr, B1): câu phức (một mệnh đề độc lập và ít nhất một mệnh đề phụ thuộc). Ví dụ: "We stayed inside because it was cold" is a complex sentence (Câu "We stayed inside because it was cold" là một câu phức). - **subordinating conjunction** /səˈbɔrdnˌeɪtɪŋ kənˈdʒʌŋkʃən/ (phr, B2): liên từ phụ thuộc (subordinator). Ví dụ: "Although" is a subordinating conjunction of contrast (Although là một liên từ phụ thuộc chỉ sự tương phản). - **when** /wɛn/ (conj, A1): khi. Ví dụ: When the rain stopped, the children went outside to play (Khi mưa tạnh, bọn trẻ ra ngoài chơi). - **while** /waɪl/ (conj, A2): trong khi (thời gian); trong khi đó (tương phản). Ví dụ: My mother cooks while she listens to the radio (Mẹ tôi nấu ăn trong khi nghe radio). - **before / after** /bɪˈfɔr; ˈæftər/ (conj, A2): trước khi; sau khi. Ví dụ: After she finished the course, she found a job in a hotel (Sau khi học xong khóa học, chị ấy tìm được việc ở một khách sạn). - **since** /sɪns/ (conj, A2): từ khi (thời gian); bởi vì (lý do). Ví dụ: Since the bus was late, we took a taxi (Vì xe buýt tới trễ, chúng tôi đi taxi). - **because** /bɪˈkɔz/ (conj, A1): bởi vì (+ mệnh đề S + V). Ví dụ: Nam studies Korean because his company has an office in Seoul (Nam học tiếng Hàn vì công ty anh ấy có văn phòng ở Seoul). - **as** /æz/ (conj, A2): bởi vì (= because, since). Ví dụ: We took our umbrellas as the sky was very dark (Chúng tôi mang theo dù vì trời rất tối). - **if** /ɪf/ (conj, A1): nếu. Ví dụ: If you practice every day, your speaking will improve quickly (Nếu bạn luyện tập mỗi ngày, kỹ năng nói của bạn sẽ tiến bộ nhanh). - **though** /ðoʊ/ (conj, B1): dù, mặc dù (giống although). Ví dụ: Though the hotel was cheap, the room was very clean (Dù khách sạn rẻ, phòng rất sạch). - **who / whom** /hu; hum/ (pron, A1): người mà (who làm chủ ngữ hoặc tân ngữ; whom làm tân ngữ, trang trọng hơn). Ví dụ: The woman who lives next door is a nurse (Người phụ nữ sống ở nhà bên cạnh là y tá). - **which / that** /wɪtʃ; ðæt/ (pron, A1): cái mà, điều mà (mở mệnh đề quan hệ). Ví dụ: Cycling is a cheap hobby which many students choose (Đạp xe là một sở thích rẻ tiền mà nhiều sinh viên chọn). - **Although I have learned English for many years, I have forgotten a lot of words.**: Mặc dù tôi đã học tiếng Anh nhiều năm, tôi đã quên rất nhiều từ. (hai vế cùng thì hiện tại hoàn thành; dịch giữ "mặc dù", không thêm "và"). - **Some students like to study in the morning, whereas others prefer to study at night.**: Một số sinh viên thích học buổi sáng, trong khi những người khác thích học buổi tối hơn. (whereas hoặc while đều đúng cho ý tương phản). - **My father reads the news while he has breakfast.**: Cha tôi đọc tin tức trong khi ăn sáng. (không dùng that để nói "trong khi"). - **When she arrived at the airport, she called her parents.**: Khi tới sân bay, chị ấy gọi điện cho cha mẹ. (không dùng which để mở mệnh đề thời gian). - **We went home since the shop was closed.**: Chúng tôi về nhà vì cửa hàng đã đóng cửa. (since, as, because đều đứng được ở đầu câu hoặc giữa câu). - **The flight was delayed due to the thick fog.**: Chuyến bay bị hoãn vì sương mù dày. (chỉ dùng một: because of hoặc due to, không viết chồng). - **Although the room was small, it was clean.**: Mặc dù căn phòng nhỏ, nó vẫn sạch sẽ. (không thêm but sau although). - **You cannot take the exam unless you register before Friday.**: Bạn không thể dự thi nếu không đăng ký trước thứ Sáu. (unless = if … not). ### Câu phức: nối mệnh đề và tự viết câu (8 mục) #### Nối mệnh đề theo mạch cả câu chuyện **Dạng bài:** cột A là các mệnh đề phụ thuộc (mở bằng when, because, although, before…), cột B là các mệnh đề độc lập. Bạn ghép mỗi mệnh đề ở cột A với một mệnh đề ở cột B để thành câu phức. Các câu thường cùng kể một câu chuyện theo thứ tự. **Xét cả câu chuyện để loại đáp án.** Lúc đầu một mệnh đề có thể hợp với hai, ba mệnh đề ở cột B. Hãy xét câu đứng trước, câu đứng sau và thứ tự sự việc để chỉ còn một đáp án. **Dùng nghĩa của liên từ:** although → tìm vế trái ý; because, since → tìm kết quả của lý do đó; before, after → xét việc nào xảy ra trước; if + thì hiện tại → vế sau thường có will (câu điều kiện loại 1). **Sự việc phải theo đúng trình tự.** Nguyên nhân xảy ra trước kết quả: trời mưa to trước, rồi người mới bị ướt. Một mệnh đề nói về kết quả không thể ghép vào chỗ mà nguyên nhân của nó chưa xảy ra. **Ví dụ:** "it was only six in the morning" và "it was already dark" đều ghép được sau "When we arrived at the bus station,". Nếu câu tiếp theo kể "While we were waiting for the next bus, we had breakfast", thì chỉ "six in the morning" hợp; "it was already dark" để dành cho câu kể lúc về tới khách sạn. **Lỗi hay gặp:** thấy một đáp án hợp là chọn ngay, rồi tới câu sau không còn đáp án đúng. Hãy ghi các đáp án có thể có cho mỗi câu, làm câu chắc chắn trước, sau đó mới quyết định câu còn phân vân. #### Tự viết câu phức theo phần mở cho sẵn **Dạng bài:** đề cho phần mở, ví dụ "When we go to the beach, …", và yêu cầu dùng từ của mình viết tiếp thành câu phức. **Xét liên từ trong phần mở trước khi viết:** although → vế sau phải trái ý; because, since → vế còn lại là kết quả hoặc lý do, tùy liên từ nằm ở vế nào; while → hai việc cùng lúc hoặc hai ý tương phản; when → việc xảy ra vào lúc đó. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nghĩ ý bằng tiếng Việt trước rồi mới viết ra tiếng Anh. Viết xong đọc lại để kiểm ngữ pháp: chủ ngữ, động từ, thì, và liên từ có đúng nghĩa không. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** năm câu nên có năm ý khác nhau và sát chủ đề của đề. Đừng lặp một ý ở nhiều câu (ví dụ câu nào cũng "muốn về nhà"), và đừng chép ý của một bài đã làm với chủ đề khác. #### Từ ghép với -sick **seasick** là say sóng, **carsick** là say xe, **homesick** là nhớ nhà (không hiểu là "bệnh nhà"). **Không phải từ nào ghép với -sick cũng tồn tại.** Không có từ "beer sick"; người uống say thì nói **drunk**. Khi hỏi về trải nghiệm, dùng thì hiện tại hoàn thành: "Have you ever gone camping?" hoặc "Have you ever been camping?" Không nói "Have you ever go camping?". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **seasick** /ˈsiˌsɪk/ (adj, B2) say sóng. Ví dụ: I always feel seasick on small boats (Tôi luôn bị say sóng khi đi thuyền nhỏ). - **carsick** /ˈkɑrˌsɪk/ (adj, B2): say xe. Ví dụ: My son gets carsick on long mountain roads (Con trai tôi bị say xe trên những con đường núi dài). - **go camping** /ɡoʊ ˈkæmpɪŋ/ (phr, A2): đi cắm trại. Ví dụ: We go camping by the lake every summer (Mùa hè nào chúng tôi cũng đi cắm trại bên hồ). - **Have you ever gone camping?**: Bạn đã bao giờ đi cắm trại chưa? (have + gone hoặc been; không nói "have you ever go"). - **Because the bus went round curve after curve, I felt carsick.**: Vì xe buýt chạy qua hết khúc cua này tới khúc cua khác, tôi bị say xe. (because chỉ lý do; vế sau là kết quả). - **Before we reached the hotel, it was already dark.**: Trước khi chúng tôi tới khách sạn, trời đã tối. (before: việc ở vế sau xảy ra trước). - **If I travel to the mountains again, I will take the train.**: Nếu tôi đi lên núi lần nữa, tôi sẽ đi xe lửa. (câu điều kiện loại 1: if + hiện tại đơn, will + động từ nguyên mẫu). - **When we go to the beach, we always bring a big umbrella.**: Khi đi biển, chúng tôi luôn mang theo một cây dù lớn. (câu mẫu cho dạng tự viết theo phần mở). - **Although a beach trip can be tiring, the children always enjoy it.**: Dù một chuyến đi biển có thể mệt, bọn trẻ vẫn luôn thích đi. (vế sau trái ý với vế có although). ### Đoạn văn: cấu trúc và câu chủ đề (8 mục) #### Đoạn văn gồm những phần nào Một đoạn văn (paragraph) là một nhóm câu có liên quan với nhau, cùng bàn **một ý chính**. Đoạn văn có ba phần: **topic sentence** (câu chủ đề), **supporting sentences** (câu bổ trợ) và đôi khi có **concluding sentence** (câu kết). Câu kết là tùy chọn; nó có thể giúp khép lại ý chính của một đoạn độc lập hoặc đoạn thân bài khi cần. Hai phần quan trọng nhất là câu chủ đề và câu bổ trợ. Hãy hình dung như **luận điểm và luận cứ**: câu chủ đề nêu điều bạn muốn nói, câu bổ trợ chứng minh điều đó. **Mô hình hamburger:** miếng bánh trên là câu chủ đề; phần nhân ở giữa là câu bổ trợ 1, 2, 3, mỗi câu có giải thích đi kèm; miếng bánh dưới là câu kết. **Hai tính chất của đoạn văn tốt.** **Unity** (tính thống nhất): cả đoạn chỉ bàn một ý chính, câu nào lạc sang ý khác thì bỏ. **Coherence** (tính liên kết): các câu nối với nhau mạch lạc, nhờ từ nối như First of all, Secondly, Finally. Đừng nhầm hai từ này: từ nối thuộc về coherence, không phải unity. #### Dàn ý đoạn văn diễn dịch Viết theo kiểu **diễn dịch**: câu chủ đề đặt **đầu tiên**, sau đó mới đến các ý triển khai. **Khung:** Topic sentence → Supporting sentence 1 (Explanation/Example 1; Explanation/Example 2) → Supporting sentence 2 (…) → Supporting sentence 3 (…). Mỗi câu bổ trợ mở đầu bằng một từ nối liệt kê (First of all, Secondly, Last but not least…). Nhờ các từ tín hiệu này, người đọc dễ thấy đoạn có mấy ý. Giữa hai câu bổ trợ là **2–3 câu** giải thích hoặc ví dụ. **Ví dụ dàn ý:** Topic sentence: Studying in a public library brings students several benefits. → Ý 1: quiet place (no TV, no housework → finish homework faster) → Ý 2: free books (dictionaries are expensive → read instead of buying) → Ý 3: meet people with the same goal (study group → explain lessons to each other). Đoạn hoàn chỉnh xem ở nhóm "Bài mẫu: Lợi ích của việc học ở thư viện". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài luận VSTEP (Task 2, đề yêu cầu at least 250 words) nên viết thành bốn đoạn: mở bài, hai đoạn thân bài, kết bài. Mỗi đoạn thân bài là một đoạn văn diễn dịch như trên. #### Câu chủ đề: topic + controlling idea Câu chủ đề luôn có hai thành phần: **topic** (chủ đề) và **controlling idea** (ý điều khiển). Khung: Topic + controlling idea; controlling idea thường chứa động từ và cho biết khía cạnh sẽ được triển khai. Ví dụ: "Shopping online brings consumers some advantages." Topic là "Shopping online"; controlling idea là "brings consumers some advantages". Đọc controlling idea, người đọc biết bạn sẽ viết **khía cạnh nào** của chủ đề. Đổi khía cạnh thì đổi controlling idea: muốn viết về bất lợi thì đổi "advantages" thành "disadvantages"; muốn viết về nguyên nhân thì viết "is caused by several factors". **Câu chủ đề tốt:** là câu hoàn chỉnh có chủ ngữ, động từ và bắt buộc có controlling idea; không quá chung, không quá chi tiết (chi tiết để dành cho câu bổ trợ); nêu rõ ý chính của đoạn; thường là câu đầu tiên của đoạn. **Một ý chính:** câu chủ đề chỉ nêu một ý chính để cả đoạn triển khai. Một câu như "Social media can be both useful and harmful for students" mở ra hai hướng ngược nhau; chỉ dùng câu kiểu này khi đoạn văn thật sự bàn đủ cả hai hướng. Nếu đoạn chỉ nói về lợi ích thì câu chủ đề chỉ nêu lợi ích. #### Ba kiểu câu chủ đề kém **1. Quá nhiều chi tiết, quá dài.** Ví dụ: "Swimming is my favorite sport because I learned it at the age of eight, I swim every Sunday, and the water makes me feel cool." Câu đã kể hết các chi tiết, đoạn văn không còn gì để triển khai. Tương tự, "Online shopping is often cheaper than shopping in stores" dùng "cheaper" làm controlling idea: đó đã là một chi tiết. Nên viết khái quát hơn: "Online shopping brings customers several benefits." **2. Nêu hai chủ đề hoặc hai khía cạnh** thay vì một. Ví dụ: "Living in a dormitory is cheap, and studying abroad is exciting." Người đọc không biết đoạn văn sẽ bàn chuyện nào. **3. Quá ngắn, quá chung, ai cũng biết.** Ví dụ: "The sun is hot." hay "There are some interesting things about my hometown." Câu thứ nhất không có gì để bàn; câu thứ hai không cho biết "những điều thú vị" là gì. **Controlling idea quá chung thì khó triển khai.** "Traveling with other people can bring more pleasures" chưa đạt: "pleasures" mơ hồ, bạn sẽ khó tìm luận cứ. Viết cụ thể hơn: "Traveling with other people brings many interesting experiences." **Câu chủ đề sai thì cả đoạn sai theo.** Nếu câu chủ đề lạc ý, nêu hai khía cạnh hoặc quá chi tiết, bạn viết nhiều đến đâu thì điểm vẫn thấp. **Tự viết câu của mình.** Câu gợi ý chỉ để tham khảo cách viết; chép nguyên từng chữ câu mẫu vào bài là không được. #### Câu bổ trợ và cách phát triển ý **Câu bổ trợ tốt:** giải thích hoặc chứng minh câu chủ đề; cụ thể và thực tế (specific, factual); có thể là ví dụ (example), số liệu thống kê (statistics) hoặc dẫn chứng (quotation: trích văn, thơ, câu nói, châm ngôn). **Mỗi lý do phải được triển khai.** Nêu lý do 1 → giải thích vài câu → cho ví dụ → rồi mới sang lý do 2. Một đoạn cần **hai, ba lý do** như vậy mới đủ dài. **Lỗi hay gặp: chỉ liệt kê.** Viết "First of all, it is quiet. Secondly, books are free. Last but not least, you can meet friends." rồi dừng là thiếu ý, thiếu từ. Sau mỗi ý, viết thêm 2–3 câu trả lời câu hỏi "Vì sao?" hoặc "Ví dụ như thế nào?". **Thà viết dư rồi cắt bớt** còn hơn gần hết giờ mà thiếu ý, thiếu từ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài thiếu số từ bị trừ điểm nặng, và bị trừ trước khi xét các tiêu chí khác. **Triển khai dàn ý cho sẵn.** Khi đề cho outline, bạn phải: viết câu chủ đề; dùng từ nối để người đọc thấy các ý; dựa vào ý đề cho nhưng **thêm ý riêng** của mình. Không chỉ thêm chủ ngữ và liên từ vào các gạch đầu dòng. Không dùng công cụ dịch máy để viết thay. Ví dụ: dàn ý ghi "pay more on shipping cost". Chỉ thêm chủ ngữ: "Secondly, customers pay more on shipping cost." (vừa thiếu ý vừa sai cấu trúc). Viết có triển khai: "Secondly, customers often have to pay extra for delivery. If they live far from the city, the shipping fee can be higher than the price of a small item." **Độ dài vừa với một đoạn.** Đoạn quá ngắn thì phải viết thêm; đoạn quá dài (dài như cả một bài) thì phải giảm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** với bài luận khoảng 250–300 từ chia bốn đoạn, mỗi đoạn thân bài khoảng 80–120 từ là vừa. #### Từ nối liệt kê Các ý trong đoạn được nối bằng từ liệt kê (listing-order transitional signals) theo một trong hai dãy: **Dãy 1:** First, → Second, → Also, → Finally, **Dãy 2:** First of all, → Secondly, → In addition, → Last but not least, "Also" và "In addition" thêm một ý nữa, đứng trước ý cuối. Ý cuối có thể mở đầu bằng "Finally", "Lastly" hoặc "Last but not least" (cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng). **Vị trí trong câu:** First, Second, Finally, First of all, Secondly, In addition, Last but not least thường đứng đầu câu, có dấu phẩy sau. "Also" có thể đứng giữa câu: "There are also two other kinds." **Dùng nhất quán một dãy:** nên dùng cặp cho nhất quán: tránh "First" rồi "Secondly", hay "First of all" rồi "Second". Lưu ý: cách viết "Firstly, … Secondly, … Finally, …" cũng rất thường gặp trong đoạn mẫu; điều quan trọng là cả đoạn giữ một cách viết. **Dãy 2 dài hơn** nên giúp bài có thêm số từ. Khi được, hãy dùng dãy này. Khóa đã có thẻ First of all; Firstly, Secondly, Finally; Lastly, In addition; Besides. Dưới đây chỉ thêm các từ còn thiếu. #### Câu mở đầu có tính từ mô tả chủ đề Bài khởi động (lead-in): viết **một câu hoàn chỉnh có một tính từ** mô tả chủ đề, ví dụ "Homeschooling is very beneficial for students who need a flexible learning environment." **Câu phải có tính từ.** "Doing part-time jobs helps me earn a lot of money." đúng nghĩa nhưng không đạt yêu cầu: "money" là danh từ, "helps", "earn" là động từ. "Homeschooling helps me focus better." cũng chưa có tính từ: "better" ở đây bổ nghĩa cho động từ "focus" nên là **trạng từ** (so sánh hơn của "well"). **Dùng đúng từ đề cho.** Đề cho "convenience food" thì viết lại đúng cụm đó; không đổi thành "fast food", không viết "convenient food". Chép đúng chính tả từ đã in trong đề. **Chọn từ hợp người đọc.** "Online courses are increasingly popular among learners." tốt hơn "among parents" hay "among students": "learners" (người học) rộng hơn, dùng được cho mọi lứa tuổi; "parents" là cha mẹ, không phải người học. **Chú ý hòa hợp chủ ngữ và động từ:** "for students who need…" (students số nhiều → need); "Traveling with other people brings…" (chủ ngữ V-ing tính là số ít → brings). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **controlling idea** /kənˈtroʊlɪŋ aɪˈdiə/ (n, B2) ý điều khiển (phần cho biết đoạn văn bàn khía cạnh nào). Ví dụ: In "Cycling to work saves money", the controlling idea is "saves money" (Trong câu "Đạp xe đi làm giúp tiết kiệm tiền", ý điều khiển là "giúp tiết kiệm tiền"). - **supporting sentence** /səˈpɔrtɪŋ ˈsɛntəns/ (n, B1) câu bổ trợ. Ví dụ: Each supporting sentence gives one reason for the main idea (Mỗi câu bổ trợ nêu một lý do cho ý chính). - **concluding sentence** /kənˈkludɪŋ ˈsɛntəns/ (n, B2) câu kết (của đoạn văn). Ví dụ: A single paragraph may end with a concluding sentence (Một đoạn văn đứng riêng có thể kết thúc bằng một câu kết). - **develop an idea** /dɪˈvɛləp ən aɪˈdiə/ (phr, B1) triển khai, phát triển một ý. Ví dụ: You need two or three sentences to develop an idea (Bạn cần hai, ba câu để triển khai một ý). - **coherence** /koʊˈhɪrəns/ (n, B2) tính liên kết, mạch lạc (các câu nối ý với nhau). Ví dụ: Linking words give a paragraph coherence (Từ nối giúp đoạn văn có tính liên kết). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **factual** /ˈfæktʃuəl/ (adj, B2) dựa trên sự thật, thực tế. Ví dụ: Good supporting sentences are specific and factual (Câu bổ trợ tốt thì cụ thể và thực tế). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **quotation** /kwoʊˈteɪʃən/ (n, B1) lời trích dẫn, dẫn chứng. Ví dụ: He started his paragraph with a quotation from a famous writer (Anh ấy mở đầu đoạn văn bằng một lời trích dẫn của một nhà văn nổi tiếng). - **too general** /tu ˈdʒɛnərəl/ (phr, B1) quá chung chung. Ví dụ: "Food is important" is too general to be a good topic sentence (Câu "Thức ăn quan trọng" quá chung chung để làm một câu chủ đề tốt). - **too detailed** /tu dɪˈteɪld/ (phr, B1) quá chi tiết. Ví dụ: A topic sentence that is too detailed leaves nothing to explain (Một câu chủ đề quá chi tiết thì không còn gì để giải thích). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **homeschooling** /ˈhoʊmˌskulɪŋ/ (n, C1) việc học tại nhà (thay cho đến trường). Ví dụ: Homeschooling is suitable for children who need a flexible schedule (Học tại nhà phù hợp với trẻ cần một lịch học linh hoạt). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **learner** /ˈlərnər/ (n, A2) người học. Ví dụ: Online dictionaries are useful for learners of all ages (Từ điển trực tuyến hữu ích cho người học ở mọi lứa tuổi). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **life-changing** /ˈlaɪfˌtʃeɪndʒɪŋ/ (adj, C1) làm thay đổi cuộc đời. Ví dụ: Studying abroad can be a life-changing experience (Du học có thể là một trải nghiệm làm thay đổi cuộc đời). - **specific** /spəˈsɪfɪk/ (adj, A2): cụ thể. Ví dụ: Give a specific example, not a general comment (Hãy đưa ra một ví dụ cụ thể, không phải một nhận xét chung chung). - **statistics** /stəˈtɪstɪks/ (n, B2): số liệu thống kê. Ví dụ: You can use examples, statistics or quotations to support your idea (Bạn có thể dùng ví dụ, số liệu thống kê hoặc câu trích dẫn để hỗ trợ ý của mình). - **First,** /fərst/ (adv, A1): thứ nhất, trước hết (mở ý 1 của dãy First – Second – Also – Finally). Ví dụ: First, a bicycle is cheap to buy and easy to repair (Thứ nhất, xe đạp rẻ và dễ sửa). - **Second,** /ˈsɛkənd/ (adv, A2): thứ hai (đi với First, không đi với First of all). Ví dụ: Second, cycling is a good form of exercise (Thứ hai, đạp xe là một cách tập thể dục tốt). - **Last but not least,** /læst bət nɑt list/ (phr, B2): cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng. Ví dụ: Last but not least, cycling does not pollute the air (Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, đạp xe không làm ô nhiễm không khí). - **part-time job** /ˌpɑrtˈtaɪm dʒɑb/ (n, B1): việc làm bán thời gian. Ví dụ: A part-time job teaches students how to manage money (Việc làm bán thời gian dạy sinh viên cách quản lý tiền). - **benefit** /ˈbɛnəfɪt/ (n, A2): lợi ích. Cũng nói: advantage. Ví dụ: Living in a foreign country can bring people several benefits (Sống ở nước ngoài có thể mang lại cho người ta nhiều lợi ích). - **disadvantage** /ˌdɪsədˈvæntɪdʒ/ (n, B1): bất lợi, nhược điểm. Cũng nói: drawback. Ví dụ: Living far from school has two main disadvantages (Sống xa trường có hai bất lợi chính). ### Đoạn văn: câu chủ đề mẫu và lỗi hay gặp (19 mục) #### Đọc trước khi học thẻ Mỗi thẻ dưới đây là một câu **đúng**. Phần ghi chú nêu lỗi cần tránh hoặc chỉ ra topic và controlling idea của câu. Các câu chủ đề mẫu chỉ để tham khảo cách viết. Khi làm bài, hãy tự viết câu của mình. - **Living alone in a big city can be a valuable experience for young people.**: Sống một mình ở thành phố lớn có thể là một trải nghiệm quý giá với người trẻ. (topic: Living alone in a big city; controlling idea: a valuable experience). - **Cell phones in primary schools cause several problems for teachers.**: Điện thoại di động ở trường tiểu học gây ra nhiều vấn đề cho giáo viên. (đổi khía cạnh thì đổi controlling idea: problems thay cho benefits). - **Shopping at night markets is a good way to try local food.**: Đi chợ đêm là một cách hay để thử món ăn địa phương. (một ý chính, đủ khái quát để triển khai). - **Learning to cook at a young age has many benefits for children.**: Học nấu ăn từ nhỏ có nhiều lợi ích cho trẻ em. (topic: Learning to cook at a young age; controlling idea: has many benefits). - **Air pollution in big cities is caused by several factors.**: Ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn do nhiều yếu tố gây ra. (controlling idea báo trước đoạn văn bàn nguyên nhân). - **Online shopping brings customers several benefits.**: Mua sắm trực tuyến mang lại cho khách hàng nhiều lợi ích. (tránh "Online shopping is often cheaper than…": "cheaper" là chi tiết, để dành cho câu bổ trợ). - **Working part-time helps students in many ways.**: Làm thêm giúp ích cho sinh viên theo nhiều cách. (tránh nêu hai khía cạnh như "Working part-time is useful but tiring"). - **My hometown has three famous traditional festivals.**: Quê tôi có ba lễ hội truyền thống nổi tiếng. (tránh "There are some interesting things about my hometown": không rõ điều thú vị là gì). - **Traveling with other people brings many interesting experiences.**: Đi du lịch cùng người khác mang lại nhiều trải nghiệm thú vị. (tránh "can bring more pleasures": quá chung, khó triển khai; chủ ngữ V-ing đi với brings). - **Living and working in a foreign country can bring people several benefits.**: Sống và làm việc ở nước ngoài có thể mang lại cho người ta nhiều lợi ích. (tránh "give people several chance": dùng benefits; nếu dùng chance thì phải là several chances). - **Online shopping has become a popular trend.**: Mua sắm trực tuyến đã trở thành một xu hướng phổ biến. (không viết "has becomes a new trends": sau has dùng V3 become; a đi với danh từ số ít trend). - **Part-time jobs bring students a lot of benefits.**: Việc làm thêm mang lại cho sinh viên rất nhiều lợi ích. (không viết "a lots of"; chỉ có a lot of hoặc lots of). - **Reading comic books brings children a lot of fun.**: Đọc truyện tranh mang lại cho trẻ nhiều niềm vui. (chủ ngữ V-ing là số ít nên dùng brings; không viết "many interesting and pleasures"). - **Convenience food is quick and easy, but it is not always healthy.**: Thực phẩm tiện lợi nhanh và dễ dùng, nhưng không phải lúc nào cũng tốt cho sức khỏe. (viết đúng "convenience food" như đề cho, không viết "convenient food" hay đổi thành "fast food"). - **Homeschooling is very beneficial for students who need a flexible learning environment.**: Học tại nhà rất có lợi cho những học sinh cần một môi trường học linh hoạt. (câu lead-in có tính từ beneficial; students số nhiều nên dùng need). - **Doing part-time jobs is useful for students who want to save money.**: Làm việc bán thời gian có ích cho sinh viên muốn tiết kiệm tiền. (câu lead-in phải có tính từ: "helps me earn a lot of money" chỉ có động từ và danh từ). - **Homeschooling helps children focus better.**: Học tại nhà giúp trẻ tập trung tốt hơn. (better ở đây là trạng từ, so sánh hơn của well; câu này chưa có tính từ nên chưa đạt yêu cầu lead-in). - **Online courses are increasingly popular among learners.**: Các khóa học trực tuyến ngày càng phổ biến với người học. (learners rộng hơn students; parents chỉ nói về cha mẹ). - **First of all, … Secondly, … In addition, … Last but not least, …**: Trước hết, … Thứ hai, … Ngoài ra, … Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, … (dãy dài; dùng trọn một dãy, không trộn với First, Second). ### Đoạn giới thiệu bản thân (10 mục) #### Khung đoạn giới thiệu bản thân Đoạn giới thiệu bản thân là một bài viết ngắn, viết liền thành **một đoạn**, không gạch đầu dòng. Mỗi ý là một hoặc hai câu, nối với nhau thành mạch. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nên viết các ý theo thứ tự **Name → Job / Major / Workplace → Age → Hometown → Hobby**: tên; nghề nghiệp, chuyên ngành (nếu là sinh viên) hoặc nơi làm việc (nếu đi làm); tuổi; quê quán; sở thích. Theo thứ tự này, bạn không bỏ sót ý và người đọc dễ theo dõi. **Quê quán phải cụ thể.** Người đọc đã biết bạn là người Việt Nam, nên câu "I'm from Vietnam" không cho thêm thông tin gì. Hãy ghi tỉnh hoặc thành phố, ví dụ "I'm from Vinh Long" hoặc "I come from Da Nang". **Nghề nghiệp:** sinh viên ghi năm học và chuyên ngành ("I'm a student. My major is accounting."); người đi làm ghi nghề và nơi làm việc ("I work as a nurse at a hospital in my city."). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy tự suy nghĩ để viết, không dùng Google Dịch. Viết câu đơn giản bằng những từ bạn đã biết sẽ giúp bạn nhớ cách dùng từ và tránh câu sai do máy dịch. Khung này cũng dùng được khi trả lời các câu hỏi về bản thân trong phần thi nói; khi viết, bạn nối các câu trả lời thành một đoạn. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **introduce yourself** /ˌɪntrəˈdus jərˈsɛlf/ (phr, A2) tự giới thiệu. Ví dụ: Please introduce yourself in one short paragraph (Hãy tự giới thiệu bằng một đoạn văn ngắn). - **work as** /wərk æz/ (phr, A2): làm nghề, làm công việc. Ví dụ: My sister works as a nurse at a hospital in Hue (Chị tôi làm y tá ở một bệnh viện tại Huế). - **years old** /jɪrz oʊld/ (phr, A1): (bao nhiêu) tuổi. Ví dụ: I am twenty-two years old (Tôi hai mươi hai tuổi). - **come from** /kʌm frʌm/ (phr v, A1): đến từ, quê ở. Ví dụ: I come from Tay Ninh, but I study in Ho Chi Minh City (Tôi quê ở Tây Ninh, nhưng tôi học ở Thành phố Hồ Chí Minh). - **province** /ˈprɑvəns/ (n, C1): tỉnh. Ví dụ: My grandparents live in a province far from the city (Ông bà tôi sống ở một tỉnh xa thành phố). - **grow up** /ɡroʊ ʌp/ (phr v, A2): lớn lên. Ví dụ: I grew up in a village with my grandparents (Tôi lớn lên ở một ngôi làng cùng ông bà). - **hobby** /ˈhɑbi/ (n, A1): sở thích. Cũng nói: pastime. Ví dụ: My favorite hobby is cooking (Sở thích lớn nhất của tôi là nấu ăn). - **in my free time** /ɪn maɪ fri taɪm/ (phr, A2): lúc rảnh. Ví dụ: In my free time, I play badminton with my friends (Lúc rảnh, tôi chơi cầu lông với bạn bè). - **I'm from Dong Thap.**: Tôi quê ở Đồng Tháp. (không viết "I'm from Vietnam": người đọc đã biết điều đó; hãy ghi tỉnh hoặc thành phố cụ thể). - **I'm a third-year student, and my major is tourism.**: Tôi là sinh viên năm ba, chuyên ngành du lịch. (sinh viên ghi thêm chuyên ngành, không chỉ viết "I'm a student"). - **I work as an accountant at a small company in Bien Hoa.**: Tôi làm kế toán ở một công ty nhỏ tại Biên Hòa. (người đi làm ghi nghề và nơi làm việc). ### Bài mẫu: Đoạn giới thiệu bản thân (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write a paragraph of about 80 words to introduce yourself. Include your name, your job or major, your age, your hometown and your hobbies. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. My name is Tran Bao Ngoc. **I am a second-year student at a university in Can Tho, and my major is accounting.** On weekends, I also work part-time at a bookstore near my school. I am twenty years old. **I come from Vinh Long Province, and I grew up there with my grandparents.** **In my free time, I like reading short stories in English and cooking with my mother.** **I hope this course will help me use English more confidently at work in the future.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Viết một đoạn văn khoảng 80 từ để giới thiệu bản thân, gồm tên, nghề nghiệp hoặc chuyên ngành, tuổi, quê quán và sở thích. Tôi tên là Trần Bảo Ngọc. (ý 1: tên) **Tôi là sinh viên năm hai ở một trường đại học tại Cần Thơ, chuyên ngành kế toán. (ý 2: chuyên ngành)** Cuối tuần, tôi còn làm bán thời gian ở một hiệu sách gần trường. (ý 2: nơi làm việc) Tôi hai mươi tuổi. (ý 3: tuổi) **Tôi quê ở tỉnh Vĩnh Long và lớn lên ở đó cùng ông bà. (ý 4: quê quán cụ thể)** **Lúc rảnh, tôi thích đọc truyện ngắn bằng tiếng Anh và nấu ăn cùng mẹ. (ý 5: sở thích)** **Tôi mong khóa học này giúp tôi dùng tiếng Anh tự tin hơn trong công việc sau này. (câu kết)** - **I am a second-year student at a university in Can Tho, and my major is accounting.**: Tôi là sinh viên năm hai ở một trường đại học tại Cần Thơ, chuyên ngành kế toán. (ý 2: chuyên ngành). - **I come from Vinh Long Province, and I grew up there with my grandparents.**: Tôi quê ở tỉnh Vĩnh Long và lớn lên ở đó cùng ông bà. (ý 4: quê quán cụ thể). - **In my free time, I like reading short stories in English and cooking with my mother.**: Lúc rảnh, tôi thích đọc truyện ngắn bằng tiếng Anh và nấu ăn cùng mẹ. (ý 5: sở thích). - **I hope this course will help me use English more confidently at work in the future.**: Tôi mong khóa học này giúp tôi dùng tiếng Anh tự tin hơn trong công việc sau này. (câu kết). ### Viết cụ thể để bám đề (11 mục) #### Câu phải cho biết đang nói về chủ đề gì Mỗi câu bạn viết, hoặc nói, phải đủ rõ để **người không đọc đề vẫn biết bạn đang nói về chủ đề gì**. Quy tắc này dùng cho cả Writing và Speaking. Ví dụ đề hỏi "What can you do to learn a new language?". Câu "I watch movies, listen to music and read books." chưa đủ: ai cũng có thể xem phim, nghe nhạc, đọc sách bằng tiếng mẹ đẻ, nên câu này không cho thấy việc học ngoại ngữ. Hãy thêm cụm cho biết chủ đề: "I watch movies, listen to music and read books **in a new language**." Tương tự, "I like to travel." chưa cho biết bạn đi đâu; nếu ý của bạn là đi nước ngoài để dùng ngoại ngữ, hãy viết rõ: "I want to **travel abroad**." hoặc "I want to **travel to other countries**." **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu thiếu thông tin gắn với chủ đề như vậy thì bị coi như lạc đề, dù câu đúng ngữ pháp. Khi ghi ý trước khi viết, hãy đọc lại từng ý và tự hỏi: "Nếu chỉ đọc ý này, người khác có biết đề hỏi gì không?" **Lỗi hay gặp với another và other:** another đi với danh từ **số ít** (another country, another language); other đi với danh từ **số nhiều hoặc không đếm được** (other countries, other languages, other information). Không viết "another countries" hay "in other language". **Lỗi hay gặp với courses:** nói về việc học các khóa học nói chung, dùng "take courses" hoặc "attend courses", không cần mạo từ vì "courses" là danh từ số nhiều nói chung. Thêm "online" không làm thay đổi quy tắc này: "attend online courses". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **off topic** /ɔf ˈtɑpɪk/ (phr, B2) lạc đề. Ví dụ: This sentence is off topic because it does not mention the new language (Câu này lạc đề vì nó không nhắc tới ngôn ngữ mới). - **stay on topic** /steɪ ɑn ˈtɑpɪk/ (phr, B2) bám đề, không lạc đề. Ví dụ: Read each idea again to make sure you stay on topic (Hãy đọc lại từng ý để chắc rằng bạn bám đề). - **in a new language** /ɪn ə nu ˈlæŋɡwɪdʒ/ (phr, A2) bằng một ngôn ngữ mới. Ví dụ: I read short stories in a new language every night (Tối nào tôi cũng đọc truyện ngắn bằng một ngôn ngữ mới). - **native language** /ˈneɪtɪv ˈlæŋɡwɪdʒ/ (phr, B1) tiếng mẹ đẻ. Ví dụ: Most people watch movies in their native language (Phần lớn mọi người xem phim bằng tiếng mẹ đẻ của mình). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **in another language** /ɪn əˈnʌðər ˈlæŋɡwɪdʒ/ (phr, A2) bằng một ngôn ngữ khác. Ví dụ: She can tell the same joke in another language (Chị ấy có thể kể cùng một câu chuyện cười bằng một ngôn ngữ khác). - **in other languages** /ɪn ˈʌðər ˈlæŋɡwɪdʒɪz/ (phr, A2) bằng các ngôn ngữ khác. Ví dụ: This app has songs in other languages, too (Ứng dụng này cũng có các bài hát bằng những ngôn ngữ khác). - **attend courses** /əˈtɛnd ˈkɔrsɪz/ (phr, B1) theo học các khóa học. Ví dụ: Many workers attend online courses in the evening (Nhiều người đi làm theo học các khóa trực tuyến vào buổi tối). - **travel abroad** /ˈtrævəl əˈbrɔd/ (phr, B1): đi nước ngoài. Ví dụ: I want to travel abroad to practice my English (Tôi muốn đi nước ngoài để luyện tiếng Anh). - **foreign** /ˈfɔrən/ (adj, A2): (thuộc) nước ngoài. Ví dụ: Learning a foreign language takes time (Học một ngoại ngữ cần thời gian). - **another country** /əˈnʌðər ˈkʌntri/ (phr, A2): một nước khác (danh từ số ít). Ví dụ: My cousin moved to another country last year (Anh họ tôi chuyển sang một nước khác năm ngoái). - **other countries** /ˈʌðər ˈkʌntriz/ (phr, A2): các nước khác (danh từ số nhiều). Ví dụ: I enjoy learning about people in other countries (Tôi thích tìm hiểu về con người ở các nước khác). - **take courses** /teɪk ˈkɔrsɪz/ (phr, B1): học các khóa học. Ví dụ: You can take courses at a language center near your home (Bạn có thể học các khóa ở một trung tâm ngoại ngữ gần nhà). - **I watch movies, listen to music and read books in a new language.**: Tôi xem phim, nghe nhạc và đọc sách bằng một ngôn ngữ mới. (thiếu "in a new language" thì câu không cho thấy việc học ngoại ngữ). - **I want to travel abroad so that I can speak English every day.**: Tôi muốn đi nước ngoài để có thể nói tiếng Anh mỗi ngày. (không chỉ viết "I want to travel": phải nói rõ đi nước ngoài). - **I hope to travel to other countries after I finish my course.**: Tôi mong được đi các nước khác sau khi học xong khóa học. (không viết "another countries": other + danh từ số nhiều). - **Next summer, I will visit another country with my family.**: Mùa hè tới, tôi sẽ đi thăm một nước khác cùng gia đình. (another + danh từ số ít: another country). - **I often listen to music in another language before I go to sleep.**: Tôi thường nghe nhạc bằng một ngôn ngữ khác trước khi đi ngủ. (không viết "in other language"; dùng "in another language" hoặc "in other languages"). - **Many adults attend online courses after work.**: Nhiều người lớn theo học các khóa trực tuyến sau giờ làm. (không cần mạo từ vì "courses" là số nhiều nói chung, không phải vì có "online"). ### Viết câu: đủ thành phần và câu phức (14 mục) #### Câu phải có đủ chủ ngữ và động từ Mỗi câu trần thuật tiếng Anh thông thường cần **chủ ngữ và động từ đã chia**; câu mệnh lệnh thường lược chủ ngữ và dùng động từ nguyên mẫu. Lỗi hay gặp nhất khi viết nhanh là quên động từ, nhất là động từ **be** (am, is, are, was, were). Khi phần sau chủ ngữ là **tính từ** (beautiful, hotter), **cụm chỉ nơi chốn** (in the city, near the river) hoặc **danh từ** (a quiet place), câu vẫn phải có be: "Our office **is** in the city." Nếu viết **a / an + tính từ** thì phải có danh từ đi sau: "She is **a kind teacher**." Không có danh từ thì bỏ a: "She is **kind**." Đừng nhầm **in** với **is**: "My hometown **is** a quiet place" (quê tôi là một nơi yên tĩnh), không phải "My hometown in a quiet place". Trước khi nộp bài, hãy đọc lại từng câu và tìm động từ chính. Với câu trần thuật thông thường, nếu không có động từ chia thì câu thiếu thành phần. #### Liên từ và đại từ quan hệ trong câu phức Câu phức gồm một mệnh đề chính và một mệnh đề phụ, nối bằng liên từ. Chọn liên từ theo **quan hệ ý**: thời gian (when, while, before, after, as soon as), lý do (because, since, as), tương phản (although, though, whereas), điều kiện (if, unless). **so** nêu kết quả, **because** nêu lý do. Nếu vế sau là lý do của vế trước thì dùng because, không dùng so. **although** dùng khi hai vế trái ngược nhau ("trời nắng nhưng vẫn mang áo mưa"); **when** chỉ nêu thời điểm, không nêu ý trái ngược. Đại từ quan hệ: **who** cho người, **which** cho vật, **that** cho cả người và vật (không dùng sau dấu phẩy), **whom** cho người làm tân ngữ. **where** chỉ nơi chốn và thường có chủ ngữ theo sau, trực tiếp hoặc sau một cụm chen: "a city where **people** live"; không viết "a city where is famous". Khi mệnh đề phụ nói thêm về người hoặc vật ở câu chính, đừng bỏ đại từ quan hệ ở vị trí chủ ngữ: "We are students **who** love traveling." - **since / as** /sɪns; æz/ (conj, A2): vì, bởi vì (đứng đầu câu hoặc giữa câu). Ví dụ: Since the shop was closed, we bought bread at the market (Vì cửa hàng đóng cửa nên chúng tôi mua bánh mì ở chợ). - **a place where + S + V**: nơi mà (sau where là chủ ngữ và động từ). Ví dụ: This is the café where we first met (Đây là quán cà phê nơi chúng tôi gặp nhau lần đầu). - **The traffic today is worse than it was yesterday.**: Giao thông hôm nay tệ hơn hôm qua. (không viết "The traffic today worse than…": thiếu động từ be). - **My sister is beautiful.**: Chị tôi rất đẹp. (không viết "is a beautiful": có a thì phải có danh từ, vd. a beautiful girl). - **Our school is near the river.**: Trường chúng tôi ở gần con sông. (không viết "Our school near the river": thiếu is). - **My hometown is a quiet place.**: Quê tôi là một nơi yên tĩnh. (không viết "My hometown in a quiet place": nhầm in với is). - **My classmates always help me.**: Các bạn cùng lớp luôn giúp tôi. (không viết "always me": thiếu động từ chính). - **Da Lat is a city which is famous for its flowers.**: Đà Lạt là thành phố nổi tiếng với hoa. (không viết "where is famous": ngay sau là động từ thì dùng which hoặc that). - **Hoi An, which is rich in history, is popular with tourists.**: Hội An, nơi giàu lịch sử, được du khách yêu thích. (vật dùng which, không dùng who). - **We are students who love traveling.**: Chúng tôi là những sinh viên mê du lịch. (không bỏ who: câu có hai động từ chia cần đại từ quan hệ nối lại). - **I bring an umbrella because it often rains in the afternoon.**: Tôi mang dù vì buổi chiều trời hay mưa. (không dùng so: vế sau là lý do). - **I will text my mother before I get on the bus.**: Tôi sẽ nhắn tin cho mẹ trước khi lên xe buýt. (không dùng but: hai việc nối theo thời gian). - **I am taking a jacket although it is sunny now.**: Tôi mang áo khoác dù bây giờ trời đang nắng. (không dùng when: hai vế trái ngược nhau). - **We will wait at the station if the train is late.**: Chúng tôi sẽ chờ ở ga nếu tàu đến trễ. (không bỏ if: hai mệnh đề cần liên từ nối). ### Thư thân mật (Writing Task 1) (16 mục) - **How are you doing?** /haʊ ɑːr juː ˈduːɪŋ/: Dạo này bạn thế nào? - **It's great to hear from you!**: Thật vui khi nhận được tin của bạn! - **Anyway, I am very happy to answer your questions.**: Dù sao thì mình rất vui được trả lời câu hỏi của bạn. - **I reckon you should visit Hoi An.**: Mình nghĩ bạn nên đến Hội An. - **Why don't we go to the beach together?**: Sao chúng mình không cùng đi biển nhỉ? - **It would be fun to go camping.**: Đi cắm trại chắc sẽ vui lắm. - **Drop me a line soon!** /drɑːp miː ə laɪn suːn/: Nhắn cho mình sớm nhé! - **Best wishes** /best ˈwɪʃɪz/ (phr): Thân ái (ký cuối thư gửi bạn bè). - **Thanks so much for inviting me to your party.**: Cảm ơn bạn nhiều vì đã mời mình đến bữa tiệc. - **I am sorry I could not come to your birthday.**: Mình xin lỗi vì không đến được sinh nhật của bạn. - **I am writing to ask for your advice.**: Mình viết thư để xin bạn lời khuyên. - **You should talk to your teacher as soon as possible.**: Bạn nên nói với thầy cô càng sớm càng tốt. - **Why don't you join our English club?**: Sao bạn không tham gia câu lạc bộ tiếng Anh của bọn mình? - **I would love to come if I am free that day.**: Mình rất muốn đến nếu hôm đó mình rảnh. - **Sorry for replying so late.** /ˈsɑːri fɔːr rɪˈplaɪɪŋ soʊ leɪt/: Xin lỗi vì trả lời trễ. - **Write back and tell me what you decide.**: Viết thư trả lời cho mình biết bạn quyết định thế nào nhé. ### Thư thân mật: đọc đề và khung thư (17 mục) #### Đọc đề Task 1 trước khi viết Task 1 là một lá thư, đề ghi "You should write at least 120 words" (ít nhất 120 từ) và nên làm trong khoảng 20 phút. Trước khi viết, hãy đọc đề và xác định đủ **năm điều**: mục đích của thư, người nhận, giọng điệu, hoàn cảnh viết thư (để chọn thì), và các ý đề bắt buộc phải có. **Mục đích:** đề luôn nói rõ bạn viết để làm gì (mời, cảm ơn, xin lỗi, kể tin, nhờ giúp). Mục đích này thành câu "I am writing to …" ở đầu thư. **Người nhận:** bạn bè, hàng xóm, người thân thì viết thư thân mật; người quản lý, cửa hàng, cơ quan thì viết thư trang trọng. Đề thường cho người nhận là "an English-speaking friend" (một người bạn nói tiếng Anh), nên lời chào có thể dùng tên người nhận, chẳng hạn "Dear Jane," hoặc "Dear Mark,". **Trả lời đủ mọi ý bắt buộc.** Sau câu "In your letter, you should …" đề nêu hai hoặc ba việc phải làm. Tiêu chí Task fulfillment chấm việc trả lời đủ các yêu cầu này: thiếu ý nào thì trừ điểm ý đó, dù bài viết dài. Còn bố cục mở thư, thân thư, kết thư thuộc tiêu chí Organization. Hãy viết đủ các ý bắt buộc trước, rồi mới mở rộng ở đoạn nào bạn thích. **Bám sát từ của đề.** Đề nói "You …" thì thường xưng "I" khi nói về bản thân; dùng "we" khi nói về bản thân cùng người khác. Đề bảo viết letter thì ghi "this letter"; chỉ khi đề là "write an email" mới ghi "this email". Không dùng "this mail" hay "this message". Đề ghi danh từ số nhiều (reports, friends) thì giữ số nhiều. **Gạch chân mốc thời gian và từ khóa** như recently, this week, next month, job interview, accident. Các từ này quyết định thì của động từ và giữ bạn không viết lệch đề. **Học từ vựng theo chủ đề.** Không hiểu một từ trong đề thì dễ viết lạc đề, nên hãy học từ vựng theo các chủ đề hay gặp (nhà ở, công việc, lễ hội, sức khỏe, du lịch). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài viết thiếu khoảng 15 từ so với 120 từ vẫn có thể được chấp nhận. Tuy vậy, mô tả định dạng đề ghi Task 1 "khoảng 120 từ", còn đề thi ghi "at least 120 words", nên hãy luôn viết đủ 120 từ trở lên. #### Thư thân mật và thư trang trọng **Thư thân mật** gửi bạn bè, hàng xóm, người thân trong gia đình. Các loại hay gặp: thư mời (invitation), thư cảm ơn (thank-you letter), thư nhờ giúp (request), thư xin lỗi (apology letter), thư kể tin hoặc trả lời thư bạn. **Thư trang trọng** gửi người quản lý, phòng nhân sự, cửa hàng, cơ quan. Thư xin việc (application letter) gửi người quản lý nên là thư trang trọng. Thư phàn nàn (complaint letter) thường gửi cửa hàng, khách sạn, cơ quan, nên thường cũng là thư trang trọng, không xếp vào thư thân mật. Hai loại thư khác nhau ở **giọng điệu, cách diễn đạt, lời chào đầu và lời chào cuối**. Thư trang trọng mở bằng "Dear Mr/Ms + họ," và không viết tắt: viết "cannot", "you are", không viết "can't", "you're". Thư thân mật mở bằng "Dear + tên," và được viết tắt: I'm, don't, can't, it's. #### Khung thư thân mật **1. Lời chào:** "Dear + tên," (thư thân mật không cần Mr, Miss, Madam; luôn có dấu phẩy sau tên). **2. Một câu hỏi thăm:** chọn một câu, không viết hết các câu. Câu hỏi thăm không cần người nhận trả lời. Câu dài khó nhớ thì dùng "How are you doing?" hoặc "How are you?". **3. Câu mục đích:** "I am writing (this letter) to …". Câu hỏi thăm và câu mục đích viết chung một đoạn, ngay ở đầu thư. **4. Thân thư:** thường 2 đoạn, đề hỏi nhiều thì 3 đoạn. Mỗi đoạn trả lời một yêu cầu của đề, kèm ý bổ sung, khoảng 4–5 câu ngắn. Trả lời tự nhiên như kể chuyện với bạn, không để lộ là đang trả lời từng câu hỏi. Các từ "First of all", "Secondly", "Lastly" chỉ giúp bạn định hình đoạn, có thể bỏ. **Không viết thân thư thành một đoạn.** Hết một ý thì chấm câu và xuống dòng mở đoạn mới. Giữa các đoạn không cần cách dòng quá xa. **5. Câu kết:** "I look forward to hearing from you soon." (sau look forward to là V-ing). Viết "hearing from you", không viết "hearing from your response". Thư mời gặp thì viết "I look forward to seeing you soon." hoặc ngắn gọn "See you soon." **6. Lời chào cuối và tên:** một lời chào cuối viết hoa, có dấu phẩy (Love, / Best regards, / With love, / Lots of love, / All the best, / Take care, / Yours,), dòng dưới ghi tên. **Đề ít ý mà chưa đủ số từ** thì tự thêm thông tin phụ hợp lý: hoạt động, đồ ăn thức uống, ai sẽ đến, đi đến đó bằng cách nào. **Tên ký cuối thư:** đề VSTEP ghi "You are not allowed to use your name" (không được dùng tên của bạn), nên hãy ký bằng một tên tự đặt. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ghi tên thật trong bài có thể bị coi là đánh dấu bài thi và làm bài bị điểm thấp. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** vài lỗi chính tả nhỏ thì không bị trừ nhiều, nhưng sai chính tả nhiều, hoặc lặp lại cùng một lỗi (như không viết hoa chữ "I") thì bị trừ nặng. Hãy dành 2 phút cuối để soát lại bài. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **English-speaking friend** /ˈɪŋɡlɪʃ ˈspikɪŋ frɛnd/ (phr, A2) người bạn nói tiếng Anh (người nhận hay gặp trong đề Task 1). Ví dụ: Write a letter to an English-speaking friend about your new school (Hãy viết thư cho một người bạn nói tiếng Anh kể về trường mới của bạn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **short form** /ʃɔrt fɔrm/ (phr, B1) dạng viết tắt (can't, I'm, you're). Ví dụ: Write "cannot" instead of the short form "can't" in a formal letter (Hãy viết "cannot" thay cho dạng viết tắt "can't" trong thư trang trọng). - **thank-you letter** /ˈθæŋk ju ˈlɛtər/ (phr, A2) thư cảm ơn. Ví dụ: I wrote my aunt a thank-you letter after her visit (Tôi viết cho dì một lá thư cảm ơn sau chuyến thăm của dì). - **apology letter** /əˈpɑlədʒi ˈlɛtər/ (phr, B1) thư xin lỗi. Ví dụ: He wrote an apology letter because he forgot his sister's birthday (Anh ấy viết thư xin lỗi vì quên sinh nhật em gái). - **application letter** /ˌæpləˈkeɪʃən ˈlɛtər/ (phr, B1) thư xin việc (thư trang trọng). Ví dụ: An application letter goes to a manager, so it must be formal (Thư xin việc được gửi tới người quản lý nên phải trang trọng). - **complaint letter** /kəmˈpleɪnt ˈlɛtər/ (phr, B1) thư phàn nàn (thường là thư trang trọng). Ví dụ: A complaint letter to a shop is usually formal (Thư phàn nàn gửi cửa hàng thường là thư trang trọng). - **In your letter, you should** /ɪn jɔːr ˈletər juː ʃʊd/: Trong thư, bạn nên (câu mở đầu danh sách ý bắt buộc của đề). Ví dụ: In your letter, you should say when the festival takes place and describe it (Trong thư, bạn nên cho biết lễ hội diễn ra khi nào và mô tả nó). - **informal letter** /ɪnˈfɔrməl ˈlɛtər/ (phr, B1): thư thân mật. Ví dụ: An informal letter to a friend can use short forms like "I'm" (Thư thân mật gửi bạn có thể dùng dạng viết tắt như "I'm"). - **formal letter** /ˈfɔrməl ˈlɛtər/ (phr, B1): thư trang trọng. Ví dụ: A formal letter to a manager should not use short forms (Thư trang trọng gửi người quản lý không nên dùng dạng viết tắt). - **Dear Jack,**: Jack thân mến, (thư thân mật: chỉ cần tên, không cần Mr hay Miss, có dấu phẩy; người nhận nói tiếng Anh thì dùng tên nước ngoài, không viết "Dear Lan"). - **How are you and your family?**: Bạn và gia đình dạo này thế nào? (câu hỏi thăm; chỉ chọn một câu). - **Hope you and your family are doing well.**: Mong là bạn và gia đình vẫn khỏe. (câu hỏi thăm). - **I hope this letter finds you well.**: Mong là khi nhận thư này bạn vẫn khỏe. (đề yêu cầu email thì đổi thành "this email"). - **It's been a while since we last met.**: Đã lâu rồi chúng mình chưa gặp nhau. (chủ ngữ là "we", không viết "since you last met"). - **How have you been doing?** /haʊ hæv juː bɪn ˈduːɪŋ/: Dạo này bạn thế nào? (câu hỏi thăm khi lâu ngày không liên lạc). - **I look forward to seeing you soon.**: Mình mong sớm được gặp bạn. (dùng khi thư có hẹn gặp; sau look forward to là V-ing). - **See you soon.** /siː juː suːn/: Hẹn sớm gặp lại bạn. (câu kết ngắn khi hai người sắp gặp nhau). - **Love,** /lʌv/: Thương, (lời chào cuối cho người thân, bạn thân; viết hoa, có dấu phẩy, dòng dưới ghi tên). - **All the best,** /ɔːl ðə best/: Chúc mọi điều tốt đẹp, (lời chào cuối thân mật). - **Take care,** /teɪk ker/: Giữ gìn sức khỏe nhé, (lời chào cuối thân mật). - **I am writing this letter to say sorry for missing your party.**: Mình viết thư này để xin lỗi vì đã không đến dự tiệc của bạn. (đề yêu cầu letter thì ghi "this letter", không ghi "this email", "this message" hay "this mail"). - **I am sorry that I sent you the wrong file.**: Tôi xin lỗi vì đã gửi nhầm tệp cho anh. (đề viết "You have sent…" thì xưng "I", không xưng "we"). - **I have sent the correct reports to all the clients.**: Tôi đã gửi các báo cáo đúng cho tất cả khách hàng. (đề ghi reports số nhiều thì giữ số nhiều, không viết "the correct report"). ### Thư thân mật: câu mục đích và cụm chức năng (26 mục) #### Câu nêu mục đích thư Mọi lá thư đều có **một câu nêu mục đích**, đặt ngay sau câu hỏi thăm. Câu này dùng **thì hiện tại tiếp diễn**: I am writing (this letter / this email) to + động từ nguyên mẫu. Các câu sau dùng hiện tại đơn và các thì khác để bài có nhiều thì. Ghi đúng "letter" hay "email" theo đề, không ghi "mail". Chữ "to" ở đây nghĩa là "để", có thể thay bằng "in order to". **Các mẫu hay dùng:** thông báo: I am writing to inform you about …; trả lời thư: I am writing to reply to your email/letter about … (reply luôn đi với "to"); yêu cầu thêm thông tin: I am writing to request …; chúc mừng: I am writing to congratulate you on + V-ing; xin lỗi: I am writing to apologize to you for + V-ing; phàn nàn: I am writing to complain about …; cảm ơn: I am writing to express my gratitude for …; mời: I am writing to invite you to …. **Sau giới từ (on, for, about) dùng V-ing hoặc danh từ:** congratulate you on passing the exam, apologize for breaking your vase, complain about the noise. **apologize** là động từ, **apology** là danh từ. Kiểu Mỹ viết apologize (chữ z), kiểu Anh viết apologise (chữ s); cả hai đều đúng. Trong thư thân mật có thể dùng "say sorry" thay cho apologize. **complain** (không có t) là động từ, đi với "about"; **complaint** (có t) là danh từ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy học thuộc các câu mục đích, vì mục đích luôn được nêu rõ trong đề. Cách dễ nhất là viết "I'm writing this letter to …" rồi ráp mục đích của đề vào; câu càng ngắn càng ít sai. **Lỗi hay gặp:** thiếu "am" (viết "I writing to …"); viết "this mail"; dùng danh từ complaint làm động từ ("I complaint about …"). #### Cụm chức năng trong thư thân mật Mỗi cụm sau có một việc riêng trong thư: "Can you help me …?" để nhờ giúp; "I'm sorry …" để xin lỗi; "Thanks for your letter." để cảm ơn người viết; "Did you know that …?" để kể một tin; "Why don't we …?" để gợi ý hoặc mời; "I look forward to …" để kết thư. "Why don't you + động từ nguyên mẫu?" là câu đề nghị người kia làm gì. **Từ nối và cụm thân mật:** "so" nối nguyên nhân với kết quả; "but" nối hai ý trái ngược; dùng sai từ nối là sai nghĩa cả câu. "reckon" nghĩa là think (nghĩ, cho rằng), có hoặc không có "that" phía sau. "It sounds like …" nghĩa là "nghe có vẻ …". "though" đứng cuối câu thường nghĩa là "tuy nhiên" hoặc "mặc dù vậy". "would like" nghe nhẹ nhàng, lịch sự hơn "want". **Mạo từ và từ chỉ số lượng:** dùng "the" trước danh từ cả hai người đều biết (the invitation, the party). "some" đi với danh từ đếm được số nhiều (some photos) hoặc danh từ không đếm được (some food, some water). Tên tháng luôn viết hoa: March, July, December. **Thêm tính từ trước danh từ** để cụm từ tự nhiên và hay hơn: interesting places, restaurants serving delicious food, unforgettable photos. **Chọn câu theo ngữ cảnh.** Người ta gửi gì cho mình thì cảm ơn ("Thanks for sending me …"), không xin lỗi. Khi điền chỗ trống, hãy đọc câu đứng sau: câu sau nói muốn xem bữa tiệc diễn ra thế nào thì thứ cần xin là photos, pictures hay video clips, không phải đồ ăn. - **I am writing to inform you about**: Mình viết thư để báo cho bạn biết về (mục đích: thông báo). Ví dụ: I am writing to inform you about a change in our trip plan (Mình viết thư để báo cho bạn biết về một thay đổi trong kế hoạch chuyến đi). - **I am writing to reply to your letter about**: Mình viết thư để trả lời thư của bạn về (mục đích: phản hồi; trả lời thư hay người thì dùng reply to). Ví dụ: I am writing to reply to your letter about your summer job (Mình viết thư để trả lời thư của bạn về công việc mùa hè của bạn). - **I am writing to request**: Tôi viết thư để đề nghị, xin (mục đích: yêu cầu thêm thông tin). Ví dụ: I am writing to request more details about the cooking course (Tôi viết thư để xin thêm thông tin về khóa học nấu ăn). - **I am writing to congratulate you on + V-ing**: Mình viết thư để chúc mừng bạn vì (mục đích: chúc mừng). Ví dụ: I am writing to congratulate you on winning the singing contest (Mình viết thư để chúc mừng bạn đã thắng cuộc thi hát). - **I am writing to apologize to you for + V-ing**: Mình viết thư để xin lỗi bạn vì (mục đích: xin lỗi). Ví dụ: I am writing to apologize to you for forgetting our meeting (Mình viết thư để xin lỗi bạn vì đã quên buổi hẹn của chúng mình). - **I am writing to express my gratitude for**: Mình viết thư để bày tỏ lòng biết ơn vì (mục đích: cảm ơn). Ví dụ: I am writing to express my gratitude for your help during my stay (Mình viết thư để bày tỏ lòng biết ơn vì bạn đã giúp đỡ mình trong thời gian mình ở đó). - **I am writing to invite you to**: Mình viết thư để mời bạn đến (mục đích: mời). Ví dụ: I am writing to invite you to our housewarming party (Mình viết thư để mời bạn đến dự tiệc tân gia của nhà mình). - **complain about** /kəmˈpleɪn əˈbaʊt/ (phr v, B1): phàn nàn về (danh từ là complaint). Ví dụ: Some guests complain about the slow Wi-Fi (Một số khách phàn nàn về Wi-Fi chậm). - **Can you help me** /kæn juː help miː/: Bạn giúp mình được không? (cụm để nhờ giúp). Ví dụ: Can you help me find a cheap room near your university? (Bạn giúp mình tìm một phòng trọ rẻ gần trường đại học của bạn được không?). - **Did you know that** /dɪd juː noʊ ðæt/: Bạn có biết là … không? (cụm để kể một tin). Ví dụ: Did you know that our old school has a new library? (Bạn có biết là trường cũ của chúng mình có thư viện mới không?). - **Why don't you + V**: Sao bạn không … nhỉ? (câu đề nghị, sau you là động từ nguyên mẫu). Ví dụ: Why don't you spend a weekend in Da Lat with us? (Sao bạn không đến Đà Lạt nghỉ cuối tuần với chúng mình nhỉ?). - **It sounds like**: Nghe có vẻ như. Ví dụ: It sounds like you had a wonderful trip (Nghe có vẻ như bạn đã có một chuyến đi tuyệt vời). - **reckon** /ˈrɛkən/ (v, B2): nghĩ, cho rằng (nghĩa như think; thân mật; có hoặc không có "that"). Ví dụ: I reckon the weather will be cooler in December (Mình nghĩ thời tiết sẽ mát hơn vào tháng Mười Hai). - **It was a lovely evening, though.**: Dù sao đi nữa thì đó vẫn là một buổi tối rất vui. (though đứng cuối câu: dù sao đi nữa). - **would like** /wʊd laɪk/ (phr, A1): muốn (lịch sự, nhẹ nhàng hơn want). Ví dụ: I would like to see the pictures from your graduation (Mình muốn xem ảnh lễ tốt nghiệp của bạn). - **unforgettable** /ˌʌnfərˈɡɛtəbəl/ (adj, A2): không thể nào quên, đáng nhớ. Ví dụ: We took some unforgettable photos on top of the hill (Chúng mình đã chụp vài tấm ảnh đáng nhớ trên đỉnh đồi). - **delicious** /dɪˈlɪʃəs/ (adj, A1): ngon. Ví dụ: My cousin showed me a restaurant that serves delicious food near the beach (Anh họ chỉ cho mình một nhà hàng có đồ ăn ngon gần bãi biển). - **I'm writing to invite you to my graduation party.**: Mình viết thư để mời bạn đến dự tiệc tốt nghiệp của mình. (câu mục đích cần đủ "am": không viết "I writing to…"). - **I'm writing this email to ask about your new job.**: Mình viết email này để hỏi về công việc mới của bạn. (ghi "email" hoặc "letter" theo đề, không ghi "mail"). - **I want to complain about the loud music next door.**: Mình muốn phàn nàn về tiếng nhạc ồn ào nhà bên cạnh. (complain là động từ; complaint là danh từ, không viết "I complaint about…"). - **I'm writing to tell you about myself and my family.**: Mình viết thư để kể cho bạn nghe về bản thân và gia đình mình. (tell + người nghe + about: không bỏ "you"). - **Thank you so much for sending me the recipe for your cake.**: Cảm ơn bạn rất nhiều vì đã gửi cho mình công thức làm bánh của bạn. (người ta gửi cho mình thì cảm ơn, không viết "Sorry for sending me…"). - **Could you send me some photos from the wedding?**: Bạn gửi cho mình vài tấm ảnh đám cưới được không? (câu sau nói muốn xem tiệc diễn ra thế nào thì xin photos, pictures hay video clips; "photos" có s vì đi sau "some"). - **I bought some apples and some bread for the picnic.**: Mình đã mua ít táo và ít bánh mì cho buổi dã ngoại. (some + danh từ đếm được số nhiều như apples, hoặc danh từ không đếm được như bread). - **I can't wait until you visit me in July.**: Mình nóng lòng chờ tới tháng Bảy bạn đến thăm mình. (việc đến thăm là tương lai: không viết "I have waited until…"; cũng có thể viết "I'm looking forward to your visit."). - **My cousin's wedding is in December.**: Đám cưới của chị họ mình vào tháng Mười Hai. (tên tháng luôn viết hoa). ### Thư thân mật: chọn thì theo đề (12 mục) #### Chọn thì theo hoàn cảnh viết thư Thì của động từ là lỗi hay gặp ở Task 1. Hãy đọc hoàn cảnh trong đề để chọn thì: **kể việc đã qua** thì dùng quá khứ đơn; **dự định, kế hoạch sắp tới** (đề viết "You are planning…", "next month", "next weekend") thì dùng will hoặc be going to; **thói quen, sự thật thông thường** thì dùng hiện tại đơn; câu mục đích dùng hiện tại tiếp diễn. Một bài tốt dùng thì phù hợp với nội dung và hoàn cảnh. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đề hỏi dự định cho một chuyến đi sắp tới mà bạn viết bằng quá khứ đơn thì bài bị mất điểm nặng, vì cả bài sai thì so với yêu cầu đề. **Việc vừa xảy ra gần đây** (recently, just) có thể dùng hiện tại hoàn thành; trong tiếng Anh Mỹ cũng có thể dùng quá khứ đơn: I've had an accident recently. Sau "I've" (I have) là quá khứ phân từ (V3 hoặc V-ed): I've attached, I've finished, I've broken. Sau "I've" không bao giờ là "be" nguyên mẫu. **Khi thuật lại lời khuyên**, có thể dùng "should": The doctor said I should stay in bed. **Trong thư xin lỗi:** phần giải thích lỗi là việc đã xảy ra nên dùng quá khứ (thêm -ed hoặc dùng V2). Phần hứa hẹn, nhận trách nhiệm dùng will hoặc won't: I will take full responsibility for the delay; I won't let it happen again. Câu "I take full responsibility for …" ở hiện tại đơn cũng đúng; dùng "will" khi muốn nhấn mạnh lời hứa và để bài có thêm một thì. **Với "next weekend", "next month"**, chọn thì theo ý nghĩa của động từ: "I booked a trip for next weekend." hoặc "I will travel next weekend." Viết "Many people don't want to come to the party next weekend." hoặc "Many people won't come to the party next weekend."; nhớ "come to + nơi chốn, sự kiện". - **be going to** /bi ˈɡoʊɪŋ tu/ (phr, A1): sẽ, định (kế hoạch đã quyết định từ trước). Ví dụ: I am going to visit my aunt in Can Tho next week (Tuần sau mình định đi thăm dì ở Cần Thơ). - **recently** /ˈrisəntli/ (adv, A2): gần đây (thường đi với hiện tại hoàn thành). Ví dụ: I have recently started a new part-time job (Gần đây mình mới bắt đầu một công việc bán thời gian). - **We are going to have a picnic by the river next Sunday.**: Chủ nhật tới chúng mình sẽ đi dã ngoại bên bờ sông. (kế hoạch sắp tới: dùng be going to, không dùng quá khứ). - **I will organize a small party for my brother next month.**: Tháng sau mình sẽ tổ chức một bữa tiệc nhỏ cho em trai. (dự định: không viết "I organized next month" hay "I have held"). - **Last summer, I visited my grandparents in the countryside.**: Hè năm ngoái, mình về quê thăm ông bà. (kể việc đã qua: quá khứ đơn). - **I've had a bad fall recently, so I can't play football this month.**: Gần đây mình bị té khá nặng nên tháng này không chơi bóng đá được. (việc gần đây, còn ảnh hưởng tới hiện tại: dùng hiện tại hoàn thành). - **I've attached a map to my house.**: Mình gửi kèm bản đồ đường đến nhà mình. (sau "I've" là V3 hoặc V-ed). - **The doctor said I should rest for a few days.**: Bác sĩ nói mình nên nghỉ ngơi vài ngày. (vế trước ở quá khứ, vế sau dùng "should", không viết "the doctor said I rest"). - **I forgot to send the file because I was too busy.**: Tôi quên gửi tệp vì tôi quá bận. (giải thích việc đã xảy ra: quá khứ đơn, không để động từ ở hiện tại). - **I will take full responsibility for the delay.**: Tôi sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm về sự chậm trễ này. (lời hứa: dùng will; "I take full responsibility for…" ở hiện tại đơn cũng đúng). - **I won't be late again.**: Tôi sẽ không đến trễ nữa. (hứa không tái phạm: won't = will not). - **Many people don't want to come to the party next weekend.**: Nhiều người không muốn đến bữa tiệc cuối tuần sau. ("next weekend" là tương lai nên không dùng "didn't"; có thể viết "won't come to the party"; come to + the party). ### Thư thân mật: chữa đề lễ hội và tiệc bất ngờ (10 mục) #### Đề kể về một lễ hội truyền thống **Dạng đề:** một người bạn nước ngoài sắp làm bài thuyết trình về lễ hội và nhờ bạn kể về một lễ hội ở Việt Nam. Ba ý bắt buộc: **lễ hội diễn ra khi nào**, **mọi người thường làm gì**, **ý nghĩa của lễ hội**. Viết 2–3 đoạn thân thư. **Gom ý thành đoạn:** ý ngắn, khó mở rộng (ngày diễn ra) viết chung một đoạn với ý mở rộng được (các hoạt động). Ý nghĩa phải có một câu nêu thẳng, ví dụ "This festival is meaningful because …". Cuối thư có một lời chúc hợp với đề, ví dụ chúc bạn thuyết trình tốt. **Câu nói "có":** dùng "there is / there are" để nói có sự tồn tại; dùng "it has" khi nói vật hoặc sự việc có một đặc điểm. **Âm lịch** là "lunar calendar"; tháng âm lịch là "lunar month": on the 15th day of the eighth lunar month (ngày rằm tháng Tám âm lịch). **Trạng từ đứng sát động từ:** It is annually celebrated. **Tên hoạt động dễ nhầm:** dragon dance là múa rồng; lion dance là múa lân. Không cần viết giống văn mẫu hay dùng từ khó; từ đơn giản, đúng ngữ pháp là đủ. Hãy soát những lỗi nhỏ hay sót: "I'm delighted" (delighted đã là rất vui; không viết "more delighted" khi không so sánh), "I almost forgot" (quá khứ, không viết "forget"), "a special community activity" (không bỏ mạo từ "a"). #### Đề mời bạn dự tiệc sinh nhật bất ngờ **Dạng đề:** bạn đang lên kế hoạch cho một bữa tiệc bất ngờ dành cho một người bạn, và viết thư mời một người bạn học khác. Ba ý bắt buộc: **lý do tổ chức tiệc**, **ngày giờ** (có thể thêm địa điểm), **gợi ý bạn ấy mang gì và vì sao**. **Thì:** đề viết "You are planning" nên phần lớn thư dùng thì tương lai: will, be going to. Lý do tổ chức tiệc có thể dùng hiện tại hoàn thành hoặc quá khứ (She has been sad since …). **Đủ số từ:** viết 2 đoạn (hoặc 3), gom ba ý thành đoạn. Có thể thêm thông tin phụ: các hoạt động trong tiệc, đồ ăn thức uống, ai sẽ đến, cần giữ bí mật. Đề yêu cầu letter thì ghi "this letter", không ghi "email". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **lunar calendar** /ˈlunər ˈkæləndər/ (phr, B2) âm lịch. Ví dụ: Tet is based on the lunar calendar (Tết được tính theo âm lịch). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be annually celebrated** /bi ˈænjuəli ˈsɛləˌbreɪtɪd/ (phr, B2) được tổ chức hằng năm. Ví dụ: The festival is annually celebrated in our village (Lễ hội được tổ chức hằng năm ở làng mình). Tự nhiên hơn: is celebrated annually, is held annually. - **dragon dance** /ˈdræɡən dæns/ (phr, B1) múa rồng. Ví dụ: The dragon dance moved slowly through the crowd (Đoàn múa rồng chậm rãi đi qua đám đông). - **lion dance** /ˈlaɪən dæns/ (phr, B1) múa lân. Ví dụ: Children love watching the lion dance in front of their houses (Trẻ em rất thích xem múa lân trước nhà). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **surprise party** /sərˈpraɪz ˈpɑrti/ (phr, A2) tiệc bất ngờ. Ví dụ: We are planning a surprise party for our best friend (Chúng mình đang lên kế hoạch tổ chức tiệc bất ngờ cho bạn thân). - **cheer somebody up** /tʃɪr ˈsʌmbədi ʌp/ (phr v, B1) làm ai đó vui lên. Ví dụ: A small party may cheer her up (Một bữa tiệc nhỏ có thể làm bạn ấy vui lên). - **on the 15th day of the eighth lunar month**: vào ngày rằm tháng Tám âm lịch. Ví dụ: The festival takes place on the 15th day of the eighth lunar month (Lễ hội diễn ra vào ngày rằm tháng Tám âm lịch). - **meaningful** /ˈminɪŋfəl/ (adj, C1): có ý nghĩa. Ví dụ: This festival is meaningful because families get together (Lễ hội này có ý nghĩa vì các gia đình được sum họp). - **There are many activities for children, such as lantern parades and singing contests.**: Có nhiều hoạt động cho trẻ em, như rước đèn và thi hát. (nói "có" thì dùng there is/there are, không viết "it has"). - **I hope your presentation goes well.**: Chúc bạn thuyết trình suôn sẻ. (lời chúc cuối thư hợp với đề lễ hội). - **I'm delighted to hear about your project.**: Mình rất vui khi nghe về dự án của bạn. (delighted đã là rất vui; không viết "more delighted" khi không so sánh). - **I almost forgot to tell you about the fireworks.**: Suýt nữa mình quên kể bạn nghe về pháo hoa. (quá khứ "forgot", không viết "forget"). - **It is a special community activity.**: Đó là một hoạt động cộng đồng đặc biệt. (danh từ đếm được số ít cần mạo từ "a"). - **Drop me a line when you are done.**: Xong việc thì nhắn cho mình vài dòng nhé. (when you are done: không bỏ "are"). - **Could you bring some snacks for the guests?**: Bạn mang giúp ít đồ ăn vặt cho khách được không? (gợi ý bạn mang gì; nhớ nói thêm vì sao). - **Please keep it a secret from her.**: Nhớ giữ bí mật với bạn ấy nhé. (thông tin phụ cho thư mời tiệc bất ngờ). ### Bài mẫu: thư kể về Tết (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Your English-speaking friend is preparing a presentation about festivals in Asia. Write a letter to tell him/her about a traditional festival in your country. In your letter, you should say when it takes place, describe what people do, and explain why it is meaningful. You should write at least 120 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Olivia, How are you and your family? **I am writing to tell you about Tet, the most important festival in Vietnam.** **Tet is the Lunar New Year, so it usually comes in late January or in February.** **There are many things to do before and during the festival.** People clean their houses and decorate them with peach or apricot flowers. Families also cook special food, such as sticky rice cakes. On the first days of the new year, children wear new clothes and visit their relatives. They receive lucky money in small red envelopes. In the streets, there are lion dances and colorful flower markets. **This festival is meaningful because it brings family members together after a long year.** People who work far away try to come home, even if the journey is long. Many people also visit pagodas to wish for good health and luck. I hope your presentation goes well. Drop me a line when you are done. Love, Linh #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Một người bạn nói tiếng Anh đang chuẩn bị bài thuyết trình về các lễ hội ở châu Á. Hãy viết thư kể cho bạn ấy về một lễ hội truyền thống ở nước bạn. Trong thư, bạn nên cho biết lễ hội diễn ra khi nào, mô tả mọi người làm gì và giải thích vì sao lễ hội có ý nghĩa. Viết ít nhất 120 từ. Olivia thân mến, (lời chào: tên nước ngoài, có dấu phẩy) Bạn và gia đình dạo này thế nào? (đoạn 1: hỏi thăm) **Mình viết thư để kể bạn nghe về Tết, lễ hội quan trọng nhất ở Việt Nam. (câu mục đích, chung đoạn với câu hỏi thăm)** **Tết là năm mới theo âm lịch nên thường rơi vào cuối tháng Một hoặc tháng Hai. (đoạn 2: ý 1, thời gian; ý ngắn nên gộp với ý hoạt động)** **Có rất nhiều việc để làm trước và trong dịp lễ. (ý 2: hoạt động; nói "có" dùng there are)** Mọi người dọn dẹp nhà cửa và trang trí bằng hoa đào hoặc hoa mai. Các gia đình còn nấu những món đặc biệt, như bánh chưng, bánh tét. Trong những ngày đầu năm mới, trẻ em mặc quần áo mới và đi thăm họ hàng. Các em được nhận tiền lì xì (tiền mừng tuổi) trong những phong bao đỏ nhỏ. Ngoài đường có múa lân và những chợ hoa đầy màu sắc. **Lễ hội này có ý nghĩa vì nó giúp các thành viên trong gia đình sum họp sau một năm dài. (đoạn 3: ý 3, câu nêu thẳng ý nghĩa)** Những người làm việc ở xa cố gắng về nhà, dù đường xa đến đâu. Nhiều người còn đi chùa để cầu sức khỏe và may mắn. Chúc bạn thuyết trình suôn sẻ. (đoạn kết: lời chúc hợp với đề) Xong việc thì nhắn cho mình vài dòng nhé. Thương, Linh (lời chào cuối có dấu phẩy, dòng dưới ghi tên tự đặt; cả thư khoảng 160 từ) - **I am writing to tell you about Tet, the most important festival in Vietnam.**: Mình viết thư để kể bạn nghe về Tết, lễ hội quan trọng nhất ở Việt Nam. (câu mục đích, chung đoạn với câu hỏi thăm). - **Tet is the Lunar New Year, so it usually comes in late January or in February.**: Tết là năm mới theo âm lịch nên thường rơi vào cuối tháng Một hoặc tháng Hai. (đoạn 2: ý 1, thời gian; ý ngắn nên gộp với ý hoạt động). - **There are many things to do before and during the festival.**: Có rất nhiều việc để làm trước và trong dịp lễ. (ý 2: hoạt động; nói "có" dùng there are). - **This festival is meaningful because it brings family members together after a long year.**: Lễ hội này có ý nghĩa vì nó giúp các thành viên trong gia đình sum họp sau một năm dài. (đoạn 3: ý 3, câu nêu thẳng ý nghĩa). ### Bài mẫu: thư mời tiệc chia tay bất ngờ (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** You are planning a surprise farewell party for a classmate who is going to study abroad. Write a letter to another classmate to invite him/her. In your letter, you should explain why you are having the party, give the date and time, and suggest what he/she could bring. You should write at least 120 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Ben, Hope you are doing well. **I am writing this letter to invite you to a surprise party for Sophie.** **As you know, she is going to study in Canada next month, and we will miss her a lot.** She has been busy and a little worried about the move, so we want to cheer her up. **The party will be at my house on Saturday, 14th June, at 6:30 p.m.** Please do not tell her about it, because it is a surprise! We are going to have a barbecue, and after dinner we will sing her favorite songs. I have already bought some drinks and a big cake. **Could you bring your guitar?** You play very well, and Sophie loves music. It would also be great if you could bring some photos of our school trips. We can stick them on a big card for her. I look forward to seeing you on Saturday. All the best, Nam #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Bạn đang lên kế hoạch tổ chức một bữa tiệc chia tay bất ngờ cho một bạn học sắp đi du học. Hãy viết thư mời một bạn học khác. Trong thư, bạn nên giải thích lý do tổ chức tiệc, cho biết ngày giờ và gợi ý bạn ấy có thể mang gì đến. Viết ít nhất 120 từ. Ben thân mến, Mong là bạn vẫn khỏe. (đoạn 1: hỏi thăm) **Mình viết thư này để mời bạn đến dự một bữa tiệc bất ngờ dành cho Sophie. (câu mục đích; đề yêu cầu viết thư; có thể dùng “I am writing this letter to invite you…” hoặc “I am writing to invite you…”)** **Như bạn biết đấy, tháng sau bạn ấy sẽ sang Canada du học và chúng mình sẽ nhớ bạn ấy lắm. (đoạn 2: ý 1, lý do; kế hoạch sắp tới dùng be going to, will)** Dạo này bạn ấy bận rộn và hơi lo lắng về chuyện chuyển đi, nên chúng mình muốn làm bạn ấy vui lên. **Bữa tiệc sẽ diễn ra ở nhà mình vào thứ Bảy, ngày 14 tháng Sáu, lúc 6 giờ 30 tối. (ý 2: ngày giờ và địa điểm)** Bạn đừng kể với bạn ấy nhé, vì đây là bất ngờ mà! (thông tin phụ) Chúng mình sẽ làm tiệc nướng, và sau bữa tối sẽ hát những bài bạn ấy thích. (thông tin phụ: hoạt động, giúp đủ số từ) Mình đã mua sẵn đồ uống và một cái bánh kem lớn. **Bạn mang đàn ghi-ta theo được không? (đoạn 3: ý 3, gợi ý mang gì)** Bạn chơi đàn rất hay, mà Sophie lại mê âm nhạc. (giải thích vì sao nên mang) Nếu bạn mang theo vài tấm ảnh các chuyến đi dã ngoại của trường mình thì càng tuyệt. Chúng mình có thể dán chúng lên một tấm thiệp lớn tặng bạn ấy. Mình mong được gặp bạn vào thứ Bảy. (câu kết của thư mời gặp) Chúc mọi điều tốt đẹp, Nam (lời chào cuối và tên tự đặt; cả thư khoảng 155 từ) - **I am writing this letter to invite you to a surprise party for Sophie.**: Mình viết thư này để mời bạn đến dự một bữa tiệc bất ngờ dành cho Sophie. (câu mục đích; đề yêu cầu letter nên ghi "this letter"). - **As you know, she is going to study in Canada next month, and we will miss her a lot.**: Như bạn biết đấy, tháng sau bạn ấy sẽ sang Canada du học và chúng mình sẽ nhớ bạn ấy lắm. (đoạn 2: ý 1, lý do; kế hoạch sắp tới dùng be going to, will). - **The party will be at my house on Saturday, 14th June, at 6:30 p.m.**: Bữa tiệc sẽ diễn ra ở nhà mình vào thứ Bảy, ngày 14 tháng Sáu, lúc 6 giờ 30 tối. (ý 2: ngày giờ và địa điểm). - **Could you bring your guitar?**: Bạn mang đàn ghi-ta theo được không? (đoạn 3: ý 3, gợi ý mang gì). ### Bài mẫu: Trả lời email của bạn nước ngoài sắp tới chơi (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** You have received an email from your foreign friend, Jack. He is visiting your city next month and asks three questions: Can he stay at your home for two nights? What activities are worth doing? What clothes should he bring? Write an email of at least 120 words to reply to Jack. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Hi Jack, Thanks for your email. I am so excited that you are coming to my city next month! **Of course you can stay with my family for two nights.** We have a small guest room, and my parents are happy to meet you. **There are many things worth doing here.** On the first day, we can visit the old market and try some local food. In the evening, we can take a boat trip on the river. The next morning, I will take you to a small museum about the history of the city. **As for clothes, it is the rainy season, so please bring a light jacket and an umbrella.** You will also need comfortable shoes because we will walk a lot. You do not need to pack many clothes, because I can lend you a few things. **Please tell me your arrival time so that I can pick you up at the airport.** I can't wait to see you! Best wishes, Khoa #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Bạn nhận được email của Jack, một người bạn nước ngoài. Tháng sau Jack tới thành phố của bạn và hỏi ba câu: Jack có thể ở nhà bạn hai đêm không? Có hoạt động nào đáng làm? Nên mang quần áo gì? Hãy viết email ít nhất 120 từ trả lời Jack. Chào Jack, Cảm ơn email của bạn. Mình rất háo hức vì tháng sau bạn sẽ tới thành phố của mình! **Tất nhiên bạn có thể ở nhà mình hai đêm. (trả lời câu hỏi 1)** Nhà mình có một phòng nhỏ cho khách, và cha mẹ mình rất vui được gặp bạn. **Ở đây có nhiều việc đáng làm lắm. (mở đoạn trả lời câu hỏi 2)** Ngày đầu tiên, chúng ta có thể đi chợ cũ và thử vài món ăn địa phương. Buổi tối, chúng ta có thể đi thuyền trên sông. Sáng hôm sau, mình sẽ dẫn bạn tới một bảo tàng nhỏ về lịch sử thành phố. **Về quần áo, bây giờ đang là mùa mưa, nên bạn hãy mang một áo khoác mỏng và một cây dù. (trả lời câu hỏi 3)** Bạn cũng cần một đôi giày thoải mái vì chúng ta sẽ đi bộ nhiều. Bạn không cần xếp nhiều quần áo đâu, vì mình có thể cho bạn mượn vài món. **Hãy báo mình giờ bạn tới để mình ra sân bay đón bạn.** Mình rất mong được gặp bạn! Thân mến, Khoa - **Of course you can stay with my family for two nights.**: Tất nhiên bạn có thể ở nhà mình hai đêm. (trả lời câu hỏi 1). - **There are many things worth doing here.**: Ở đây có nhiều việc đáng làm lắm. (mở đoạn trả lời câu hỏi 2). - **As for clothes, it is the rainy season, so please bring a light jacket and an umbrella.**: Về quần áo, bây giờ đang là mùa mưa, nên bạn hãy mang một áo khoác mỏng và một cây dù. (trả lời câu hỏi 3). - **Please tell me your arrival time so that I can pick you up at the airport.**: Hãy báo mình giờ bạn tới để mình ra sân bay đón bạn. ### Thư: thứ tự các phần và câu hỏi gián tiếp (13 mục) #### Thứ tự các phần của một lá thư **Thư gửi bạn:** (1) lời chào: Hi Jo, → (2) giới thiệu và lý do viết thư → (3) thân thư, mỗi ý một đoạn → (4) câu kết, thường là lời nhắn hồi âm: Write back soon and… → (5) lời chào cuối: Best wishes, → (6) tên người viết. **Thư trang trọng hỏi thông tin:** (1) Dear Sir or Madam, → (2) mục đích viết thư và đôi câu giới thiệu bản thân → (3–5) các câu hỏi, **gom theo chủ đề**, mỗi chủ đề một đoạn (khóa học, chỗ ở, hoạt động thêm) → (6) câu cảm ơn và mong hồi âm → (7) Yours faithfully, và tên. Đoạn câu hỏi cuối cùng thường mở bằng **Finally,**; đoạn hỏi về một chủ đề mới có thể mở bằng **With regard to…** (về vấn đề…). Những từ này giúp bạn biết đoạn nào đứng sau cùng khi làm bài sắp xếp. Khi gặp bài sắp xếp, hãy tìm phần mở và phần đóng trước (lời chào, Dear…, Yours…, tên), sau đó mới xếp các đoạn thân thư. #### Đổi câu hỏi trực tiếp sang câu hỏi gián tiếp Trong thư trang trọng, câu hỏi gián tiếp nghe lịch sự hơn câu hỏi trực tiếp. Bạn đặt câu hỏi sau một câu mở như **Could you tell me…?**, **Please let me know…**, **Would you mind telling me…?**, **I would be grateful if you could tell me…**, **I would like to know…**, **I was wondering…** (dùng với từ để hỏi) hoặc **I was wondering if…** (dùng với câu hỏi Có/Không) **Câu hỏi có từ để hỏi** (when, where, how much…): giữ từ để hỏi, rồi viết **chủ ngữ + động từ** như câu kể; bỏ do, does, did và chia lại động từ. "When does the course start?" → "Could you tell me when the course **starts**?" Với động từ be, đưa be ra sau chủ ngữ: "Where is the office?" → "Could you tell me where the office **is**?" **Câu hỏi Có/Không** (Do…? Is…? Can…?): thêm **if** hoặc **whether**. "Do I need to bring a photo?" → "Please let me know **whether** I need to bring a photo." **Dấu câu:** câu mở là câu hỏi (Could you…?, Would you mind…?) thì kết thúc bằng dấu hỏi; câu mở là câu kể (Please let me know…, I would like to know…, I would be grateful if…, I was wondering if…) thì kết thúc bằng dấu chấm. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **at an additional cost** /ət ən əˈdɪʃənəl kɔst/ (phr, B2) phải trả thêm tiền. Ví dụ: Airport pick-up is available at an additional cost (Có dịch vụ đón ở sân bay nhưng phải trả thêm tiền). - **Could you tell me + wh-word + S + V?**: Bạn có thể cho tôi biết… không? (câu hỏi gián tiếp có từ để hỏi). Ví dụ: Could you tell me when the swimming class starts? (Bạn có thể cho tôi biết khi nào lớp bơi bắt đầu không?). - **Please let me know if/whether + S + V.**: Vui lòng cho tôi biết liệu… (câu hỏi Có/Không). Ví dụ: Please let me know whether I need to take a placement test (Vui lòng cho tôi biết liệu tôi có cần làm bài kiểm tra xếp lớp không). - **Would you mind telling me + wh-word + S + V?**: Phiền bạn cho tôi biết… được không? Ví dụ: Would you mind telling me how much the cooking course costs? (Phiền bạn cho tôi biết khóa học nấu ăn giá bao nhiêu được không?). - **I would be grateful if you could tell me + wh-word + S + V.**: Tôi sẽ rất biết ơn nếu bạn có thể cho tôi biết… Ví dụ: I would be grateful if you could tell me where the classes take place (Tôi sẽ rất biết ơn nếu bạn có thể cho tôi biết các buổi học diễn ra ở đâu). - **I was wondering if + S + V.**: Tôi muốn hỏi liệu… (rất lịch sự). Ví dụ: I was wondering if you offer any weekend classes (Tôi muốn hỏi liệu trung tâm có mở lớp cuối tuần không). - **I would like to know whether + S + V.**: Tôi muốn biết liệu… Ví dụ: I would like to know whether lunch is included in the price (Tôi muốn biết liệu bữa trưa có được tính trong giá không). - **whether** /ˈwɛðər/ (conj, B1): liệu… có… hay không. Ví dụ: I am not sure whether the library opens on Sunday (Tôi không chắc liệu thư viện có mở cửa vào Chủ nhật không). - **enquire about** /ɪnˈkwaɪər əˈbaʊt/ (phr v, B2): hỏi thông tin về. Ví dụ: I am writing to enquire about your summer art course (Tôi viết thư này để hỏi thông tin về khóa học vẽ mùa hè của quý trung tâm). - **with regard to** /wɪð rɪˈɡɑrd tu/ (phr, B2): về vấn đề, liên quan đến. Ví dụ: With regard to the timetable, are there any evening classes? (Về thời khóa biểu, có lớp buổi tối không?). - **Could you tell me how much the course costs?**: Bạn có thể cho tôi biết khóa học giá bao nhiêu không? (không viết "how much does the course cost": câu gián tiếp bỏ does, động từ chia theo chủ ngữ). - **Could you tell me where the meeting room is?**: Bạn có thể cho tôi biết phòng họp ở đâu không? (không viết "where is the meeting room": be đứng sau chủ ngữ). - **Please let me know whether the price includes books.**: Vui lòng cho tôi biết liệu giá đã gồm tiền sách chưa. (câu Có/Không thêm whether; câu mở là câu kể nên kết thúc bằng dấu chấm). - **Finally, I was wondering if the school organizes any trips for students.**: Cuối cùng, tôi muốn hỏi liệu trường có tổ chức chuyến đi nào cho học viên không. (câu mở đoạn câu hỏi cuối cùng). ### Bài mẫu: thư mời (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write an informal letter of at least 120 words to invite a friend to your birthday party. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Hi Mai, **I am writing to invite you to my birthday party.** **It will be at my house this Saturday at six o'clock.** There will be food, music and a few close friends. My sister will make a cake, and we will play some games after dinner. I know you like singing, so please prepare a song if you want. You do not need to bring a gift. Just come and enjoy the evening. Can you stay until nine? My mother can drive you home if it is late. If you cannot find the house, call me and I will wait at the gate. **Please tell me by Thursday if you can come.** **I really hope to see you there.** Best wishes, Lan #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Thư thân mật ít nhất 120 từ, mời bạn đến sinh nhật. Chào Mai, **Mình viết thư để mời bạn đến tiệc sinh nhật của mình.** **Tiệc ở nhà mình, thứ Bảy này, lúc sáu giờ.** Sẽ có đồ ăn, nhạc và vài người bạn thân. Chị mình sẽ làm bánh, và sau bữa tối chúng mình sẽ chơi vài trò chơi. Mình biết bạn thích hát, nên nếu muốn thì chuẩn bị một bài hát nhé. Bạn không cần mang quà. Cứ đến và tận hưởng buổi tối nhé. Bạn ở lại đến chín giờ được không? Nếu trễ thì mẹ mình có thể chở bạn về. Nếu bạn không tìm thấy nhà, gọi mình, mình sẽ đợi ở cổng. **Nhắn cho mình biết bạn có đến được không, chậm nhất là thứ Năm nhé.** **Mình rất mong gặp bạn ở đó.** Thân ái, Lan - **I am writing to invite you to my birthday party.**: Mình viết thư để mời bạn đến tiệc sinh nhật của mình. - **It will be at my house this Saturday at six o'clock.**: Tiệc ở nhà mình, thứ Bảy này, lúc sáu giờ. - **Please tell me by Thursday if you can come.**: Nhắn cho mình biết bạn có đến được không, chậm nhất là thứ Năm nhé. - **I really hope to see you there.**: Mình rất mong gặp bạn ở đó. ### Bài mẫu: thư xin lỗi (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write an informal letter of at least 120 words to apologize for missing a friend's birthday. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Hi Nam, I hope you are well. **I am writing to say sorry for missing your birthday party.** **I had to stay at work until late, so I could not come.** I know you prepared a lot, and I feel very bad about it. I wanted to call you that night, but my phone battery died. **Please accept my apology.** I have bought you a small gift. Can we meet this Sunday afternoon? I will pay for the drinks. Write back and tell me if you are free. Sorry again, and I hope you had a good party. I also want to hear about the party, so please tell me who came. **I will not miss an important day like this again.** Best wishes, Hoa #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Thư thân mật ít nhất 120 từ, xin lỗi vì lỡ sinh nhật bạn. Chào Nam, Mong bạn vẫn khỏe. **Mình viết thư để xin lỗi vì đã lỡ tiệc sinh nhật của bạn.** **Mình phải ở lại làm đến khuya nên không đến được.** Mình biết bạn chuẩn bị nhiều, và mình thấy rất có lỗi. Tối đó mình định gọi, nhưng pin điện thoại hết. **Mong bạn nhận lời xin lỗi của mình.** Mình đã mua một món quà nhỏ cho bạn. Chủ nhật này mình gặp nhau buổi chiều được không? Mình sẽ trả tiền nước. Viết lại cho mình biết bạn có rảnh không nhé. Xin lỗi lần nữa, và mong bữa tiệc của bạn vẫn vui. Mình cũng muốn nghe về bữa tiệc, nên kể mình nghe ai đã đến nhé. **Mình sẽ không bỏ lỡ một ngày quan trọng như thế này nữa.** Thân ái, Hoa - **I am writing to say sorry for missing your birthday party.**: Mình viết thư để xin lỗi vì đã lỡ tiệc sinh nhật của bạn. - **I had to stay at work until late, so I could not come.**: Mình phải ở lại làm đến khuya nên không đến được. - **Please accept my apology.** /pliːz ækˈsept maɪ əˈpɑːlədʒi/: Mong bạn nhận lời xin lỗi của mình. - **I will not miss an important day like this again.**: Mình sẽ không bỏ lỡ một ngày quan trọng như thế này nữa. ### Bài mẫu: thư khuyên (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write an informal letter of at least 120 words to give a friend advice about learning English. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Hi Linh, Thanks for your letter. **You asked me how to improve your English, so here is my advice.** **First, you should study a little every day, not only before the exam.** Second, listen to short news stories and write down new words. **It is also useful to speak English with a classmate after school.** Do not be afraid of making mistakes. Mistakes help you learn. **Why don't you join the English club on Friday?** I go there every week, and it is fun. You can also read one short article every evening and say the new words aloud. Try to use three new words in a sentence before you go to bed. If you do this for a month, you will see a clear change. Best wishes, Minh #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Thư thân mật ít nhất 120 từ, khuyên bạn cách học tiếng Anh. Chào Linh, Cảm ơn thư của bạn. **Bạn hỏi mình cách cải thiện tiếng Anh, nên mình khuyên thế này.** **Trước hết, bạn nên học một chút mỗi ngày, đừng chỉ học trước kỳ thi.** Thứ hai, nghe các mẩu tin ngắn và ghi từ mới. **Nói tiếng Anh với bạn cùng lớp sau giờ học cũng rất có ích.** Đừng sợ mắc lỗi. Lỗi giúp bạn học. **Sao bạn không tham gia câu lạc bộ tiếng Anh vào thứ Sáu?** Mình đi mỗi tuần, và ở đó rất vui. Bạn cũng có thể đọc một bài ngắn mỗi tối và đọc to các từ mới. Hãy thử dùng ba từ mới trong một câu trước khi đi ngủ. Nếu bạn làm vậy trong một tháng, bạn sẽ thấy thay đổi rõ. Thân ái, Minh - **You asked me how to improve your English, so here is my advice.**: Bạn hỏi mình cách cải thiện tiếng Anh, nên mình khuyên thế này. - **First, you should study a little every day, not only before the exam.**: Trước hết, bạn nên học một chút mỗi ngày, đừng chỉ học trước kỳ thi. - **It is also useful to speak English with a classmate after school.**: Nói tiếng Anh với bạn cùng lớp sau giờ học cũng rất có ích. - **Why don't you join the English club on Friday?**: Sao bạn không tham gia câu lạc bộ tiếng Anh vào thứ Sáu? ### Thư trang trọng (Writing Task 1) (20 mục) - **Dear Sir or Madam** /dɪr sɜːr ɔːr ˈmædəm/ (phr): Kính gửi Ông/Bà (khi không biết tên người nhận). - **I am writing to ask for information about your English course.**: Tôi viết thư để hỏi thông tin về khóa học tiếng Anh của quý vị. - **I am writing to apologize for missing the meeting.**: Tôi viết thư để xin lỗi vì đã vắng mặt ở cuộc họp. - **Unfortunately, I had a minor traffic accident yesterday.**: Không may là hôm qua tôi bị một tai nạn giao thông nhỏ. - **Could you please give me an extension until next Friday?**: Thầy/Cô có thể cho tôi gia hạn đến thứ Sáu tới không? - **Is it possible for me to have another interview on Friday?**: Tôi có thể được phỏng vấn lại vào thứ Sáu không? - **I have attached my CV for your reference.**: Tôi đã đính kèm CV để Ông/Bà tham khảo. - **I apologize for any inconvenience.** /aɪ əˈpɑːlədʒaɪz fɔːr ˈeni ˌɪnkənˈviːnjəns/: Tôi xin lỗi vì mọi sự bất tiện. - **Thank you very much for your understanding.**: Cảm ơn Ông/Bà rất nhiều vì đã thông cảm. - **I look forward to hearing from you soon.**: Tôi mong sớm nhận được hồi âm của Ông/Bà. - **Yours sincerely** /jʊrz sɪnˈsɪrli/ (phr): Trân trọng (ký thư khi đã biết tên người nhận). - **Yours faithfully** /jʊrz ˈfeɪθfəli/ (phr): Trân trọng (ký thư khi mở đầu bằng Dear Sir or Madam). - **I am writing to complain about the service at your hotel.**: Tôi viết thư để phàn nàn về dịch vụ tại khách sạn của quý vị. - **I am writing to apply for the position of receptionist.**: Tôi viết thư để ứng tuyển vị trí lễ tân. - **I would be grateful if you could send me a brochure.**: Tôi sẽ rất biết ơn nếu quý vị gửi cho tôi một tờ giới thiệu. - **I am afraid that the room was not as clean as advertised.**: Tôi e rằng phòng không sạch như quảng cáo. - **Could you please refund the payment?**: Quý vị có thể hoàn lại khoản thanh toán được không? - **I have the relevant qualifications and two years of experience.**: Tôi có bằng cấp phù hợp và hai năm kinh nghiệm. - **Please find my application form attached.**: Xin xem đơn tôi đính kèm. - **I hope you will consider my application.**: Tôi hy vọng quý vị sẽ xem xét đơn của tôi. ### Thư trang trọng: lời chào, lời kết và ký tên (6 mục) #### Khi nào viết thư trang trọng Writing Task 1 có lúc yêu cầu thư thân mật (gửi bạn bè), có lúc yêu cầu **thư trang trọng**. Bạn nhận biết thư trang trọng qua **người nhận**: quản lý, sếp, giáo sư hay giảng viên đại học, khách sạn, công ty. **Hình thức gần giống thư thân mật:** vẫn có lời chào, thân thư, câu đóng thư và lời kết. Chỗ khác chính là văn phong, nhất là cách xưng hô ở **đầu thư** và **cuối thư**. Đề ghi letter thì bạn gọi bài của mình là letter, đề ghi email thì gọi là email. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** sai hình thức (lời chào, lời kết, dấu câu) là bị trừ điểm, dù nội dung viết hay tới đâu. Vì vậy hãy thuộc lòng lời chào, lời kết và dấu câu đi kèm. #### Lời chào đầu thư Mở thư bằng **Dear + danh xưng + họ**, rồi **dấu phẩy**: Dear Mr. Carter, / Dear Ms. Lee, / Dear Mrs. Brown, / Dear Professor Wilson, / Dear Doctor Evans,. Viết cho ai thì Dear người đó. **Mr.** dùng cho nam. **Mrs.** dùng cho phụ nữ đã có chồng. **Ms.** dùng cho phụ nữ mà không cần biết đã có chồng hay chưa, nên đây là cách an toàn khi bạn không chắc. Không biết tên người nhận thì viết **Dear Sir or Madam,** (khóa đã có thẻ này). Không mở thư trang trọng bằng "Hi", và không dùng Dear + tên riêng như khi viết cho bạn (Dear Lan,). Thư gửi quản lý: chỉ cần **Dear Mr. + họ** hoặc **Dear Ms. + họ** (đề không cho tên thì tự đặt), không cần ghi thêm chữ "manager" vào lời chào. Các danh xưng Sir, Madam, Mister, Professor, Doctor viết hoa chữ đầu. #### Lời kết và phần ký tên **Biết tên người nhận** (Dear Mr. Carter,): kết thư bằng **Yours sincerely,** hoặc **Sincerely yours,**. **Không biết tên người nhận** (Dear Sir or Madam,): kết bằng **Yours faithfully,**. Hai lời kết Yours sincerely và Yours faithfully khóa đã có thẻ. Ba chỗ hay sai: chữ **Yours** có "s" (không phải "Your"); chữ **sincerely** viết thường; sau lời kết có **dấu phẩy**. Các cách viết "Your sincerely", "Sincerely your", "Yours Sincerely" đều sai. Khóa này thống nhất viết **Yours sincerely,**. "Sincerely," đứng một mình cũng đúng, hay gặp trong thư kiểu Mỹ. Email công việc ít trang trọng hơn có thể kết bằng **Best regards,** (có "s"); không viết "Best regard" hay "Best reagards". **Không ghi tên thật của bạn.** Đề thi thường ghi rõ bạn không được dùng tên của mình (You are not allowed to use your name). Chỉ ghi tên khi đề quy định; nếu không, để trống dòng dưới lời kết hoặc ghi một tên nước ngoài tự đặt. Dòng tên không có dấu chấm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ghi tên thật trong bài thi viết có thể bị coi là đánh dấu bài. Chưa có nguồn chính thức nói rõ mức xử lý, nhưng bạn không nên ghi. **Dấu câu:** dấu phẩy sau lời chào và sau lời kết; mỗi câu kết thúc bằng dấu chấm; chữ "I" luôn viết hoa. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** vài lỗi chính tả nhỏ thường không bị trừ nhiều, nhưng sai nhiều hoặc một lỗi lặp lại nhiều lần (như viết thường chữ "i") thì bị trừ nặng hơn. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **sign-off** /ˈsaɪn ɔf/ (n, C1) lời kết thư (dòng ngay trên tên người viết). Ví dụ: Check your sign-off before you finish the letter (Hãy kiểm tra lời kết trước khi bạn viết xong lá thư). - **Dear Mr. + họ,**: Kính gửi ông … (lời chào thư trang trọng khi biết tên người nhận là nam). Ví dụ: Dear Mr. Carter, I am writing about the meeting on Monday (Kính gửi ông Carter, tôi viết thư về cuộc họp vào thứ Hai). - **Dear Ms. + họ,**: Kính gửi bà … (dùng cho phụ nữ, không cần biết đã có chồng hay chưa). Ví dụ: Dear Ms. Lee, thank you for your quick reply (Kính gửi bà Lee, cảm ơn bà đã trả lời nhanh). - **Dear Mrs. + họ,**: Kính gửi bà … (dùng cho phụ nữ đã có chồng). Ví dụ: Dear Mrs. Brown, I would like to book a table for Saturday (Kính gửi bà Brown, tôi muốn đặt một bàn cho thứ Bảy). - **Dear Professor + họ,**: Kính gửi giáo sư … (thư gửi giáo sư; ở Mỹ cũng dùng cho giảng viên đại học). Ví dụ: Dear Professor Wilson, I have a question about the final essay (Kính gửi giáo sư Wilson, em có một câu hỏi về bài luận cuối kỳ). - **Sincerely yours,** /sɪnˈsɪrli jʊrz/ (phr, B1): Trân trọng, (lời kết khi biết tên người nhận; dùng như Yours sincerely). Ví dụ: A letter that starts with "Dear Mr. Carter," can end with "Sincerely yours," (Một lá thư mở đầu bằng "Dear Mr. Carter," có thể kết bằng "Sincerely yours,"). - **Sincerely,** /sɪnˈsɪrli/ (adv, B1): Trân trọng, (lời kết đứng một mình, hay gặp trong thư kiểu Mỹ). Ví dụ: Many American business letters end with "Sincerely," (Nhiều thư công việc kiểu Mỹ kết bằng "Sincerely,"). ### Thư trang trọng: bố cục và văn phong (7 mục) #### Sáu phần của một lá thư trang trọng **1. Greeting** (lời chào): Dear Professor Wilson, **2. Reason for writing** (lý do viết thư): nêu thẳng vấn đề ngay đoạn đầu, ví dụ I'm writing to let you know that … **3. Supporting facts and details** (thông tin, chi tiết bổ trợ): thông tin thêm cho vấn đề, như đã đi khám, đã uống thuốc, có giấy của bác sĩ. **4. The solution to the problem, including asking for help** (giải pháp, kể cả lời nhờ giúp): từ giờ tới lúc quay lại bạn sẽ làm gì, bạn xin người nhận điều gì. Phần này hay mở đầu bằng Until then, … **5. Closing phrase** (câu đóng thư): I look forward to … **6. Sign off** (lời kết): Yours sincerely, rồi dòng tên. **Phân biệt phần 3 và phần 4:** câu kể việc đã xảy ra hoặc tình trạng hiện tại (I have some medicine for the pain.) là chi tiết bổ trợ; câu nói việc bạn sẽ làm để giải quyết (Until then, a friend will send me the notes.) mới là giải pháp. Sau lời chào có thể thêm một câu hỏi thăm (I hope this letter finds you in good health.), rồi câu nêu mục đích; hai câu này chung một đoạn. Câu "I'm happy (amazed) to receive your letter" chỉ dùng khi bạn **trả lời** thư của người ta; thư bạn **chủ động** viết (xin nghỉ, xin lỗi) thì bỏ câu này. #### Độ dài và khung bài Task 1 yêu cầu ít nhất 120 từ, làm trong khoảng 20 phút. Chỉ cần đủ ý, đúng cấu trúc, đủ số từ. Thân thư khoảng 2 đoạn là đủ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đừng viết dư quá khoảng 15 từ so với yêu cầu; viết dài dễ thừa chữ và thêm lỗi ngữ pháp. **Khung:** Dear …, → I am writing to … (mục đích) → mỗi ý đề yêu cầu kèm chi tiết bổ trợ → I look forward to … (câu đóng thư) → Yours sincerely, → dòng tên (để trống nếu đề không cho tên). **Câu đóng thư:** I look forward to hearing from you. hoặc I look forward to hearing a response from you soon. Không viết "hearing from your response". Câu mong hồi âm hợp nhất khi bạn đang xin người nhận một điều gì đó. #### Văn phong trang trọng **Dùng could hoặc may thay cho can** khi xin phép, nhờ, đề nghị: Could you please …?, May I …? **Không đánh số Firstly, Secondly, Thirdly cho các phần khác chức năng.** Thư xin lỗi thường gồm xin lỗi → giải thích → đề nghị (dời lịch, sửa lỗi); đây không phải các lý do cùng loại. Firstly, Secondly chỉ hợp khi liệt kê nhiều lý do cùng hỗ trợ một ý. Trong thư, hãy nối ý bằng because, as, since, so, therefore, but, moreover, besides (các từ này khóa đã có thẻ). **because, as, since** đều đứng được ở đầu câu hoặc giữa câu: Since my arm is broken, I cannot write. / I cannot write, as my arm is broken. **Xin lỗi phải rõ ràng.** Đề yêu cầu xin lỗi thì dùng I apologize … hoặc I am sorry …; chỉ viết "I deeply regret …" là chưa đủ. Xin lỗi trước rồi trình bày vấn đề, hoặc trình bày trước rồi xin lỗi, đều được. **Giữ giọng nghiêm túc.** Thư gửi sếp, giáo sư không đùa, không viết "Oops", không dùng "???" hay "!!!", không đặt ngoặc kép, ngoặc đơn tùy tiện. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **reason for writing** /ˈrizən fər ˈraɪtɪŋ/ (phr, A2) lý do viết thư (phần nêu vấn đề ở đầu thư). Ví dụ: Put the reason for writing in the first paragraph (Hãy đặt lý do viết thư ở đoạn đầu tiên). - **supporting details** /səˈpɔrtɪŋ ˈditeɪlz/ (phr, B1) chi tiết bổ trợ. Ví dụ: Add some supporting details, such as the date of the accident (Hãy thêm vài chi tiết bổ trợ, như ngày xảy ra tai nạn). - **closing phrase** /ˈkloʊzɪŋ freɪz/ (phr, B1) câu đóng thư (câu ngay trước lời kết). Ví dụ: "I look forward to hearing from you" is a common closing phrase ("I look forward to hearing from you" là một câu đóng thư phổ biến). - **I hope this letter finds you in good health.**: Tôi mong khi nhận thư này ông/bà vẫn khỏe. (câu hỏi thăm sau lời chào; dùng được cho thư chủ động viết). - **Could you please let me know your decision by Friday?**: Ông/bà có thể cho tôi biết quyết định chậm nhất vào thứ Sáu được không? (thư trang trọng dùng could, không dùng can). - **May I ask for a short meeting to explain the situation?**: Tôi có thể xin một cuộc gặp ngắn để giải thích tình hình không? (may là cách xin phép trang trọng). - **I look forward to hearing a response from you soon.**: Tôi mong sớm nhận được hồi âm của ông/bà. (không viết "hearing from your response"). - **I look forward to your prompt response.**: Tôi mong sớm nhận được phản hồi của ông/bà. (sau your prompt là danh từ response, không dùng động từ respond). - **I am very sorry for the trouble that I have caused.**: Tôi rất xin lỗi vì những phiền phức tôi đã gây ra. (lời xin lỗi rõ ràng; đừng chỉ viết "I deeply regret"). - **Since my arm is broken, I cannot write for a few days.**: Vì tay bị gãy nên tôi không viết được trong vài ngày. (since, as, because đều đứng đầu hoặc giữa câu được). ### Thư xin nghỉ học và xin gia hạn (13 mục) #### Từ vựng của thư gửi giảng viên **extension** là thời gian thêm, sự gia hạn; đừng đoán theo chữ "long" mà hiểu thành bài viết dài. **essay** mới là bài viết dài ở trường. **submit** = **hand in**: nộp bài viết, bài làm (essay, report, assignment). Bài đọc (reading) không "submit" được; muốn nói đọc bù thì dùng **catch up on the reading** hoặc **catch up with all the reading**. Không ghép thành "catch up with on". **attend class** là đi học, có mặt ở buổi học; **lecture** (bài giảng) khóa đã có thẻ. Hai điểm ngữ pháp hay gặp trong thư này: sau **can't, cannot** dùng động từ nguyên mẫu (I can't attend class.); sau **I've** (I have) trong thì hiện tại hoàn thành dùng quá khứ phân từ, tức V3 hoặc V-ed (I've attached a copy of …). #### Ba ý của đề xin nghỉ học Đề dạng: bạn gặp tai nạn hoặc bị bệnh nên không đi học được, viết thư cho giáo sư. Thân thư phải đủ **ba ý**: (1) giải thích tình huống, **tự cho cụ thể** bạn bị gì; (2) xin gia hạn bài tập (an extension for the assignment); (3) cách theo kịp bài học: nhờ bạn ghi âm bài giảng, chép hoặc chụp bài giúp, tự đọc ở nhà. **Câu khung:** I'm writing to let you know that … (nêu vấn đề) · I'm afraid … (nói điều không mong muốn một cách lịch sự) · Is it possible for me to ask for an extension? (xin phép lịch sự) · Thank you very much for your understanding (cảm ơn sự thông cảm; khóa đã có thẻ) · I look forward to hearing a response from you soon (mong hồi âm, vì bạn đang xin người nhận một điều). #### Mẹo làm bài điền từ vào thư Đọc câu có chỗ trống, xác định chỗ trống cần **từ loại** gì (danh từ, động từ nguyên mẫu, quá khứ phân từ, liên từ) và **nội dung** gì. Câu chắc làm trước; câu chưa chắc đánh dấu lại, làm hết rồi quay lại sau. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **extension** /ɪkˈstɛnʃən/ (n, B2) sự gia hạn, thời gian thêm. Ví dụ: I asked my professor for a one-week extension (Tôi xin giáo sư gia hạn thêm một tuần). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **attend class** /əˈtɛnd klæs/ (phr, B1) đi học, có mặt ở buổi học. Ví dụ: I cannot attend class this week because I am ill (Tuần này tôi không đi học được vì bị bệnh). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **doctor's certificate** /ˈdɑktərz sərˈtɪfɪkət/ (phr, B1) giấy chứng nhận của bác sĩ. Ví dụ: I have a doctor's certificate for the three days I missed (Tôi có giấy chứng nhận của bác sĩ cho ba ngày tôi vắng mặt). - **attach** /əˈtætʃ/ (v, B1): đính kèm (tệp, giấy tờ). Ví dụ: Please attach the photos to your email (Hãy đính kèm các bức ảnh vào email của bạn). - **essay** /ˈɛseɪ/ (n, A2): bài luận, bài viết dài ở trường. Ví dụ: Our essay for the history course is due on Monday (Bài luận môn lịch sử của chúng tôi phải nộp vào thứ Hai). - **hand in** /hænd ɪn/ (phr v, B1): nộp (bài). nghĩa như submit nhưng ít trang trọng hơn. Ví dụ: Please hand in your homework at the end of the lesson (Hãy nộp bài tập về nhà vào cuối buổi học). - **catch up on** /kætʃ ʌp ɑn/ (phr v, B1): làm bù, học bù (phần đã bị lỡ). Ví dụ: I will catch up on the reading at the weekend (Tôi sẽ đọc bù phần bài đọc vào cuối tuần). - **due** /du/ (adj, B1): đến hạn nộp. Ví dụ: The report is due next Tuesday (Bản báo cáo phải nộp vào thứ Ba tuần sau). - **stay in bed** /steɪ ɪn bɛd/ (phr, A2): nằm nghỉ trên giường. Ví dụ: The doctor told me to stay in bed for three days (Bác sĩ bảo tôi nằm nghỉ trên giường ba ngày). - **I'm afraid (that) …**: Tôi e rằng … (nói điều không mong muốn một cách lịch sự). Ví dụ: I'm afraid I cannot finish the project on time (Tôi e rằng tôi không thể hoàn thành dự án đúng hạn). - **I'm writing to let you know that I cannot attend class this week.**: Em viết thư để báo thầy biết rằng tuần này em không đi học được. (câu nêu vấn đề ngay đầu thư). - **I'm afraid I also need to ask for an extension for my history essay.**: Em e rằng em cũng cần xin gia hạn bài luận môn lịch sử. (I'm afraid mở đầu điều không mong muốn). - **Is it possible for me to ask for an extension?**: Em có thể xin gia hạn được không ạ? (câu hỏi xin phép lịch sự). - **I've attached a copy of the doctor's certificate.**: Em đã đính kèm bản sao giấy chứng nhận của bác sĩ. (sau I've là V3: attached). - **My classmate is going to record the lectures for me.**: Bạn cùng học sẽ ghi âm các bài giảng giúp em. (một cách theo kịp bài học). - **I hope to be back in class next Monday.**: Em hy vọng sẽ đi học lại vào thứ Hai tuần sau. ### Thư xin dời phỏng vấn (9 mục) #### Ba ý của đề xin dời phỏng vấn Đề dạng: bạn có buổi phỏng vấn xin việc nhưng không đến được vì bị tai nạn; viết thư cho quản lý. Thân thư có **ba ý**: **apologize** (xin lỗi) → **explain your situation** (bị tai nạn gì, đã làm gì, đã đi khám, có giấy của bác sĩ) → **ask for another interview** (đề xuất ngày giờ, mong được xác nhận). **Đọc kỹ mốc thời gian của đề.** Đề ghi this week thì thư nói this week; đừng đổi thành next week. #### Chọn lý do và đề xuất ngày **Chỉ nêu một lý do, và đó là tình huống bất ngờ:** bị bệnh hoặc bị tai nạn. Không viết "tôi có việc quan trọng không bỏ được" (I have important work to do), vì buổi phỏng vấn đã là việc quan trọng; chỉ chuyện bất đắc dĩ mới làm việc vắng mặt trở nên hợp lý. Cũng đừng dùng cách nói mơ hồ như "a prior unavoidable commitment". **Nói cụ thể bị gì:** hurt my back, broke my arm, a motorbike accident, a high fever. Đề không cho chi tiết thì bạn **tự cho**: bị bệnh hay tai nạn gì, đã uống thuốc, đã đi khám, có giấy của bác sĩ đính kèm, phỏng vấn cho vị trí nào. Viết "I've had an accident" mà không nói gì thêm là thiếu thông tin. **Đề xuất ngày bằng câu xin phép**, vì bạn đang chờ người nhận trả lời: Is it possible for me to have another interview at … on …? Please let me know if it is convenient for you. Không tự ấn định kiểu "I will be back for the interview at 9:00 next week." Thư ngắn thì bổ sung hai ý: ngày giờ bạn đề xuất, và giấy chứng nhận của bác sĩ đã đính kèm. #### Nói về đau ốm và chấn thương Bộ phận nào ghép được với **-ache** thì dùng luôn từ ghép và **bỏ chữ "pain"**: stomachache, headache, backache, toothache, earache. Viết "I had a stomachache", không viết "a stomachache pain". Cũng có thể nói "a pain in my back"; bộ phận không ghép được với -ache thì dùng pain: a pain in my knee. **result in** nghĩa là gây ra, dẫn tới; theo sau là kết quả. Đừng nói một ý hai lần như "… which resulted in my injured leg. I got injured." Hãy viết gọn: I fell off my bike and injured my leg. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **hurt my back** /hərt maɪ bæk/ (phr, A2) bị đau lưng, bị thương ở lưng. Ví dụ: I hurt my back when I lifted a heavy box (Tôi bị đau lưng khi nhấc một cái thùng nặng). - **break my arm** /breɪk maɪ ɑrm/ (phr, A2) bị gãy tay. Ví dụ: I fell off a ladder and broke my arm (Tôi té khỏi thang và bị gãy tay). - **headache** /ˈhɛdeɪk/ (n, A2): đau đầu. Ví dụ: Bright light gives me a headache (Ánh sáng chói làm tôi đau đầu). - **injure** /ˈɪndʒər/ (v, B1): làm bị thương. Ví dụ: He injured his knee while he was playing football (Anh ấy bị thương ở đầu gối khi đang đá bóng). - **unexpected** /ˌʌnɪkˈspɛktɪd/ (adj, B2): bất ngờ, không lường trước. Ví dụ: An unexpected illness kept me at home (Một cơn bệnh bất ngờ khiến tôi phải ở nhà). - **Please let me know if it is convenient for you.**: Xin ông/bà cho tôi biết thời gian đó có thuận tiện không. (đi ngay sau câu đề xuất ngày giờ phỏng vấn). - **I am very sorry that I could not attend the interview this morning.**: Tôi rất xin lỗi vì sáng nay đã không thể tham dự buổi phỏng vấn. (lời xin lỗi rõ ràng). - **I hurt my back in a motorbike accident on Tuesday evening.**: Tôi bị thương ở lưng trong một tai nạn xe máy tối thứ Ba. (nói cụ thể bị gì, không viết chung chung "I've had an accident"). - **I fell off my bike and injured my leg.**: Tôi té xe đạp và bị thương ở chân. (đừng viết "which resulted in my injured leg. I got injured"). - **I had a stomachache, so I could not leave the house.**: Tôi bị đau bụng nên không thể ra khỏi nhà. (không thêm "pain" sau stomachache). - **I am still very interested in the position.**: Tôi vẫn rất quan tâm đến vị trí này. (cho thấy bạn vẫn muốn được phỏng vấn). ### Thư xin lỗi gửi sếp (12 mục) #### Đọc đúng đề Đề dạng: You sent the wrong report to a client. Write a letter of apology to your boss. Người nhận thư là **sếp**, nên trong thư **"you" là sếp**; người đã nhận báo cáo sai là **khách hàng (the client)**. Đừng viết như thể sếp nhận nhầm hàng ("you received the wrong product"). Giải pháp là **gửi lại báo cáo đúng cho khách hàng**, không phải gửi sản phẩm hay tặng quà cho sếp. Thư gửi sếp là thư trang trọng: mở bằng **Dear Mr. + họ** hoặc **Dear Ms. + họ** (tên tự đặt), không dùng Hi. **apology** là danh từ của **apologize**: a letter of apology, I am writing to apologize for … (không viết "for apologize"). #### Ba ý của thư xin lỗi **1. Xin lỗi:** I am writing to apologize for sending the wrong report to … Thư bạn chủ động viết thì không có câu "I am amazed to receive your letter". Cũng đừng chép câu của thư xin phép như "approve my request" vào thư xin lỗi. **2. Giải thích:** nói rõ **sai cái gì** (gửi nhầm báo cáo hoặc đưa thông tin sai trong báo cáo) và hôm đó chuyện xảy ra thế nào; nói rõ **hậu quả cụ thể** (khách đặt nhầm hàng, hình ảnh và uy tín của công ty bị ảnh hưởng) thay cho câu chung chung "may have caused problems". Phần này nên thêm một hai câu để thư đủ chữ; mỗi ý chỉ một câu thì thư quá ngắn. **3. Bù đắp:** make up for = compensate for (bù đắp). Ý hay: liên hệ khách hàng để giải thích, gửi lại báo cáo đúng, tặng phiếu giảm giá, lập danh sách kiểm tra và soát lại tài liệu trước khi gửi. #### Chọn lý do hợp lý với sếp Lý do nên là chuyện bất ngờ như bị bệnh (sốt, đau đầu). Đừng viết "tôi làm quá nhiều việc cùng lúc" hay "tôi quá mệt vì làm thêm giờ": nghe như đang trách sếp giao nhiều việc. Có thể hứa lần sau bị bệnh sẽ xin nghỉ. **Nhận trách nhiệm:** I will take full responsibility for … (khi hứa) và I take full responsibility for … (hiện tại đơn) đều đúng. report, document, product, question đều là danh từ đếm được: the wrong reports, two documents. Không có quy tắc "danh từ đuôi -ment, -tion là không đếm được". #### Mistake và error **Theo kinh nghiệm cá nhân:** lỗi của mình mới mắc lần đầu thì viết **mistake** (It was my mistake.); **error** hợp hơn với lỗi lặp lại, có tính hệ thống. Trong tiếng Anh thông thường hai từ này gần nghĩa và error nghe trang trọng hơn; câu "the reason for this error" vẫn đúng. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **a letter of apology** /ə ˈlɛtər əv əˈpɑlədʒi/ (phr, B1) thư xin lỗi. Ví dụ: The hotel sent us a letter of apology for the noise (Khách sạn gửi cho chúng tôi một lá thư xin lỗi về tiếng ồn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **compensate for** /ˈkɑmpənˌseɪt fɔr/ (phr v, C1) bù đắp, đền bù (trang trọng hơn make up for). Ví dụ: The shop gave us a voucher to compensate for the delay (Cửa hàng tặng chúng tôi một phiếu giảm giá để bù cho sự chậm trễ). - **checklist** /ˈtʃɛklɪst/ (n, B2) danh sách kiểm tra. Ví dụ: I use a checklist before I send any important email (Tôi dùng một danh sách kiểm tra trước khi gửi bất kỳ email quan trọng nào). - **voucher** /ˈvaʊtʃər/ (n, B2) phiếu giảm giá, phiếu quà tặng. Ví dụ: Every customer received a voucher for their next visit (Mỗi khách hàng nhận được một phiếu giảm giá cho lần ghé tiếp theo). - **in stock** /ɪn stɑk/ (phr, B2) còn hàng. Ví dụ: These shoes are in stock in all sizes (Đôi giày này còn hàng đủ mọi cỡ). - **sold out** /soʊld aʊt/ (phr, B1) đã bán hết, hết hàng. Ví dụ: The blue jackets were sold out by noon (Áo khoác màu xanh đã bán hết trước buổi trưa). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **company image** /ˈkʌmpəni ˈɪmɪdʒ/ (phr, B1) hình ảnh, uy tín của công ty. Ví dụ: Late deliveries can damage the company image (Giao hàng trễ có thể làm hại hình ảnh công ty). - **client** /ˈklaɪənt/ (n, B1): khách hàng (của công ty, dịch vụ). Ví dụ: Our company sent the price list to a new client (Công ty chúng tôi đã gửi bảng giá cho một khách hàng mới). - **make up for** /meɪk ʌp fɔr/ (phr v, B2): bù đắp cho. Ví dụ: I will work late tonight to make up for the lost time (Tối nay tôi sẽ làm việc tới khuya để bù cho thời gian đã mất). - **error** /ˈɛrər/ (n, A2): lỗi (trang trọng hơn mistake). Ví dụ: There is an error in the second table (Có một lỗi trong bảng thứ hai). - **take full responsibility for** /teɪk fʊl rɪˌspɑnsəˈbɪləti fɔr/ (phr, B2): nhận toàn bộ trách nhiệm về. Ví dụ: I take full responsibility for the delay (Tôi nhận toàn bộ trách nhiệm về sự chậm trễ này). - **I am writing to apologize for sending the wrong report to our client last week.**: Tôi viết thư này để xin lỗi vì tuần trước đã gửi nhầm báo cáo cho khách hàng của chúng ta. (không viết "for apologize"). - **The report showed the wrong prices for five of our products.**: Bản báo cáo ghi sai giá của năm sản phẩm của chúng ta. (nói rõ sai cái gì). - **As a result, the client may lose trust in our company.**: Vì vậy, khách hàng có thể mất lòng tin vào công ty chúng ta. (hậu quả cụ thể, không viết chung chung "may have caused problems"). - **I had a high fever that day, so I did not check the file carefully.**: Hôm đó tôi bị sốt cao nên đã không kiểm tra kỹ tệp. (lý do hợp lý; đừng đổ cho "quá nhiều việc"). - **If I feel unwell in the future, I will ask for a day off.**: Sau này nếu thấy không khỏe, tôi sẽ xin nghỉ một ngày. (lời hứa hợp lý với sếp). - **I have already contacted the client and sent the correct report.**: Tôi đã liên hệ với khách hàng và gửi lại bản báo cáo đúng. (giải pháp: gửi lại report cho client). - **From now on, I will check every document carefully before I send it.**: Từ giờ trở đi, tôi sẽ kiểm tra kỹ mọi tài liệu trước khi gửi. - **I will take full responsibility for this mistake.**: Tôi sẽ nhận toàn bộ trách nhiệm về sai sót này. (I take full responsibility … ở hiện tại đơn cũng đúng). ### Bài mẫu: thư xin dời phỏng vấn (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** You have a job interview at a bookshop this Thursday, but you cannot go because you had an accident. Write a letter to the manager. In your letter, you should apologize, explain your situation and ask for another interview. Write at least 120 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Mr. Harris, **I am writing to apologize because I cannot attend the interview for the sales assistant position on Thursday morning.** **Yesterday evening, a car hit my motorbike at a crossroads, and I broke my right arm.** I had to stay in hospital overnight, and the doctor says I need to rest for three days. I have attached a copy of the doctor's certificate. **I am very sorry for any trouble this may cause. I am still very interested in the position.** **Is it possible for me to have another interview at 9 a.m. next Monday? Please let me know if it is convenient for you.** I can also come on another day if Monday is not suitable. Thank you for your understanding. I look forward to hearing from you. Yours sincerely, #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Bạn có buổi phỏng vấn xin việc ở một hiệu sách vào thứ Năm tuần này nhưng không đi được vì bị tai nạn. Hãy viết thư cho quản lý: xin lỗi, giải thích tình huống và xin một buổi phỏng vấn khác. Viết ít nhất 120 từ. Kính gửi ông Harris, (gửi quản lý: Mr. + họ, không cần chữ "manager") **Tôi viết thư này để xin lỗi vì không thể tham dự buổi phỏng vấn vị trí nhân viên bán hàng vào sáng thứ Năm. (ý 1: xin lỗi; giữ đúng mốc "this week" của đề)** **Tối hôm qua, một chiếc ô tô đâm vào xe máy của tôi ở ngã tư, và tôi bị gãy tay phải. (ý 2: nói cụ thể tai nạn gì)** Tôi phải ở lại bệnh viện qua đêm, và bác sĩ nói tôi cần nghỉ ngơi ba ngày. Tôi đã đính kèm bản sao giấy chứng nhận của bác sĩ. **Tôi rất xin lỗi vì những phiền phức việc này có thể gây ra. Tôi vẫn rất quan tâm đến vị trí này.** **Tôi có thể được phỏng vấn lại lúc 9 giờ sáng thứ Hai tuần sau không? (ý 3: đề xuất ngày bằng câu xin phép) Xin ông cho tôi biết thời gian đó có thuận tiện không.** Nếu thứ Hai không phù hợp, tôi cũng có thể đến vào ngày khác. Cảm ơn ông đã thông cảm. Tôi mong nhận được hồi âm của ông. Trân trọng, (để trống dòng tên; không ghi tên thật) - **I am writing to apologize because I cannot attend the interview for the sales assistant position on Thursday morning.**: Tôi viết thư này để xin lỗi vì không thể tham dự buổi phỏng vấn vị trí nhân viên bán hàng vào sáng thứ Năm. (ý 1: xin lỗi; giữ đúng mốc "this week" của đề). - **Yesterday evening, a car hit my motorbike at a crossroads, and I broke my right arm.**: Tối hôm qua, một chiếc ô tô đâm vào xe máy của tôi ở ngã tư, và tôi bị gãy tay phải. (ý 2: nói cụ thể tai nạn gì). - **I am very sorry for any trouble this may cause. I am still very interested in the position.**: Tôi rất xin lỗi vì những phiền phức việc này có thể gây ra. Tôi vẫn rất quan tâm đến vị trí này. - **Is it possible for me to have another interview at 9 a.m. next Monday? Please let me know if it is convenient for you.**: Tôi có thể được phỏng vấn lại lúc 9 giờ sáng thứ Hai tuần sau không? (ý 3: đề xuất ngày bằng câu xin phép) Xin ông cho tôi biết thời gian đó có thuận tiện không. ### Bài mẫu: thư xin lỗi gửi sếp (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** You sent a client a report with the wrong prices last week. Write a letter of apology to your boss. In your letter, you should apologize, explain what went wrong and say what you will do to make up for it. Write at least 120 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Ms. Taylor, I hope this letter finds you in good health. **I am writing to apologize for sending the wrong report to our client, Green Home, last Tuesday.** The report showed last year's prices and listed two sold-out products as in stock. As a result, the client ordered goods that we cannot deliver, and this may damage our company's image. I had a high fever that day, so I did not check the file carefully. **To make up for this, I have already called the client and sent the correct report.** I will also offer them a discount voucher for their next order. **From now on, I will use a checklist before I send any document.** **I take full responsibility for this mistake.** Thank you for your understanding. Yours sincerely, #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Tuần trước bạn gửi cho khách hàng một bản báo cáo ghi sai giá. Hãy viết thư xin lỗi sếp: xin lỗi, giải thích chuyện gì đã sai và nói bạn sẽ làm gì để bù đắp. Viết ít nhất 120 từ. Kính gửi bà Taylor, (thư gửi sếp là thư trang trọng, không dùng Hi) Tôi mong khi nhận thư này bà vẫn khỏe. (câu hỏi thăm sau lời chào) **Tôi viết thư này để xin lỗi vì thứ Ba tuần trước đã gửi nhầm báo cáo cho khách hàng của chúng ta là công ty Green Home. (ý 1: xin lỗi)** Bản báo cáo ghi giá của năm ngoái và ghi hai sản phẩm đã hết hàng là còn hàng. (ý 2: nói rõ sai gì) Vì vậy, khách hàng đã đặt những món hàng chúng ta không giao được, và điều này có thể làm hại hình ảnh công ty. (hậu quả cụ thể) Hôm đó tôi bị sốt cao nên đã không kiểm tra kỹ tệp. (lý do hợp lý với sếp) **Để bù đắp, tôi đã gọi điện cho khách hàng và gửi lại bản báo cáo đúng. (ý 3: bù đắp)** Tôi cũng sẽ tặng họ một phiếu giảm giá cho đơn hàng tiếp theo. **Từ giờ trở đi, tôi sẽ dùng danh sách kiểm tra trước khi gửi bất kỳ tài liệu nào.** **Tôi nhận toàn bộ trách nhiệm về sai sót này.** Cảm ơn bà đã thông cảm. Trân trọng, (để trống dòng tên; không ghi tên thật) - **I am writing to apologize for sending the wrong report to our client, Green Home, last Tuesday.**: Tôi viết thư này để xin lỗi vì thứ Ba tuần trước đã gửi nhầm báo cáo cho khách hàng của chúng ta là công ty Green Home. (ý 1: xin lỗi). - **To make up for this, I have already called the client and sent the correct report.**: Để bù đắp, tôi đã gọi điện cho khách hàng và gửi lại bản báo cáo đúng. (ý 3: bù đắp). - **From now on, I will use a checklist before I send any document.**: Từ giờ trở đi, tôi sẽ dùng danh sách kiểm tra trước khi gửi bất kỳ tài liệu nào. - **I take full responsibility for this mistake.**: Tôi nhận toàn bộ trách nhiệm về sai sót này. ### Bài mẫu: Lợi ích của việc học ở thư viện (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write a paragraph of about 100 words. Topic sentence: Studying in a public library brings students several benefits. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Studying in a public library brings students several benefits.** **First of all, a library is a quiet place to study.** There is no TV, and nobody asks students to do housework. As a result, they can concentrate and finish their homework faster than at home. **Secondly, students can use many useful books for free.** A good dictionary or a set of exam practice books can be expensive. In the library, students can read these books instead of buying them. **Last but not least, a library is a good place to meet people with the same goal.** For example, students may see their classmates there and form a study group. They can explain difficult lessons to each other and stay motivated. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Viết một đoạn văn khoảng 100 từ. Câu chủ đề: Học ở thư viện công cộng mang lại cho học sinh nhiều lợi ích. **Học ở thư viện công cộng mang lại cho học sinh nhiều lợi ích. (câu chủ đề: topic + controlling idea)** **Trước hết, thư viện là một nơi yên tĩnh để học. (ý 1)** Ở đó không có ti vi, và không ai bảo học sinh làm việc nhà. (giải thích) Nhờ vậy, các em có thể tập trung và làm xong bài tập nhanh hơn ở nhà. (kết quả) **Thứ hai, học sinh có thể dùng nhiều sách hữu ích miễn phí. (ý 2)** Một cuốn từ điển tốt hay một bộ sách luyện thi có thể khá mắc (đắt). (giải thích) Ở thư viện, học sinh có thể đọc những cuốn sách này thay vì phải mua. (ví dụ cụ thể) **Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, thư viện là nơi tốt để gặp những người có cùng mục tiêu. (ý 3)** Ví dụ, học sinh có thể gặp bạn học ở đó và lập một nhóm học tập. (ví dụ) Các em có thể giảng cho nhau những bài khó và giữ được động lực. (giải thích thêm) - **Studying in a public library brings students several benefits.**: Học ở thư viện công cộng mang lại cho học sinh nhiều lợi ích. (câu chủ đề: topic + controlling idea). - **First of all, a library is a quiet place to study.**: Trước hết, thư viện là một nơi yên tĩnh để học. (ý 1). - **Secondly, students can use many useful books for free.**: Thứ hai, học sinh có thể dùng nhiều sách hữu ích miễn phí. (ý 2). - **Last but not least, a library is a good place to meet people with the same goal.**: Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, thư viện là nơi tốt để gặp những người có cùng mục tiêu. (ý 3). ### Bài mẫu: thư hỏi thông tin (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write a formal letter of at least 120 words to ask for information about an English course. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Sir or Madam, **I am writing to ask for information about your evening English course.** I am a university student, and I would like to take the B1 class in July. **Could you please tell me the start date and the class hours?** **I also need to know the tuition fee and whether the books are included.** Is it possible to pay in two installments? Please contact me by email or by phone. Could you also tell me how many students are in each class? **I would like to know if there is a placement test before the course starts.** A short brochure by email would help me decide. I hope to receive your reply within a week. Yours faithfully, Tran Minh Anh #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Thư trang trọng ít nhất 120 từ, hỏi thông tin về một khóa học tiếng Anh. Kính gửi Ông hoặc Bà, **Tôi viết thư để hỏi thông tin về khóa tiếng Anh buổi tối của quý vị.** Tôi là sinh viên đại học, và tôi muốn học lớp B1 vào tháng Bảy. **Quý vị cho tôi biết ngày khai giảng và giờ học được không?** **Tôi cũng cần biết học phí và sách đã gồm trong học phí chưa.** Tôi có thể đóng học phí làm hai lần được không? Xin liên hệ với tôi qua email hoặc điện thoại. Quý vị cho tôi biết mỗi lớp có bao nhiêu học viên được không? **Tôi muốn biết có bài kiểm tra xếp lớp trước khi khóa học bắt đầu không.** Một tờ giới thiệu ngắn qua email sẽ giúp tôi quyết định. Tôi mong nhận được hồi âm trong vòng một tuần. Trân trọng, Trần Minh Anh - **I am writing to ask for information about your evening English course.**: Tôi viết thư để hỏi thông tin về khóa tiếng Anh buổi tối của quý vị. - **Could you please tell me the start date and the class hours?**: Quý vị cho tôi biết ngày khai giảng và giờ học được không? - **I also need to know the tuition fee and whether the books are included.**: Tôi cũng cần biết học phí và sách đã gồm trong học phí chưa. - **I would like to know if there is a placement test before the course starts.**: Tôi muốn biết có bài kiểm tra xếp lớp trước khi khóa học bắt đầu không. ### Bài mẫu: thư phàn nàn (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write a formal letter of at least 120 words to complain about a hotel room. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Manager, **I am writing to complain about my stay at your hotel last weekend.** I stayed in room 305 from Friday to Sunday. **I booked a quiet double room, but the room was next to a noisy street.** Because of the noise, I could not sleep well on either night. The air conditioner did not work, and the bathroom was not clean. I told the receptionist, but nobody came to help. I had paid for a quiet room, so I expected a better standard. **I am afraid that the room was not as advertised.** **I would be grateful if you could refund part of the payment.** Please find a copy of my receipt attached. I look forward to your reply. Yours faithfully, Le Thu Ha #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Thư trang trọng ít nhất 120 từ, phàn nàn về phòng khách sạn. Kính gửi Quản lý, **Tôi viết thư để phàn nàn về thời gian tôi ở khách sạn của quý vị cuối tuần trước.** Tôi ở phòng 305 từ thứ Sáu đến chủ nhật. **Tôi đã đặt một phòng đôi yên tĩnh, nhưng phòng lại sát đường ồn ào.** Vì tiếng ồn, cả hai đêm tôi đều không ngủ ngon. Máy lạnh không chạy, và phòng tắm không sạch. Tôi đã nói với lễ tân, nhưng không ai đến giúp. Tôi đã trả tiền cho phòng yên tĩnh, nên tôi kỳ vọng tiêu chuẩn tốt hơn. **Tôi e rằng phòng không như quảng cáo.** **Tôi sẽ rất biết ơn nếu quý vị hoàn lại một phần tiền.** Xin xem bản sao hóa đơn tôi đính kèm. Tôi mong nhận được hồi âm. Trân trọng, Lê Thu Hà - **I am writing to complain about my stay at your hotel last weekend.**: Tôi viết thư để phàn nàn về thời gian tôi ở khách sạn của quý vị cuối tuần trước. - **I booked a quiet double room, but the room was next to a noisy street.**: Tôi đã đặt một phòng đôi yên tĩnh, nhưng phòng lại sát đường ồn ào. - **I am afraid that the room was not as advertised.**: Tôi e rằng phòng không như quảng cáo. - **I would be grateful if you could refund part of the payment.**: Tôi sẽ rất biết ơn nếu quý vị hoàn lại một phần tiền. ### Bài mẫu: đơn xin việc (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Write a formal letter of at least 120 words to apply for a part-time job. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Ms. Nguyen, **I am writing to apply for the part-time receptionist position advertised on your website.** I am a second-year student, and I can work on weekday evenings. **I have two years of experience as a volunteer at a local library.** I am polite, and I can use a computer well. I can also speak English at B1 level and answer simple phone calls. I am hard-working, and I learn new tasks quickly. I can start immediately if I am selected. **I have attached my CV and a copy of my English certificate.** **I would be grateful if you could consider my application.** I am available for an interview next week. I look forward to hearing from you. Yours sincerely, Pham Gia Bao #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Thư trang trọng ít nhất 120 từ, xin việc làm thêm. Kính gửi cô Nguyễn, **Tôi viết thư để ứng tuyển vị trí lễ tân bán thời gian được đăng trên trang web của quý công ty.** Tôi là sinh viên năm hai, và tôi có thể làm các buổi tối trong tuần. **Tôi có hai năm kinh nghiệm làm tình nguyện ở một thư viện địa phương.** Tôi lịch sự, và tôi dùng máy tính thành thạo. Tôi cũng nói được tiếng Anh trình độ B1 và trả lời các cuộc gọi đơn giản. Tôi chăm chỉ, và tôi học việc mới nhanh. Tôi có thể bắt đầu ngay nếu được chọn. **Tôi đã đính kèm sơ yếu lý lịch và bản sao chứng chỉ tiếng Anh.** **Tôi sẽ rất biết ơn nếu cô xem xét đơn của tôi.** Tôi có thể đi phỏng vấn vào tuần sau. Tôi mong nhận được hồi âm. Trân trọng, Phạm Gia Bảo - **I am writing to apply for the part-time receptionist position advertised on your website.**: Tôi viết thư để ứng tuyển vị trí lễ tân bán thời gian được đăng trên trang web của quý công ty. - **I have two years of experience as a volunteer at a local library.**: Tôi có hai năm kinh nghiệm làm tình nguyện ở một thư viện địa phương. - **I have attached my CV and a copy of my English certificate.**: Tôi đã đính kèm sơ yếu lý lịch và bản sao chứng chỉ tiếng Anh. - **I would be grateful if you could consider my application.**: Tôi sẽ rất biết ơn nếu cô xem xét đơn của tôi. ### Viết luận (Writing Task 2) (18 mục) - **Over the last few decades, obesity has become a serious problem.**: Vài thập kỷ qua, béo phì đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng. - **In this essay, I will discuss both the advantages and disadvantages.**: Trong bài luận này, tôi sẽ bàn về cả ưu điểm và nhược điểm. - **Personally, I completely agree with this statement.**: Cá nhân tôi hoàn toàn đồng ý với nhận định này. - **While some people argue that money is important, I believe that health matters more.**: Trong khi một số người cho rằng tiền quan trọng, tôi tin rằng sức khỏe quan trọng hơn. - **This essay will examine the main causes and propose effective solutions.**: Bài luận này sẽ phân tích các nguyên nhân chính và đề xuất giải pháp hiệu quả. - **On the one hand, there are several major benefits.**: Một mặt, có một vài lợi ích lớn. - **The most important factor is that it saves time.**: Yếu tố quan trọng nhất là nó tiết kiệm thời gian. - **This means that people can work from anywhere.**: Điều này có nghĩa là mọi người có thể làm việc ở bất cứ đâu. - **The government should impose strict laws.**: Chính phủ nên ban hành luật nghiêm khắc. - **Individuals need to maintain a balanced diet.**: Mỗi cá nhân cần duy trì chế độ ăn cân bằng. - **In conclusion, it has both positive and negative effects.**: Tóm lại, nó có cả tác động tích cực lẫn tiêu cực. - **We should maximize its benefits and minimize its drawbacks.**: Chúng ta nên tận dụng tối đa lợi ích và giảm thiểu nhược điểm của nó. - **The responsibility lies with both the government and individuals.**: Trách nhiệm thuộc về cả chính phủ lẫn mỗi cá nhân. - **One of the most serious problems is air pollution.**: Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất là ô nhiễm không khí. - **This problem is caused by two main factors.**: Vấn đề này do hai yếu tố chính gây ra. - **The first solution is that the government should invest in buses.**: Giải pháp thứ nhất là chính phủ nên đầu tư cho xe buýt. - **People should also play their part by using less plastic.**: Mọi người cũng nên góp phần bằng cách dùng ít nhựa hơn. - **Only when both sides act can the problem be solved.**: Chỉ khi cả hai phía hành động thì vấn đề mới được giải quyết. ### Bài mẫu: thư xin gia hạn bài luận (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** You hurt your back at home and will miss classes this week. Write a letter to your professor. In your letter, you should explain your situation, ask for more time for your essay and say how you will catch up with the lessons. Write at least 120 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Dear Professor Wilson, **I'm writing to let you know that I cannot attend your classes this week.** On Sunday, I fell down the stairs at home and hurt my back. I went to the hospital, and the doctor told me to stay in bed for five days. I have attached a copy of the doctor's certificate. **I'm afraid I also need to ask for an extension for my marketing essay.** **Is it possible for me to submit it next Wednesday?** **Until then, my classmate is going to record the lectures for me.** I will also catch up on the reading at home. I hope to be back in class next Monday. Thank you very much for your understanding, and I look forward to hearing a response from you soon. Yours sincerely, #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Bạn bị đau lưng ở nhà và sẽ nghỉ học tuần này. Hãy viết thư cho giáo sư: giải thích tình huống, xin thêm thời gian làm bài luận và nói bạn sẽ theo kịp bài học thế nào. Viết ít nhất 120 từ. Kính gửi giáo sư Wilson, (Dear + danh xưng + họ, có dấu phẩy) **Em viết thư để báo thầy biết rằng tuần này em không thể đi học. (lý do viết thư)** Hôm Chủ nhật, em bị té cầu thang ở nhà và bị đau lưng. (ý 1: tình huống cụ thể) Em đã đến bệnh viện, và bác sĩ bảo em nằm nghỉ năm ngày. (chi tiết bổ trợ) Em đã đính kèm bản sao giấy chứng nhận của bác sĩ. **Em e rằng em cũng cần xin gia hạn bài luận môn marketing. (ý 2: xin gia hạn)** **Em có thể nộp bài vào thứ Tư tuần sau được không ạ? (câu xin phép)** **Trong thời gian đó, bạn cùng học sẽ ghi âm các bài giảng giúp em. (ý 3: cách theo kịp bài học)** Em cũng sẽ đọc bù phần bài đọc ở nhà. (bài đọc dùng catch up on, không dùng submit) Em hy vọng sẽ đi học lại vào thứ Hai tuần sau. Em cảm ơn thầy rất nhiều vì đã thông cảm, và em mong sớm nhận được hồi âm của thầy. (câu đóng thư) Trân trọng, (để trống dòng tên vì đề không cho tên; không ghi tên thật) - **I'm writing to let you know that I cannot attend your classes this week.**: Em viết thư để báo thầy biết rằng tuần này em không thể đi học. (lý do viết thư). - **I'm afraid I also need to ask for an extension for my marketing essay.**: Em e rằng em cũng cần xin gia hạn bài luận môn marketing. (ý 2: xin gia hạn). - **Is it possible for me to submit it next Wednesday?**: Em có thể nộp bài vào thứ Tư tuần sau được không ạ? (câu xin phép). - **Until then, my classmate is going to record the lectures for me.**: Trong thời gian đó, bạn cùng học sẽ ghi âm các bài giảng giúp em. (ý 3: cách theo kịp bài học). ### Luận: yêu cầu chung và nhận diện đề lợi – hại (5 mục) #### Bài luận trong đề thi Bài thi Viết dài 60 phút, gồm hai task. **Task 2 là bài luận: nên dành 40 phút, viết ít nhất 250 từ, chiếm 20/30 điểm phần Viết** (thư ở Task 1 chiếm 10/30). Bài luận được chấm theo bốn tiêu chí: Task fulfillment, Organization, Vocabulary, Grammar. Đề luận rơi vào một trong bốn dạng: **lợi – hại** (advantages – disadvantages); **nguyên nhân hoặc vấn đề – giải pháp** (causes/problems – solutions); **ý kiến đồng ý hay không đồng ý** (opinion); **dạng kết hợp** (mixed type, đề có hai câu hỏi). Bài này học dạng lợi – hại. Bài luận gồm **mở bài, hai đoạn thân và kết bài**. Mở bài có các câu dẫn chung (general statements) và câu luận đề (thesis statement) nêu ý chính của bài. Mỗi đoạn thân phát triển một ý con (subtopic), ví dụ một đoạn về lợi ích, một đoạn về bất lợi. Kết bài tóm tắt các ý chính đã bàn ở thân bài. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** luôn viết đúng bốn đoạn như trên. Bài thiếu số từ bị trừ điểm trước khi được chấm các tiêu chí khác, thiếu càng nhiều thì bị trừ càng nhiều. Đề chỉ ghi "You should write at least 250 words". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** còn thời gian thì cứ viết tiếp, khoảng 250–270 từ trở lên. Viết dài rồi cắt bớt dễ hơn là gần hết giờ mà còn thiếu nhiều từ. **Phần khó nhất là nghĩ ý.** **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đề có thể ra chủ đề rất mới (vd. tàu điện trên cao, thực phẩm chế phẩm sinh học); chủ đề môi trường như đa dạng sinh học, thiếu nước, thực phẩm xanh gặp khá nhiều trong các đề gần đây. Hãy đọc tin tức thường xuyên và tập nghĩ ý cho chủ đề lạ. **Lỗi hay gặp:** bài chỉ khoảng 145 từ, thiếu gần 100 từ; bài bỏ dở, mới ghi "main idea" rồi dừng. Bài chưa xong hoặc thiếu nhiều từ thì mất rất nhiều điểm, nên hãy giữ giờ để viết trọn bốn đoạn. #### Nhận diện đề lợi – hại Đề luận luôn nằm trong một ô. Trong ô có **câu dẫn** (nêu một xu hướng, hoặc ý kiến của hai phía) rồi mới tới **câu yêu cầu**. Hãy đọc kỹ và hiểu đúng từng câu trước khi lên ý; vd. "merits" nghĩa là ưu điểm, cùng nghĩa với advantages. **Gạch chân advantages và disadvantages** trong đề. Thấy cặp từ này (hoặc từ cùng nghĩa như merits, benefits, drawbacks) thì viết theo khung lợi – hại. Ba cách hỏi thường gặp của dạng này: "What are the advantages and disadvantages of …?"; "Do you think the advantages outweigh the disadvantages?"; "Discuss the advantages and disadvantages and give your opinion." Hai cách sau yêu cầu nêu ý kiến riêng; riêng câu hỏi "outweigh" cần trả lời rõ lợi ích có lớn hơn bất lợi hay không. Khung bài ở nhóm sau luôn có một câu ý kiến ở kết bài nên dùng được cho cả ba cách. **Ví dụ đề:** "Many young people now prefer to buy second-hand clothes. Some think it saves money, while others say it brings some problems. Write an essay to discuss the advantages and disadvantages of buying second-hand clothes." Câu 1 và câu 2 là câu dẫn; câu 3 là câu yêu cầu, có advantages và disadvantages, nên đây là đề lợi – hại. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **merit** /ˈmɛrɪt/ (n, C1) ưu điểm (cùng nghĩa advantage). Ví dụ: Group projects have some merits for shy students (Các dự án nhóm có một số ưu điểm đối với học sinh nhút nhát). - **drawback** /ˈdrɔˌbæk/ (n, C1) nhược điểm, mặt hạn chế. Ví dụ: The only drawback of the new phone is its price (Nhược điểm duy nhất của chiếc điện thoại mới là giá của nó). - **advantage** /ədˈvæntɪdʒ/ (n, A2): lợi ích, thuận lợi. Ví dụ: One advantage of living near school is that you can walk there (Một thuận lợi của việc sống gần trường là bạn có thể đi bộ tới đó). - **outweigh** /ˌaʊtˈweɪ/ (v, B1): lớn hơn, nặng hơn (về tầm quan trọng). Ví dụ: I think the benefits of the new park outweigh the costs (Tôi nghĩ lợi ích của công viên mới lớn hơn chi phí). - **What are the advantages and disadvantages of …?**: … có những lợi ích và bất lợi gì? (cách hỏi 1 của dạng lợi – hại). Ví dụ: What are the advantages and disadvantages of living in a big city? (Sống ở thành phố lớn có những lợi ích và bất lợi gì?). - **Do you think the advantages outweigh the disadvantages?**: Bạn có nghĩ lợi ích nhiều hơn bất lợi không? (cách hỏi 2: phải nêu ý kiến). Ví dụ: Do you think the advantages of online games outweigh the disadvantages? (Bạn có nghĩ lợi ích của trò chơi trực tuyến nhiều hơn bất lợi không?). - **Discuss the advantages and disadvantages and give your opinion.**: Hãy bàn về lợi ích, bất lợi và nêu ý kiến của bạn. (cách hỏi 3: phải nêu ý kiến). Ví dụ: Discuss the advantages and disadvantages of working from home and give your opinion (Hãy bàn về lợi ích, bất lợi của việc làm việc tại nhà và nêu ý kiến của bạn). ### Luận lợi – hại: lên ý và khung bốn đoạn (12 mục) #### Quy trình lên ý **Bước 1:** xem lại khung bài lợi – hại. **Bước 2:** liệt kê ba lợi ích và ba bất lợi (hoặc ba lợi, hai hại) dưới dạng ý chính. **Bước 3:** nhìn vào các keyword để viết thẳng thành bài bằng tiếng Anh. Khi brainstorm, **chỉ ghi keyword**, không viết cả câu dài. Ví dụ với chủ đề làm việc tại nhà: lợi – no travel time, flexible hours, more family time; hại – loneliness, home distractions, longer working hours. **Lỗi hay gặp:** nghĩ và viết cả bài bằng tiếng Việt rồi mới dịch sang tiếng Anh. Đây không phải cách làm bài thi: tốn thời gian và câu dịch thường gượng. Hãy ghi keyword tiếng Anh rồi triển khai. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** tỉ lệ ý đẹp nhất là 3 lợi – 3 hại, hoặc 3 lợi – 2 hại. Không viết lệch kiểu 1 lợi – 3 hại hay 4 hại. #### Khung bốn đoạn **Mở bài (3–4 câu).** Câu 1: nhận định chung về chủ đề (general view). Câu 2: viết lại câu trong ô đề bằng từ của mình (paraphrased statement). Câu 3: "[Chủ đề] has both advantages and disadvantages." Câu 4: "This essay will discuss these issues in detail." **Thân bài 1 – lợi ích (10–12 câu).** Câu chủ đề nêu số lợi ích: "There are three advantages of [chủ đề]." Tiếp theo: Firstly, lợi ích 1 + giải thích/ví dụ. Secondly, lợi ích 2 + giải thích/ví dụ. Finally, lợi ích 3 + giải thích/ví dụ. **Thân bài 2 – bất lợi (10–12 câu).** Câu chủ đề nêu số bất lợi: "There are three disadvantages of [chủ đề]." Tiếp theo là từng bất lợi, mỗi bất lợi có giải thích hoặc ví dụ. Câu chủ đề có thể dùng "There are some / many / three …". **Kết bài (1–2 câu).** "In short, [chủ đề] has both advantages and disadvantages." Rồi nêu ý kiến ("In my opinion, …") hoặc đưa lời khuyên ("It is suggested that …"). **Luôn viết lợi trước, hại sau,** không đảo thứ tự. Mỗi đoạn thân viết liền thành một đoạn; trong dàn ý có thể xuống dòng chỉ để thấy rõ số ý. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** các câu khung (câu 3 và câu 4 của mở bài, câu chủ đề của hai đoạn thân, câu "In short" của kết bài) viết y nguyên, chỉ thay [chủ đề] bằng chủ đề của đề. Phần còn lại tự viết theo nội dung đề. #### Thân bài: luận điểm, giải thích, từ nối Mỗi luận điểm phải có **câu giải thích hoặc ví dụ** đi kèm, không liệt kê trơn. Giữa hai từ nối thường có 2–3 câu, có khi 4 câu. Liệt kê trơn thì đoạn văn thiếu ý và bài thiếu từ. Ví dụ không bắt buộc ở mọi luận điểm, nhưng nên có để phát triển ý. **Hai dãy từ nối hay dùng:** đoạn lợi dùng Firstly → Secondly → Finally; đoạn hại có thể dùng The biggest problem → Also hoặc Another issue → Last but not least. Trong một đoạn, hãy dùng nhất quán một dãy; đừng mở bằng "First" rồi chuyển sang "Secondly". **Tính thống nhất (unity):** mỗi đoạn thân chỉ bàn một ý con; đoạn lợi không chen ý hại. Câu chủ đề của đoạn nêu một ý chính. **Tính liên kết (coherence):** từ nối và trình tự hợp lý giúp các câu đi liền mạch. #### Kết bài Kết bài 1–2 câu: câu tóm tắt "In short, … has both advantages and disadvantages." rồi một câu nêu ý kiến hoặc lời khuyên. Nếu viết thêm thì phải **bám đúng chủ đề của đề**; vd. đề về mua sắm trực tuyến thì đừng chuyển sang bàn về mua sắm ở cửa hàng. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **brainstorm** /ˈbreɪnˌstɔrm/ (v, B2) động não, nghĩ nhanh nhiều ý. Ví dụ: Spend five minutes brainstorming ideas before you write (Hãy dành năm phút để nghĩ ý trước khi viết). - **subtopic** /ˈsʌbˌtɑpɪk/ (n, C1) ý con, chủ đề nhỏ. Ví dụ: The first body paragraph covers one subtopic: the advantages (Đoạn thân thứ nhất bàn một ý con: các lợi ích). - **issue** /ˈɪʃu/ (n, B1): vấn đề. Ví dụ: Noise is a serious issue in shared rooms (Tiếng ồn là một vấn đề nghiêm trọng trong phòng ở chung). - **The biggest problem is that …**: Vấn đề lớn nhất là … (mở bất lợi đầu tiên). Ví dụ: The biggest problem is that group meetings take a lot of time (Vấn đề lớn nhất là các buổi họp nhóm tốn nhiều thời gian). - **Another issue is …** /əˈnʌðər ˈɪʃuː ɪz/: Một vấn đề khác là … (mở bất lợi tiếp theo). Ví dụ: Another issue is that some members do not do their part (Một vấn đề khác là một số thành viên không làm phần việc của mình). - **It is suggested that …**: Nên …; có đề xuất rằng … (đưa lời khuyên ở kết bài). Ví dụ: It is suggested that students should choose their group members carefully (Học sinh nên chọn thành viên nhóm một cách cẩn thận). - **Studying in groups has both advantages and disadvantages.**: Học nhóm có cả lợi ích lẫn bất lợi. (câu 3 của mở bài: thay chủ đề của đề vào). - **This essay will discuss these issues in detail.**: Bài luận này sẽ bàn chi tiết về những vấn đề này. (câu 4 của mở bài: viết y nguyên). - **There are three advantages of studying in groups.**: Học nhóm có ba lợi ích. (câu chủ đề của đoạn thân 1: nêu số lợi ích). - **There are three disadvantages of studying in groups.**: Học nhóm có ba bất lợi. (câu chủ đề của đoạn thân 2: nêu số bất lợi). - **Firstly, group members can share ideas. For example, one person may explain a difficult lesson to the others.**: Thứ nhất, các thành viên có thể chia sẻ ý tưởng. Ví dụ, một người có thể giảng lại bài khó cho những người khác. (lỗi cần tránh: nêu luận điểm rồi chuyển ngay sang ý khác, không giải thích). - **In short, studying in groups has both advantages and disadvantages.**: Tóm lại, học nhóm có cả lợi ích lẫn bất lợi. (câu đầu của kết bài: viết theo khung). - **In my opinion, group study is useful if every member does their part.**: Theo tôi, học nhóm có ích nếu mọi thành viên đều làm phần việc của mình. (câu nêu ý kiến ở kết bài). - **I note my main ideas as English keywords before I write.**: Tôi ghi ý chính bằng từ khóa tiếng Anh trước khi viết. (lỗi cần tránh: viết cả bài bằng tiếng Việt rồi dịch). ### Luận lợi – hại: viết mở bài (9 mục) #### Bốn câu mở bài **Câu 1 – nhận định chung (general view):** dẫn từ bối cảnh rộng, không nhảy ngay vào chủ đề. Vd. đề về học nhóm thì câu 1 có thể nói về việc học ở đại học ngày nay. **Câu 2 – viết lại câu đề (paraphrased statement):** viết lại câu dẫn trong ô bằng từ khái quát hoặc từ đồng nghĩa: books → reading materials (tài liệu đọc), air tickets → fares (tiền vé), groceries → food. Câu 2 có thể nối với câu 1 bằng "As a result". Chép nguyên câu trong đề thì phần chép không được tính vào số từ, nên hãy đổi cấu trúc hoặc dùng từ đồng nghĩa. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu không đổi được cả câu thì đổi được vài cụm cũng tốt; tên chủ đề thì giữ nguyên được. **Câu 3 – luận đề (thesis statement):** thay [chủ đề] bằng chủ đề thật. Có thể viết kiểu khác: "While convenience foods offer several benefits, they also come with certain drawbacks." **Câu 4 – câu nêu hướng bài (outlining sentence):** viết y nguyên "This essay will discuss these issues in detail." **Không lặp ý giữa các câu.** Nếu câu 2 đã nói "this trend brings many problems" thì câu 3 không nói lại "has many problems"; câu 3 chỉ nêu cả hai mặt. **Lỗi hay gặp:** dịch từng chữ của đề. "Air tickets" là vé máy bay, không phải "vé không khí". "Convenience food" là đồ ăn tiện lợi, chế biến sẵn (mì gói, đồ hộp, cơm hộp đông lạnh…), rộng hơn "fast food" (đồ ăn nhanh); viết "convenience food", không viết "convenient food". #### Ví dụ mở bài **Đề:** "Working from home is becoming more and more common. Some workers enjoy it, while others say it causes many problems. Discuss the advantages and disadvantages of working from home." **Mở bài:** Thanks to fast internet and video calls, many jobs no longer need a fixed office. As a result, a growing number of employees now do their work from their own houses. Working from home has both advantages and disadvantages. This essay will discuss these issues in detail. **Phân tích:** câu 1 nói về internet và công việc nói chung. Câu 2 đổi "working from home is becoming more and more common" thành "a growing number of employees now do their work from their own houses". Câu 2 không nhắc "many problems" nên câu 3 không bị lặp ý. Câu 4 giữ y nguyên. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **general view** /ˈdʒɛnərəl vju/ (n, B1) nhận định chung (câu 1 của mở bài). Ví dụ: Start your introduction with a general view on the topic (Hãy mở đầu phần mở bài bằng một nhận định chung về chủ đề). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **keep up with** /kip ʌp wɪð/ (phr v, B1) theo kịp. Ví dụ: Busy workers find it hard to keep up with their daily tasks (Người lao động bận rộn thấy khó theo kịp công việc hằng ngày). - **readily available** /ˌrɛdəli əˈveɪləbəl/ (phr, B2) có sẵn, dễ mua. Ví dụ: Bottled water is readily available in every shop (Nước đóng chai có sẵn ở mọi cửa hàng). - **air ticket** /ɛr ˈtɪkɪt/ (n, A2) vé máy bay. Ví dụ: He booked an air ticket to Da Nang online (Anh ấy đặt vé máy bay đi Đà Nẵng qua mạng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **groceries** /ˈɡroʊsəriz/ (n, B1) thực phẩm, hàng tạp hóa mua hằng ngày. Ví dụ: We buy groceries every Sunday morning (Chúng tôi mua thực phẩm vào mỗi sáng Chủ nhật). - **thesis statement** /ˈθisɪs ˈsteɪtmənt/ (n, C1): câu luận đề (nêu ý chính của bài). Ví dụ: The thesis statement tells the reader what the essay is about (Câu luận đề cho người đọc biết bài luận nói về điều gì). - **fast food** /fæst fud/ (n, A2): đồ ăn nhanh. Ví dụ: Burgers and fried chicken are fast food (Bánh mì kẹp thịt và gà chiên là đồ ăn nhanh). - **the rise of** /ðə raɪz ʌv/ (phr, B2): sự gia tăng, sự phát triển của. Ví dụ: The rise of food delivery apps has changed how people eat (Sự phát triển của các ứng dụng giao đồ ăn đã thay đổi cách mọi người ăn uống). - **fare** /fɛr/ (n, B2): tiền vé, giá vé. Ví dụ: Bus fares are cheaper for students (Giá vé xe buýt rẻ hơn cho sinh viên). - **stationery** /ˈsteɪʃəˌnɛri/ (n, B2): văn phòng phẩm. Ví dụ: Pens and notebooks are sold in the stationery section (Bút và tập được bán ở quầy văn phòng phẩm). - **With the increasing demands of …**: Do nhu cầu ngày càng cao của … (mở câu 1 của mở bài). Ví dụ: With the increasing demands of city life, people have less time to cook (Do nhu cầu ngày càng cao của cuộc sống thành thị, mọi người có ít thời gian nấu ăn hơn). - **With the availability of …**: Nhờ sự sẵn có của … (mở câu 1 của mở bài). Ví dụ: With the availability of cheap smartphones, almost everyone can go online (Nhờ có điện thoại thông minh giá rẻ, hầu như ai cũng lên mạng được). - **While … offer several benefits, they also come with certain drawbacks.**: Tuy … mang lại một số lợi ích, chúng cũng có những hạn chế nhất định. (cách viết khác cho câu luận đề). Ví dụ: While electric bikes offer several benefits, they also come with certain drawbacks (Tuy xe đạp điện mang lại một số lợi ích, chúng cũng có những hạn chế nhất định). - **Convenience foods have both advantages and disadvantages.**: Đồ ăn tiện lợi có cả lợi ích lẫn bất lợi. (câu 3 của mở bài; nếu câu 2 đã nói "has many problems" thì đừng lặp lại ý đó). ### Luận lợi – hại: sửa lỗi câu (16 mục) #### Lỗi câu hay gặp trong bài luận Các lỗi dưới đây hay gặp trong bài luận lợi – hại: chia động từ sau has và sau chủ ngữ số ít, so sánh kép, dạng động từ sau giới từ hoặc sau help, danh từ số nhiều sau several và danh từ số ít sau a, rút gọn bị động. Mỗi thẻ ghi câu đúng; ghi chú nêu lỗi cần tránh. Đọc lại bài trong 2–3 phút cuối để soát các lỗi này. Lỗi nhỏ lặp lại nhiều lần làm giảm điểm Grammar. - **People are always looking for quick and easy meals.**: Mọi người luôn tìm những bữa ăn nhanh và dễ làm. (lỗi: "are always look for"; thì tiếp diễn dùng be + V-ing). - **Online shopping has become popular with young people.**: Mua sắm trực tuyến đã trở nên phổ biến với giới trẻ. (lỗi: "has becomes a popular with"; sau has dùng V3 become; popular là tính từ, không thêm a). - **Online shopping has become a new trend.**: Mua sắm trực tuyến đã trở thành một xu hướng mới. (lỗi: "has becomes a new trends"; a đi với danh từ số ít). - **Studying online is easier for busy people.**: Học trực tuyến dễ hơn đối với người bận rộn. (lỗi: "more easier"; easy là tính từ ngắn: đổi y thành i rồi thêm -er). - **Learning online is cheaper than studying at school.**: Học trực tuyến rẻ hơn học ở trường. (lỗi: "than study at school"; hai vế so sánh cùng dạng V-ing). - **Group work helps people make friends.**: Làm việc nhóm giúp mọi người kết bạn. (lỗi: "help people making friends"; help + người + V nguyên mẫu; chủ ngữ số ít thì dùng helps). - **Online courses connect learners with experts.**: Các khóa học trực tuyến kết nối người học với chuyên gia. (lỗi: "connected learner with expert"; sự thật chung dùng hiện tại đơn; danh từ đếm được nói chung dùng số nhiều). - **Group study brings a lot of benefits.**: Học nhóm mang lại rất nhiều lợi ích. (lỗi: "a lots of"; viết a lot of hoặc lots of). - **Traveling with friends brings many interesting experiences.**: Du lịch cùng bạn bè mang lại nhiều trải nghiệm thú vị. (lỗi: "Traveling with friends bring"; chủ ngữ V-ing tính là số ít). - **Reading comic books brings much interest and pleasure.**: Đọc truyện tranh mang lại nhiều hứng thú và niềm vui. (lỗi: "many interesting and pleasures"; interest và pleasure ở đây là danh từ không đếm được, dùng much). - **Students have several chances to practice speaking.**: Sinh viên có vài cơ hội để luyện nói. (lỗi: "several chance"; several + danh từ số nhiều). - **Products sometimes look different from the pictures shown on websites.**: Sản phẩm đôi khi trông khác với hình ảnh đăng trên trang web. (lỗi: "pictures showed on webs"; rút gọn bị động dùng V3 shown; viết websites). - **Customers cannot check the quality before ordering.**: Khách hàng không thể kiểm tra chất lượng trước khi đặt hàng. (lỗi: "before order"; sau giới từ before dùng V-ing). - **Shoppers can compare many products and prices.**: Người mua có thể so sánh nhiều sản phẩm và giá cả. (lỗi: "compare as many products and prices"; bỏ as khi không có vế so sánh). - **Making education more accessible is a big advantage of online courses.**: Giúp giáo dục dễ tiếp cận hơn là một lợi ích lớn của khóa học trực tuyến. (lỗi: "Making education is more accessible"; make + tân ngữ + tính từ, không chen is). - **Studying in a quiet room helps me focus better.**: Học trong phòng yên tĩnh giúp tôi tập trung tốt hơn. (better ở đây là trạng từ, dạng so sánh hơn của well, bổ nghĩa cho focus). ### Bài mẫu: luận lợi – hại (sống ở ký túc xá) (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** More and more students choose to live in university dormitories. Some find it cheap and convenient, while others think it causes many problems. Discuss the advantages and disadvantages of living in a dormitory. Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. University life is an important step for many young people, and finding a place to live is one of their first decisions. These days, a growing number of students prefer to stay in shared rooms on campus. **Living in a dormitory has both advantages and disadvantages. This essay will discuss these issues in detail.** **There are three advantages of living in a dormitory.** Firstly, it is much cheaper than renting a private apartment. The monthly fee is usually low, and it often includes electricity and water. This helps students from the countryside save money for books and food. Secondly, students can save a lot of time. Most dormitories are only a few minutes' walk from the lecture halls, so students do not have to worry about traffic jams. Finally, dormitory life helps young people make friends. They eat, study and share daily tasks with roommates from different provinces. For example, a first-year student can join a study group on the same floor and get help before exams. **There are also three disadvantages of living in a dormitory.** The biggest problem is that there is little privacy. Four or six students often share one small room, so it is hard to find a quiet place to rest. Another issue is noise. Some roommates go to bed late or talk on the phone at night, and this can affect other people's sleep. Last but not least, dormitories usually have strict rules. Students must come back before a fixed time, and they cannot cook in their rooms. This can be difficult for those who have part-time jobs in the evening. In short, living in a dormitory has both advantages and disadvantages. **In my opinion, it is a good choice for first-year students, but they should choose their roommates carefully and follow the rules.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Ngày càng nhiều sinh viên chọn ở ký túc xá của trường đại học. Một số người thấy như vậy rẻ và tiện, trong khi số khác cho rằng nó gây ra nhiều vấn đề. Hãy bàn về lợi ích và bất lợi của việc sống ở ký túc xá. Viết ít nhất 250 từ. Cuộc sống đại học là một bước quan trọng với nhiều người trẻ, và tìm chỗ ở là một trong những quyết định đầu tiên của họ. (câu 1: nhận định chung) Ngày nay, ngày càng nhiều sinh viên chọn ở phòng chung trong khuôn viên trường. (câu 2: viết lại câu đề) **Sống ở ký túc xá có cả lợi ích lẫn bất lợi. (câu 3: luận đề) Bài luận này sẽ bàn chi tiết về những vấn đề này. (câu 4: viết y nguyên)** **Sống ở ký túc xá có ba lợi ích. (câu chủ đề của đoạn lợi)** Thứ nhất, ở ký túc xá rẻ hơn nhiều so với thuê một căn hộ riêng. Phí hằng tháng thường thấp và thường đã gồm tiền điện, nước. Điều này giúp sinh viên từ nông thôn tiết kiệm tiền cho sách vở và ăn uống. Thứ hai, sinh viên tiết kiệm được nhiều thời gian. Hầu hết ký túc xá chỉ cách giảng đường vài phút đi bộ, nên sinh viên không phải lo kẹt xe (ùn tắc). Cuối cùng, cuộc sống ở ký túc xá giúp người trẻ kết bạn. Họ ăn, học và chia sẻ việc hằng ngày với bạn cùng phòng đến từ nhiều tỉnh khác nhau. Ví dụ, một sinh viên năm nhất có thể tham gia nhóm học cùng tầng và được giúp đỡ trước kỳ thi. **Sống ở ký túc xá cũng có ba bất lợi. (câu chủ đề của đoạn hại)** Vấn đề lớn nhất là có rất ít sự riêng tư. Bốn hoặc sáu sinh viên thường ở chung một phòng nhỏ, nên khó tìm được chỗ yên tĩnh để nghỉ ngơi. Một vấn đề khác là tiếng ồn. Một số bạn cùng phòng đi ngủ trễ hoặc nói chuyện điện thoại vào ban đêm, và việc này có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của người khác. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, ký túc xá thường có nội quy nghiêm. Sinh viên phải về trước một giờ cố định và không được nấu ăn trong phòng. Điều này có thể gây khó khăn cho những người làm thêm buổi tối. Tóm lại, sống ở ký túc xá có cả lợi ích lẫn bất lợi. **Theo tôi, đây là lựa chọn tốt cho sinh viên năm nhất, nhưng họ nên chọn bạn cùng phòng cẩn thận và tuân thủ nội quy.** - **Living in a dormitory has both advantages and disadvantages. This essay will discuss these issues in detail.**: Sống ở ký túc xá có cả lợi ích lẫn bất lợi. (câu 3: luận đề) Bài luận này sẽ bàn chi tiết về những vấn đề này. (câu 4: viết y nguyên). - **There are three advantages of living in a dormitory.**: Sống ở ký túc xá có ba lợi ích. (câu chủ đề của đoạn lợi). - **There are also three disadvantages of living in a dormitory.**: Sống ở ký túc xá cũng có ba bất lợi. (câu chủ đề của đoạn hại). - **In my opinion, it is a good choice for first-year students, but they should choose their roommates carefully and follow the rules.**: Theo tôi, đây là lựa chọn tốt cho sinh viên năm nhất, nhưng họ nên chọn bạn cùng phòng cẩn thận và tuân thủ nội quy. ### Luận nguyên nhân – giải pháp: nhận dạng đề và lên ý (17 mục) #### Nhận dạng đề nguyên nhân – giải pháp Đây là dạng luận thứ hai của Writing Task 2, sau dạng thuận lợi – bất lợi. Đề nêu một vấn đề rồi hỏi **lý do** và **cách xử lý**. Dấu hiệu nhận dạng: "What are the reasons for …?", "What are the causes?" đi cùng "How could it be tackled?", "What solutions can you suggest?" hoặc "What should governments do?". Có hai kiểu đề gần nhau. **Nguyên nhân – giải pháp** (reasons/causes and solutions): đề nêu **một vấn đề** (béo phì, tai nạn giao thông) và hỏi vì sao nó xảy ra. **Vấn đề – giải pháp** (problems and solutions): đề nêu **một hoàn cảnh** (sống ở thành phố lớn) và hỏi hoàn cảnh đó có **những vấn đề** gì. Hai kiểu dùng chung khung bốn đoạn; chỗ khác là chữ dùng trong bài: kiểu đầu viết **reason**, kiểu sau viết **problem**. Ở đề vấn đề – giải pháp, đừng gọi các vấn đề là "nguyên nhân": kẹt xe (ùn tắc) là một **vấn đề** của cuộc sống thành phố, không phải nguyên nhân của cuộc sống thành phố. Đọc đề trong khoảng 1 phút, xác định đúng dạng rồi mới lên ý. #### Mỗi nguyên nhân đi với một giải pháp **Nguyên nhân nào thì giải pháp xử lý đúng nguyên nhân đó:** Reason 1 → Solution 1; Reason 2 → Solution 2. Ví dụ: nguyên nhân "ăn quá nhiều thức ăn nhanh" (Eating too much fast food) → giải pháp "khuyến khích thói quen ăn uống lành mạnh" (Encourage healthy eating habits). Chỉ khi nguyên nhân là "thiếu vận động" (Lack of exercise) mới đưa giải pháp "khuyến khích tập thể dục đều đặn" (Promote regular physical activity). Nêu nguyên nhân thức ăn nhanh rồi đưa giải pháp tập thể dục là **lệch cặp**. Khi lên ý theo hai cột, hãy đối chiếu từng cặp. Giải pháp "mang khẩu trang" chỉ đứng được khi cột vấn đề có "air pollution". Cột vấn đề không có ô nhiễm thì thêm vấn đề đó cho khớp, hoặc bỏ giải pháp đó. **Giải pháp nên lâu dài và hợp lý.** Mang khẩu trang chỉ đối phó tạm thời; giải pháp lâu dài cho ô nhiễm là trồng thêm cây và khuyến khích phương tiện thân thiện với môi trường. Giải pháp phải thật sự giải quyết vấn đề: khuyên người ta vay tiền ngân hàng (borrow money) không giải quyết chuyện giá nhà cao; "về quê sống" cũng không phải giải pháp cho các vấn đề của thành phố. **Viết ý đủ rõ.** Ý cụt như "encouraging home" làm người đọc không hiểu bạn khuyến khích ai làm gì. Viết đủ động từ và tân ngữ: encourage families to cook at home. **Chỉ chọn 2 cặp.** Lúc lên ý có thể nghĩ ra nhiều cặp, nhưng bài chỉ có 2 đoạn thân, mỗi đoạn một nguyên nhân (hoặc vấn đề) và một giải pháp. Hãy chọn 2 cặp bạn giải thích được rõ nhất. Dùng từ quen thuộc của người viết tiếng Anh: "thất nghiệp" viết là **unemployment** (khóa đã có thẻ). #### Chọn nguyên nhân dẫn thẳng tới vấn đề Nguyên nhân nên dẫn **thẳng** tới vấn đề. Nếu ý của bạn phải qua một bước trung gian, hãy viết bước đó ra ở câu giải thích (This is because …) để người đọc thấy cả chuỗi. **Stress và ăn theo cảm xúc** (stress and emotional eating) là nguyên nhân béo phì dùng được. Khi viết, nói rõ chuỗi: căng thẳng → ăn nhiều hơn mức cần → tăng cân. Chỉ ghi một chữ "stress" mà không giải thích thì ý còn thiếu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ý "thiếu ngủ" (lack of sleep) dễ bị xem là chưa dẫn thẳng tới béo phì, vì thiếu ngủ trước hết làm người ta mệt. Nếu muốn dùng, hãy nói rõ chuỗi: thức khuya → ăn đêm → tăng cân. Khi không chắc một ý có hợp lý không, hãy chọn nguyên nhân dễ giải thích hơn. #### Bảng ý: vấn đề khi sống ở thành phố lớn Đề dạng vấn đề – giải pháp về cuộc sống ở thành phố lớn. Sáu cặp vấn đề → giải pháp tương ứng: **1. Traffic congestion** (kẹt xe) → Improve public transportation and encourage carpooling (cải thiện giao thông công cộng, khuyến khích đi chung xe). **2. High cost of living** (chi phí sinh hoạt cao) → Provide affordable housing and increase wages (cung cấp nhà ở giá phải chăng, tăng lương). **3. Pollution and poor air quality** (ô nhiễm, không khí kém) → Plant more trees and promote eco-friendly transport (trồng thêm cây, khuyến khích phương tiện thân thiện với môi trường). **4. Noise and overcrowding** (tiếng ồn, quá đông người) → Develop better urban planning and green spaces (quy hoạch đô thị tốt hơn, thêm không gian xanh). **urban planning** là quy hoạch đô thị, không phải "khu nhà ở". **5. High stress levels** (căng thẳng cao) → Encourage work-life balance and recreational activities (khuyến khích cân bằng công việc và cuộc sống, các hoạt động giải trí). **work-life balance** là cân bằng giữa **công việc** và cuộc sống (khóa đã có thẻ). **6. Crime and safety issues** (tội phạm, mất an toàn) → Increase security and law enforcement (tăng cường an ninh và thực thi pháp luật). **law enforcement** là việc **thực thi** luật (cảnh sát làm nhiệm vụ, xử lý vi phạm), không phải ban hành thêm luật. **carpooling** là nhiều người **đi chung một xe** (thường là xe riêng của một người trong nhóm); **car sharing** là **dùng chung xe thuê theo giờ** của một dịch vụ. Hai từ này khác nghĩa. Bảng có sáu cặp để chọn; bài viết chỉ dùng 2 cặp. Các từ congestion, urban area, affordable, unemployment, work-life balance khóa đã có thẻ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **emotional eating** /ɪˈmoʊʃənəl ˈitɪŋ/ (n, B2) ăn theo cảm xúc (ăn nhiều khi buồn hay căng thẳng). Ví dụ: Emotional eating often starts after a stressful day at work (Ăn theo cảm xúc thường bắt đầu sau một ngày làm việc căng thẳng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **tackle** /ˈtækəl/ (v, B2) giải quyết, xử lý (một vấn đề khó). Ví dụ: The city needs a clear plan to tackle the noise problem (Thành phố cần một kế hoạch rõ ràng để giải quyết vấn đề tiếng ồn). - **long-term solution** /ˌlɔŋˈtərm səˈluʃən/ (n, B2) giải pháp lâu dài. Ví dụ: Wearing a mask is not a long-term solution to air pollution (Mang khẩu trang không phải giải pháp lâu dài cho ô nhiễm không khí). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **carpooling** /ˈkɑrˌpulɪŋ/ (n, B2) đi chung xe (nhiều người cùng đi một xe riêng). Ví dụ: Four of us carpool to the office every day (Bốn người chúng tôi đi chung xe đến văn phòng mỗi ngày). - **car sharing** /kɑr ˈʃɛrɪŋ/ (n, B2) dùng chung xe thuê theo giờ (của một dịch vụ). Ví dụ: With car sharing, you can rent a car for two hours and leave it in a parking area (Với dịch vụ dùng chung xe, bạn có thể thuê ô tô hai tiếng rồi để lại ở bãi đậu xe). - **increase wages** /ɪnˈkris ˈweɪdʒɪz/ (phr, B1) tăng lương. Ví dụ: The factory decided to increase wages for night workers (Nhà máy quyết định tăng lương cho công nhân làm ca đêm). - **eco-friendly** /ˌikoʊˈfrɛndli/ (adj, B2) thân thiện với môi trường. Ví dụ: Electric buses are an eco-friendly way to travel in the city (Xe buýt điện là một cách đi lại thân thiện với môi trường trong thành phố). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **urban planning** /ˈərbən ˈplænɪŋ/ (n, B2) quy hoạch đô thị. Ví dụ: Better urban planning can keep factories away from houses (Quy hoạch đô thị tốt hơn có thể giữ nhà máy cách xa khu dân cư). - **green space** /ɡrin speɪs/ (n, B2) không gian xanh (công viên, vườn cây). Ví dụ: Our neighborhood needs more green space for children to play (Khu phố của chúng tôi cần thêm không gian xanh cho trẻ em vui chơi). - **recreational activity** /ˌrɛkriˈeɪʃənəl ækˈtɪvəti/ (n, B2) hoạt động giải trí. Ví dụ: Swimming is my favorite recreational activity at the weekend (Bơi lội là hoạt động giải trí tôi thích nhất vào cuối tuần). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **law enforcement** /lɔ ɪnˈfɔrsmənt/ (n, C1) thực thi pháp luật (không phải ban hành luật). Ví dụ: Strict law enforcement makes drivers stop at red lights (Thực thi pháp luật nghiêm khiến tài xế dừng lại khi gặp đèn đỏ). - **crime rate** /kraɪm reɪt/ (n, B2) tỉ lệ phạm tội. Ví dụ: The crime rate in this area has gone down since the street lights were fixed (Tỉ lệ phạm tội ở khu này đã giảm từ khi đèn đường được sửa). - **junk food** /dʒʌŋk fud/ (n, B2): đồ ăn vặt, thức ăn kém dinh dưỡng. Ví dụ: Junk food is cheap, but it has very little real nutrition (Đồ ăn vặt thì rẻ nhưng có rất ít chất dinh dưỡng thật sự). - **physical activity** /ˈfɪzɪkəl ækˈtɪvəti/ (n, B1): hoạt động thể chất, vận động. Ví dụ: Schools should give children more time for physical activity (Trường học nên cho trẻ nhiều thời gian hơn để vận động). - **public transportation** /ˈpʌblɪk ˌtrænspərˈteɪʃən/ (n, B1): giao thông công cộng, phương tiện công cộng. Ví dụ: Good public transportation helps people leave their cars at home (Giao thông công cộng tốt giúp người dân để ô tô ở nhà). - **overcrowding** /ˌoʊvərˈkraʊdɪŋ/ (n, B2): tình trạng quá đông người. Ví dụ: Overcrowding makes the old part of the city noisy and dirty (Tình trạng quá đông người làm khu phố cũ ồn ào và dơ). - **security** /sɪˈkjʊrəti/ (n, B1): an ninh, sự an toàn. Ví dụ: The new cameras have improved security in the market (Những camera mới đã cải thiện an ninh ở khu chợ). - **Many people eat too much fast food because they are busy.**: Nhiều người ăn quá nhiều thức ăn nhanh vì họ bận rộn. (nguyên nhân này thì giải pháp phải nói về thức ăn nhanh, không phải tập thể dục). - **Schools should teach children how to choose healthy snacks.**: Nhà trường nên dạy trẻ cách chọn đồ ăn vặt lành mạnh. (giải pháp khớp nguyên nhân thức ăn nhanh). - **People who rarely exercise should join a sports club near their home.**: Những người ít tập thể dục nên tham gia một câu lạc bộ thể thao gần nhà. (giải pháp tập thể dục chỉ đi với nguyên nhân thiếu vận động). - **When people feel stressed, they often eat more than they need.**: Khi căng thẳng, người ta thường ăn nhiều hơn mức cần. (stress là nguyên nhân dùng được nếu bạn nói rõ nó dẫn tới ăn nhiều). - **Many young people stay up late and then eat snacks at midnight.**: Nhiều người trẻ thức khuya rồi ăn vặt lúc nửa đêm. (nói rõ chuỗi thức khuya → ăn đêm; đừng chỉ viết "lack of sleep"). - **Unemployment is a serious problem for young people in this town.**: Thất nghiệp là một vấn đề nghiêm trọng với người trẻ ở thị trấn này. (dùng unemployment thay cho cách nói dài "thiếu việc làm"). - **The city should plant more trees and promote eco-friendly transport.**: Thành phố nên trồng thêm cây và khuyến khích phương tiện thân thiện với môi trường. (giải pháp lâu dài cho ô nhiễm; mang khẩu trang chỉ là tạm thời). - **The government should provide affordable housing for young workers.**: Chính phủ nên cung cấp nhà ở giá phải chăng cho người lao động trẻ. (giải pháp cho giá nhà cao; đừng khuyên người ta vay tiền ngân hàng). - **Travel allows people to discover new places and cultures.**: Du lịch cho phép con người khám phá những vùng đất và nền văn hóa mới. (allow + người + to V; không viết "allow people discover"). - **Reading a book before bed helps me relax.**: Đọc sách trước khi ngủ giúp tôi thư giãn. (chủ ngữ số ít thì helps có s; không viết "It help me"). - **Festivals help children learn a lot of traditions.**: Lễ hội giúp trẻ em học được nhiều truyền thống. (sau a lot of dùng danh từ traditions; traditional là tính từ). - **Thriftiness is a useful habit for people who live in big cities.**: Tính tiết kiệm là một thói quen hữu ích cho người sống ở thành phố lớn. (viết thriftiness, không viết "thriftyness"). ### Luận nguyên nhân – giải pháp: khung bài bốn đoạn (18 mục) #### Bố cục chung Bài vẫn có **4 đoạn** như dạng thuận lợi – bất lợi: Introduction → Body 1 → Body 2 → Conclusion. Đề yêu cầu **ít nhất 250 từ**. Mỗi đoạn thân bàn **một nguyên nhân (hoặc vấn đề) và giải pháp của nó**. Bài thường có 2 nguyên nhân, nên có 2 đoạn thân. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy học thuộc hoàn toàn các cụm trong khung dưới đây; vào phòng thi bạn chỉ cần thay ý của đề vào đúng chỗ. Trước khi viết, dành khoảng 2 phút đọc lại khung để nhớ thứ tự các câu. #### Đoạn mở bốn câu **Câu 1** (general statement): câu nhập đề, nói chung về chủ đề. **Câu 2** (paraphrase): viết lại vấn đề của đề bằng từ của bạn. Hai câu này viết như ở dạng thuận lợi – bất lợi. **Câu 3** (thesis statement): nêu vấn đề có **bao nhiêu nguyên nhân và bao nhiêu giải pháp**, tóm tắt các nguyên nhân bằng **cụm danh từ** sau "including": This issue has two main reasons, including N1 and N2, and two possible solutions. Đừng viết "… reasons and … causes": reasons và causes cùng nghĩa; vế sau phải là **solutions**. Sau "including" chỉ liệt kê cụm danh từ cùng dạng (fast food, a lack of exercise). Không chen mệnh đề như "they are lack of exercise and because they are eating too much fast food". **Câu 4** (outlining sentence) viết gần như nguyên văn: This essay will discuss these issues in detail and suggest possible solutions. Nhớ hai chữ số nhiều: **these issues** (không phải "the issue") và **solutions** (không phải "solution"). **Đọc kỹ giải pháp dành cho ai.** Đề hỏi "What should governments do?" thì giải pháp nói về việc chính phủ làm (ra chính sách, xây đường, kiểm tra, xử phạt), không khuyên từng người tự làm. Đề không giới hạn người thực hiện thì có thể nói về cả chính phủ lẫn cá nhân. #### Thân bài: năm bước Mỗi đoạn thân dài 4–5 câu (không kể các câu giải thích thêm), theo thứ tự: **1. Nêu nguyên nhân:** One of the reasons is that … **2. Giải thích:** This is because … Phần giải thích có thể viết 2–3 câu. **3. Ví dụ:** For instance, … hoặc For example, … rồi một mệnh đề đủ chủ ngữ và động từ. Ví dụ không phải bước bắt buộc của khung, nhưng nên có: nó làm ý rõ hơn và giúp bài đủ số từ. **4. Giải pháp (bắt buộc):** To tackle this issue, … hoặc The solution is that … Giải pháp phải khớp nguyên nhân ở bước 1. **5. Kết quả:** Therefore, … hoặc Thus, … nói giải pháp mang lại điều gì. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi thiếu thời gian, câu kết quả có thể bỏ; câu giải pháp thì không được bỏ. Đề vấn đề – giải pháp thì đổi chữ reason thành problem: One of the problems is that … / Another problem is that … #### Đổi cụm ở thân bài 2 Body 2 đi đúng năm bước như Body 1 nhưng **đổi cụm** để không lặp: One of the reasons → **Another reason**; This is because → **The reason is that**; For instance ↔ **For example**; To tackle this issue → **To solve this problem** (hoặc The solution is that); Therefore → **Thus**. Ở Body 1 dùng cụm nào thì Body 2 dùng cụm còn lại. #### Đoạn kết Đoạn kết thường 1–2 câu; có thể viết hơn 2 câu nếu bài còn thiếu từ. Tối thiểu phải có **câu tóm tắt** nhắc lại hai nguyên nhân và giải pháp bằng cụm (In short, … hoặc In conclusion, …) và **câu trách nhiệm** nói ai cần hành động, kèm lời khuyên: Responsibility lies with … Khóa đã có câu cùng chức năng: The responsibility lies with both the government and individuals. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài chưa viết xong hoặc thiếu số từ có thể không được chấm. Hãy chừa thời gian viết đoạn kết và đếm lại số từ. - **One of the reasons is that …**: Một trong những nguyên nhân là … (câu 1 của Body 1). Ví dụ: One of the reasons is that many students skip breakfast (Một trong những nguyên nhân là nhiều học sinh bỏ bữa sáng). - **Another reason is that …** /əˈnʌðər ˈriːzən ɪz ðæt/: Một nguyên nhân khác là … (câu 1 của Body 2). Ví dụ: Another reason is that sweet drinks are cheap and easy to buy (Một nguyên nhân khác là nước ngọt rẻ và dễ mua). - **One of the problems is that …**: Một trong những vấn đề là … (đề vấn đề – giải pháp). Ví dụ: One of the problems is that rent in the city center is very high (Một trong những vấn đề là tiền thuê nhà ở trung tâm thành phố rất cao). - **Another problem is that …** /əˈnʌðər ˈprɑːbləm ɪz ðæt/: Một vấn đề khác là … (câu 1 của Body 2, đề vấn đề – giải pháp). Ví dụ: Another problem is that the streets are too noisy at night (Một vấn đề khác là đường phố quá ồn vào ban đêm). - **This is because …** /ðɪs ɪz bɪˈkɔːz/: Điều này là do … (câu giải thích ở Body 1). Ví dụ: This is because most parents work until late in the evening (Điều này là do hầu hết phụ huynh làm việc tới khuya). - **The reason is that …** /ðə ˈriːzən ɪz ðæt/: Lý do là … (câu giải thích ở Body 2). Ví dụ: The reason is that children spend hours on their phones (Lý do là trẻ em dành hàng giờ cho điện thoại). - **To tackle this issue, …**: Để giải quyết vấn đề này, … (dẫn vào giải pháp ở Body 1). Ví dụ: To tackle this issue, schools should serve healthy lunches (Để giải quyết vấn đề này, trường học nên phục vụ bữa trưa lành mạnh). - **To solve this problem, …**: Để giải quyết vấn đề này, … (dẫn vào giải pháp ở Body 2). Ví dụ: To solve this problem, the city should build more parks (Để giải quyết vấn đề này, thành phố nên xây thêm công viên). - **The solution is that …** /ðə səˈluːʃən ɪz ðæt/: Giải pháp là … (cách khác để dẫn vào giải pháp). Ví dụ: The solution is that companies should let staff work from home twice a week (Giải pháp là các công ty nên cho nhân viên làm việc ở nhà hai ngày mỗi tuần). - **including** /ɪnˈkludɪŋ/ (prep, A2): bao gồm (đứng trước danh sách cụm danh từ trong thesis). Ví dụ: The problem has several causes, including cheap snacks and long working hours (Vấn đề này có một số nguyên nhân, bao gồm đồ ăn vặt rẻ và giờ làm việc dài). - **Responsibility lies with …** /rɪˌspɑːnsəˈbɪləti laɪz wɪð/: Trách nhiệm thuộc về … (mở câu trách nhiệm ở đoạn kết). Ví dụ: Responsibility lies with both schools and parents (Trách nhiệm thuộc về cả nhà trường lẫn phụ huynh). - **This issue has two main reasons, including fast food and a lack of exercise, and two possible solutions.**: Vấn đề này có hai nguyên nhân chính, gồm thức ăn nhanh và thiếu vận động, cùng hai giải pháp khả thi. (câu 3: nêu số nguyên nhân và số giải pháp; vế sau là solutions, không phải causes). - **This issue has several reasons, including busy lifestyles, cheap snacks, and a lack of sports fields.**: Vấn đề này có một số nguyên nhân, gồm lối sống bận rộn, đồ ăn vặt rẻ và thiếu sân thể thao. (sau including là các cụm danh từ cùng dạng). - **This essay will discuss these issues in detail and suggest possible solutions.**: Bài luận này sẽ bàn chi tiết các vấn đề này và đề xuất những giải pháp khả thi. (these issues và solutions đều ở số nhiều). - **The government should build more bus lanes and check old vehicles more often.**: Chính phủ nên xây thêm làn đường cho xe buýt và kiểm tra xe cũ thường xuyên hơn. (đề hỏi governments thì giải pháp nói về chính phủ). - **For instance, my neighbor buys fried chicken for dinner three times a week.**: Ví dụ, hàng xóm của tôi mua gà chiên cho bữa tối ba lần mỗi tuần. (sau For instance là mệnh đề đủ chủ ngữ và động từ). - **Therefore, children will eat more vegetables at home.**: Vì vậy, trẻ sẽ ăn nhiều rau hơn ở nhà. (câu kết quả nói giải pháp mang lại gì). - **In short, fast food and a lack of exercise are the two main reasons for this problem.**: Tóm lại, thức ăn nhanh và thiếu vận động là hai nguyên nhân chính của vấn đề này. (câu tóm tắt của đoạn kết). ### Bài mẫu: luận nguyên nhân – giải pháp về trẻ em thừa cân (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** In many countries, more and more children are becoming overweight. What are the reasons for this problem? How could it be tackled? Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Health has become a major concern for many families today. In many countries, the number of overweight children is rising quickly. This issue has two main reasons, including too much fast food and a lack of exercise, and two possible solutions. This essay will discuss these issues in detail and suggest possible solutions. **One of the reasons is that children eat too much fast food.** This is because many parents work late and do not have time to cook. They often buy fried chicken or burgers on the way home because it is quick and cheap. For instance, a family of four can buy a full fast-food dinner in less than ten minutes. **To tackle this issue, schools should teach children how to choose healthy food, and parents should cook simple meals at home a few times a week.** Therefore, children will eat more vegetables and less fried food. **Another reason is that children do not get enough exercise.** The reason is that they spend most of their free time on phones and computers. Many of them also live in small flats without a yard to play in. For example, a child may watch videos for three hours after school but play outside for only a few minutes. To solve this problem, local governments should build more playgrounds and sports fields, and schools should offer free sports clubs after class. Thus, children will have more chances to move and stay fit. In short, too much fast food and a lack of exercise are the two main reasons why many children are overweight. **Responsibility lies with both families and the government: parents should prepare healthy meals, and the government should create more places for children to play.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Ở nhiều nước, ngày càng nhiều trẻ em bị thừa cân. Nguyên nhân của vấn đề này là gì? Có thể giải quyết nó bằng cách nào? Viết ít nhất 250 từ. Ngày nay, sức khỏe đã trở thành mối quan tâm lớn của nhiều gia đình. (câu 1: nhập đề) Ở nhiều nước, số trẻ em thừa cân đang tăng nhanh. (câu 2: viết lại đề) Vấn đề này có hai nguyên nhân chính, gồm ăn quá nhiều thức ăn nhanh và thiếu vận động, cùng hai giải pháp khả thi. (câu 3: thesis statement) Bài luận này sẽ bàn chi tiết các vấn đề này và đề xuất những giải pháp khả thi. (câu 4) **Một trong những nguyên nhân là trẻ ăn quá nhiều thức ăn nhanh. (Body 1, bước 1: nêu nguyên nhân)** Điều này là do nhiều phụ huynh làm việc trễ và không có thời gian nấu ăn. (bước 2: giải thích) Họ thường mua gà chiên hoặc bánh mì kẹp thịt trên đường về vì nhanh và rẻ. (giải thích thêm một câu) Ví dụ, một gia đình bốn người có thể mua đủ một bữa tối thức ăn nhanh trong chưa tới mười phút. (bước 3: ví dụ) **Để giải quyết vấn đề này, nhà trường nên dạy trẻ cách chọn thức ăn lành mạnh, và phụ huynh nên nấu những bữa đơn giản ở nhà vài lần mỗi tuần. (bước 4: giải pháp khớp nguyên nhân thức ăn nhanh)** Vì vậy, trẻ sẽ ăn nhiều rau hơn và ít đồ chiên hơn. (bước 5: kết quả) **Một nguyên nhân khác là trẻ không vận động đủ. (Body 2, bước 1: đổi cụm thành Another reason)** Lý do là trẻ dành phần lớn thời gian rảnh cho điện thoại và máy tính. (bước 2: đổi cụm thành The reason is that) Nhiều em còn sống trong những căn hộ nhỏ, không có sân để chơi. (giải thích thêm) Ví dụ, một em nhỏ có thể xem video ba tiếng sau giờ học nhưng chỉ chơi ngoài trời vài phút. (bước 3: đổi cụm thành For example) Để giải quyết vấn đề này, chính quyền địa phương nên xây thêm sân chơi và sân thể thao, và nhà trường nên mở các câu lạc bộ thể thao miễn phí sau giờ học. (bước 4: giải pháp tập thể dục khớp nguyên nhân thiếu vận động) Nhờ vậy, trẻ sẽ có nhiều cơ hội vận động và giữ cơ thể khỏe mạnh hơn. (bước 5: đổi cụm thành Thus) Tóm lại, ăn quá nhiều thức ăn nhanh và thiếu vận động là hai nguyên nhân chính khiến nhiều trẻ em thừa cân. (câu tóm tắt) **Trách nhiệm thuộc về cả gia đình lẫn chính phủ: phụ huynh nên chuẩn bị bữa ăn lành mạnh, còn chính phủ nên tạo thêm chỗ cho trẻ vui chơi. (câu trách nhiệm)** - **One of the reasons is that children eat too much fast food.**: Một trong những nguyên nhân là trẻ ăn quá nhiều thức ăn nhanh. (Body 1, bước 1: nêu nguyên nhân). - **To tackle this issue, schools should teach children how to choose healthy food, and parents should cook simple meals at home a few times a week.**: Để giải quyết vấn đề này, nhà trường nên dạy trẻ cách chọn thức ăn lành mạnh, và phụ huynh nên nấu những bữa đơn giản ở nhà vài lần mỗi tuần. (bước 4: giải pháp khớp nguyên nhân thức ăn nhanh). - **Another reason is that children do not get enough exercise.**: Một nguyên nhân khác là trẻ không vận động đủ. (Body 2, bước 1: đổi cụm thành Another reason). - **Responsibility lies with both families and the government: parents should prepare healthy meals, and the government should create more places for children to play.**: Trách nhiệm thuộc về cả gia đình lẫn chính phủ: phụ huynh nên chuẩn bị bữa ăn lành mạnh, còn chính phủ nên tạo thêm chỗ cho trẻ vui chơi. (câu trách nhiệm). ### Bài mẫu: luận vấn đề – giải pháp về cuộc sống ở thành phố lớn (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Nowadays, many people move to big cities, but city life is not easy. Write an essay to discuss the problems of living in a big city and suggest some solutions. Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Big cities offer many jobs, good schools and modern hospitals. However, life there can be hard for many people, especially newcomers. **City life has two main problems, including traffic congestion and the high cost of living, and two possible solutions. This essay will discuss these issues in detail and suggest possible solutions.** **One of the problems is that the roads are crowded all day.** This is because the number of cars and motorbikes keeps growing, while the roads stay the same size. For instance, a five-kilometer trip to work can take an hour at rush hour. To tackle this issue, the city should improve public transportation, and companies should encourage carpooling among their staff. Therefore, there will be fewer vehicles on the road, and people will get to work faster. Another problem is that the cost of living in big cities is very high. The reason is that rent, food and school fees are much more expensive than in small towns. For example, a young worker may spend half of his salary on a small room. **To solve this problem, the government should provide more affordable housing, and employers should increase wages for low-paid workers.** Thus, city people can save some money every month and feel less worried. **In conclusion, traffic congestion and the high cost of living are two serious problems of city life.** Responsibility lies with the government, companies and city people: the government should build better bus lines and cheaper homes, and companies should support their staff. If everyone plays a part, big cities will become better places to live. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Ngày nay nhiều người chuyển lên thành phố lớn, nhưng cuộc sống ở đó không dễ dàng. Hãy viết bài luận bàn về các vấn đề khi sống ở thành phố lớn và đề xuất một số giải pháp. Viết ít nhất 250 từ. Các thành phố lớn có nhiều việc làm, trường học tốt và bệnh viện hiện đại. (câu 1: nhập đề) Tuy nhiên, cuộc sống ở đó có thể vất vả với nhiều người, nhất là người mới đến. (câu 2: viết lại đề) **Cuộc sống thành phố có hai vấn đề chính, gồm kẹt xe (ùn tắc) và chi phí sinh hoạt cao, cùng hai giải pháp khả thi. (câu 3: đề vấn đề – giải pháp nên dùng problems, không dùng reasons) Bài luận này sẽ bàn chi tiết các vấn đề này và đề xuất những giải pháp khả thi. (câu 4)** **Một trong những vấn đề là đường sá đông đúc suốt cả ngày. (Body 1, bước 1: nêu vấn đề)** Điều này là do số ô tô và xe máy không ngừng tăng, trong khi đường vẫn giữ nguyên độ rộng. (bước 2: giải thích) Ví dụ, một quãng đường năm cây số đi làm có thể mất một tiếng vào giờ cao điểm. (bước 3: ví dụ) Để giải quyết vấn đề này, thành phố nên cải thiện giao thông công cộng, và các công ty nên khuyến khích nhân viên đi chung xe. (bước 4: giải pháp khớp vấn đề kẹt xe (ùn tắc)) Vì vậy, đường sẽ bớt xe và người dân sẽ đi làm nhanh hơn. (bước 5: kết quả) Một vấn đề khác là chi phí sinh hoạt ở thành phố lớn rất cao. (Body 2, bước 1) Lý do là tiền thuê nhà, tiền ăn và học phí mắc (đắt) hơn nhiều so với ở thị trấn nhỏ. (bước 2) Ví dụ, một người lao động trẻ có thể tiêu một nửa tiền lương cho một căn phòng nhỏ. (bước 3) **Để giải quyết vấn đề này, chính phủ nên cung cấp thêm nhà ở giá phải chăng, và chủ doanh nghiệp nên tăng lương cho người lao động thu nhập thấp. (bước 4: giải pháp khớp vấn đề chi phí cao, không khuyên vay tiền)** Nhờ vậy, người dân thành phố có thể để dành một ít tiền mỗi tháng và bớt lo lắng. (bước 5) **Tóm lại, kẹt xe (ùn tắc) và chi phí sinh hoạt cao là hai vấn đề nghiêm trọng của cuộc sống thành phố. (câu tóm tắt)** Trách nhiệm thuộc về chính phủ, các công ty và người dân thành phố: chính phủ nên xây tuyến xe buýt tốt hơn và nhà ở rẻ hơn, còn các công ty nên hỗ trợ nhân viên. (câu trách nhiệm) Nếu ai cũng góp một phần, các thành phố lớn sẽ trở thành nơi đáng sống hơn. (có thể thêm câu thứ ba để bài đủ từ) - **City life has two main problems, including traffic congestion and the high cost of living, and two possible solutions. This essay will discuss these issues in detail and suggest possible solutions.**: Cuộc sống thành phố có hai vấn đề chính, gồm kẹt xe (ùn tắc) và chi phí sinh hoạt cao, cùng hai giải pháp khả thi. (câu 3: đề vấn đề – giải pháp nên dùng problems, không dùng reasons) Bài luận này sẽ bàn chi tiết các vấn đề này và đề xuất những giải pháp khả thi. (câu 4). - **One of the problems is that the roads are crowded all day.**: Một trong những vấn đề là đường sá đông đúc suốt cả ngày. (Body 1, bước 1: nêu vấn đề). - **To solve this problem, the government should provide more affordable housing, and employers should increase wages for low-paid workers.**: Để giải quyết vấn đề này, chính phủ nên cung cấp thêm nhà ở giá phải chăng, và chủ doanh nghiệp nên tăng lương cho người lao động thu nhập thấp. (bước 4: giải pháp khớp vấn đề chi phí cao, không khuyên vay tiền). - **In conclusion, traffic congestion and the high cost of living are two serious problems of city life.**: Tóm lại, kẹt xe (ùn tắc) và chi phí sinh hoạt cao là hai vấn đề nghiêm trọng của cuộc sống thành phố. (câu tóm tắt). ### Luận hỗn hợp: nhận diện dạng đề (7 mục) #### Dạng hỗn hợp là gì Ở Writing Task 2, ngoài ba dạng chính (thuận lợi và bất lợi, nguyên nhân và giải pháp, nêu ý kiến), đề có thể là **dạng hỗn hợp** (mixed type, two-part question): đề có **hai câu hỏi thuộc hai dạng khác nhau** ghép lại, không theo cặp quen thuộc như thuận lợi đi với bất lợi. **Một số tổ hợp hay gặp:** Reasons + Opinion (lý do + ý kiến); Reasons + Disadvantages (lý do + bất lợi); Opinion + Impacts (ý kiến + tác động); Predictions + Opinion (dự đoán + ý kiến). **Đây chỉ là ví dụ, không phải danh sách đóng.** Hai câu hỏi có thể ghép theo cách khác, ví dụ Problems + Solutions (vấn đề + giải pháp) hay Reasons + Impacts (lý do + tác động). Gặp tổ hợp nào, bạn cũng làm như nhau: xác định mỗi câu hỏi đòi loại ý gì, rồi trả lời từng câu. **Ví dụ:** "Some parents let their children decide everything at home. Is this a good way to raise children? What effects could this have on the children when they become adults?" Câu 1 hỏi tốt hay không (Opinion), câu 2 hỏi tác động (Impacts), nên đề thuộc tổ hợp **Opinion + Impacts**. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** dạng hỗn hợp ít ra trong đề thi và khó viết hơn ba dạng chính. Hãy tập trung luyện ba dạng chính trước, nhưng vẫn phải biết cách làm dạng này. #### Đọc câu hỏi để biết phải viết gì Trước khi lập dàn ý, đọc từng câu hỏi và khoanh từ hỏi để biết phải đưa ra loại ý nào: **Why …?** → **reasons** (lý do). Ví dụ: Why do some people choose to live alone? **Is it a good thing …? / Do you think …? / Is this a positive or negative development?** → **opinion** (ý kiến). Câu hỏi kiểu này có người đồng ý, có người không; bạn chọn một phía rồi giải thích. **What consequences / What effects …? / How does this affect …?** → **impacts** (tác động, hậu quả). **What makes …?** → **factors** (yếu tố). Ví dụ: What makes a good neighbor? Câu này hỏi những yếu tố tạo nên một người hàng xóm tốt, không hỏi lý do. **What problems …?** → **problems** (vấn đề); **What can be done …? / What solutions …?** → **solutions** (giải pháp). **How will … change? / How could … be used in the future?** → **predictions** (dự đoán). **Đừng lẫn problem với cause.** Problem là **vấn đề**, điều xấu đang xảy ra; cause là **nguyên nhân** gây ra điều đó. Đề hỏi "What problems …?" thì bạn nêu vấn đề, không nêu nguyên nhân. Cũng vậy, đoạn nói về tác động xấu của một hiện tượng là trả lời câu hỏi impacts, không phải dạng vấn đề và giải pháp. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **mixed type** /mɪkst taɪp/ (phr, B1) dạng hỗn hợp (hai câu hỏi thuộc hai dạng khác nhau). Ví dụ: A mixed type essay can combine reasons and opinion (Một bài luận dạng hỗn hợp có thể ghép lý do với ý kiến). - **two-part question** /ˈtuˌpɑrt ˈkwɛstʃən/ (phr, B1): đề có hai câu hỏi. Ví dụ: This task is a two-part question, so you must answer both questions (Đề này có hai câu hỏi, nên bạn phải trả lời cả hai). - **opinion** /əˈpɪnjən/ (n, A1): ý kiến, quan điểm (trả lời Is it a good thing …? hoặc Do you think …?). Ví dụ: "Do you think this is a good idea?" asks for your opinion ("Do you think this is a good idea?" hỏi ý kiến của bạn). - **impact** /ˈɪmpækt/ (n, B1): tác động, ảnh hưởng. Ví dụ: Write about the impacts of this habit on young people (Hãy viết về những tác động của thói quen này lên người trẻ). - **the main cause of** /ðə meɪn kɔz ʌv/ (phr): nguyên nhân chính của (cause (n): nguyên nhân, khác problem là vấn đề). Ví dụ: Heavy rain was the main cause of the flood (Mưa lớn là nguyên nhân chính của trận lụt). - **What makes a good neighbor?**: Điều gì tạo nên một người hàng xóm tốt? (What makes …? hỏi yếu tố, trả lời bằng factors). - **Is this a positive or negative development?**: Đây là một sự thay đổi tích cực hay tiêu cực? (câu hỏi ý kiến; bạn chọn một phía). - **What effects could this have on children as they grow up?**: Điều này có thể tác động thế nào đến trẻ khi chúng lớn lên? (câu hỏi tác động, trả lời bằng impacts). ### Luận hỗn hợp: bố cục bốn đoạn (9 mục) #### Bốn đoạn của bài Bài luận hỗn hợp có **bốn đoạn**: mở bài, hai thân bài, kết bài. **Mở bài:** diễn đạt lại đề bằng từ của bạn (paraphrase the question), rồi viết **câu thesis** trả lời chung cả câu hỏi 1 và câu hỏi 2. **Thân 1 trả lời câu hỏi 1. Thân 2 trả lời câu hỏi 2.** Chỉ cần nhớ điều này là bạn đã nắm được khung bài. **Mỗi đoạn thân đi theo bốn bước:** viết câu chủ đề (write the topic sentence) → giải thích chi tiết (explain in detail) → nêu kết quả (mention the result) → đưa ví dụ (give examples to support). **Kết bài:** tóm tắt các ý chính (summarize main points) và nhắc lại ý kiến của bạn (restate the opinion). #### Viết thân 1 và thân 2 cho đề Opinion + Impacts Với đề "Is this a good idea? What effects could this have …?", **thân 1** trả lời câu hỏi ý kiến: câu chủ đề nêu thẳng là tốt hay không tốt, rồi giải thích lý do, dùng **Furthermore** để thêm lý do thứ hai. Đây là cách viết của dạng opinion. **Lỗi hay gặp:** tưởng thân 1 thuộc dạng giải pháp. Đoạn chỉ nêu tốt hay không tốt rồi giải thích, không nói gì tới giải pháp, nên đó là đoạn **opinion**. **Thân 2** trả lời câu hỏi tác động: câu chủ đề báo rằng sẽ có vài vấn đề, rồi nêu từng tác động. Ví dụ, trẻ được chiều quá mức có thể học kém hơn (poorer grades), dễ buồn bực (easily become upset) và bị lẻ loi so với bạn bè (isolated). Nối các tác động bằng Firstly, In addition, Also. #### Lỗi ngữ pháp hay gặp trong bài luận Các câu sau là chỗ học viên hay viết sai; hãy học thuộc dạng đúng: **this + danh từ số ít, these + danh từ số nhiều:** this method, these methods; không viết "this methods". **equip somebody with something** (trang bị cho ai cái gì): có "with". **cause somebody to do something** (khiến ai làm gì): có "to". **Khi hai động từ cùng chia ở thì hiện tại đơn và có chủ ngữ số ít ngôi thứ ba, cả hai đều chia theo chủ ngữ:** This essay discusses … and suggests … Đa số động từ thêm -s hoặc -es; một số có dạng riêng, như have → has và be → is. **allow something to be done** (cho phép điều gì được làm); không viết "make something to be done". **work together / cooperate / join hands** (cùng hợp tác); không viết "hands in hands". **discuss + tân ngữ**, không có "about": discuss the problems, không viết "discuss about the problems". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **mention the result** /ˈmɛnʃən ðə rɪˈzʌlt/ (phr, B1) nêu kết quả. Ví dụ: After you explain the idea, mention the result (Sau khi giải thích ý, hãy nêu kết quả). - **set rules** /sɛt rulz/ (phr, B1) đặt ra quy tắc. Ví dụ: Parents should set rules for screen time (Cha mẹ nên đặt ra quy tắc về thời gian dùng màn hình). - **materialistic** /məˌtɪriəˈlɪstɪk/ (adj, C2) coi trọng vật chất. Ví dụ: Too many gifts can make children materialistic (Quá nhiều quà có thể khiến trẻ coi trọng vật chất). - **isolated** /ˈaɪsəˌleɪtɪd/ (adj, B2): bị cô lập, lẻ loi. Ví dụ: He felt isolated in his new school (Cậu ấy thấy lẻ loi ở trường mới). - **It is not a good idea to let children do whatever they want.**: Để trẻ muốn làm gì thì làm không phải là ý hay. (câu chủ đề thân 1 dạng opinion: nêu thẳng tốt hay không). - **This trend can lead to several problems in the future.**: Xu hướng này có thể dẫn tới vài vấn đề trong tương lai. (câu chủ đề thân 2 dạng impacts). - **These teaching methods are not suitable for young learners.**: Những phương pháp dạy này không phù hợp với người học nhỏ tuổi. (these + danh từ số nhiều; không viết "this methods"). - **Schools should equip students with life skills.**: Nhà trường nên trang bị kỹ năng sống cho học sinh. (equip somebody with something; không bỏ "with"). - **Too much homework can cause children to feel stressed.**: Quá nhiều bài tập về nhà có thể khiến trẻ căng thẳng. (cause somebody to do; không viết "cause them feel"). - **This essay discusses the main problems and suggests some solutions.**: Bài luận này bàn về các vấn đề chính và đề xuất vài giải pháp. (chủ ngữ số ít: cả hai động từ thêm -s). - **Some apps allow personal information to be used for advertising.**: Một số ứng dụng cho phép thông tin cá nhân được dùng cho quảng cáo. (allow something to be done; không viết "make information to be used"). - **Parents and teachers should work together to keep children safe online.**: Cha mẹ và thầy cô nên cùng hợp tác để giữ an toàn cho trẻ trên mạng. (không viết "hands in hands cooperate"; dùng work together, cooperate hoặc join hands). ### Luận hỗn hợp: câu thesis (10 mục) #### Câu thesis gộp hai câu trả lời **Câu thesis chỉ là một câu**, đặt cuối đoạn mở bài, mở đầu bằng **This essay will …**. Đó không phải cả đoạn mở bài. **Khung:** This essay will explore/discuss + **** + and + ****. Thesis trả lời **chung chung** cả hai câu hỏi, để người đọc hình dung hai đoạn thân sẽ nói gì; phần thân mới trả lời cụ thể. Ví dụ, với đề "Is this a good way to raise children? What effects could this have …?": This essay will explore the drawbacks of this parenting method (trả lời câu 1: không tốt) and its negative effects on children in the future (trả lời câu 2). Khóa này thống nhất mở thesis bằng **This essay will …**, không dùng "In the following essay …". Khóa đã có thẻ "This essay will examine the main causes and propose effective solutions." cho dạng nguyên nhân và giải pháp. **discuss** đi thẳng với tân ngữ: discuss the problems, không viết "discuss about". #### Câu hỏi "positive or negative" Khi câu hỏi là "Is this a positive or negative development?" hay "Will this trend be positive or negative?", thesis **kết luận luôn**: … and conclude that this is a positive trend (hoặc a negative trend). Chọn tích cực hay tiêu cực là tùy bạn, miễn thân bài giải thích được. Có thể viết “... and explain why this trend will be positive” để nêu bài sẽ giải thích ý kiến; nên thể hiện rõ xu hướng được đánh giá là tích cực hay tiêu cực. #### Tránh lặp từ trong thesis Câu "This essay will discuss the reasons why … and explain why this trend is positive" không sai, nhưng lặp "why" hai lần. Hãy thay mệnh đề "why …" bằng **cụm danh từ**: explore **the reasons for** this change, rồi **conclude that** this is a positive trend. #### Đề vấn đề và giải pháp Đề hỏi "What are the most serious problems … and what solutions can you suggest?" thì thesis nêu cả vấn đề và giải pháp: This essay will discuss the most serious problems caused by … and suggest possible solutions to address them. Cũng có thể viết: This essay will explore the impacts of … and then figure out some possible solutions. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **a positive trend** /ə ˈpɑzətɪv trɛnd/ (phr, B2) một xu hướng tích cực. Ví dụ: Cycling to work is a positive trend in many cities (Đạp xe đi làm là một xu hướng tích cực ở nhiều thành phố). - **conclude that** /kənˈklud ðæt/ (v, B1): kết luận rằng. Ví dụ: After the test, the doctor concluded that he was healthy (Sau khi xét nghiệm, bác sĩ kết luận rằng anh ấy khỏe mạnh). - **address** /əˈdrɛs/ (v, B2): giải quyết, xử lý (một vấn đề). Ví dụ: The city must address the problem of rubbish in the river (Thành phố phải giải quyết vấn đề rác trên sông). - **figure out** /ˌfɪɡjər ˈaʊt/ (phr v, B1): tìm ra, nghĩ ra. Ví dụ: We need to figure out a better way to save water (Chúng ta cần tìm ra cách tốt hơn để tiết kiệm nước). - **the reasons for** /ðə ˈrizənz fɔr/ (phr, B1): những lý do của (dùng thay mệnh đề why …). Ví dụ: Let us look at the reasons for this change (Hãy cùng xem những lý do của sự thay đổi này). - **possible solutions** /ˈpɑsəbəl səˈluʃənz/ (phr, B1): những giải pháp khả thi. Ví dụ: The report suggests three possible solutions (Bản báo cáo đề xuất ba giải pháp khả thi). - **This essay will explore the reasons for this change and conclude that this is a positive trend.**: Bài luận này sẽ phân tích những lý do của sự thay đổi này và kết luận rằng đây là một xu hướng tích cực. (Reasons + Opinion; không lặp "why"). - **This essay will explore the ways that delivery drones could be used and conclude that this is a negative trend.**: Bài luận này sẽ phân tích những cách máy bay không người lái giao hàng có thể được sử dụng và kết luận rằng đây là một xu hướng tiêu cực. (Predictions + Opinion). - **This essay will discuss the most serious problems caused by food delivery apps and suggest possible solutions to address them.**: Bài luận này sẽ bàn về những vấn đề nghiêm trọng nhất do ứng dụng giao đồ ăn gây ra và đề xuất các giải pháp khả thi để giải quyết chúng. (Problems + Solutions). - **This essay will explore the reasons for living alone and its main drawbacks.**: Bài luận này sẽ phân tích những lý do của việc sống một mình và những nhược điểm chính của nó. (Reasons + Disadvantages). - **This essay will discuss the effects of online games on teenagers.**: Bài luận này sẽ bàn về những tác động của trò chơi trực tuyến lên thanh thiếu niên. (discuss + tân ngữ; không viết "discuss about"). ### Bài mẫu: luận hỗn hợp (Opinion + Impacts) (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Some parents give their young children a smartphone of their own. Is this a good idea? What effects could this have on the children as they grow older? Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Nowadays, many parents give their young children a smartphone of their own. They believe that a phone keeps children busy and safe. **This essay will explore the drawbacks of this practice and its negative impacts on children as they grow older.** **In my opinion, giving a smartphone to a young child is not a good idea.** Young children cannot control how long they use a phone. As a result, they may spend hours watching videos instead of playing outside or reading books. Furthermore, parents cannot always check what their children see online. Some games and videos are not suitable for young learners. For example, a seven-year-old girl may watch violent cartoons without her parents knowing. Such cartoons can make children afraid or aggressive. **This habit can cause several problems as children grow older.** Firstly, children who use phones too much often get poorer grades at school. This is because they find it hard to concentrate in class. In addition, they may become upset easily when their phone is taken away. Also, they may spend less time with friends and family, so they can feel isolated as teenagers. For instance, a teenager who is used to chatting online may find it difficult to talk face to face. As a result, he or she may have fewer close friends at university or at work. **In conclusion, giving young children their own smartphones is not a good idea.** It can lead to poorer grades, emotional problems and loneliness later in life. Parents should wait until their children are older and set clear rules for phone use. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Một số cha mẹ cho con nhỏ một chiếc điện thoại thông minh riêng. Đây có phải là ý hay không? Điều này có thể tác động thế nào đến trẻ khi chúng lớn lên? Viết ít nhất 250 từ. Ngày nay, nhiều cha mẹ cho con nhỏ một chiếc điện thoại thông minh riêng. (mở bài: diễn đạt lại đề) Họ tin rằng điện thoại giúp trẻ có việc để làm và được an toàn. **Bài luận này sẽ phân tích những mặt hạn chế của cách làm này và những tác động tiêu cực của nó lên trẻ khi chúng lớn lên. (thesis: "drawbacks" trả lời câu 1, "negative impacts" trả lời câu 2)** **Theo tôi, cho trẻ nhỏ một chiếc điện thoại thông minh không phải là ý hay. (thân 1, câu chủ đề: nêu thẳng ý kiến)** Trẻ nhỏ không thể tự kiểm soát thời gian dùng điện thoại. (giải thích) Kết quả là trẻ có thể dành hàng giờ xem video thay vì chơi ngoài trời hay đọc sách. (nêu kết quả) Hơn nữa, cha mẹ không phải lúc nào cũng kiểm tra được con mình xem gì trên mạng. (Furthermore thêm lý do thứ hai, cách viết dạng opinion) Một số trò chơi và video không phù hợp với trẻ nhỏ. Ví dụ, một bé gái bảy tuổi có thể xem phim hoạt hình bạo lực mà cha mẹ không biết. (ví dụ) Những phim hoạt hình như vậy có thể khiến trẻ sợ hãi hoặc hung hăng. **Thói quen này có thể gây ra vài vấn đề khi trẻ lớn lên. (thân 2, câu chủ đề: trả lời câu hỏi tác động)** Thứ nhất, trẻ dùng điện thoại quá nhiều thường bị điểm kém hơn ở trường. (tác động 1) Đó là vì chúng khó tập trung trong giờ học. Ngoài ra, chúng có thể dễ buồn bực khi bị lấy điện thoại. (tác động 2) Thêm nữa, chúng có thể ít dành thời gian cho bạn bè và gia đình, nên có thể thấy lẻ loi ở tuổi thiếu niên. (tác động 3) Chẳng hạn, một thiếu niên quen trò chuyện trên mạng có thể thấy khó nói chuyện trực tiếp. (ví dụ) Kết quả là bạn ấy có thể có ít bạn thân hơn ở đại học hay nơi làm việc. (nêu kết quả) **Tóm lại, cho trẻ nhỏ điện thoại thông minh riêng không phải là ý hay. (kết bài: nhắc lại ý kiến)** Điều đó có thể dẫn tới điểm kém hơn, các vấn đề về cảm xúc và sự cô đơn sau này. (tóm tắt các ý chính) Cha mẹ nên đợi tới khi con lớn hơn và đặt ra quy tắc rõ ràng cho việc dùng điện thoại. - **This essay will explore the drawbacks of this practice and its negative impacts on children as they grow older.**: Bài luận này sẽ phân tích những mặt hạn chế của cách làm này và những tác động tiêu cực của nó lên trẻ khi chúng lớn lên. (thesis: "drawbacks" trả lời câu 1, "negative impacts" trả lời câu 2). - **In my opinion, giving a smartphone to a young child is not a good idea.**: Theo tôi, cho trẻ nhỏ một chiếc điện thoại thông minh không phải là ý hay. (thân 1, câu chủ đề: nêu thẳng ý kiến). - **This habit can cause several problems as children grow older.**: Thói quen này có thể gây ra vài vấn đề khi trẻ lớn lên. (thân 2, câu chủ đề: trả lời câu hỏi tác động). - **In conclusion, giving young children their own smartphones is not a good idea.**: Tóm lại, cho trẻ nhỏ điện thoại thông minh riêng không phải là ý hay. (kết bài: nhắc lại ý kiến). ### Luận lợi và hại: thân bài và kết bài (3 mục) #### Viết thân bài Trước khi viết, hãy **lên ý** (brainstorm): kẻ hai cột, một cột lợi ích, một cột tác hại, ghi nhanh mỗi cột ba ý bằng cụm từ ngắn. Chọn hai hoặc ba ý dễ giải thích nhất. **Thân bài 1 (lợi ích):** câu chủ đề nêu có mấy lợi ích → câu hỗ trợ 1: lợi ích thứ nhất, kèm giải thích hoặc ví dụ → câu hỗ trợ 2: lợi ích thứ hai, kèm giải thích hoặc ví dụ → câu hỗ trợ 3 (nếu có). **Thân bài 2 (tác hại):** làm giống thân bài 1, câu chủ đề nêu có mấy tác hại. Mỗi ý chính mở đầu bằng một từ nối thứ tự (First of all, Secondly, Finally) hoặc từ thêm ý (In addition, Furthermore). Các từ này khóa đã có thẻ. #### Viết kết bài Kết bài có hai phần: **tóm tắt ý chính bằng cụm từ ngắn** (không chép lại nguyên câu ở thân bài) và **đưa ra lời khuyên hoặc đề xuất**. Ví dụ: "In short, convenience foods save time and money, but they can harm our health if we eat them every day. People should cook simple meals at home when they can." Câu đầu tóm tắt, câu sau đưa lời khuyên. Kết bài không thêm ý mới chưa có ở thân bài. - **There are three main benefits of eating at home.**: Có ba lợi ích chính của việc ăn ở nhà. (câu chủ đề nêu số ý của đoạn). - **The first benefit is that home-cooked meals are cheaper.**: Lợi ích đầu tiên là bữa ăn nấu ở nhà rẻ hơn. (câu hỗ trợ nêu ý thứ nhất). - **For this reason, people should balance convenience with health.**: Vì lý do này, mọi người nên cân bằng giữa sự tiện lợi và sức khỏe. (câu đề xuất ở kết bài). ### Luận: từ chỉ nguyên nhân, kết quả, giải pháp (10 mục) #### Từ chỉ nguyên nhân **for** (vì): nối hai mệnh đề, đứng giữa câu sau dấu phẩy, không mở đầu câu: "Many students feel tired, for they sleep too little." **because**, **since**, **as** (vì): đi với mệnh đề có chủ ngữ và động từ. Since và as hay đứng đầu câu. **because of**, **due to** (do, vì): đi với danh từ hoặc cụm danh từ. Khóa đã có thẻ cho hai cụm này. **result from** và **be the result of** (bắt nguồn từ, là kết quả của): chủ ngữ là kết quả, phía sau là nguyên nhân. "Many accidents result from careless driving." **result from** không dùng ở thể bị động: không viết "are resulted from". #### Từ chỉ kết quả **As a result,** **As a consequence,** **Therefore,** **Thus,** **Hence,** (vì vậy, do đó): mở đầu câu nêu kết quả, sau từ có dấu phẩy. Thus và hence trang trọng hơn; viết Therefore hoặc As a result là đủ cho bài B1. **so** (nên): nối hai mệnh đề trong cùng một câu: "The bus was late, so I took a taxi." **result in** và **cause** (dẫn đến, gây ra): chủ ngữ là nguyên nhân, phía sau là kết quả. "Careless driving results in many accidents." Hãy so với result from ở trên: hai cụm có chiều ngược nhau. **have an effect on** và **affect** (ảnh hưởng đến): effect là danh từ, affect là động từ. Khóa đã có thẻ cho hai câu mẫu về ảnh hưởng của đồ ăn nhanh. #### Từ giới thiệu giải pháp và cách viết đoạn Mở câu giải pháp bằng **To solve this problem,** hoặc **To tackle this issue,** rồi viết chủ ngữ + should + động từ. Hoặc dùng **The solution is that** + mệnh đề. Trong luận nguyên nhân và giải pháp, mỗi đoạn thân bài có thể đi theo thứ tự: **nêu nguyên nhân → giải thích → ví dụ → giải pháp cho nguyên nhân đó → kết quả mong đợi**. Đoạn 2 làm tương tự với nguyên nhân thứ hai. Kết bài tóm tắt hai nguyên nhân và đưa ra dự đoán hoặc lời khuyên. Câu luận đề (thesis statement) của dạng này có thể nêu hai nguyên nhân và giải pháp chung, vd. "There are two main causes, too much screen time and heavy homework, and both can be solved with better time management." - **result from** /rɪˈzʌlt frʌm/ (phr v, B1): bắt nguồn từ, do… gây ra. Ví dụ: Many health problems result from a lack of sleep (Nhiều vấn đề sức khỏe bắt nguồn từ việc thiếu ngủ). - **be the result of** /bi ðə rɪˈzʌlt ʌv/ (phr, B1): là kết quả của. Ví dụ: His good marks are the result of hard work (Điểm tốt của cậu ấy là kết quả của sự chăm chỉ). - **cause** /kɔz/ (v, A2): gây ra. Ví dụ: Loud music can cause headaches (Nhạc to có thể gây đau đầu). - **as a consequence** /æz ə ˈkɑnsəˌkwɛns/ (phr, B2): do đó, vì vậy. Ví dụ: He missed the bus. As a consequence, he was late for work (Anh ấy lỡ chuyến xe buýt. Do đó, anh ấy đi làm trễ). - **thus / hence** /ðʌs; hɛns/ (adv, B2): vì thế, do đó (trang trọng). Ví dụ: The new road is wider. Thus, cars can move faster (Con đường mới rộng hơn. Vì thế, xe cộ đi nhanh hơn). - **to solve this problem** /tə sɑlv ðɪs ˈprɑbləm/ (phr, B1): để giải quyết vấn đề này (mở câu giải pháp). Ví dụ: To solve this problem, schools should start classes later (Để giải quyết vấn đề này, các trường nên bắt đầu giờ học trễ hơn). - **The solution is that + S + V.**: Giải pháp là… (mở câu giải pháp). Ví dụ: The solution is that parents should limit their children's screen time (Giải pháp là cha mẹ nên giới hạn thời gian dùng màn hình của con). - **Many accidents result from careless driving.**: Nhiều tai nạn bắt nguồn từ việc lái xe bất cẩn. (không viết "are resulted from": result from không có thể bị động). - **Careless driving results in many accidents.**: Lái xe bất cẩn dẫn đến nhiều tai nạn. (result in: nguyên nhân đứng trước, kết quả đứng sau). - **Many students feel tired, for they go to bed too late.**: Nhiều học sinh thấy mệt vì đi ngủ quá trễ. (for chỉ lý do đứng giữa câu, sau dấu phẩy; không mở đầu câu bằng for). ### Luận nêu ý kiến (12 mục) #### Nhận ra đề luận nêu ý kiến Đề luận nêu ý kiến đưa ra một nhận định rồi hỏi quan điểm của bạn. Cách hỏi thường gặp: **Do you agree or disagree?**, **What is your opinion?**, **To what extent do you agree or disagree?** Câu luận đề (thesis statement) phải cho thấy rõ bạn đứng ở đâu: **đồng ý hoàn toàn** (I completely agree…), **không đồng ý hoàn toàn** (I completely disagree…), hoặc **đồng ý một phần** (I partly agree…, vì vấn đề có cả mặt tốt và mặt xấu). Có thể nêu luôn lý do ngay trong câu luận đề. #### Hai cấu trúc bài luận nêu ý kiến **Cấu trúc 1, cân bằng hai mặt (balanced):** Mở bài: diễn đạt lại nhận định, nêu câu luận đề có ý kiến. Thân bài 1: bàn mặt thứ nhất (câu chủ đề, giải thích, ví dụ). Thân bài 2: bàn mặt thứ hai (câu chủ đề, giải thích, ví dụ). Kết bài: tóm tắt ý chính và nhắc lại bạn nghiêng về mặt nào. Hợp với ý kiến "đồng ý một phần". **Cấu trúc 2, một chiều (one-sided):** Mở bài như trên. Thân bài 1: lý do thứ nhất vì sao bạn đồng ý (hoặc không đồng ý). Thân bài 2: lý do thứ hai. Kết bài: tóm tắt ý chính và nhắc lại ý kiến. Hợp với ý kiến "đồng ý hoàn toàn" hoặc "không đồng ý hoàn toàn". Dù chọn cấu trúc nào, ý kiến ở mở bài và ở kết bài phải giống nhau. #### Cụm nêu ý kiến và nêu lập luận **Nêu ý kiến:** I think that…, In my opinion,…, I'm positive that…, As far as I'm concerned,… Khóa đã có thẻ cho In my opinion và Personally, I believe that. **Nêu lập luận:** One advantage is that…, Another positive aspect is that…, One big problem is that…, Another drawback is that… Trước khi viết, hãy chia ý thành hai cột **ủng hộ** và **phản đối** nhận định; cột nào nhiều ý mạnh hơn thì thường là ý kiến dễ viết hơn. - **Do you agree or disagree?** /duː juː əˈɡriː ɔːr dɪsəˈɡriː/: Bạn đồng ý hay không đồng ý? (câu hỏi của đề luận nêu ý kiến). Ví dụ: Some people say that homework should be banned. Do you agree or disagree? (Một số người nói rằng nên bỏ bài tập về nhà. Bạn đồng ý hay không đồng ý?). - **To what extent do you agree or disagree?**: Bạn đồng ý hay không đồng ý ở mức độ nào? (có thể trả lời đồng ý một phần). Ví dụ: To what extent do you agree or disagree with this statement? (Bạn đồng ý hay không đồng ý với nhận định này ở mức độ nào?). - **partly agree** /ˈpɑrtli əˈɡri/ (phr, B2): đồng ý một phần. Ví dụ: I partly agree that city life is stressful (Tôi đồng ý một phần rằng cuộc sống thành phố căng thẳng). - **to some extent** /tə sʌm ɪkˈstɛnt/ (phr, B2): ở một mức độ nào đó. Ví dụ: To some extent, I agree that money brings happiness (Ở một mức độ nào đó, tôi đồng ý rằng tiền mang lại hạnh phúc). - **balanced** /ˈbælənst/ (adj, B2): cân bằng (bàn cả hai mặt). Ví dụ: A balanced essay looks at both sides of the issue (Bài luận cân bằng xem xét cả hai mặt của vấn đề). - **one-sided** /ˌwʌnˈsaɪdɪd/ (adj, C1): một chiều (chỉ bàn một phía). Ví dụ: A one-sided essay gives two reasons for the same opinion (Bài luận một chiều đưa ra hai lý do cho cùng một ý kiến). - **I'm positive that + S + V.**: Tôi chắc chắn rằng… (nêu ý kiến mạnh). Ví dụ: I'm positive that reading every day improves your vocabulary (Tôi chắc chắn rằng đọc sách mỗi ngày giúp bạn tăng vốn từ). - **As far as I'm concerned, + S + V.**: Theo tôi thì… Ví dụ: As far as I'm concerned, walking is the best exercise for older people (Theo tôi thì đi bộ là môn thể dục tốt nhất cho người lớn tuổi). - **One advantage is that + S + V.**: Một ưu điểm là… Ví dụ: One advantage is that the course is free for students (Một ưu điểm là khóa học miễn phí cho sinh viên). - **Another positive aspect is that + S + V.**: Một mặt tích cực khác là… Ví dụ: Another positive aspect is that the classes are small (Một mặt tích cực khác là lớp học ít người). - **One big problem is that + S + V.**: Một vấn đề lớn là… Ví dụ: One big problem is that the bus stop is far from the village (Một vấn đề lớn là trạm xe buýt ở xa làng). - **Another drawback is that + S + V.**: Một nhược điểm khác là… Ví dụ: Another drawback is that the room has no window (Một nhược điểm khác là căn phòng không có cửa sổ). ### Bài mẫu: luận ý kiến đồng ý một phần (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Some people think that teenagers should not be allowed to have smartphones. To what extent do you agree or disagree? Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Smartphones are now a normal part of daily life, even for young people. Some people believe that teenagers should not be allowed to own one. **I partly agree with this view, because smartphones bring both clear benefits and real risks.** **To begin with, a smartphone can be very useful for a teenager.** One advantage is that parents can contact their children at any time. For example, if a class finishes late, a student can call home and ask for a ride. Another positive aspect is that smartphones help with learning. Students can look up new words, watch short lessons and send homework to their teachers. A student who misses a lesson can also ask classmates for the notes. In this way, a phone becomes a small library in their pocket. **However, smartphones can also cause serious problems.** One big problem is that many teenagers spend too much time on games and social media. As a result, they stay up late and cannot concentrate in class the next morning. Their marks may fall, and they may have less time for sport and family. Another drawback is that young users may meet strangers online. Some of these people are not who they say they are. Teenagers do not always notice this danger. **To conclude, I believe a complete ban is not the answer.** Smartphones are useful for safety and study, but they can also lead to poor sleep and online risks. Teenagers should be allowed to have a phone, but parents should set clear rules about when and how to use it. For instance, phones could stay in the living room after ten o'clock at night. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Một số người cho rằng không nên cho thanh thiếu niên dùng điện thoại thông minh. Bạn đồng ý hay không đồng ý ở mức độ nào? Viết ít nhất 250 từ. Ngày nay điện thoại thông minh là một phần bình thường của cuộc sống hằng ngày, kể cả với người trẻ. (mở bài: nêu bối cảnh) Một số người cho rằng không nên cho thanh thiếu niên sở hữu điện thoại thông minh. (diễn đạt lại nhận định của đề) **Tôi đồng ý một phần với quan điểm này, vì điện thoại thông minh mang lại cả lợi ích rõ ràng lẫn rủi ro thật sự. (câu luận đề: đồng ý một phần, chọn cấu trúc cân bằng)** **Trước hết, điện thoại thông minh có thể rất hữu ích cho một bạn trẻ. (câu chủ đề thân bài 1: mặt tốt)** Một ưu điểm là cha mẹ có thể liên lạc với con bất cứ lúc nào. Ví dụ, nếu lớp học tan trễ, học sinh có thể gọi về nhà nhờ người đón. Một mặt tích cực khác là điện thoại thông minh giúp ích cho việc học. Học sinh có thể tra từ mới, xem các bài giảng ngắn và gửi bài tập cho giáo viên. Học sinh nghỉ một buổi học cũng có thể xin bạn cùng lớp bài ghi. Như vậy, chiếc điện thoại trở thành một thư viện nhỏ trong túi. **Tuy nhiên, điện thoại thông minh cũng có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng. (câu chủ đề thân bài 2: mặt xấu)** Một vấn đề lớn là nhiều bạn trẻ dành quá nhiều thời gian cho trò chơi và mạng xã hội. Kết quả là các bạn ngủ trễ và không tập trung được trong giờ học sáng hôm sau. Điểm số có thể giảm, và các bạn có thể ít thời gian hơn cho thể thao và gia đình. Một nhược điểm khác là người dùng trẻ có thể gặp người lạ trên mạng. Một số người trong đó không phải là người như họ tự giới thiệu. Không phải lúc nào thanh thiếu niên cũng nhận ra mối nguy này. **Tóm lại, tôi cho rằng cấm hoàn toàn không phải là cách giải quyết. (kết bài: nhắc lại ý kiến)** Điện thoại thông minh có ích cho sự an toàn và việc học, nhưng cũng có thể dẫn đến ngủ kém và rủi ro trên mạng. (tóm tắt hai mặt) Nên cho thanh thiếu niên có điện thoại, nhưng cha mẹ cần đặt quy định rõ ràng về thời gian và cách dùng. Chẳng hạn, điện thoại có thể để ở phòng khách sau mười giờ tối. (ví dụ cho đề xuất) - **I partly agree with this view, because smartphones bring both clear benefits and real risks.**: Tôi đồng ý một phần với quan điểm này, vì điện thoại thông minh mang lại cả lợi ích rõ ràng lẫn rủi ro thật sự. (câu luận đề: đồng ý một phần, chọn cấu trúc cân bằng). - **To begin with, a smartphone can be very useful for a teenager.**: Trước hết, điện thoại thông minh có thể rất hữu ích cho một bạn trẻ. (câu chủ đề thân bài 1: mặt tốt). - **However, smartphones can also cause serious problems.**: Tuy nhiên, điện thoại thông minh cũng có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng. (câu chủ đề thân bài 2: mặt xấu). - **To conclude, I believe a complete ban is not the answer.**: Tóm lại, tôi cho rằng cấm hoàn toàn không phải là cách giải quyết. (kết bài: nhắc lại ý kiến). ### Luận dạng kết hợp: viết đoạn và lên ý (2 mục) #### Viết một đoạn từ các ý gợi ý Đề dạng kết hợp có hai câu hỏi, vd. "Vì sao…? Đây là xu hướng tốt hay xấu?". Câu luận đề trả lời **cả hai câu hỏi**; thân bài 1 trả lời câu hỏi 1, thân bài 2 trả lời câu hỏi 2. Khi đề cho sẵn các ý gợi ý dạng gạch đầu dòng, hãy biến chúng thành một đoạn: **câu chủ đề nêu số ý** → mỗi ý viết thành một câu đầy đủ, mở bằng từ nối (First, Second, Finally) → thêm một câu **giải thích** và một câu **kết quả hoặc ví dụ** cho mỗi ý. Đừng chép nguyên cụm gợi ý. Hãy viết lại thành câu có chủ ngữ và động từ, vd. "budget limited" → "The government does not have much money to spend." #### Lên ý cho câu hỏi về tương lai Với câu hỏi "How could … be used in the future?", hãy liệt kê các lĩnh vực của đời sống rồi chọn hai hoặc ba lĩnh vực dễ giải thích nhất, mỗi lĩnh vực kèm một ví dụ cụ thể. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** để lên ý nhanh, hãy tự hỏi lần lượt "ở nhà thì sao, ở trường hay nơi làm việc thì sao, ở bệnh viện hay ngoài đường thì sao". Mỗi câu trả lời là một ý cho thân bài. - **This essay will explain why + S + V and whether + S + V.**: Bài luận này sẽ giải thích vì sao… và liệu… (câu luận đề cho đề hai câu hỏi). Ví dụ: This essay will explain why people choose this trend and whether it is positive (Bài luận này sẽ giải thích vì sao mọi người chọn xu hướng này và liệu nó có tích cực không). - **There are three reasons why + S + V.**: Có ba lý do vì sao… (câu chủ đề nêu số ý). Ví dụ: There are three reasons why cities are building more parks (Có ba lý do vì sao các thành phố đang xây thêm công viên). ### Bài mẫu: luận đồng ý (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Some people think students should wear school uniforms. Do you agree? Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Many schools ask students to wear uniforms. **Some parents dislike this rule, but I completely agree with it.** **First of all, uniforms save time and money.** Students do not need to choose clothes every morning. Families also do not have to buy expensive clothes for school. Secondly, uniforms make students feel equal. A rich student and a poor student look the same in class. This can reduce arguments about clothes. Furthermore, uniforms help people recognize students outside school. If a child is lost, it is easier to help them. However, some students say uniforms limit their freedom. **I understand this view, but school is a place for study, not a fashion show.** Students can still wear their own clothes on weekends. There is another reason that is often forgotten. Uniforms can improve discipline. When everyone dresses in the same way, students pay more attention to the lesson than to fashion. Teachers also spend less time dealing with unsuitable clothes. In my school, the uniform is simple: a white shirt and dark pants. It is easy to wash, and it lasts for the whole year. Some people worry that uniforms hide a student's personality. I do not think this is true. Students can still show who they are through their ideas, their hobbies and the way they speak. Clothes are only one small part of a person. That is why I support the rule. **In conclusion, I believe school uniforms are useful.** They save money, create equality and keep students safe. Schools should keep this rule. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Một số người cho rằng học sinh nên mặc đồng phục. Bạn có đồng ý không? Viết ít nhất 250 từ. Nhiều trường yêu cầu học sinh mặc đồng phục. **Một số phụ huynh không thích quy định này, nhưng tôi hoàn toàn đồng ý.** **Trước hết, đồng phục tiết kiệm thời gian và tiền bạc.** Học sinh không cần chọn quần áo mỗi sáng. Gia đình cũng không phải mua quần áo mắc (đắt) tiền để đi học. Thứ hai, đồng phục khiến học sinh cảm thấy bình đẳng. Học sinh giàu và học sinh nghèo trông như nhau trong lớp. Điều này có thể giảm tranh cãi về quần áo. Hơn nữa, đồng phục giúp người khác nhận ra học sinh khi ở ngoài trường. Nếu một em bị lạc, sẽ dễ giúp em hơn. Tuy nhiên, một số học sinh nói đồng phục hạn chế tự do. **Tôi hiểu ý này, nhưng trường là nơi học, không phải sàn diễn thời trang.** Cuối tuần học sinh vẫn mặc quần áo của mình. Còn một lý do thường bị bỏ quên. Đồng phục có thể cải thiện kỷ luật. Khi mọi người ăn mặc giống nhau, học sinh chú ý đến bài học hơn là thời trang. Giáo viên cũng đỡ mất thời gian xử lý quần áo không phù hợp. Ở trường tôi, đồng phục đơn giản: áo sơ mi trắng và quần tối màu. Nó dễ giặt, và dùng được cả năm. Một số người lo đồng phục che mất cá tính của học sinh. Tôi không nghĩ điều đó đúng. Học sinh vẫn thể hiện mình qua ý tưởng, sở thích và cách nói. Quần áo chỉ là một phần nhỏ của một con người. Vì thế tôi ủng hộ quy định này. **Tóm lại, tôi tin đồng phục học sinh là có ích.** Chúng tiết kiệm tiền, tạo sự bình đẳng và giúp học sinh an toàn hơn. Các trường nên giữ quy định này. - **Some parents dislike this rule, but I completely agree with it.**: Một số phụ huynh không thích quy định này, nhưng tôi hoàn toàn đồng ý. - **First of all, uniforms save time and money.**: Trước hết, đồng phục tiết kiệm thời gian và tiền bạc. - **I understand this view, but school is a place for study, not a fashion show.**: Tôi hiểu ý này, nhưng trường là nơi học, không phải sàn diễn thời trang. - **In conclusion, I believe school uniforms are useful.**: Tóm lại, tôi tin đồng phục học sinh là có ích. ### Bài mẫu: luận lợi và hại (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** What are the advantages and disadvantages of studying online? Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Online learning has become common in many countries. **This essay will discuss both the advantages and the disadvantages.** **On the one hand, studying online is convenient.** Students can join a class from home and save travel time. It is also cheaper than some face-to-face courses. In addition, learners can watch the lesson again if they do not understand. On the positive side, online courses can reach students in small towns. They do not have to move to a big city to study. This is a real advantage in Vietnam. **On the other hand, online learning has clear drawbacks.** Some students cannot concentrate at home because of noise. A weak internet connection can also interrupt the class. Furthermore, learners have fewer chances to make friends. They may feel lonely if they study alone for many hours. Another disadvantage is the lack of practical work. Science students need a laboratory, and language students need real conversation. A screen cannot replace every activity. In my opinion, the advantages are greater for busy adults. However, young students still need some face-to-face classes. It is also important to think about different kinds of learners. A confident adult can study online without much help. A child, however, may need a teacher in the room. Parents should check whether their child can sit still for a long lesson. The best result comes from a mix. Students can learn theory online and practice with a teacher once a week. **In conclusion, online learning is useful, but it is not perfect.** Schools should combine online lessons with time in the classroom. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Lợi và hại của việc học trực tuyến là gì? Viết ít nhất 250 từ. Học trực tuyến đã trở nên phổ biến ở nhiều nước. **Bài luận này sẽ bàn cả ưu điểm và nhược điểm.** **Một mặt, học trực tuyến rất tiện.** Học sinh có thể vào lớp từ nhà và tiết kiệm thời gian đi lại. Nó cũng rẻ hơn một số khóa học trực tiếp. Ngoài ra, người học có thể xem lại bài nếu chưa hiểu. Mặt tích cực là khóa học trực tuyến có thể đến với học sinh ở thị trấn nhỏ. Các em không phải chuyển lên thành phố lớn để học. Đây là một lợi thế thật ở Việt Nam. **Mặt khác, học trực tuyến có những hạn chế rõ rệt.** Một số học sinh không tập trung được ở nhà vì ồn. Mạng yếu cũng có thể làm gián đoạn buổi học. Hơn nữa, người học ít có cơ hội kết bạn hơn. Họ có thể thấy cô đơn nếu học một mình nhiều giờ. Một nhược điểm nữa là thiếu thực hành. Người học các môn khoa học cần phòng thí nghiệm, và người học ngoại ngữ cần hội thoại thật. Màn hình không thể thay mọi hoạt động. Theo tôi, ưu điểm lớn hơn đối với người lớn bận rộn. Tuy nhiên, học sinh nhỏ vẫn cần một số buổi học trực tiếp. Cũng cần nghĩ đến những kiểu người học khác nhau. Người lớn tự tin có thể học trực tuyến mà không cần giúp nhiều. Trẻ em thì có thể cần giáo viên ở trong phòng. Cha mẹ nên xem con mình có ngồi yên được suốt buổi học dài không. Kết quả tốt nhất đến từ sự kết hợp. Học sinh có thể học lý thuyết trực tuyến và thực hành với giáo viên mỗi tuần một lần. **Tóm lại, học trực tuyến có ích, nhưng không hoàn hảo.** Trường nên kết hợp bài học trực tuyến với thời gian trên lớp. - **This essay will discuss both the advantages and the disadvantages.**: Bài luận này sẽ bàn cả ưu điểm và nhược điểm. - **On the one hand, studying online is convenient.**: Một mặt, học trực tuyến rất tiện. - **On the other hand, online learning has clear drawbacks.**: Mặt khác, học trực tuyến có những hạn chế rõ rệt. - **In conclusion, online learning is useful, but it is not perfect.**: Tóm lại, học trực tuyến có ích, nhưng không hoàn hảo. ### Bài mẫu: luận nguyên nhân và giải pháp (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Traffic jams are a problem in many cities. What are the causes and what solutions can you suggest? Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Traffic jams are a serious problem in many big cities. **This essay will look at the main causes and suggest some solutions.** **One clear cause is the growing number of private cars.** Cars are comfortable, but they take much more space than buses. The second cause is poor public transport. If buses are late and crowded, people will not use them. Another cause is the rush hour. Most workers start and finish work at the same time. Narrow roads make the problem worse. In the city center, there is little space for new streets. Parking is another issue. When drivers look for a parking space, they slow down the traffic behind them. **There are several possible solutions.** The government should invest in buses and trains. For example, it can buy more modern buses and build new train lines to the suburbs. Companies can also let staff start work at different times. As a result, fewer people will be on the road at the same hour. Individuals should play their part by cycling short distances. This is also good for their health and saves money on fuel. Schools and offices should also be built near bus stops. If people can walk to work, fewer cars will enter the center. Fines for illegal parking can help, but they are not enough on their own. City leaders should publish a simple timetable that people can trust. If a bus arrives on time, more drivers will leave their cars at home. A good plan needs better buses, better roads and a change in daily habits. In conclusion, traffic jams have more than one cause. **The problem can become smaller if the government, companies and citizens act together.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Kẹt xe (ùn tắc) là vấn đề ở nhiều thành phố. Nguyên nhân là gì và bạn đề xuất giải pháp nào? Viết ít nhất 250 từ. Kẹt xe (ùn tắc) là vấn đề nghiêm trọng ở nhiều thành phố lớn. **Bài luận này sẽ xem các nguyên nhân chính và đề xuất một số giải pháp.** **Một nguyên nhân rõ là số xe riêng ngày càng tăng.** Ô tô tiện, nhưng chiếm chỗ hơn xe buýt rất nhiều. Nguyên nhân thứ hai là giao thông công cộng kém. Nếu xe buýt trễ và đông, người ta sẽ không đi. Một nguyên nhân nữa là giờ cao điểm. Hầu hết người lao động bắt đầu và kết thúc làm việc cùng giờ. Đường hẹp khiến vấn đề nặng hơn. Ở trung tâm thành phố, có rất ít chỗ để mở đường mới. Chỗ đậu xe là một vấn đề nữa. Khi tài xế tìm chỗ đậu, họ làm chậm dòng xe phía sau. **Có một số giải pháp.** Chính phủ nên đầu tư cho xe buýt và xe lửa. Ví dụ, chính phủ có thể mua thêm xe buýt hiện đại và xây các tuyến xe lửa mới ra vùng ngoại ô. Công ty cũng có thể cho nhân viên bắt đầu làm việc vào các giờ khác nhau. Nhờ đó, sẽ có ít người ra đường vào cùng một giờ hơn. Mỗi người nên góp phần bằng cách đi xe đạp quãng ngắn. Việc này cũng tốt cho sức khỏe và tiết kiệm tiền xăng. Trường học và văn phòng cũng nên được xây gần trạm xe buýt. Nếu người ta đi bộ được đến chỗ làm, sẽ có ít xe hơn vào trung tâm. Phạt đậu xe trái phép có thể giúp, nhưng chỉ phạt thì chưa đủ. Lãnh đạo thành phố nên công bố lịch chạy xe đơn giản mà người dân tin được. Nếu xe buýt đến đúng giờ, nhiều tài xế sẽ để xe ở nhà. Một kế hoạch tốt cần xe buýt tốt hơn, đường tốt hơn và thay đổi thói quen hằng ngày. Tóm lại, kẹt xe (ùn tắc) có nhiều hơn một nguyên nhân. **Vấn đề có thể giảm nếu chính phủ, công ty và người dân cùng hành động.** - **This essay will look at the main causes and suggest some solutions.**: Bài luận này sẽ xem các nguyên nhân chính và đề xuất một số giải pháp. - **One clear cause is the growing number of private cars.**: Một nguyên nhân rõ là số xe riêng ngày càng tăng. - **There are several possible solutions.** /ðer ɑːr ˈsevrəl ˈpɑːsəbəl səˈluːʃənz/: Có một số giải pháp có thể áp dụng. - **The problem can become smaller if the government, companies and citizens act together.**: Vấn đề có thể giảm nếu chính phủ, công ty và người dân cùng hành động. ### Bài mẫu: luận hai quan điểm (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Some people think children should help with housework. Others think they should focus on their studies. Discuss both views and give your opinion. Write at least 250 words. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. People have different opinions about housework and children. Some people believe children should help at home. Others think children should spend their time on their studies. **This essay will discuss both views and then give my opinion.** **On the one hand, housework teaches useful skills.** Children learn to cook, clean and take care of their own things. They also understand that a family is a team. When everyone shares the work, no one has to do everything alone. **On the other hand, study is very important.** If children are tired after too much housework, they cannot concentrate. Exams can decide their future, so parents worry about time. Many parents would rather do the housework themselves so that their children can focus on lessons. **In my opinion, children should do a little housework every day.** They should not, however, do so much that they cannot study. A short task, such as washing dishes, is enough. It takes only fifteen minutes, but it still teaches children to be responsible. Age also matters. A seven-year-old can put toys away, but should not cook alone. A teenager can help with shopping and simple meals. Parents should explain why the task is needed, not only give an order. When children understand the reason, they are more willing to help. Schools can support this idea by teaching life skills in class. This does not replace homework. It only shows that daily life is also a kind of education. In many families, a small shared task makes the evening calmer. The child feels useful, and the parent has more time to talk. In conclusion, both housework and study matter. Parents should keep a balance between them. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Một số người cho rằng trẻ nên giúp việc nhà. Người khác cho rằng trẻ nên tập trung học. Bàn cả hai quan điểm và nêu ý kiến của bạn. Viết ít nhất 250 từ. Mọi người có ý kiến khác nhau về việc nhà và trẻ em. Một số người tin trẻ nên giúp việc ở nhà. Người khác nghĩ trẻ nên dành thời gian cho việc học. **Bài luận này sẽ bàn cả hai quan điểm rồi nêu ý kiến của tôi.** **Một mặt, việc nhà dạy những kỹ năng có ích.** Trẻ học nấu ăn, dọn dẹp và tự lo đồ của mình. Các em cũng hiểu gia đình là một đội. Khi mọi người cùng chia sẻ công việc, không ai phải làm mọi thứ một mình. **Mặt khác, việc học rất quan trọng.** Nếu trẻ mệt vì quá nhiều việc nhà, các em không tập trung được. Kỳ thi có thể quyết định tương lai, nên cha mẹ lo về thời gian. Nhiều cha mẹ thà tự làm việc nhà để con có thể tập trung vào bài học. **Theo tôi, trẻ nên làm một ít việc nhà mỗi ngày.** Tuy nhiên các em không nên làm nhiều đến mức không học được. Một việc ngắn, chẳng hạn rửa chén, là đủ. Việc này chỉ mất mười lăm phút, nhưng vẫn dạy trẻ biết chịu trách nhiệm. Độ tuổi cũng quan trọng. Trẻ bảy tuổi có thể cất đồ chơi, nhưng không nên nấu ăn một mình. Thiếu niên có thể giúp đi chợ và nấu những bữa đơn giản. Cha mẹ nên giải thích vì sao cần làm việc đó, không chỉ ra lệnh. Khi trẻ hiểu lý do, các em sẵn lòng giúp hơn. Trường có thể hỗ trợ ý này bằng cách dạy kỹ năng sống trên lớp. Việc này không thay bài tập về nhà. Nó chỉ cho thấy đời sống hằng ngày cũng là một dạng giáo dục. Ở nhiều gia đình, một việc nhỏ cùng làm khiến buổi tối êm hơn. Đứa trẻ thấy mình có ích, và cha mẹ có thêm thời gian để nói chuyện. Tóm lại, cả việc nhà và việc học đều quan trọng. Cha mẹ nên giữ sự cân bằng giữa hai việc. - **This essay will discuss both views and then give my opinion.**: Bài luận này sẽ bàn cả hai quan điểm rồi nêu ý kiến của tôi. - **On the one hand, housework teaches useful skills.**: Một mặt, việc nhà dạy những kỹ năng có ích. - **On the other hand, study is very important.**: Mặt khác, việc học rất quan trọng. - **In my opinion, children should do a little housework every day.**: Theo tôi, trẻ nên làm một ít việc nhà mỗi ngày. ## Speaking (593 mục) ### Định dạng đề Nói và tiêu chí chấm (13 mục) #### Đề Nói có ba phần: nhớ "3 4 5" Phần Nói dài **12 phút** và thi trên máy tính. Giọng của bạn được ghi âm, sau đó người chấm tải bản ghi về để chấm. Vì vậy hãy nói to và rõ. **Part 1 – Social Interaction (3 phút):** không có thời gian chuẩn bị. Bạn trả lời 3 đến 6 câu hỏi về 2 chủ đề quen thuộc, ví dụ sở thích, âm nhạc, phim ảnh, du lịch, sức khỏe, thời trang. **Part 2 – Solution Discussion (4 phút):** đề nêu một tình huống và ba phương án. Bạn chọn một trong ba phương án và giải thích vì sao chọn nó. **Part 3 – Topic Development (5 phút):** đề cho một chủ đề và một mind map (sơ đồ tư duy) có sẵn vài ý. Bạn nêu ý kiến về chủ đề, phát triển các ý, rồi trả lời các câu hỏi mở rộng. **Mẹo nhớ "3 4 5":** ba phần dài 3, 4 và 5 phút, cộng lại là 12 phút. Con số 4 phút và 5 phút là **tổng thời gian của cả phần, đã gồm thời gian chuẩn bị**, không phải thời gian nói. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** Part 2 và Part 3 mỗi phần có 1 phút chuẩn bị, nên Part 2 còn khoảng 3 phút nói và Part 3 còn khoảng 4 phút nói. **Hết thời gian chuẩn bị là máy bắt đầu ghi âm** và không cho thêm thời gian. Bạn phải nói ngay. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ở Part 2, bạn nên nói ít nhất khoảng 1 phút 30 giây. Bạn không bắt buộc nói kín đủ thời gian, nhưng nói quá ngắn thì bài thiếu ý. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** Part 3 thường dễ hơn bạn nghĩ, vì đề đã cho sẵn ý trong mind map. Nếu bạn thuộc một khung bài sẵn, bạn vẫn nói được dù chưa chắc nghĩa của một keyword trong đề. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** thời gian mỗi phần rất ngắn, và với nhiều người đây là trở ngại lớn nhất. Hãy tập nói trong đúng giới hạn thời gian ngay từ những buổi luyện đầu. #### Bốn tiêu chí chấm Bài nói được chấm theo bốn tiêu chí: **grammar** (ngữ pháp), **vocabulary** (từ vựng), **pronunciation** (phát âm) và **fluency** (độ lưu loát). **Grammar:** Phần lớn câu trần thuật cần có chủ ngữ và động từ; một mẫu thường gặp là **S + V (+ O)**. Câu mệnh lệnh thường lược chủ ngữ, ví dụ “Speak clearly.”. Ở B1, câu đơn là lựa chọn an toàn; hãy nối các câu đơn bằng and, or, but. Câu cũng cần đúng giới từ, ví dụ nói giờ thì dùng at: at six o'clock, không dùng in. **Câu đúng quan trọng hơn từ khó.** Một từ hay, kể cả từ cấp C1, đặt trong câu sai ngữ pháp thì không giúp bạn có điểm. Hãy trả lời theo trình tự: chủ ngữ → động từ → túc từ (tân ngữ) hoặc tính từ, rồi mới thêm ý. **Thêm ý:** dùng and trong cùng câu, hoặc kết thúc câu rồi mở câu mới bằng Besides. **Ý trái ngược:** dùng but trong cùng câu, hoặc mở câu mới bằng However. **Vocabulary:** không cần từ cao. Thỉnh thoảng dùng vài từ đặc thù của chủ đề là đủ, ví dụ chủ đề âm nhạc: lyrics, melody, singer; chủ đề thể thao: football, healthy. Bạn không cần dùng hết danh sách từ đã học cho một chủ đề. **Chọn từ dễ và gần gũi:** dễ nhớ, dễ đọc. Từ khó vừa dễ quên khi vào phòng thi vừa dễ đọc sai, làm mất điểm. Từ vựng bài nói không cần cao như bài viết; bài nói đủ thời gian và đủ ý mà đề yêu cầu là đạt. **Pronunciation:** nếu người chấm không hiểu bạn nói từ gì thì từ đó không được tính điểm, dù ý hay hay từ cao cấp. Phát âm đúng còn giúp bạn nghe tốt hơn ở phần Listening. **Fluency:** dừng lâu hoặc vấp nhiều lần làm giảm điểm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói, lỗi nhỏ như thiếu -s ở động từ ít bị bắt lỗi hơn khi viết; khi giao tiếp, người nghe vẫn cố hiểu ý dù bạn sai một chút, nên cứ nói thoải mái. Tuy vậy, grammar vẫn là một trong bốn tiêu chí chấm phần Nói, nên hãy tập chia động từ cho đúng ngay cả khi nói. **Lỗi hay gặp:** dùng từ vựng quá cao so với trình độ. Vào phòng thi bạn dễ quên từ đó hoặc đọc sai. Hãy dùng từ mà bạn chắc chắn về nghĩa và cách đọc. #### Phát âm: mức chấm và cách tự sửa Phát âm là một trong bốn tiêu chí chấm. Mục tiêu ở B1 là người chấm hiểu được bạn nói gì, không phải phát âm hoàn hảo. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đọc sai vài từ thường không bị trừ nhiều. Nhưng **từ có ngay trong đề thì phải đọc đúng**, vì người chấm biết rõ từ đó. Ví dụ đề hỏi về tuổi thơ thì hãy đọc đúng childhood /ˈtʃaɪldˌhʊd/. Với một từ khác mà bạn chưa chắc cách đọc, hãy chọn từ dễ đọc hơn. **Học nghĩa kèm cách đọc.** Khi tra một từ mới, hãy nghe giọng đọc trong từ điển hoặc công cụ dịch có phát âm, và xem phiên âm. Phiên âm cho biết âm i ngắn hay dài, ví dụ fit /fɪt/ (vừa vặn) có i ngắn, còn feet /fit/ (bàn chân) có i dài. Chi tiết về từng âm, trọng âm và nối âm nằm ở các bài phát âm trong phần Ngữ pháp & phát âm. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nghe nhạc tiếng Anh là cách nhanh, dễ và ít áp lực để luyện nghe và nói. Khi bạn sửa phát âm của mình, bạn cũng nghe ra từ tốt hơn, vì nhiều khi mình không nghe ra một từ chỉ vì mình vẫn đọc từ đó khác người bản xứ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **preparation time** /ˌprɛpəˈreɪʃən taɪm/ (phr, B1) thời gian chuẩn bị. Ví dụ: Part 1 has no preparation time, so you answer at once (Part 1 không có thời gian chuẩn bị, nên bạn trả lời ngay). - **mind map** /ˈmaɪnd ˌmæp/ (n, B1) sơ đồ tư duy. Ví dụ: The mind map gives you three ideas, and you can add one of your own (Sơ đồ tư duy cho bạn ba ý, và bạn có thể thêm một ý của riêng mình). - **follow-up question** /ˈfɑloʊˌʌp ˈkwɛstʃən/ (phr, B1) câu hỏi mở rộng (hỏi tiếp sau phần nói chính). Ví dụ: After your talk, you answer some follow-up questions about the same topic (Sau phần nói chính, bạn trả lời vài câu hỏi mở rộng về cùng chủ đề). - **topic vocabulary** /ˈtɑpɪk voʊˈkæbjəˌlɛri/ (phr, B1) từ vựng đặc thù của chủ đề. Ví dụ: For the topic of music, topic vocabulary includes lyrics, melody and singer (Với chủ đề âm nhạc, từ vựng đặc thù gồm lyrics, melody và singer). - **fluency** /ˈfluənsi/ (n, B2) độ lưu loát (tiêu chí chấm thứ tư). Ví dụ: Long pauses can lower your fluency score (Những lần dừng lâu có thể làm giảm điểm lưu loát của bạn). - **long pause** /lɔŋ pɔz/ (phr) chỗ dừng lâu, lần ngừng nói lâu (pause (n): chỗ dừng). Ví dụ: Try to answer without a long pause (Hãy cố trả lời mà không dừng lâu). - **linking word** /ˈlɪŋkɪŋ wərd/ (phr, B1) từ nối. Ví dụ: Use simple linking words such as and, but and or (Hãy dùng các từ nối đơn giản như and, but và or). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **phonetic symbols** /fəˈnɛtɪk ˈsɪmbəlz/ (phr, B2) ký hiệu phiên âm. Ví dụ: The phonetic symbols show whether the i sound is short or long (Ký hiệu phiên âm cho biết âm i ngắn hay dài). - **Social Interaction** /ˈsoʊʃəl ˌɪntərˈækʃən/ (phr, B1): giao tiếp xã hội (tên Part 1: trả lời câu hỏi về chủ đề quen thuộc). Ví dụ: Part 1 is called Social Interaction, and it lasts three minutes (Part 1 có tên là Giao tiếp xã hội và kéo dài ba phút). - **Solution Discussion** /səˈluʃən dɪˈskʌʃən/ (phr, B1): thảo luận giải pháp (tên Part 2: chọn 1 trong 3 phương án). Ví dụ: In Solution Discussion, you choose one of three options and explain your choice (Trong phần Thảo luận giải pháp, bạn chọn một trong ba phương án và giải thích lựa chọn của mình). - **Topic Development** /ˈtɑpɪk dɪˈvɛləpmənt/ (phr, B1): phát triển chủ đề (tên Part 3: nói theo mind map và trả lời câu hỏi mở rộng). Ví dụ: In Topic Development, you talk about a topic and use the ideas in a mind map (Trong phần Phát triển chủ đề, bạn nói về một chủ đề và dùng các ý trong sơ đồ tư duy). - **examiner** /ɪɡˈzæmənər/ (n, B1): người chấm, giám khảo. Ví dụ: If the examiner cannot understand a word, that word gets no points (Nếu người chấm không hiểu một từ, từ đó không được tính điểm). - **pronounce** /prəˈnaʊns/ (v, A2): phát âm, đọc (một từ). Ví dụ: Learn how to pronounce a new word when you learn its meaning (Hãy học cách đọc một từ mới khi bạn học nghĩa của nó). - **childhood** /ˈtʃaɪldˌhʊd/ (n, B1): tuổi thơ (ví dụ một từ có trong đề cần đọc đúng). Ví dụ: I had a happy childhood in a small village near the sea (Tôi có một tuổi thơ vui vẻ ở một ngôi làng nhỏ gần biển). - **I go to the gym at six o'clock in the evening.**: Tôi đi tập gym lúc sáu giờ tối. (nói giờ dùng at, không dùng in). - **My brother plays football every Sunday.**: Anh trai tôi chơi bóng đá mỗi Chủ nhật. (chủ ngữ ngôi thứ ba số ít thì động từ thêm -s; khi nói vẫn cần chia đúng). - **I love pop music, and I listen to it every morning.**: Tôi rất thích nhạc pop, và tôi nghe nó mỗi sáng. (and nối thêm một ý trong cùng câu). - **Besides, music helps me remember new English words.**: Ngoài ra, âm nhạc giúp tôi nhớ từ tiếng Anh mới. (Besides mở câu mới để thêm ý). - **I like reading, but I don't have much time for it.**: Tôi thích đọc sách, nhưng tôi không có nhiều thời gian cho việc đó. (but nối ý trái ngược trong cùng câu). - **I enjoy cooking. However, I rarely cook on weekdays.**: Tôi thích nấu ăn. Tuy nhiên, tôi hiếm khi nấu vào ngày thường. (However mở câu mới cho ý trái ngược). - **The trip was really interesting.**: Chuyến đi thật sự rất thú vị. (lỗi hay gặp: dùng từ quá khó rồi quên hoặc đọc sai; chọn từ quen, dễ đọc). ### Chuẩn bị và tự luyện phần Nói (3 mục) #### Chuẩn bị bằng keyword Trong 1 phút chuẩn bị, **chỉ ghi keyword** (từ khóa), không viết câu đầy đủ hay cả đoạn. Sau đó nhìn keyword và tự nói thành câu. Cách này dùng cho cả Part 2 và mind map ở Part 3. Lúc mới luyện, bạn có thể viết cả bài ra giấy để làm quen. Khi đã quen, chỉ ghi keyword. Nếu lúc nào cũng viết cả bài rồi đọc lại, bạn sẽ bị phụ thuộc vào bài viết, và khi thi bạn không đủ thời gian để viết. **Máy bắt đầu ghi âm là phải nói ngay.** Thà nói chậm hoặc vấp một chút còn hơn im lặng. **Lỗi hay gặp:** chuẩn bị Part 2 quá lâu vì viết thành đoạn; tưởng có 2 phút chuẩn bị trong khi chỉ có 1 phút; máy đã ghi âm mà vẫn chưa nói. Cách sửa: chỉ ghi keyword và bắt đầu nói ngay khi tới lượt. **Chỉ nói tiếng Anh.** Đừng nói một câu tiếng Anh rồi tự giải thích lại bằng tiếng Việt. Chỉ khi người nghe hỏi "What do you mean?" thì bạn mới giải thích thêm, và giải thích bằng tiếng Anh. Hãy tập thói quen này từ lúc luyện để khi thi không nói lẫn tiếng Việt và tiếng Anh. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nói và viết theo khung mở bài, thân bài, kết bài là cách ít bị rớt nhất. #### Ví dụ: từ keyword thành câu **Đề Part 2:** Your class wants to celebrate the end of the term. Three options are suggested: a picnic in the park, a party at a restaurant, or a movie night at school. Which is the best choice? **Keyword ghi trong 1 phút:** picnic: cheap, fresh air, games. Restaurant: expensive, noisy. Movie: just sit, no talk. **Nói thành câu:** I would choose a picnic in the park. It is cheap because everyone brings some food. We can enjoy the fresh air and play games together. A party at a restaurant is fun, but it is expensive and often noisy. At a movie night, we just sit and watch, so we cannot talk much. Các keyword được phát triển thành câu; một số câu kết hợp nhiều ý hoặc nhiều mệnh đề. Các câu được nối bằng and, but, because, so. Bạn không cần câu dài hay từ khó. #### Tự luyện bằng ghi âm Hãy tự nói rồi **ghi âm giọng mình**, sau đó nghe lại. Cách này giúp bạn canh thời gian của từng phần, và khi nghe lại bạn thấy lỗi rõ hơn lúc đang nói. Người chấm cũng chỉ nghe bạn qua bản ghi âm, nên hãy kiểm tra xem giọng mình trong bản ghi có rõ không. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** dùng một ứng dụng ghi âm có bản chép chữ tự động. Chữ nào máy chép khác với chữ bạn định nói thì nhiều khả năng bạn đã đọc sai chữ đó. Ôn lại thường xuyên các phần đã học, để khi học phần mới không quên phần cũ. Khi đã học đủ ba phần, hãy luyện cả đề Nói hoàn chỉnh (full test) với đúng thời gian, tập chuẩn bị thật nhanh, rồi ghi lại kết quả mỗi lần thi thử để theo dõi tiến bộ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** Part 1 và Part 2 là hai phần nên dành nhiều thời gian luyện nhất. - **record** /rɪˈkɔrd/ (v, A2): ghi âm, thu âm. Ví dụ: Record your answer on your phone and listen to it again (Hãy ghi âm câu trả lời bằng điện thoại và nghe lại). - **What do you mean?**: Ý bạn là gì? (câu người nghe hỏi khi cần bạn giải thích thêm). - **What I mean is that online courses save travel time.**: Ý tôi là các khóa học online giúp tiết kiệm thời gian đi lại. (chỉ giải thích thêm bằng tiếng Anh khi được hỏi; không tự giải thích lại bằng tiếng Việt). ### Speaking Part 1 (16 mục) - **So now I will talk about my hobbies.**: Bây giờ tôi sẽ nói về sở thích của mình. (câu chuyển chủ đề). - **I am a big fan of watching football.**: Tôi rất mê xem bóng đá. - **I am keen on cooking in my free time.**: Tôi rất thích nấu ăn lúc rảnh. - **Whenever I have free time, I go swimming.**: Hễ có thời gian rảnh là tôi đi bơi. - **It is not only cheap but also good for my health.**: Nó không chỉ rẻ mà còn tốt cho sức khỏe của tôi. - **It helps me relax and reduce stress after work.**: Nó giúp tôi thư giãn và giảm căng thẳng sau giờ làm. - **Yes, definitely!** /jes ˈdefənətli/: Có, chắc chắn rồi! - **Honestly, no.** /ˈɑːnəstli noʊ/: Thật lòng mà nói thì không. - **I come from a small town in the north of Vietnam.**: Tôi đến từ một thị trấn nhỏ ở miền Bắc Việt Nam. - **I am a second-year student at a local university.**: Tôi là sinh viên năm hai ở một trường đại học địa phương. - **I live with my parents and my younger sister.**: Tôi sống với cha mẹ và em gái. - **On weekdays I usually get up at six.**: Ngày thường tôi thường dậy lúc sáu giờ. - **My favorite food is pho because it is cheap and tasty.**: Món tôi thích nhất là phở vì nó rẻ và ngon. - **The weather in my hometown is hot and humid in summer.**: Thời tiết ở quê tôi nóng và ẩm vào mùa hè. - **I have been learning English for five years.**: Tôi học tiếng Anh được năm năm rồi. - **In the future I would like to become a teacher.**: Sau này tôi muốn trở thành giáo viên. ### Part 1: định dạng đề và cách trình bày (7 mục) #### Part 1 khi thi trông như thế nào Part 1 (Social Interaction) kéo dài khoảng **3 phút**. Đề cho **2 chủ đề** hơi liên quan nhau, mỗi chủ đề khoảng 3 câu, tổng khoảng **6 câu**. Cả bài thi nói gồm Part 1 khoảng 3 phút, Part 2 khoảng 4 phút, Part 3 khoảng 5 phút, tổng khoảng 12 phút. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** số phút của Part 2 và Part 3 đã gồm 1 phút chuẩn bị, nên thời gian nói thật ít hơn con số đó. Thi trên máy nên không có ai hỏi từng câu. Câu hỏi hiện ra, bạn **tự trả lời một lượt** hết các câu trong thời gian quy định. Part 1 thường có **ba dạng câu hỏi**: **(1) hỏi thích hay không thích** (Do you like…? What kind of… do you like?), **(2) câu Yes/No** (Do you…? Are you…? Is it…?), **(3) câu Wh-** (What, Where, When, Who, Why, How). Trả lời theo cách an toàn, dễ lấy điểm; không cần câu quá phức tạp. #### Cách trình bày khi tự trả lời **Không lặp lại câu hỏi** và không nói "question one, question two". Đừng sợ người chấm không biết bạn đang trả lời câu nào; hãy trả lời liền mạch như một bài nói. **Đầu mỗi chủ đề có một câu dẫn**, ví dụ "Now I'm going to talk about sports." Thiếu câu này, người chấm khó biết bạn đã chuyển sang chủ đề thứ hai. Trả lời **đủ 6 câu**, mỗi câu **2–3 ý**, không cần đi sâu. Trả lời ít câu quá thì dư thời gian. Hai chủ đề nằm trong khoảng 3 phút, nên mỗi chủ đề khoảng hơn 1 phút. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** không câu nào cũng phải thêm nhiều ý; câu nào trả lời ngắn thì câu sau trả lời dài hơn để bù thời gian. Tự luyện ở nhà có bấm giờ để biết mình thường nói dài hay ngắn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** chủ đề Part 1 rất nhiều, không cần học thuộc từng chủ đề. Hãy luyện kỹ năng trả lời ba dạng câu hỏi trong nhóm thẻ này để dùng cho mọi chủ đề. #### Ngữ pháp và phát âm khi nói **Ngữ pháp là một tiêu chí chấm Speaking.** **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói, lỗi nhỏ như thiếu -s ở động từ ít bị để ý hơn khi viết. Tuy vậy, bạn vẫn nên cố chia đúng: "It helps me relax.", "It makes my life more fun." **Phát âm cũng là một tiêu chí chấm.** Đọc sai những từ quen như comfortable dễ bị trừ điểm, nên hãy tập đọc đúng các từ bạn hay dùng. Đừng đọc từng từ tiếng Anh như có dấu sắc của tiếng Việt. Tuy vậy, tiếng Anh vẫn có ngữ điệu lên xuống: giọng thường lên ở cuối câu hỏi Yes/No và xuống ở cuối câu kể. - **Now I'm going to talk about sports.**: Bây giờ tôi sẽ nói về thể thao. (câu dẫn đầu chủ đề thứ nhất; không đọc lại câu hỏi). - **Next, I'd like to talk about my free time.**: Tiếp theo, tôi muốn nói về thời gian rảnh của mình. (câu chuyển sang chủ đề thứ hai). - **Do you like + N / V-ing?**: Bạn có thích … không? (dạng hỏi thích hay không thích). Ví dụ: Do you like reading books? (Bạn có thích đọc sách không?). - **What kind of … do you like best?**: Bạn thích loại … nào nhất? (câu Wh- hỏi sở thích). Ví dụ: What kind of films do you like best? (Bạn thích loại phim nào nhất?). - **Are you good at …?** /ɑːr juː ɡʊd æt/: Bạn có giỏi … không? (dạng câu Yes/No). Ví dụ: Are you good at cooking? (Bạn nấu ăn có giỏi không?). - **Wh- question**: câu hỏi mở đầu bằng What, Where, When, Who, Why, How (không trả lời bằng Yes/No). Ví dụ: Where do you usually go at weekends? (Cuối tuần bạn thường đi đâu?). - **Do you prefer A or B?**: Bạn thích A hơn hay B hơn? Ví dụ: Do you prefer studying alone or with friends? (Bạn thích học một mình hay học với bạn bè hơn?). ### Part 1: nói thích và không thích (20 mục) #### Thay "like" bằng cấu trúc khác "I like…" đúng nhưng rất cơ bản. Hãy dùng thêm cấu trúc khác cho câu đa dạng. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** dùng cấu trúc ít người dùng hơn "like" giúp bạn được điểm cao hơn. **Thích:** love, enjoy, be fond of, be into, be keen on, be a fan of, be a big fan of (rất thích), be interested in, be crazy about (cực kỳ thích), have a passion for, my favourite … is … **Không thích:** phủ định các cụm trên (I don't enjoy, I'm not fond of, I'm not interested in, I'm not crazy about), I don't really like, I dislike, I hate, I can't stand (không thể chịu được). **Sau các cụm có giới từ như be into, be keen on và have a passion for, dùng danh từ hoặc V-ing. Với my favourite … is …, bổ ngữ sau is tùy thuộc vào danh từ đứng trước.** Liệt kê nhiều hoạt động thì động từ nào cũng thêm -ing: I enjoy cooking, reading and swimming. "Be" chia theo chủ ngữ: I'm into…, she's into…, they're into… **Nhấn mạnh** bằng really: I really like…, I'm really into…, I'm keen on… Không nói "I super like" hay "I extremely like". **Thích tới mức khó dừng:** be addicted to + N/V-ing (nghiện). Người nghiện công việc là a workaholic; người nghiện mua sắm là a shopaholic. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** "I'm a (big) fan of + N/V-ing" dễ dùng và nghe tự nhiên, nên tập dùng trước. Nói về môn học yêu thích, ngoài "My favourite subject is … because …" có thể nói "I'm into maths because…". "agree" (đồng ý) không phải cấu trúc nói sở thích; đừng xếp nó chung với các cụm trên. like + V-ing và like + to V đều nói sở thích (I like swimming. / I like to swim.). Nghĩa "muốn" là would like to. #### Trả lời câu hỏi dùng "prefer" Câu hỏi có prefer có thể trả lời bằng **I prefer…** hoặc diễn đạt tương đương như **I like A better than B**. Có thể thêm so sánh hơn để nêu lý do: more comfortable, cheaper, more interesting. Khung: I prefer A (to B) because it's more … / it's cheaper. Hỏi về thứ thích nhất: I enjoy / I like + loại + the most / the best because… Với keen on và fond of, có thể dùng “most” để diễn đạt mức độ cao nhất; với fan of, có thể nói rõ thứ mình thích nhất bằng “My favourite is…”. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be crazy about** /bi ˈkreɪzi əˈbaʊt/ (phr, B1) cực kỳ thích, mê tít. Ví dụ: My brother is crazy about football (Em trai tôi cực kỳ mê bóng đá). - **have a passion for** /hæv ə ˈpæʃən fɔr/ (phr, B1) có niềm đam mê với. Ví dụ: She has a passion for drawing animals (Chị ấy có niềm đam mê vẽ động vật). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **don't really like** /doʊnt ˈrili laɪk/ (phr, A2) không thích lắm. Ví dụ: I don't really like crowded places (Tôi không thích lắm những nơi đông người). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **shopaholic** /ˌʃɑpəˈhɔlɪk/ (n, B2) người nghiện mua sắm. Ví dụ: My cousin is a shopaholic and buys new clothes every week (Em họ tôi nghiện mua sắm, tuần nào cũng mua quần áo mới). - **be into** /bi ˈɪntu/ (phr, B1): rất thích, mê (+ N/V-ing). Ví dụ: I'm into baking cakes at weekends (Tôi mê làm bánh vào cuối tuần). - **enjoy + V-ing**: thích (làm gì). Ví dụ: I enjoy walking in the park after dinner (Tôi thích đi dạo trong công viên sau bữa tối). - **love + V-ing**: rất thích (làm gì). Ví dụ: We love going camping by the lake (Chúng tôi rất thích đi cắm trại bên hồ). - **can't stand + V-ing**: không thể chịu được. Ví dụ: I can't stand waiting in long lines (Tôi không thể chịu được việc xếp hàng dài). - **hate + V-ing**: ghét. Ví dụ: My sister hates washing the dishes (Chị tôi ghét rửa chén). - **dislike + N/V-ing**: không thích. Ví dụ: Many children dislike green vegetables (Nhiều trẻ em không thích rau xanh). - **I prefer A to B** /aɪ prəˈfɜːr ə tuː biː/: Tôi thích A hơn B (trả lời câu hỏi có prefer). Ví dụ: I prefer tea to coffee because it's lighter (Tôi thích trà hơn cà phê vì trà nhẹ hơn). - **prefer + V-ing**: thích (làm gì) hơn. Ví dụ: I prefer cycling to school because it's cheaper than taking a taxi (Tôi thích đạp xe đi học hơn vì rẻ hơn đi taxi). - **workaholic** /ˌwərkəˈhɔlɪk/ (n, B2): người nghiện công việc. Ví dụ: My uncle is a workaholic, so he even works on Sundays (Chú tôi nghiện công việc nên làm cả Chủ nhật). - **I really like playing games.**: Tôi thật sự rất thích chơi game. (nhấn mạnh bằng really; không nói "I super like", "I extremely like"). - **I can't stand staying up late.**: Tôi không thể chịu được việc thức khuya. (sau can't stand dùng V-ing). - **I just play games in my free time.**: Lúc rảnh tôi chỉ chơi game thôi. (không nói "I'm just play game": không đặt am trước động từ thường; games để số nhiều). - **I hate sweet food.**: Tôi ghét đồ ngọt. (không nói "I hate sweet": sweet là tính từ, cần danh từ đi kèm như sweet food, sweet things). - **I'm crazy about being a nurse.**: Tôi cực kỳ thích nghề y tá. (không nói "Nurse is a fan of me": câu đó nghĩa là y tá là người hâm mộ tôi). - **I have a passion for board games and puzzles.**: Tôi đam mê trò chơi cờ bàn và câu đố. (liệt kê thì các danh từ cùng dạng, đếm được để số nhiều; tránh kiểu "games, and tool"). - **I like football the best.** /aɪ laɪk ˈfʊtbɔːl ðə best/: Tôi thích bóng đá nhất. (không nói "I'm keen on football the best"; nói "I'm keen on football" là đủ). - **It makes my life more fun.**: Nó làm cuộc sống của tôi vui hơn. (chủ ngữ it thì động từ thêm -s: makes). - **I like to swim in the morning.**: Tôi thích bơi vào buổi sáng. (like + to V cũng nói sở thích, giống like + V-ing). - **I would like to try that new café.**: Tôi muốn thử quán cà phê mới đó. (nghĩa "muốn" dùng would like to + V). - **I agree with your idea.** /aɪ əˈɡriː wɪð jɔːr aɪˈdiːə/: Tôi đồng ý với ý của bạn. (agree là đồng ý, không dùng để nói sở thích). ### Part 1: trả lời câu Yes/No (9 mục) #### Khung trả lời câu Yes/No Part 1 ít thời gian, nên trả lời **đúng trọng tâm rồi thêm ý hỗ trợ**: **Xác nhận** (Yes/No) → **1–2 lý do** → **một ví dụ ngắn**. Như vậy người chấm có nhiều ý để chấm. "Yes, I do" vẫn đúng, nhưng nghe tự nhiên hơn khi dùng Absolutely, Definitely, Of course, Sure, rồi nói tiếp ý. Một cách khác là câu kiểu "hầu hết mọi người đều thích…, kể cả tôi": Most people love…, including me. **Không dừng ở "Yes, I do" hay "No".** Nói Yes thì phải giải thích được vì sao; chỉ nói "No" mà không thêm ý là không được. #### Nói "không" cho tự nhiên Thay chữ "No" cụt lủn bằng: Actually, I don't really like…; Actually, I don't have a passion for…; Not really; I would say no; I have to admit that I'm not very good at… Sau đó **nêu lý do** (bận, tốn thời gian…). **Lý do phải khớp với câu trả lời.** Nói không thích thể thao rồi giải thích "because it makes me healthy" là tự mâu thuẫn. Nếu lý do là điều tốt thì đổi câu trả lời thành thích. Không nhất thiết lúc nào cũng trả lời "yes". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** cho dễ thì trả lời "có" để có nhiều điều để nói; nếu chọn "không" thì phải nghĩ sẵn lý do. Khi thi nên nói điều tích cực; muốn chê thì dùng "not good", tránh từ nặng như "bad", "too bad". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói mình kém một việc, nói mềm "I'm not very good at…" thay vì "I'm bad at…". "Be bad at" không sai ngữ pháp; đây chỉ là cách nói nhẹ nhàng hơn. - **Of course / Sure** /ʌv kɔːrs/: dĩ nhiên; chắc chắn (thay "Yes"). Ví dụ: Sure, I often listen to music on the bus (Chắc chắn rồi, tôi hay nghe nhạc trên xe buýt). - **Most people love watching films, including me.**: Hầu hết mọi người đều thích xem phim, kể cả tôi. (câu thay cho "Yes, I do"; nói "most people" hoặc "most of the people", không nói "most of people"). - **Not really** /nɑt ˈrili/ (phr, A2): không hẳn, không thích lắm. Ví dụ: Not really. I find cooking a bit boring (Không hẳn. Tôi thấy nấu ăn hơi chán). - **I would say no** /aɪ wʊd seɪ noʊ/ (phr, B1): chắc là không (nói "không" một cách mềm). Ví dụ: I would say no, because I rarely have free time on weekdays (Chắc là không, vì ngày thường tôi hiếm khi rảnh). - **I have to admit that …** /aɪ hæv tuː ədˈmɪt ðæt/: Tôi phải thừa nhận rằng … Ví dụ: I have to admit that I'm not very good at singing (Tôi phải thừa nhận là tôi hát không hay lắm). - **Actually, I don't really like …**: Thật ra tôi không thích … lắm. Ví dụ: Actually, I don't really like shopping because it takes too much time (Thật ra tôi không thích mua sắm lắm vì nó tốn quá nhiều thời gian). - **I'm a fan of swimming because it makes me healthy.**: Tôi thích bơi vì nó giúp tôi khỏe mạnh. (lý do là điều tốt thì trả lời thích; không nói "No…" rồi "because it makes me healthy"). - **No, I don't play sports much. I'm busy with my part-time job, and I have to finish my assignments in the evening.**: Không, tôi ít chơi thể thao. Tôi bận việc làm thêm và buổi tối phải làm cho xong bài tập. (không trả lời "No" rồi dừng). - **Yes, I do. I cook dinner almost every day because it's cheaper than eating out.**: Có. Hầu như ngày nào tôi cũng nấu bữa tối vì rẻ hơn ăn ngoài. (nói Yes thì phải giải thích được vì sao). ### Part 1: từ đệm và câu mở đầu (11 mục) #### Từ đệm: có thêm vài giây để nghĩ Các cụm sau giúp câu trả lời tự nhiên và cho bạn vài giây để nghĩ. Chọn vài cụm hợp với cách nói của mình rồi tập cho quen. **Well, to be honest,** (thành thật mà nói) và **Let me see** (để tôi nghĩ xem) chỉ để nghĩ **vài giây**, rồi trả lời ngay. **Actually,** (thật ra thì) có thể mở đầu câu trả lời phủ định, chẳng hạn “Actually, I don't.”, hoặc khi nói điều hơi ngược với số đông. **You know,** (bạn biết đấy) chen giữa hai ý cho tự nhiên. **That's an interesting question. I suppose…** hoặc **That's a tough question. I suppose…** có thể dùng khi cần thêm thời gian suy nghĩ; sau đó trả lời phù hợp với câu hỏi. Nếu không hiểu câu hỏi, hãy đề nghị giám khảo làm rõ. Thêm hai cụm: I'm not really sure, but perhaps…; Well, it's a bit difficult for me to say, but I guess… (I guess = tôi nghĩ là, tôi cho là). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** "Let me see" là văn nói, đừng dùng khi viết; "to be honest" dùng được cả trong văn viết (giống "Honestly," đứng đầu câu). #### Câu đúng quan trọng hơn câu khó **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói không cần từ vựng quá cao hay cấu trúc phức tạp, chỉ cần đúng. Chưa quen "not only … but also" thì nói "… and …" cho đúng. Sau busy dùng V-ing: I'm busy preparing for my exams. - **Well, to be honest,** /wɛl tə bi ˈɑnəst/ (phr, B1): thành thật mà nói (mở đầu, có thêm vài giây để nghĩ). Ví dụ: Well, to be honest, I don't watch TV very often (Thành thật mà nói, tôi không xem TV thường xuyên lắm). - **Let me see.** /let miː siː/: để tôi nghĩ xem (văn nói, không dùng khi viết). Ví dụ: Let me see. I go to the cinema about once a month (Để tôi nghĩ xem. Tôi đi xem phim khoảng một tháng một lần). - **Actually,** /ˈæktʃuəli/ (adv, A2): thật ra thì (thay "No", hoặc nói điều ngược số đông). Ví dụ: Actually, I don't have much time to watch TV because I work late (Thật ra tôi không có nhiều thời gian xem TV vì tôi làm việc tới khuya). - **You know,** /ju noʊ/ (phr, A2): bạn biết đấy (chen giữa hai ý). Ví dụ: I love travelling, but you know, it costs a lot of money (Tôi rất thích đi du lịch, nhưng bạn biết đấy, nó tốn nhiều tiền lắm). - **That's an interesting question.**: Câu hỏi này thú vị đấy. (dùng khi cần thêm thời gian suy nghĩ hoặc chưa có ý). Ví dụ: That's an interesting question. I suppose I would choose the beach (Câu hỏi này thú vị đấy. Tôi nghĩ là tôi sẽ chọn đi biển). - **That's a tough question.**: Câu hỏi này khó đấy. (dùng khi chưa có ý). Ví dụ: That's a tough question. I suppose I would say yes (Câu hỏi này khó đấy. Tôi nghĩ là tôi sẽ trả lời có). - **I'm not really sure, but perhaps …**: Tôi không chắc lắm, nhưng có lẽ … Ví dụ: I'm not really sure, but perhaps young people prefer online games (Tôi không chắc lắm, nhưng có lẽ người trẻ thích game trực tuyến hơn). - **Well, it's a bit difficult for me to say, but I guess …**: Ừm, cái này hơi khó nói, nhưng tôi đoán là … Ví dụ: Well, it's a bit difficult for me to say, but I guess I spend two hours a day online (Ừm, cái này hơi khó nói, nhưng tôi đoán là mỗi ngày tôi lên mạng khoảng hai tiếng). - **I guess** /aɪ ɡɛs/ (phr, A2): tôi nghĩ là, tôi cho là. Ví dụ: I guess most of my friends use their phones too much (Tôi nghĩ là hầu hết bạn bè tôi dùng điện thoại quá nhiều). - **I suppose** /aɪ səˈpoʊz/ (phr, B1): tôi cho là, chắc là. Ví dụ: I suppose the park is the best place to relax in my town (Tôi cho là công viên là nơi thư giãn tốt nhất ở thị trấn tôi). - **be busy + V-ing**: bận (làm gì). Ví dụ: I'm busy looking after my little sister at weekends (Cuối tuần tôi bận trông em gái). ### Part 1: trả lời câu Wh- và mở rộng ý (14 mục) #### Trả lời đúng trọng tâm rồi tự mở rộng Câu Wh- không trả lời bằng Yes/No. Hãy trả lời **đúng trọng tâm trước**: Where → nơi chốn, When → thời gian, Who → người. Một ý trọng tâm như "I like watching films." là quá ngắn. Hãy **tự đặt và tự trả lời các câu Wh- phía sau** dù không ai hỏi: What type? → Who with? → When / How often? → Why? Đó là cách cho thêm thông tin (give extra information). Ví dụ: I like watching films. → My favourite type is comedy. → I usually watch them with my cousins. → We go to the cinema about twice a month. → Comedies help me forget about stress. Mỗi câu hỏi chỉ thêm **2–3 ý**; đừng nói thành cả một bài. Cách này dùng được cả khi nói về tính cách: nói "I'm an introvert" thì tự thêm ý giải thích, dù không ai hỏi. #### Mở rộng câu trả lời về nơi chốn Với câu "Where does your family live?", đừng chỉ nói tên nơi rồi dừng. Giới thiệu thêm nơi đó có gì bằng **cụm giải thích sau dấu phẩy** hoặc **mệnh đề which is famous for…** Khung: We live in + [nơi], + [cụm giải thích, ví dụ the biggest town in the province], + which is famous for… **"where" không làm chủ ngữ.** Nói "a beautiful place which is famous for…", không nói "a beautiful place where is famous for…". Tả nơi chốn bằng tính từ: peaceful, quiet, lively, a nice place to live. Nếu bạn đang học xa nhà: nói gia đình sống ở A, còn mình đang sống ở B để học, và mình thích cả hai nơi. Món ăn đường phố địa phương có thể gọi là local street food; nếu được chuẩn bị và phục vụ nhanh, món đó cũng có thể được gọi là fast food. #### Không phải lúc nào cũng "because" Lý do lúc nào cũng mở bằng because thì nghe nhàm. Bạn có thể **đưa biểu hiện, ví dụ** rồi kể ra bằng **such as**: bạn bè hay mở bài đó, các bài hát đang thịnh hành, đám cưới hay hát bài đó. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** such as nên đi kèm hai, ba ví dụ; chỉ có một ví dụ thì dùng like. Lưu ý such as với một ví dụ vẫn đúng ngữ pháp. Nói mình không giỏi việc gì thì **nêu biểu hiện** (hay trì hoãn, làm một việc quá lâu) thay vì cố giải thích tại sao. Muốn mở rộng ý so sánh, dùng **compared to**: This gym is quite cheap compared to other gyms. #### Lồng một câu chuyện quá khứ **Theo kinh nghiệm cá nhân:** lồng một chuyện cũ của mình liên quan tới chủ đề để có thêm ý và nói dài hơn, thay vì chỉ nói Yes/No và một câu because rồi dừng. Kể chuyện quá khứ thì **chia thì quá khứ**: I wasn't good at… when I was…; Did you enjoy…? — Yes, I did. Hai mẫu câu hữu ích: "I didn't think it was for me." (hồi đó tôi nghĩ việc đó không hợp với mình) và "be (not) good at + môn học / V-ing" để kể mình giỏi hay không giỏi môn gì. #### Giữ câu trả lời vừa đủ **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nói câu khoảng **7 chữ trở lên**; đừng chỉ nói "I like soccer." **Theo kinh nghiệm cá nhân:** thêm 2–3 ý phụ thì không lo bí ý. Nhưng đừng nói quá nhiều, vì nói nhiều dễ sai; hai lý do nối bằng and, câu đơn giản là đủ. Ý không có đúng sai, miễn người nghe hiểu; nhưng ý phải **logic, không tự mâu thuẫn**. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nghĩ ý bằng tiếng Việt thật đơn giản trước thì nói ra tiếng Anh dễ hơn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bỏ túi vài tính từ dùng lúc bí ý: interesting, comfortable, fun. Nói "interesting" xong vẫn cần thêm một lý do cụ thể. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **local street food** /ˈloʊkəl strit fud/ (phr, B1) món ăn đường phố địa phương. Ví dụ: My town is famous for its local street food, such as rice paper rolls and grilled corn (Thị trấn tôi nổi tiếng với món ăn đường phố địa phương như bánh tráng cuốn và bắp nướng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **feel refreshed** /fil rɪˈfrɛʃt/ (phr, B2) thấy sảng khoái, tươi tỉnh (cảm xúc của người dùng -ed; không nói "feel refresh"). Ví dụ: I always feel refreshed after a walk by the river (Tôi luôn thấy sảng khoái sau khi đi dạo bên sông). - **which is famous for …** /wɪtʃ ɪz ˈfeɪməs fɔːr/: nơi nổi tiếng với … (which làm chủ ngữ của is). Ví dụ: I live in a small town by the sea, which is famous for its seafood (Tôi sống ở một thị trấn nhỏ ven biển, nơi nổi tiếng với hải sản). - **My family lives in the countryside, but I'm studying in the city.**: Gia đình tôi sống ở quê, còn tôi đang đi học trên thành phố. (câu cho người học xa nhà; nói thêm: I like living in both places.). - **My hometown, a quiet town near the mountains, is a nice place to live.**: Quê tôi, một thị trấn yên tĩnh gần núi, là một nơi đáng sống. (cụm giải thích đặt giữa hai dấu phẩy). - **compared to** /kəmˈpɛrd tu/ (phr, B1): so với. Ví dụ: The rent here is cheap compared to the city centre (Tiền thuê nhà ở đây rẻ so với trung tâm thành phố). - **introvert** /ˈɪntrəˌvərt/ (n, C1): người hướng nội (thích ở một mình, nạp lại năng lượng khi ở một mình). Ví dụ: I'm an introvert, so I enjoy quiet evenings at home (Tôi là người hướng nội nên tôi thích những buổi tối yên tĩnh ở nhà). - **musician** /mjuˈzɪʃən/ (n, A2): nhạc công, người chơi nhạc (rộng hơn "nhạc sĩ" là người sáng tác). Ví dụ: My aunt is a musician who plays the violin in a small band (Dì tôi là nhạc công chơi violin trong một ban nhạc nhỏ). - **I didn't think it was for me.**: Hồi đó tôi nghĩ việc đó không hợp với mình. (it wasn't for me = không hợp với tôi; dùng khi kể chuyện cũ). - **I wasn't good at maths when I was at primary school.**: Hồi tiểu học tôi không giỏi toán. (kể quá khứ thì dùng wasn't, không dùng I'm not). - **Did you enjoy your childhood? Yes, I did.**: Bạn có thích tuổi thơ của mình không? Có. (câu hỏi về quá khứ thì hỏi và trả lời bằng thì quá khứ). - **I was a carefree child and got a lot of love from my grandparents.**: Hồi nhỏ tôi vô tư và được ông bà rất thương. (kể quá khứ: got, không dùng get). - **Most of the songs on the top trending list are pop songs.**: Hầu hết các bài hát trong danh sách thịnh hành đều là nhạc pop. (đưa biểu hiện thay cho because; dùng giới từ on với top, không nói "in top"). - **I'm good at playing chess.**: Tôi chơi cờ vua giỏi. (muốn nói "chơi giỏi": be good at + V-ing). - **I tend to put things off, so I often finish my homework late at night.**: Tôi hay trì hoãn nên thường làm bài tập tới khuya. (nêu biểu hiện khi nói mình không giỏi quản lý thời gian). - **My favourite subject is history because the stories help me understand my hometown.**: Môn tôi thích nhất là lịch sử vì các câu chuyện giúp tôi hiểu quê mình. (nói "interesting" chưa đủ; cần một lý do cụ thể). ### Part 1: mặt tốt, mặt trái; mức B1 và B2 (4 mục) #### Câu hỏi "good or not good" Với câu hỏi "Is… good or not good for people?", nói **mặt tốt trước**, rồi dùng **but** hoặc **However,** để chuyển sang mặt không tốt. Ví dụ ý mặt trái của âm nhạc: hàng xóm hát karaoke gây ồn, người khác không tập trung được, không ngủ được; nghe nhạc quá nhiều có thể bị nhức đầu. Phân biệt: **distract sb from work / studying** là làm ai mất tập trung vào công việc / việc học; **cause noise** là gây ồn, khiến người khác mất tập trung. #### Mức B1 và mức B2 Ở B1, nói "it's more interesting, it's more comfortable" là đủ, không cần giải thích thú vị như thế nào. Muốn lên B2, **nói ra từ nào phải giải thích được từ đó** (thoải mái như thế nào, vì sao), không chỉ liệt kê tính từ. Ví dụ thay "Sport is good" bằng "Sport helps me burn energy and lose fat". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nhiều người thi B1 nói tốt vẫn đạt điểm B2; luyện thêm phần giải thích chi tiết thì có cơ hội lên B2. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **cause noise** /kɔz nɔɪz/ (phr, B1) gây ồn. Ví dụ: Loud karaoke at night causes noise, so people cannot sleep well (Hát karaoke lớn tiếng ban đêm gây ồn nên mọi người không ngủ ngon được). - **burn energy** /bərn ˈɛnərdʒi/ (phr, B1) tiêu hao năng lượng. Ví dụ: Children need to run and play to burn energy (Trẻ con cần chạy nhảy, vui chơi để tiêu hao năng lượng). - **lose fat** /luz fæt/ (phr, B1) giảm mỡ. Ví dụ: Jogging every morning helps me lose fat (Chạy bộ mỗi sáng giúp tôi giảm mỡ). - **distract sb from**: làm ai sao nhãng khỏi (việc gì). Ví dụ: Online games can distract students from studying (Game trực tuyến có thể làm học sinh sao nhãng việc học). - **Music helps people relax. However, it may cause problems if it is too loud.**: Âm nhạc giúp người ta thư giãn. Tuy nhiên, nó có thể gây phiền nếu mở quá lớn. (mặt tốt trước, mặt trái sau However). - **I prefer indoor sports because they are more comfortable.**: Tôi thích các môn thể thao trong nhà hơn vì chúng thoải mái hơn. (câu đủ cho mức B1). - **I prefer indoor sports because I don't have to worry about the hot sun or the rain.**: Tôi thích các môn thể thao trong nhà hơn vì không phải lo nắng nóng hay mưa. (mức B2: giải thích được "thoải mái" là thế nào). ### Part 1: chủ ngữ I hay people (6 mục) #### Chọn chủ ngữ theo câu hỏi Câu hỏi "Do you…?" hỏi về bạn, nên trả lời bằng **I**. Câu hỏi chung (Why do people…? How is music good for people?) nên dùng **people** cho khách quan, rồi giữ đại từ cho khớp: túc từ sau động từ là **them** (keep them…), sở hữu đứng trước danh từ là **their** (their mind). Đừng lỡ quay về me, my vì quen nói về bản thân. Câu nói về một môn thể thao thì chủ ngữ là **it**: It doesn't require many skills. Muốn dùng I thì đổi động từ: I don't need to learn many skills. - **Why do people enjoy playing sports?**: Vì sao mọi người thích chơi thể thao? (câu hỏi chung: trả lời bằng people, they, them, their). - **Playing sports keeps them in good shape.**: Chơi thể thao giúp họ giữ cơ thể khỏe, cân đối. (đang nói về people thì túc từ là them, không dùng me; in good shape không có "a"). - **Gardening helps people refresh their mind.**: Làm vườn giúp người ta đầu óc thư thái. (their đi với danh từ; không nói "refresh my mind" khi đang nói về người ta). - **Badminton doesn't require many skills.**: Cầu lông không đòi hỏi nhiều kỹ năng. (môn thể thao là chủ ngữ của require; không nói "I don't require…"). - **I don't need to learn many skills to play badminton.**: Tôi không cần học nhiều kỹ năng để chơi cầu lông. (muốn dùng I thì đổi động từ). - **People often listen to music when they are tired.**: Người ta hay nghe nhạc khi mệt. (không bỏ are: không nói "when people tired"). ### Part 1: từ vựng và cụm dùng chung (17 mục) #### Sức khỏe: danh từ hay tính từ **health** là danh từ (sức khỏe); **healthy** là tính từ (khỏe mạnh). Nói "It's good for my health." hoặc "It makes me healthy.", không nói "good for my healthy". Muốn nói một điều tốt cho sức khỏe, có thể dùng "good for your health"; "healthy" cũng có thể tả điều có lợi cho sức khỏe, như "a healthy diet". "Good health" là cụm danh từ nghĩa là sức khỏe tốt. Sức khỏe tinh thần là mental health, thể chất là physical health. Thể thao tốt cho cả hai; âm nhạc chủ yếu tốt cho sức khỏe tinh thần, vì nó giúp người ta thư giãn và quên căng thẳng. stay và keep đi với tính từ: stay healthy, keep fit (giữ dáng). Thứ tự quen dùng: stay healthy and keep fit. fit đọc i ngắn /ɪ/, khác feet (bàn chân) đọc /i/; còn feed là cho ăn. Nói bị bệnh thường dùng **get**: get a headache, get a stomachache (get vừa là "bị" vừa là "được"). Dùng **may** khi không chắc; **too much** cho điều tiêu cực, quá mức. #### Cụm hay dùng khác **environmentally friendly** (thân thiện với môi trường): environmentally là trạng từ bổ nghĩa cho tính từ friendly, dùng sau to be. Cụm này khá cao; cách đơn giản hơn là "it's friendly to the environment". **the rest of** (phần còn lại của). Câu hỏi về kế hoạch trong ngày có thể trả lời: làm việc khó vào buổi sáng vì lúc đó nhiều năng lượng, phần còn lại của ngày làm việc dễ hơn, thay vì kể sáng, trưa, tối. **favourite** (Anh) và **favorite** (Mỹ) đều đúng, giống colour và color. Khi viết thư hay bài luận, chọn một kiểu Anh hoặc Mỹ và giữ thống nhất. Từ khó đọc thì thay bằng từ dễ: opportunity → chance; tên bệnh khó đọc → health problems. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nhớ từ bằng thứ quen: heal gắn với trào lưu "chữa lành"; refresh gắn với nút refresh trên máy tính. Học luôn từ chỉ sở thích người khác nói (shopping online, watching Chinese films, doing exercise) vì đó cũng là vốn từ của bạn. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **get a headache** /ɡɛt ə ˈhɛdeɪk/ (phr, A2) bị nhức đầu. Ví dụ: I often get a headache when I look at my screen for too long (Tôi hay bị nhức đầu khi nhìn màn hình quá lâu). - **environmentally friendly** /ɪnˌvaɪrənˈmɛntli ˈfrɛndli/ (phr, B2) thân thiện với môi trường. Ví dụ: Cycling is environmentally friendly because it doesn't produce smoke (Đạp xe thân thiện với môi trường vì không thải ra khói). - **friendly to the environment** /ˈfrɛndli tə ðə ɪnˈvaɪrənmənt/ (phr, B1) thân thiện với môi trường (cách nói đơn giản hơn). Ví dụ: Paper bags are more friendly to the environment than plastic bags (Túi giấy thân thiện với môi trường hơn túi ni lông). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **heal** /hil/ (v, B2) chữa lành. Ví dụ: Good sleep helps your body heal (Ngủ ngon giúp cơ thể bạn hồi phục). - **refresh** /rɪˈfrɛʃ/ (v, C1) làm tươi tỉnh lại. Ví dụ: A cold shower can refresh you after a long day (Tắm nước lạnh có thể giúp bạn tỉnh táo lại sau một ngày dài). - **health** /hɛlθ/ (n, A1): sức khỏe (healthy là tính từ). Ví dụ: Walking every day is good for my health (Đi bộ mỗi ngày tốt cho sức khỏe của tôi). - **stay healthy** /steɪ ˈhɛlθi/ (phr, A2): giữ sức khỏe tốt. Ví dụ: I eat more vegetables to stay healthy and keep fit (Tôi ăn nhiều rau hơn để giữ sức khỏe và giữ dáng). - **the rest of** /ðə rɛst ʌv/ (phr, A2): phần còn lại của. Ví dụ: I do the hard tasks in the morning and spend the rest of the day on easier ones (Tôi làm việc khó vào buổi sáng và dành phần còn lại của ngày cho việc dễ hơn). - **favourite / favorite** /ˈfeɪvərɪt/: yêu thích nhất (favourite kiểu Anh, favorite kiểu Mỹ). Ví dụ: My favourite season is autumn because the weather is cool (Mùa tôi thích nhất là mùa thu vì trời mát). - **chance** /tʃæns/ (n, A2): cơ hội (dễ đọc hơn opportunity). Ví dụ: This job gives me a chance to meet new people (Công việc này cho tôi cơ hội gặp người mới). - **health problems** /hɛlθ ˈprɑbləmz/ (phr, A2): các vấn đề sức khỏe (thay cho tên bệnh khó đọc). Ví dụ: Sitting too long can cause health problems (Ngồi quá lâu có thể gây ra các vấn đề sức khỏe). - **tuition** /tuˈɪʃən/ (n, C1): học phí. Ví dụ: The tuition at my school is high compared to other schools (Học phí ở trường tôi cao so với các trường khác). - **opera** /ˈɑprə/ (n, B2): nhạc kịch opera (không có âm b; đọc nhanh nghe như hai âm tiết, nhấn âm đầu). Ví dụ: My grandmother enjoys listening to opera on Sunday mornings (Bà tôi thích nghe nhạc kịch opera vào sáng Chủ nhật). - **Sometimes I watch films with my roommates.**: Thỉnh thoảng tôi xem phim với bạn cùng phòng. (sometimes có s; không viết "Sometime"). - **I enjoy watching Chinese films.**: Tôi thích xem phim Trung Quốc. (quốc tịch dùng tính từ Chinese, không nói "China film"). - **Badminton is simple to play.**: Cầu lông dễ chơi. (không nói "Simple play"; dùng simple to + V). - **I can make online friends through this game.**: Tôi có thể kết bạn trên mạng qua trò chơi này. (friends để số nhiều). - **It helps me connect with others and broaden my relationships.**: Nó giúp tôi kết nối với mọi người và mở rộng các mối quan hệ. (không nói "broaden social": social là tính từ, cần danh từ). - **I have a lot of tasks to do.**: Tôi có rất nhiều việc phải làm. (không nói "a lot of worker": worker là công nhân). - **I spend 30 minutes a day doing exercise.**: Mỗi ngày tôi dành 30 phút để tập thể dục. (spend + thời gian + V-ing). - **I'm studying information technology.**: Tôi đang học ngành công nghệ thông tin. (ngành học không thêm in; hoặc nói I'm majoring in information technology). - **I have been working as a nurse for one year.**: Tôi đã làm y tá được một năm. (không bỏ have been và a). ### Bài mẫu: Part 1 – Thể thao và thời gian rảnh (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Speaking Part 1. Topic 1, Sports: Do you like playing sports? Which sport do people in your area play most? Is playing sports good or not good for people? Topic 2, Free time: What do you usually do in your free time? Who do you often spend your free time with? Do you prefer staying at home or going out at weekends? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Now I'm going to talk about sports. **Absolutely, I'm a big fan of badminton.** I play it with my colleagues twice a week after work because it helps me relax. For example, last Friday we played for an hour, and I forgot all about my busy day. In my area, people play football the most. You know, there is a small field near my house, and it is full of teenagers every evening. Most of the matches on TV are football matches too, so even my grandfather watches them. **I think playing sports is good for people's health.** It helps them burn energy and keep fit, and it also helps them refresh their minds. However, it can be dangerous if people play too hard without warming up. Next, I'd like to talk about my free time. **Well, to be honest, I spend most of my free time reading comics.** I'm really into Japanese comics because the stories are funny and the drawings are beautiful. I usually read them in bed for about thirty minutes before I sleep. I often spend my free time with my younger brother. We are both crazy about board games, so we play together on Saturday evenings. When I was a child, I didn't think board games were for me, but my brother changed my mind. **Actually, I prefer staying at home at weekends.** It's cheaper and more comfortable compared to going out. Besides, the roads near my house are often crowded at weekends, and I can't stand sitting in traffic jams. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Speaking Part 1. Chủ đề 1, Thể thao: Bạn có thích chơi thể thao không? Người ở chỗ bạn chơi môn nào nhiều nhất? Chơi thể thao tốt hay không tốt cho mọi người? Chủ đề 2, Thời gian rảnh: Lúc rảnh bạn thường làm gì? Bạn hay dành thời gian rảnh với ai? Cuối tuần bạn thích ở nhà hay ra ngoài hơn? Bây giờ tôi sẽ nói về thể thao. (câu dẫn chủ đề 1) **Chắc chắn rồi, tôi rất thích cầu lông. (câu 1: xác nhận tự nhiên thay "Yes, I do")** Tôi chơi với đồng nghiệp hai lần mỗi tuần sau giờ làm vì nó giúp tôi thư giãn. (tự trả lời Who with? How often? Why?) Ví dụ, thứ Sáu tuần trước chúng tôi chơi một tiếng và tôi quên hết một ngày bận rộn. (ví dụ ngắn bằng một chuyện vừa qua, chia thì quá khứ) Ở chỗ tôi, người ta chơi bóng đá nhiều nhất. (câu 2: trả lời đúng trọng tâm trước) Bạn biết đấy, gần nhà tôi có một sân nhỏ và tối nào cũng đầy thanh thiếu niên. (đưa biểu hiện thay cho because) Phần lớn các trận đấu trên TV cũng là bóng đá, nên ngay cả ông tôi cũng xem. (thêm một biểu hiện nữa) **Tôi nghĩ chơi thể thao tốt cho sức khỏe của mọi người. (câu 3 là câu hỏi chung nên chuyển sang people)** Nó giúp họ tiêu hao năng lượng, giữ dáng và cũng giúp đầu óc họ thư thái. (giữ them, their cho khớp với people) Tuy nhiên, nó có thể nguy hiểm nếu người ta chơi quá sức mà không khởi động. (mặt trái nói sau However) Tiếp theo, tôi muốn nói về thời gian rảnh của mình. (câu dẫn chủ đề 2) **Thành thật mà nói, tôi dành phần lớn thời gian rảnh để đọc truyện tranh. (câu 4: từ đệm rồi trả lời trọng tâm)** Tôi rất mê truyện tranh Nhật vì truyện vui và hình vẽ đẹp. (hai lý do nối bằng and là đủ) Tôi thường đọc trên giường khoảng ba mươi phút trước khi ngủ. (tự trả lời When? How long?) Tôi hay dành thời gian rảnh với em trai. (câu 5: trả lời đúng Who) Hai anh em đều mê trò chơi trên bàn nên tối thứ Bảy hay chơi với nhau. (đổi cấu trúc thích: crazy about thay cho like) Hồi nhỏ tôi nghĩ trò chơi trên bàn không hợp với mình, nhưng em trai đã làm tôi đổi ý. (lồng chuyện quá khứ để có thêm ý) **Thật ra cuối tuần tôi thích ở nhà hơn. (câu 6: hỏi bằng prefer thì trả lời I prefer)** So với ra ngoài thì ở nhà rẻ hơn và thoải mái hơn. (so sánh hơn và compared to) Hơn nữa, đường gần nhà tôi cuối tuần hay đông, mà tôi thì không chịu nổi cảnh kẹt xe (ùn tắc). (lý do cụ thể, dùng can't stand + V-ing) - **Absolutely, I'm a big fan of badminton.**: Chắc chắn rồi, tôi rất thích cầu lông. (câu 1: xác nhận tự nhiên thay "Yes, I do"). - **I think playing sports is good for people's health.**: Tôi nghĩ chơi thể thao tốt cho sức khỏe của mọi người. (câu 3 là câu hỏi chung nên chuyển sang people). - **Well, to be honest, I spend most of my free time reading comics.**: Thành thật mà nói, tôi dành phần lớn thời gian rảnh để đọc truyện tranh. (câu 4: từ đệm rồi trả lời trọng tâm). - **Actually, I prefer staying at home at weekends.**: Thật ra cuối tuần tôi thích ở nhà hơn. (câu 6: hỏi bằng prefer thì trả lời I prefer). ### Part 1: định dạng và giới thiệu bản thân (26 mục) #### Part 1 gồm gì Part 1 (Social Interaction) kéo dài khoảng **3 phút**. Giám khảo hỏi **hai chủ đề**, mỗi chủ đề **ba câu hỏi** về đời sống hằng ngày của bạn: sở thích, quê, việc học, bạn bè. Mỗi chủ đề bạn nói khoảng hơn 1 phút. Cả bài thi nói có ba phần: Part 1 khoảng 3 phút, Part 2 khoảng 4 phút, Part 3 khoảng 5 phút, tổng cộng 12 phút. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong 4 phút của Part 2 và 5 phút của Part 3 đã gồm 1 phút chuẩn bị; thời gian còn lại là thời gian nói. Mỗi câu hỏi nên trả lời bằng 2 đến 3 câu: một câu trả lời thẳng, rồi lý do hoặc ví dụ (supporting ideas). Bạn mở rộng ý bằng các câu hỏi What? Where? Why? How? **Hãy chuẩn bị sẵn khung câu cho từng chủ đề hay gặp.** Khi thi, bạn chỉ cần thay từ vựng của mình vào khung. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói, lỗi nhỏ như thiếu -s ở động từ ít bị bắt lỗi hơn khi viết. Tuy vậy, ngữ pháp vẫn là một tiêu chí chấm điểm phần nói, nên hãy tập chia động từ đúng ngay từ lúc luyện. Phát âm cũng là một tiêu chí chấm điểm. Hãy đọc rõ âm cuối và đúng trọng âm của các từ bạn hay dùng. Đừng đọc từng từ như có dấu sắc của tiếng Việt; tiếng Anh vẫn có ngữ điệu lên xuống, ví dụ cuối câu hỏi Yes/No thường lên giọng. #### Giới thiệu bản thân: tên, tuổi, quê Đề có thể hỏi riêng từng mục: tên, tuổi, quê, việc học hoặc công việc, sở thích, tính cách. Mỗi mục nói một câu chính rồi thêm một ý phụ. **Tên:** My name is … / You can call me … Nếu có biệt danh: My nickname is … / Just call me … **Tuổi:** I am + số + years old. Không muốn nói tuổi chính xác thì nói I'm over / under / nearly + số, hoặc I'm in my twenties (I'm in my 20s). **Sau "in my twenties" không thêm "years old"; nói tuổi chính xác thì bỏ "in".** Có thể thêm: My birthday is in … **Quê:** My hometown is … province, but I'm currently living in … (currently có thể dùng với thì hiện tại tiếp diễn hoặc hiện tại đơn, tùy ý nghĩa của câu); hoặc I was born and grew up in … Có thể thêm nơi đó nổi tiếng về gì (xem nhóm thẻ về quê hương). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** tên riêng của địa danh (thường không có trong từ điển) thì cứ nói nguyên tên, không cần dịch. #### Giới thiệu bản thân: học, làm, sở thích, tính cách **Đang học:** I'm a first-year / second-year / third-year / final-year student at … Dùng số thứ tự (third), không dùng số đếm (three), và phải có chữ "student". Cách gọi khác: freshman (năm nhất), sophomore (năm hai), junior (năm ba), senior (năm cuối). **Ngành học:** I'm studying + ngành (I'm studying information technology), I major in + ngành, My major is … Không nói "I'm learning + ngành", không thêm "in" sau studying. Ngành là tên môn học: nursing (ngành điều dưỡng), không phải nurse (người điều dưỡng). **Đã tốt nghiệp hoặc đi làm:** I used to be a … student at … / Now I'm working as a … at … / I have been working as a … for … years. Đề hỏi ngành học ở trường thì nói ngành, không nói nghề. Đã tốt nghiệp thì nói ngành mình từng học bằng thì quá khứ, rồi thêm hiện nay bạn làm gì. Sinh viên có thể thêm việc làm thêm (part-time job). **Đừng bỏ to be và mạo từ:** I'm currently a student of …, I have been working as a teacher … Câu thiếu "am", "a" là lỗi ngữ pháp, giám khảo nghe ra ngay. **Sở thích:** dùng các mẫu đã học: I'm interested in …, I'm keen on …, I'm a big fan of …, I usually … in my free time. like + V-ing và like + to V đều dùng để nói sở thích; muốn làm gì thì dùng would like to. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** đề hỏi "like" thì thường hỏi tiếp "dislike", nên hãy chuẩn bị luôn một ý về điều bạn không thích. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** môn học mình chưa giỏi thì nên nói mềm: I'm not very good at … Nói "I'm bad at …" vẫn đúng ngữ pháp, chỉ nghe hơi nặng. **Tính cách:** "What are you like?" hỏi tính cách; "What do you like?" hỏi sở thích. Trả lời: I am + tính từ (kind, shy, friendly, sociable, helpful, serious, hard-working) hoặc I'm an introvert / an extrovert / a workaholic. Thêm một biểu hiện của tính cách đó. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nói tính cách chưa tốt (ví dụ shy) không bị trừ điểm; điều quan trọng là bạn nói đúng và có ví dụ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **third-year student** /ˈθərdˌjɪr ˈstudənt/ (phr, A2) sinh viên năm ba (dùng số thứ tự, có chữ student). Ví dụ: Actually, I'm a third-year student at a teacher training college (Thật ra tôi là sinh viên năm ba của một trường cao đẳng sư phạm). - **You can call me …** /juː kæn kɔːl miː/: Bạn có thể gọi tôi là … (giới thiệu tên ngắn). Ví dụ: You can call me Lan because it's shorter and easier (Bạn có thể gọi tôi là Lan vì tên đó ngắn và dễ hơn). - **nickname** /ˈnɪkˌneɪm/ (n, B1): biệt danh, tên gọi ở nhà. Ví dụ: My nickname is Bin because I was very small as a child (Biệt danh của tôi là Bin vì hồi nhỏ tôi rất nhỏ con). - **be in my twenties** /bi ɪn maɪ ˈtwɛntiz/ (phr, B1): ở độ tuổi hai mươi (không thêm years old). Ví dụ: I'm in my twenties, so I still have time to learn new skills (Tôi đang ở độ tuổi hai mươi nên vẫn còn thời gian học kỹ năng mới). - **over / under / nearly + tuổi** /ˈoʊvər/: hơn; dưới; gần … tuổi (khi không muốn nói tuổi chính xác). Ví dụ: I'm nearly thirty, but I still feel like a student (Tôi gần ba mươi tuổi nhưng vẫn thấy mình như sinh viên). - **currently** /ˈkərəntli/ (adv, B1): hiện nay, hiện tại (thường đi với thì hiện tại tiếp diễn). Ví dụ: I'm currently living in a small flat near my office (Hiện tôi đang sống trong một căn hộ nhỏ gần chỗ làm). - **I was born and grew up in …**: Tôi sinh ra và lớn lên ở … Ví dụ: I was born and grew up in a fishing village by the sea (Tôi sinh ra và lớn lên ở một làng chài ven biển). - **freshman / sophomore / junior / senior**: sinh viên năm nhất; năm hai; năm ba; năm cuối. Ví dụ: My sister is a freshman, and I'm a senior at the same university (Em gái tôi là sinh viên năm nhất, còn tôi là sinh viên năm cuối cùng trường). - **major in** /ˈmeɪdʒər ɪn/ (phr v, B2): học chuyên ngành … Ví dụ: I major in accounting because I like working with numbers (Tôi học chuyên ngành kế toán vì tôi thích làm việc với con số). - **I used to be a … student at …**: Tôi từng là sinh viên ngành … ở … (nay không còn học ngành đó ở trường đó). Ví dụ: I used to be a law student at a university in the city centre (Tôi từng là sinh viên luật ở một trường đại học trong trung tâm thành phố). - **like + V-ing / like + to V**: thích (làm gì) (cả hai đều nói sở thích). Ví dụ: I like cooking, and my sister likes to draw (Tôi thích nấu ăn, còn em gái tôi thích vẽ). - **would like to** /wʊd laɪk tu/ (phr, A1): muốn (làm gì). Ví dụ: I would like to visit Japan one day (Tôi muốn đến Nhật Bản vào một ngày nào đó). - **What are you like?** /wʌt ɑːr juː laɪk/: Bạn là người thế nào? (hỏi tính cách). Ví dụ: What are you like? Well, I'm quite calm and patient (Bạn là người thế nào? À, tôi khá điềm tĩnh và kiên nhẫn). - **What do you like?** /wʌt duː juː laɪk/: Bạn thích gì? (hỏi sở thích). Ví dụ: What do you like doing at weekends? I like going to the cinema (Bạn thích làm gì vào cuối tuần? Tôi thích đi xem phim). - **shy** /ʃaɪ/ (adj, B1): rụt rè, dễ e thẹn (không phải "xấu hổ"). Ví dụ: I'm a bit shy, so I don't talk much when I meet new people (Tôi hơi rụt rè nên ít nói khi gặp người mới). - **extrovert** /ˈɛkstrəˌvərt/ (n, C1): người hướng ngoại (thích gặp gỡ, nạp năng lượng khi ở cùng người khác). Ví dụ: My brother is an extrovert who loves big parties (Anh tôi là người hướng ngoại, rất thích những bữa tiệc đông người). - **sociable** /ˈsoʊʃəbəl/ (adj, B2): hòa đồng, thích giao tiếp. Ví dụ: I'm sociable, so I make friends quite easily (Tôi hòa đồng nên kết bạn khá dễ). - **I studied nursing, and I'm now a nurse.**: Tôi học ngành điều dưỡng và giờ là điều dưỡng viên. (ngành là nursing; nurse là người làm nghề). - **I'm in my twenties.**: Tôi đang ở độ tuổi hai mươi. (không nói "I'm in my 20 years old"; nói chính xác thì là I am 20 years old). - **I'm currently a student of General Medicine.**: Hiện tôi là sinh viên ngành Y đa khoa. (đừng bỏ "a" và "of"). - **I'm a fifth-year student at a medical university.**: Tôi là sinh viên năm thứ năm của một trường đại học y. (dùng số thứ tự fifth, không nói "five years student"). - **I have been working as a teacher for one year.**: Tôi đã làm giáo viên được một năm. (cần have been + V-ing và mạo từ "a"). - **My hometown is Ben Tre province, but I'm currently living in Ho Chi Minh City.**: Quê tôi ở tỉnh Bến Tre nhưng hiện tôi đang sống ở Thành phố Hồ Chí Minh. (tên địa danh giữ nguyên, không dịch). - **There are four people in my family.**: Nhà tôi có bốn người. (tự nhiên hơn câu "I'm living with my family with 4 people"). - **I used to live in the countryside, but now I live in the city.**: Tôi từng sống ở quê, nhưng giờ tôi sống ở thành phố. (used to + động từ nguyên mẫu cho việc đã có trong quá khứ). - **I like eating fruit, but I hate sweet things.**: Tôi thích ăn trái cây nhưng ghét đồ ngọt. (nói "sweet things" hoặc "sweet food", không nói "I hate sweet"). - **I'm not very good at maths.**: Tôi không giỏi toán lắm. (cách nói mềm; "I'm bad at maths" vẫn đúng ngữ pháp). ### Part 1: quê hương và nơi sống (7 mục) #### Nói về quê hương Thu nhỏ quê thành một thành phố hoặc một tỉnh, ví dụ Can Tho city, Hau Giang province. Đừng nói cả một vùng rộng. Chọn **một khía cạnh dễ nói**: food (món đặc sản), people (con người), weather (thời tiết), places (nơi chốn). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** people là khía cạnh dễ nói nhất, vì chỉ cần vài tính từ quen như friendly, helpful, kind. **Khung:** I really like + the food / the people / the weather / the places + in … because … such as … Sau đó phát triển bằng supporting ideas: food → món gì, ăn thế nào; people, weather → như thế nào; places → ở đâu, như thế nào, vì sao nên đến. Muốn nói mức thích mạnh hơn: I really like, I'm really into, I'm crazy about, I'm keen on. Không nói "I super like" hay "I extremely like". **Nơi đó nổi tiếng về gì:** S + be + famous / well-known + for + N, hoặc S + be + known for + N. Đừng quên to be trước tính từ, đừng dùng "with", đừng bỏ "for". Muốn nối thêm thông tin vào tên nơi đó, dùng "which is famous for", không dùng "where is famous for" (where không làm chủ ngữ). **Dùng đúng từ cho món ăn:** bánh tráng, bánh xèo, hủ tiếu là local street food (món ăn đường phố địa phương), không phải fast food (đồ ăn nhanh như hamburger, pizza). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** sau "such as" nên kể hai, ba ví dụ; chỉ có một ví dụ thì dùng "like". Dù vậy, "such as" đi với một ví dụ vẫn đúng ngữ pháp. Với một số cặp tính từ chỉ cảm xúc, dạng -ed thường tả cảm giác của người (you feel relaxed), còn dạng -ing tả người hoặc sự việc gây ra cảm giác đó (the walk is relaxing). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be well-known for** /bi ˌwɛlˈnoʊn fɔr/ (phr, B1) nổi tiếng về. Ví dụ: My hometown is well-known for its fresh seafood (Quê tôi nổi tiếng về hải sản tươi). - **be known for** /bi noʊn fɔr/ (phr, B1) được biết đến với. Ví dụ: This small town is known for its colourful flower market (Thị trấn nhỏ này được biết đến với chợ hoa nhiều màu sắc). - **which is famous for** /wɪtʃ ɪz ˈfeɪməs fɔr/ (phr, B1) nơi mà nổi tiếng về (nối thêm thông tin cho tên nơi chốn). Ví dụ: My hometown is a beautiful place which is famous for its green rice fields (Quê tôi là một nơi đẹp, nổi tiếng với những cánh đồng lúa xanh). - **I'm really into …**: Tôi rất mê … Ví dụ: I'm really into the night markets in my town (Tôi rất mê các chợ đêm ở thị trấn tôi). - **I'm crazy about …**: Tôi cực kỳ mê … Ví dụ: I'm crazy about the grilled corn sold along the river (Tôi cực kỳ mê món bắp nướng bán dọc bờ sông). - **helpful** /ˈhɛlpfəl/ (adj, A2): hay giúp đỡ người khác. Ví dụ: My neighbours are helpful; they often look after our house when we travel (Hàng xóm của tôi hay giúp đỡ; họ thường trông nhà giúp khi chúng tôi đi xa). - **My hometown is famous for its fresh fruit.**: Quê tôi nổi tiếng về trái cây tươi. (cần "is" và "for"; không nói "famous with"). - **I really like the people in my hometown because they are friendly and helpful.**: Tôi rất thích người dân quê tôi vì họ thân thiện và hay giúp đỡ người khác. (khía cạnh people). - **The weather there is cool all year round, so it's pleasant to go out.**: Thời tiết ở đó mát mẻ quanh năm nên ra ngoài rất dễ chịu. (khía cạnh weather). - **I really like the food in my city, such as fish noodle soup, sticky rice and rice paper rolls.**: Tôi rất thích đồ ăn ở thành phố tôi, như bún cá, xôi và gỏi cuốn. (such as kèm hai, ba ví dụ). ### Part 1: khung trả lời theo chủ đề (23 mục) #### Cách dùng khung theo chủ đề Mỗi chủ đề có ba câu hỏi, mỗi câu có một khung riêng. Câu 1 và câu 2 thường hỏi về bạn; câu 3 thường hỏi về người khác hoặc ý kiến chung, nên trả lời rộng hơn, có lý do thứ nhất, thứ hai. Lý do nên ngắn: hai lý do nối bằng and, hoặc Firstly … Secondly … **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hai lý do là đủ ý; ba lý do dễ làm bạn rối và hết giờ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** lúc luyện, hãy học càng nhiều chủ đề càng tốt. Khi thi, nếu gặp câu hỏi về sở thích, bạn có thể chọn một hoạt động trùng với chủ đề đã chuẩn bị (ví dụ nghe nhạc) để dùng lại từ vựng. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ vựng trong các bài đọc cũng dùng được cho phần nói. Ví dụ motorbike, truck, bus trong một bài đọc về giao thông dùng ngay được cho chủ đề transport. Luyện như thi thật: nghe từng câu hỏi và trả lời ngay, không chuẩn bị hay ghi ý trước. #### Music **Câu hỏi thường gặp:** Bạn có thích nhạc không, thích loại nào nhất, vì sao? Loại nhạc nào phổ biến nhất ở nước bạn? Âm nhạc tốt hay không tốt cho con người ra sao? **Câu 1:** Yes, of course / Sure. Most people love listening to music, including me. + I'm a big fan of / I enjoy + loại nhạc + the most because it is … and it's … Đưa **hai lý do** ngắn, nối bằng and. Nói "most people" hoặc "most of the people", không nói "most of people". **Câu 2:** I think a lot of people are listening to … a lot. + một ví dụ: Most of the songs on the top trending list are … such as … **Câu 3:** Music helps people … and it's good for them to … However, … Nói mặt tốt trước, rồi dùng However để nêu mặt chưa tốt. #### Hobby **Câu hỏi thường gặp:** Bạn thích làm gì lúc rảnh? Vì sao? Bạn dành bao nhiêu thời gian cho việc đó? **Câu 1:** In my spare time, … / Whenever I'm free, … (spare = free). Thêm ý: khi nào, với ai, ở đâu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** chỉ chọn một hoặc hai ý, đừng cả ba, câu sẽ gọn và ít lỗi. **Câu 2:** That's because it helps me … Besides, it can improve … Dùng Besides thay cho and để thêm lợi ích thứ hai. Sau improve là thứ được cải thiện (improve my English, improve my health); không cần thêm me, us, them. Cũng có thể dùng allows me to … (giúp tôi, cho phép tôi …). **Câu 3:** I spend + thời gian + V-ing, hoặc It takes about + thời gian + to V. Thêm buổi nào trong ngày: in the morning, in the evening, at night, before I go to bed. Giám khảo có thể hỏi thêm để bạn mở rộng. Ví dụ bạn nói thích mua sắm online thì có thể bị hỏi bạn hay mua gì, vì sao không ra cửa hàng. Hãy chuẩn bị sẵn một ví dụ cụ thể. #### Sports **Câu hỏi thường gặp:** Bạn thích thể thao trong nhà hay ngoài trời? Môn nào bạn thích nhất, vì sao? Vì sao người ta thích chơi thể thao? **Câu 1:** I prefer indoor / outdoor sports because … and … Trong nhà: tiện, không lo mưa nắng, thời tiết. Ngoài trời: thư giãn, enjoy the fresh air. **Câu 2:** phải nêu **tên môn** và **lý do**: I like football the best because … hoặc I'm keen on football because … Không nói "keen on … the best". **Câu 3:** câu này hỏi về người ta, không hỏi về bạn, nên trả lời khác câu 2 và có logic như bài viết: There are several reasons why people enjoy playing sports. Firstly, … Secondly, … #### Public transport **Câu hỏi thường gặp:** Cách đi lại tốt nhất ở nơi bạn sống là gì? Phương tiện bạn thích nhất là gì? Người ta có nên dùng phương tiện công cộng nhiều hơn không? **Câu 1:** In my country, the best way to get around / commute / travel is by + phương tiện. It's + tính từ. **Câu 2:** I really like going by … / I'm keen on going by … It's not only + tính từ + but also + tính từ. **not only … but also nối hai tính từ song song**; phần giải thích có chủ ngữ và động từ (I can …) thì đặt sang câu sau. **Câu 3:** trả lời bằng I think / I believe, nói có hay không, rồi nêu lý do: I believe that people should use public transport more for some reasons. Firstly, … Secondly, … #### Health **Câu hỏi thường gặp:** Người nơi bạn sống làm gì để giữ dáng? Họ tập có đúng cách không? Tập gym tốt hay không tốt cho người lớn tuổi ra sao? **Khung:** To stay fit, people in my country participate in activities such as … / Yes, I believe most of them are practising in the right way … / Gym workouts can be beneficial for older people because they help them … However, … Chủ ngữ "gym workouts" là số nhiều nên dùng they help, không dùng it helps. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** tên bệnh khó đọc thì chỉ cần nói "health problems". Trước khi tập nói, hãy viết từ vựng của chủ đề vào khung thành câu đủ chủ ngữ và động từ. #### TV programme **Câu hỏi thường gặp:** Bạn có hay xem TV không? Chương trình bạn thích nhất là gì? Bạn thích xem một mình hay với người khác? **Khung:** I always / usually / sometimes / never watch TV … / My favourite TV programme is … because … / I prefer watching TV alone / with my family because … **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bạn có thể nói thật, ví dụ bạn ít xem TV mà hay xem các chương trình trên YouTube: I don't have much time to watch TV, so I usually watch shows on YouTube. #### Chủ đề khác: thời gian, mạng xã hội, kỷ niệm tuổi thơ Các chủ đề này không có kiến thức riêng; bạn dùng lại các khung trên và thêm chi tiết. **Sắp xếp thời gian trong ngày** (How do you plan your time in a day?). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** kể buổi sáng, trưa, tối rồi chốt bằng một câu tổng như "I usually have a productive day"; hoặc nói bạn ghi kế hoạch ra và làm theo nghiêm túc để kỷ luật hơn. **Mạng xã hội.** **Theo kinh nghiệm cá nhân:** để câu trả lời đủ dài, thêm ý bạn chụp ảnh khi đi chơi rồi đăng lên, và cảm xúc khi nhận được nhiều lượt thích. **Kỷ niệm tuổi thơ** (What is your favourite memory of your childhood?). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** kể chuyện xảy ra ở đâu, với ai, bạn cảm thấy thế nào, rồi kết bằng câu: This is an unforgettable memory for me. Câu hỏi về quá khứ thì trả lời bằng thì quá khứ: Did you enjoy your childhood? — Yes, I did. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **sing along** /sɪŋ əˈlɔŋ/ (phr v, B2) hát theo. Ví dụ: Children love songs that they can sing along to (Trẻ em thích những bài hát mà chúng có thể hát theo). - **top trending** /tɑp ˈtrɛndɪŋ/ (phr, B2) đang thịnh hành, đứng đầu xu hướng. Ví dụ: Most of the songs on the top trending list are pop songs (Phần lớn bài hát trong danh sách thịnh hành là nhạc pop). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **heal the soul** /hil ðə soʊl/ (phr, C1) chữa lành tâm hồn. Ví dụ: Soft music can heal the soul after a long day (Nhạc nhẹ có thể chữa lành tâm hồn sau một ngày dài). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **indoor sports** /ˈɪnˌdɔr spɔrts/ (phr, B1) thể thao trong nhà. Ví dụ: I prefer indoor sports because I don't have to worry about the rain (Tôi thích thể thao trong nhà hơn vì không phải lo trời mưa). - **outdoor sports** /ˈaʊtˌdɔr spɔrts/ (phr, B1) thể thao ngoài trời. Ví dụ: Outdoor sports let me enjoy the fresh air (Thể thao ngoài trời cho tôi tận hưởng không khí trong lành). - **in good shape** /ɪn ɡʊd ʃeɪp/ (phr, B1) khỏe mạnh, cân đối (không có "a"). Ví dụ: Swimming keeps me in good shape (Bơi giúp tôi giữ cơ thể khỏe mạnh, cân đối). - **refresh your mind** /rɪˈfrɛʃ jʊr maɪnd/ (phr, B2) làm đầu óc thư thái. Ví dụ: A short game of badminton can refresh your mind after work (Một trận cầu lông ngắn có thể làm đầu óc bạn thư thái sau giờ làm). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **get around** /ɡɛt əˈraʊnd/ (phr v, B1) đi lại (trong một thành phố, khu vực). Ví dụ: In my city, the easiest way to get around is by motorbike (Ở thành phố tôi, cách đi lại dễ nhất là bằng xe máy). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **get carsick** /ɡɛt ˈkɑrˌsɪk/ (phr, B2) bị say xe. Ví dụ: I often get carsick on long bus trips (Tôi hay bị say xe trên những chuyến xe buýt dài). - **carsickness** /ˈkɑrˌsɪknəs/ (n, C1) chứng say xe. Ví dụ: Sitting near the window helps me avoid carsickness (Ngồi gần cửa sổ giúp tôi tránh bị say xe). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **gym workouts** /dʒɪm ˈwərkaʊts/ (phr, B1) các bài tập ở phòng gym. Ví dụ: Gym workouts can be beneficial for older people because they help them stay strong (Tập gym có thể có lợi cho người lớn tuổi vì giúp họ khỏe mạnh). - **TV programme** /ˌtiˈvi ˈproʊɡræm/ (phr, A2) chương trình truyền hình. Ví dụ: My favourite TV programme is a cooking show on Sunday evenings (Chương trình truyền hình tôi thích nhất là một chương trình nấu ăn tối Chủ nhật). - **plan my time** /plæn maɪ taɪm/ (phr, A2) sắp xếp thời gian của tôi. Ví dụ: I plan my time by writing a to-do list every morning (Tôi sắp xếp thời gian bằng cách viết danh sách việc cần làm mỗi sáng). - **post photos** /poʊst ˈfoʊtoʊz/ (phr, B1) đăng ảnh. Ví dụ: I often post photos when I travel with my friends (Tôi hay đăng ảnh khi đi du lịch với bạn bè). - **get likes** /ɡɛt laɪks/ (phr, B1) nhận lượt thích. Ví dụ: I feel happy when my photos get a lot of likes (Tôi thấy vui khi ảnh của mình được nhiều lượt thích). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **unforgettable memory** /ˌʌnfərˈɡɛtəbəl ˈmɛməri/ (phr, B2) kỷ niệm khó quên. Ví dụ: Our first camping trip is an unforgettable memory for me (Chuyến cắm trại đầu tiên của chúng tôi là một kỷ niệm khó quên với tôi). - **get married to** /ɡɛt ˈmærid tu/ (phr, A2) kết hôn với. Ví dụ: My cousin got married to a Korean man, so she is learning Korean (Chị họ tôi kết hôn với một người đàn ông Hàn Quốc nên chị đang học tiếng Hàn). - **catchy** /ˈkætʃi/ (adj, B2): (giai điệu) bắt tai, dễ nhớ. Ví dụ: Pop songs are catchy and easy to remember (Nhạc pop bắt tai và dễ nhớ). - **most people** /moʊst ˈpipəl/ (phr, A1): phần lớn mọi người (không nói "most of people"). Ví dụ: Most people in my town listen to music on their phones (Phần lớn người ở thị trấn tôi nghe nhạc trên điện thoại). - **in my spare time** /ɪn maɪ spɛr taɪm/ (phr, B1): lúc rảnh (spare = free). Ví dụ: In my spare time, I often cook new dishes with my roommate (Lúc rảnh, tôi thường nấu món mới với bạn cùng phòng). - **Whenever I'm free** /wɛnˈɛvər aɪm fri/ (phr, B1): Bất cứ khi nào rảnh. Ví dụ: Whenever I'm free, I walk my dog in the park near my house (Bất cứ khi nào rảnh, tôi dắt chó đi dạo ở công viên gần nhà). - **That's because …**: Đó là vì … (mở đầu câu nêu lý do). Ví dụ: That's because reading helps me forget about my worries (Đó là vì đọc sách giúp tôi quên đi lo lắng). - **allow somebody to V**: cho phép, giúp ai làm gì. Ví dụ: Online shopping allows me to compare prices quickly (Mua sắm online giúp tôi so sánh giá nhanh). - **spend + thời gian + V-ing**: dành (thời gian) làm gì. Ví dụ: I spend about 30 minutes a day doing exercise (Mỗi ngày tôi dành khoảng 30 phút để tập thể dục). - **It takes about + thời gian + to V**: mất khoảng (thời gian) để làm gì. Ví dụ: It takes about two days to finish a short novel (Mất khoảng hai ngày để đọc xong một cuốn tiểu thuyết ngắn). - **There are several reasons why …** /ðer ɑːr ˈsevrəl ˈriːzənz waɪ/: Có một vài lý do khiến … Ví dụ: There are several reasons why young people enjoy team sports (Có một vài lý do khiến người trẻ thích các môn thể thao đồng đội). - **by + phương tiện**: bằng (phương tiện) (không có mạo từ). Ví dụ: Most students in my town go to school by bicycle (Phần lớn học sinh ở thị trấn tôi đi học bằng xe đạp). - **especially** /ɪˈspɛʃəli/ (adv, A2): đặc biệt là. Ví dụ: I like public transport, especially buses (Tôi thích phương tiện công cộng, đặc biệt là xe buýt). - **stay fit / keep fit** /steɪ fɪt/ · /kiːp fɪt/: giữ dáng, giữ cơ thể khỏe mạnh. Ví dụ: To stay fit, many people in my town go jogging in the morning (Để giữ dáng, nhiều người ở thị trấn tôi chạy bộ vào buổi sáng). - **fit** /fɪt/ (adj, A2): khỏe mạnh, cân đối (âm i ngắn; khác feet /fiːt/ là bàn chân, âm i dài). Ví dụ: My uncle is very fit for his age (Chú tôi rất khỏe so với tuổi). - **practise in the right way**: tập đúng cách. Ví dụ: Not everyone practises in the right way, so some people get injured (Không phải ai cũng tập đúng cách nên một số người bị chấn thương). - **carefree** /ˈkɛrˌfri/ (adj, B2): vô tư, không lo nghĩ. Ví dụ: I was a carefree child and got great care from my grandparents (Hồi nhỏ tôi là một đứa trẻ vô tư và được ông bà chăm sóc rất chu đáo). - **Most people love listening to music, including me.**: Phần lớn mọi người đều thích nghe nhạc, kể cả tôi. (most people, không nói "most of people"). - **I'm a big fan of ballads because they are gentle and easy to sing.**: Tôi rất mê nhạc ballad vì chúng nhẹ nhàng và dễ hát. (hai lý do ngắn nối bằng and). - **Music helps people relax, and it's good for them to sleep better. However, loud music can hurt their ears.**: Âm nhạc giúp người ta thư giãn và giúp họ ngủ ngon hơn. Tuy nhiên, nhạc quá to có thể làm hại tai. (mặt tốt trước, However nêu mặt chưa tốt). - **I like football the best because it's exciting to watch and to play.**: Tôi thích bóng đá nhất vì xem hay chơi đều hấp dẫn. (không nói "keen on football the best"). - **Sports are good for people when they are tired after work.**: Thể thao tốt cho người ta khi họ mệt sau giờ làm. (cần to be: they are tired, people are tired). - **It's not only convenient but also cheap. I can go anywhere I want.**: Nó không chỉ tiện mà còn rẻ. Tôi có thể đi bất cứ đâu mình muốn. (not only … but also nối hai tính từ; đừng nói "not only convenient but also I can …", đừng dùng danh từ convenience). - **I don't have much time to watch TV.**: Tôi không có nhiều thời gian xem TV. (time không đếm được nên dùng much). - **In the morning I go to class, in the afternoon I work, and in the evening I relax.**: Buổi sáng tôi đi học, buổi chiều tôi đi làm, còn buổi tối tôi nghỉ ngơi. (in the morning cần có "the"). ### Part 1: tả bạn thân (12 mục) #### Khung chủ đề Friends **Câu hỏi thường gặp:** Bạn thân của bạn trông thế nào? Bạn gặp bạn ấy như thế nào? Theo bạn, phẩm chất tốt nhất của một người bạn là gì? **Câu 1:** "look like" hỏi ngoại hình (appearance), không hỏi tính cách. Tả theo thứ tự: tính từ chung (beautiful, good-looking, nice) → chiều cao (He is tall) → tóc, dùng has got: She's got long blonde hair. **She's got = She has got**, không phải "she is got". Kích thước đứng trước màu sắc (long black hair). Tóc vàng là blonde, không nói yellow hair. **Câu 2:** "How did you meet …?" Câu trả lời không còn là câu hỏi nên bỏ did, động từ chia quá khứ: I met my best friend when we were … (we were, không phải we was). **Câu 3:** My best friend should be + tính từ + because he or she can … Tính từ hay dùng: kind, friendly, caring, understanding, funny, loyal. Người cảm thấy căng thẳng thì nói I'm stressed; stressful dùng cho việc hay tình huống gây căng thẳng. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **has got** /hæz ɡɑt/ (phr, A1) có (dùng khi tả ngoại hình; she's got = she has got). Ví dụ: He's got short curly hair and big eyes (Cậu ấy có mái tóc xoăn ngắn và đôi mắt to). - **blonde** /blɑnd/ (adj, A2) (tóc) vàng (không nói yellow hair). Ví dụ: My neighbour's daughter has got long blonde hair (Con gái nhà hàng xóm tôi có mái tóc vàng dài). - **look like** /lʊk laɪk/ (phr v, A1): trông như thế nào (hỏi ngoại hình). Ví dụ: What does your sister look like? She's tall and slim (Chị bạn trông thế nào? Chị ấy cao và mảnh khảnh). - **good-looking** /ˌɡʊdˈlʊkɪŋ/ (adj, A2): ưa nhìn, đẹp. Ví dụ: My best friend is good-looking and always smiles (Bạn thân tôi ưa nhìn và lúc nào cũng cười). - **caring** /ˈkɛrɪŋ/ (adj, B2): chu đáo, biết quan tâm. Ví dụ: A caring friend always asks how you are feeling (Một người bạn chu đáo luôn hỏi bạn đang cảm thấy thế nào). - **understanding** /ˌʌndərˈstændɪŋ/ (adj, B2): thấu hiểu, biết thông cảm. Ví dụ: My best friend is understanding, so I can tell her anything (Bạn thân tôi rất biết thông cảm nên tôi có thể kể với bạn ấy mọi chuyện). - **loyal** /ˈlɔɪəl/ (adj, B2): trung thành, chung thủy. Ví dụ: A loyal friend stays with you when things go wrong (Một người bạn trung thành ở bên bạn khi mọi chuyện không suôn sẻ). - **funny** /ˈfʌni/ (adj, A1): vui tính, hài hước. Ví dụ: He is funny, so our group is never bored (Cậu ấy vui tính nên nhóm chúng tôi không bao giờ chán). - **stressed** /strɛst/ (adj, B1): căng thẳng (người cảm thấy). Ví dụ: I feel stressed before every exam (Tôi thấy căng thẳng trước mỗi kỳ thi). - **stressful** /ˈstrɛsfəl/ (adj, B1): gây căng thẳng (việc, tình huống). Ví dụ: Moving to a new city was stressful for me (Chuyển đến thành phố mới là việc gây căng thẳng với tôi). - **She's got long black hair.**: Chị ấy có mái tóc đen dài. (she's got = she has got; kích thước đứng trước màu sắc). - **I met my best friend when we were at high school.**: Tôi gặp bạn thân khi chúng tôi học cấp ba. (bỏ did khi trả lời; we were, không phải we was). - **A good friend should be loyal because he or she can keep your secrets.**: Một người bạn tốt nên trung thành vì người đó giữ được bí mật của bạn. (khung câu 3). - **My best friend always cheers me up when I'm stressed.**: Bạn thân luôn làm tôi vui lên khi tôi căng thẳng. (người dùng stressed, không dùng stressful). ### Bài mẫu: Part 1 chủ đề Free time và Friends (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Topic 1 Free time. What do you usually do when you are free? Why do you enjoy it? How much time do you spend on it? Topic 2 Friends. Can you describe your best friend's appearance? Where did you first meet him or her? What makes someone a good friend? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Whenever I'm free, I like cooking with my roommate in our small kitchen.** We usually try a new recipe on Saturday evenings. **That's because cooking helps me forget about my studies for a while.** Besides, it can improve my cooking skills, so I can save money on food. **I spend about two hours cooking every weekend.** It takes about thirty minutes to make a simple dish, but a special meal takes longer. My best friend, Hoa, is very good-looking. She is quite tall, and she's got long straight black hair. I met her when we were in the same class at secondary school. We sat next to each other and shared our snacks every day. **In my opinion, a good friend should be understanding because he or she can listen to your problems without judging you.** A good friend should also be loyal, so you can trust him or her completely. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Chủ đề 1 Thời gian rảnh. Bạn thường làm gì khi rảnh? Vì sao bạn thích việc đó? Bạn dành bao nhiêu thời gian cho nó? Chủ đề 2 Bạn bè. Hãy tả ngoại hình bạn thân của bạn. Bạn gặp bạn ấy lần đầu ở đâu? Điều gì làm nên một người bạn tốt? **Bất cứ khi nào rảnh, tôi thích nấu ăn với bạn cùng phòng trong căn bếp nhỏ của chúng tôi. (mở bằng Whenever I'm free + với ai, ở đâu)** Chúng tôi thường thử một công thức mới vào tối thứ Bảy. (thêm ý khi nào) **Đó là vì nấu ăn giúp tôi tạm quên chuyện học. (That's because … helps me …)** Ngoài ra, nó giúp tôi nấu ăn giỏi hơn nên tôi tiết kiệm được tiền ăn. (Besides thay cho and; improve + thứ được cải thiện) **Mỗi cuối tuần tôi dành khoảng hai tiếng để nấu ăn. (spend + thời gian + V-ing)** Làm một món đơn giản mất khoảng ba mươi phút, còn một bữa đặc biệt thì lâu hơn. (It takes about + thời gian + to V) Bạn thân của tôi, Hoa, rất ưa nhìn. (tính từ chung trước) Bạn ấy khá cao và có mái tóc đen dài, thẳng. (chiều cao, rồi tóc với has got; kích thước trước màu sắc) Tôi gặp bạn ấy khi chúng tôi học cùng lớp ở trường cấp hai. (chia quá khứ, không có did) Chúng tôi ngồi cạnh nhau và ngày nào cũng chia nhau đồ ăn vặt. (thêm chi tiết cho câu 2) **Theo tôi, một người bạn tốt nên biết thông cảm vì người đó có thể lắng nghe chuyện của bạn mà không phán xét. (should be + tính từ + because he or she can …)** Một người bạn tốt cũng nên trung thành để bạn có thể tin tưởng hoàn toàn. (thêm một phẩm chất thứ hai là đủ ý) - **Whenever I'm free, I like cooking with my roommate in our small kitchen.**: Bất cứ khi nào rảnh, tôi thích nấu ăn với bạn cùng phòng trong căn bếp nhỏ của chúng tôi. (mở bằng Whenever I'm free + với ai, ở đâu). - **That's because cooking helps me forget about my studies for a while.**: Đó là vì nấu ăn giúp tôi tạm quên chuyện học. (That's because … helps me …). - **I spend about two hours cooking every weekend.**: Mỗi cuối tuần tôi dành khoảng hai tiếng để nấu ăn. (spend + thời gian + V-ing). - **In my opinion, a good friend should be understanding because he or she can listen to your problems without judging you.**: Theo tôi, một người bạn tốt nên biết thông cảm vì người đó có thể lắng nghe chuyện của bạn mà không phán xét. (should be + tính từ + because he or she can …). ### Part 1: kỳ nghỉ, sinh nhật, nhà ở và thể thao (10 mục) #### Dùng từ gợi ý để đặt câu Khi tự luyện Part 1, với mỗi câu hỏi hãy ghi ra **2–3 từ gợi ý** (ví dụ: visited, grandparents, countryside) rồi ghép thành một câu hoàn chỉnh. Câu này trả lời đúng trọng tâm; sau đó mới thêm lý do hoặc ví dụ. **Thì của câu trả lời đi theo câu hỏi.** Câu hỏi có did, last, when you were… thì trả lời bằng thì quá khứ (went, stayed, bought). Câu hỏi có usually, often, every… thì dùng hiện tại đơn. Câu hỏi có would thì trả lời bằng would. Câu hỏi "Do you prefer…?" trả lời bằng **I prefer + V-ing**. Muốn so sánh thì thêm "to + V-ing": I prefer traveling by train to flying. #### Kỳ nghỉ Câu hỏi về kỳ nghỉ thường xoay quanh ba ý: kỳ nghỉ gần nhất bạn đã làm gì, bạn thích đi nghỉ cùng ai, bạn thích đi trong nước hay ra nước ngoài. **Kỳ nghỉ gần nhất:** kể bằng thì quá khứ theo thứ tự đi đâu → với ai → làm gì → cảm thấy thế nào. **Đi với ai:** nêu người, rồi nêu lý do: thoải mái, chia sẻ chi phí, có thêm kỷ niệm chung. **Trong nước hay nước ngoài:** nêu lựa chọn của bạn, rồi giải thích bằng lý do như chi phí, thời gian, giấy tờ hoặc ngôn ngữ. Bạn cũng có thể nói không thích cả hai và giải thích vì sao. Lý do phải khớp với câu trả lời. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi kể kỳ nghỉ, hãy chọn một chuyến đi bạn nhớ rõ. Có chuyện thật thì dễ nghĩ ra chi tiết (món ăn, thời tiết, một việc vui) hơn là bịa một chuyến đi mới. #### Sinh nhật và dịp lễ trong gia đình Hỏi ngày sinh: "My birthday is on the fifth of May." hoặc "It's on May 5th." Dùng **on** trước ngày cụ thể, **in** trước tháng (in May). Ngày đọc bằng số thứ tự: first, second, third, fifth, twelfth, twentieth, twenty-first. Hỏi bạn thường làm gì vào sinh nhật: dùng hiện tại đơn với usually, kể 2–3 việc: ăn tối với gia đình, thổi nến, ước một điều, nhận quà. Hỏi dịp lễ gia đình yêu thích: chọn một dịp quen như Tết, đám cưới, ngày giỗ, rồi nói vì sao: cả nhà sum họp, có món ăn truyền thống, được nghỉ ngơi. #### Phòng trong nhà Hỏi phòng bạn thích nhất: nêu tên phòng và vì sao (yên tĩnh, có cửa sổ lớn, có ban công, ấm cúng). Hỏi bạn thích làm gì ở đó: liệt kê bằng V-ing. Hỏi bạn có thích khách vào phòng mình không: Yes hoặc No đều được. Lý do thường gặp cho "không": cần sự riêng tư, phòng hơi bừa bộn. Lý do cho "có": thích trò chuyện, cùng chơi game, cùng học. #### Thể thao: chơi và xem Chơi và xem là hai câu hỏi khác nhau. Câu hỏi "What sports do you enjoy watching?" hỏi môn bạn xem (trên TV, ở sân); "What sports do you enjoy playing?" hỏi môn bạn tự chơi. Trả lời đúng động từ của câu hỏi. Động từ đi với môn thể thao: **play** + môn chơi bằng bóng hoặc có đối thủ (play football, play badminton, play chess); **go** + môn có đuôi -ing (go swimming, go jogging, go cycling); **do** + môn tập luyện (do yoga, do karate, do aerobics). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **go sightseeing** /ɡoʊ ˈsaɪtˌsiɪŋ/ (phr, B1) đi tham quan, ngắm cảnh. Ví dụ: In the morning we went sightseeing, and in the afternoon we swam in the sea (Buổi sáng chúng tôi đi tham quan, còn buổi chiều chúng tôi bơi ở biển). - **make a wish** /meɪk ə wɪʃ/ (phr, A2) ước một điều. Ví dụ: Before I cut the cake, I always close my eyes and make a wish (Trước khi cắt bánh, tôi luôn nhắm mắt lại và ước một điều). - **blow out the candles** /bloʊ aʊt ðə ˈkændəlz/ (phr, B1) thổi nến. Ví dụ: My little brother loves to blow out the candles on everyone's cake (Em trai tôi rất thích thổi nến trên bánh của mọi người). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **cozy** /ˈkoʊzi/ (adj, B2) ấm cúng. Ví dụ: My bedroom is small but cozy, especially on rainy evenings (Phòng ngủ của tôi nhỏ nhưng ấm cúng, nhất là vào những buổi tối mưa). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **cheer for** /tʃɪr fɔr/ (phr, B1) cổ vũ cho. Ví dụ: I always cheer for the national team when they play on TV (Tôi luôn cổ vũ cho đội tuyển quốc gia khi họ thi đấu trên TV). - **go jogging** /ɡoʊ ˈdʒɑɡɪŋ/ (phr, A2) đi chạy bộ. Ví dụ: I go jogging in the park near my house three mornings a week (Tôi chạy bộ ở công viên gần nhà ba buổi sáng mỗi tuần). - **do yoga** /du ˈjoʊɡə/ (phr, A2) tập yoga. Ví dụ: My mother does yoga in the living room every evening (Mẹ tôi tập yoga ở phòng khách mỗi tối). - **abroad** /əˈbrɔd/ (adv, B2): ở nước ngoài, ra nước ngoài. Ví dụ: I have never traveled abroad because the tickets are too expensive for me (Tôi chưa bao giờ đi nước ngoài vì vé quá mắc (đắt) với tôi). - **balcony** /ˈbælkəni/ (n, A2): ban công. Ví dụ: I grow some small plants on the balcony of my bedroom (Tôi trồng vài chậu cây nhỏ ở ban công phòng ngủ). - **messy** /ˈmɛsi/ (adj, B1): bừa bộn. Ví dụ: My desk is often messy during the exam season (Bàn học của tôi thường bừa bộn vào mùa thi). - **guest** /ɡɛst/ (n, A2): khách. Ví dụ: When guests come, we usually sit and talk in the living room (Khi có khách, chúng tôi thường ngồi nói chuyện ở phòng khách). - **I went to Nha Trang with my family last summer.**: Mùa hè năm ngoái tôi đi Nha Trang với gia đình. (câu hỏi có last thì trả lời bằng thì quá khứ: went, không nói "I go"). - **I prefer spending my holiday with my close friends because we can share the costs.**: Tôi thích đi nghỉ với bạn thân hơn vì chúng tôi có thể chia nhau chi phí. (prefer + V-ing; spend + thời gian + with + người). - **My birthday is on the twelfth of October.**: Sinh nhật tôi vào ngày mười hai tháng Mười. (on trước ngày cụ thể; ngày đọc bằng số thứ tự twelfth, không đọc "twelve"). - **My favorite room is my bedroom because it is quiet and has a big window.**: Phòng tôi thích nhất là phòng ngủ vì nó yên tĩnh và có cửa sổ lớn. (nêu phòng rồi nói ngay lý do). - **I enjoy watching football, but I prefer playing badminton.**: Tôi thích xem bóng đá, nhưng tôi thích chơi cầu lông hơn. (phân biệt môn xem và môn chơi). - **I go swimming twice a week.**: Tôi đi bơi hai lần một tuần. (môn có đuôi -ing đi với go; không nói "I play swimming"). ### Part 1: học tiếng Anh, môn học và nơi yêu thích (8 mục) #### Học tiếng Anh ở trường Hỏi bạn đã học tiếng Anh ở trường trung học chưa: câu hỏi có did nên trả lời bằng quá khứ: "Yes, I did. I studied it for seven years." Muốn nói việc học kéo dài đến tận bây giờ thì dùng hiện tại hoàn thành tiếp diễn: I have been learning English for five years. Hỏi trẻ em có nên học tiếng Anh không: trả lời Yes kèm hai lý do: giao tiếp với người nước ngoài, đọc sách và xem phim, có thêm cơ hội việc làm sau này. Có thể thêm một điều kiện: học vui, không quá áp lực. Hỏi trẻ em ngày nay tiến bộ ra sao: đây là câu hỏi chung, nên dùng children, they, them, their. Dùng hiện tại hoàn thành để nói thay đổi: "Children have become more confident." Có thể so sánh với trước đây: "… than children in the past". #### Môn học yêu thích hồi đi học Câu hỏi "What subject did you like most when you were at school?" hỏi về quá khứ, nên nói "My favorite subject **was** …", không nói "is". Hỏi tiếng Anh có phải môn tốt cho mọi học sinh không: nêu ý kiến rồi giải thích; có thể thêm "but": tốt cho mọi người, nhưng cách dạy nên hợp với từng em. Hỏi học sinh có học quá nhiều môn không: Yes hoặc No đều được. Nếu Yes, nêu hậu quả (mệt, ít thời gian chơi, áp lực) rồi đề xuất ngắn (bớt môn, thêm môn tự chọn). #### Nơi hay đến lúc rảnh Hỏi bạn hay đi đâu lúc rảnh: nêu nơi → với ai → làm gì ở đó. Hỏi nơi bạn sống có nhiều chỗ vui cho cuối tuần không: dùng "There are …" hoặc "There aren't many …", rồi kể 2–3 nơi sau such as. Hỏi vì sao quán cà phê là chỗ tốt để thư giãn: đây là câu hỏi chung, nên nói về people và they: gặp bạn bè, ngồi làm việc yên tĩnh, đồ uống không mắc (đắt), có nhạc nhẹ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **spare time** /spɛr taɪm/ (phr, A2) thời gian rảnh. Ví dụ: In my spare time, I usually go to the bookshop near my school (Lúc rảnh, tôi thường ghé hiệu sách gần trường). - **hang out** /hæŋ aʊt/ (phr v, B1) đi chơi, tụ tập. Ví dụ: On Saturday evenings, I hang out with my school friends at a night market (Tối thứ Bảy, tôi đi chơi với bạn cùng trường ở một chợ đêm). - **coffee shop** /ˈkɔfi ʃɑp/ (phr, A2) quán cà phê. Ví dụ: Many students like to study in a coffee shop because it has free wifi (Nhiều sinh viên thích học ở quán cà phê vì có wifi miễn phí). - **confident** /ˈkɑnfədənt/ (adj, B1): tự tin. Ví dụ: Children today are more confident when they speak in front of other people (Trẻ em ngày nay tự tin hơn khi nói trước người khác). - **workload** /ˈwərkˌloʊd/ (n, B2): khối lượng bài vở, công việc. Ví dụ: The workload at high school is heavy, so many students go to bed late (Khối lượng bài vở ở cấp ba nặng nên nhiều học sinh đi ngủ trễ). - **Yes, I did. I learned English for seven years at secondary and high school.**: Có. Tôi đã học tiếng Anh bảy năm, suốt bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông. (câu hỏi có did thì trả lời Yes, I did và chia quá khứ). - **Children nowadays have become better at using technology than children in the past.**: Trẻ em ngày nay sử dụng công nghệ giỏi hơn trẻ em trước đây. (câu hỏi chung: chủ ngữ children; hiện tại hoàn thành để nói thay đổi). - **My favorite subject was geography because I loved learning about other countries.**: Môn tôi thích nhất là địa lý vì tôi rất thích tìm hiểu về các nước khác. (hỏi về hồi đi học thì dùng was, không dùng is). - **I think students today have to study too many subjects, so they rarely have time to play.**: Tôi nghĩ học sinh ngày nay phải học quá nhiều môn nên hiếm khi có thời gian chơi. (nêu hậu quả sau so). - **There aren't many places to go at weekends in my town, but the park by the lake is quite nice.**: Thị trấn tôi không có nhiều chỗ để đi vào cuối tuần, nhưng công viên bên hồ khá đẹp. (trả lời "không nhiều" vẫn cần kể ít nhất một nơi). - **Coffee shops are great places for people to relax because they can chat with friends or simply read a book.**: Quán cà phê là nơi rất tốt để mọi người thư giãn vì họ có thể trò chuyện với bạn bè hoặc đơn giản là đọc sách. (câu hỏi chung: dùng people, they). ### Part 1: tiền bạc, mua sắm và thời trang (8 mục) #### Tiền bạc Hỏi tuần trước bạn tiêu bao nhiêu: câu hỏi có did nên dùng quá khứ (spent). Nêu một con số khoảng chừng bằng about, rồi kể tiền đó dùng vào việc gì. Hỏi bạn tiêu phần lớn tiền vào đâu: **spend + money + on + danh từ**: I spend most of my money on food and books. Hỏi tiền có mua được hạnh phúc không: nên nói hai mặt. Nói mặt tiền giúp được gì trước (nhà ở, sức khỏe, giúp gia đình), rồi dùng **However,** để nói điều tiền không mua được (tình thương, bạn bè, thời gian). #### Mua sắm Hỏi nơi bạn thích mua sắm: chợ, siêu thị, trung tâm thương mại hay mua trên mạng, kèm lý do (rẻ, tiện, được trả giá, có giảm giá). Hỏi món gần nhất bạn mua cho người khác: câu hỏi có ba vế (món gì, mua ở đâu, vì sao). Kể bằng thì quá khứ và trả lời đủ ba vế. Hỏi bạn thích đi mua sắm một mình hay với người khác: I prefer going shopping on my own / with my friends because … #### Thời trang Hỏi thời trang quan trọng với bạn thế nào: trả lời "không quan trọng lắm" vẫn được, miễn có lý do (thích đồ thoải mái, muốn để dành tiền). Hỏi bạn thích mặc loại quần áo nào: nói kiểu đồ (casual, formal, sporty) và vì sao. Hỏi bạn có phải mặc đồ mình không thích không: ví dụ đồng phục ở trường, ở công ty, đồ trang trọng khi đi đám cưới. Câu hỏi "If so, when, and why?" có nhiều vế: trả lời Yes → khi nào → vì sao. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu hỏi có nhiều vế (If so, when and why? Where and why…?) dễ bị trả lời thiếu vế. Hãy nhẩm thứ tự "có hay không, khi nào, vì sao" rồi trả lời đúng thứ tự đó. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **outfit** /ˈaʊtfɪt/ (n, B2) bộ trang phục. Ví dụ: I wore a new outfit to my cousin's wedding (Tôi mặc một bộ đồ mới đến đám cưới chị họ). - **dress up** /drɛs ʌp/ (phr v, B1) ăn mặc chỉnh tề, diện đồ đẹp. Ví dụ: People in my hometown dress up on the first day of Tet (Người ở quê tôi diện đồ đẹp vào mùng một Tết). - **spend money on** /spɛnd ˈmʌni ɑn/ (phr, A2): tiêu tiền vào. Ví dụ: I spend most of my money on food and transportation (Tôi tiêu phần lớn tiền vào ăn uống và đi lại). - **on my own** /ɑn maɪ oʊn/ (phr, A2): một mình, tự mình. Ví dụ: I prefer going shopping on my own because I can take my time (Tôi thích đi mua sắm một mình hơn vì tôi có thể thong thả). - **fashionable** /ˈfæʃənəbəl/ (adj, B1): hợp thời trang. Ví dụ: My sister always wears fashionable clothes when she goes out (Chị tôi luôn mặc đồ hợp thời trang khi ra ngoài). - **I spent about five hundred thousand dong last week, mostly on food.**: Tuần trước tôi tiêu khoảng năm trăm nghìn đồng, chủ yếu vào ăn uống. (câu hỏi có did thì dùng spent; dùng on trước thứ được chi tiền). - **Money can help people live comfortably. However, it cannot buy real friends.**: Tiền có thể giúp người ta sống thoải mái. Tuy nhiên, nó không mua được bạn bè thật lòng. (nói mặt tiền giúp được gì trước, mặt không mua được sau However). - **Last month, I bought a scarf for my mother at the night market because her old one was torn.**: Tháng trước tôi mua cho mẹ một chiếc khăn quàng ở chợ đêm vì cái cũ của mẹ đã rách. (trả lời đủ ba vế: món gì, ở đâu, vì sao). - **Fashion is not very important to me because I prefer comfortable clothes.**: Thời trang không quan trọng lắm với tôi vì tôi thích đồ thoải mái hơn. (trả lời "không quan trọng" vẫn được, miễn có lý do). - **Yes, I sometimes have to wear a uniform at work, and I don't like it because it is too hot.**: Có, đôi khi tôi phải mặc đồng phục ở chỗ làm, và tôi không thích vì nó quá nóng. (trả lời đủ các vế: có không, khi nào, vì sao). ### Bài mẫu: Trả lời câu prefer bằng so sánh hơn (5 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Do you prefer eating at home or eating out? Why? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **I prefer eating at home to eating out.** **The main reason is that it's cheaper than going to a restaurant.** **Home-cooked food is also healthier, because I can choose fresh vegetables and use less oil.** **Besides, eating with my family is more relaxing than eating in a noisy place.** **However, I sometimes eat out at the weekend, because it's more convenient when I'm busy.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Bạn thích ăn ở nhà hay ăn ngoài hơn? Vì sao? **Tôi thích ăn ở nhà hơn ăn ngoài. (trả lời thẳng bằng prefer A to B)** **Lý do chính là nó rẻ hơn đi nhà hàng. (lý do 1: tính từ ngắn + than + V-ing)** **Đồ ăn nấu ở nhà cũng tốt cho sức khỏe hơn, vì tôi có thể chọn rau tươi và dùng ít dầu hơn. (lý do 2: healthier, less + danh từ)** **Ngoài ra, ăn cùng gia đình thư giãn hơn ăn ở chỗ ồn ào. (lý do 3: more + tính từ dài)** **Tuy vậy, thỉnh thoảng tôi ăn ngoài vào cuối tuần, vì nó tiện hơn khi tôi bận. (thêm một ý ngược lại cho câu trả lời tự nhiên)** - **I prefer eating at home to eating out.**: Tôi thích ăn ở nhà hơn ăn ngoài. (trả lời thẳng bằng prefer A to B). - **The main reason is that it's cheaper than going to a restaurant.**: Lý do chính là nó rẻ hơn đi nhà hàng. (lý do 1: tính từ ngắn + than + V-ing). - **Home-cooked food is also healthier, because I can choose fresh vegetables and use less oil.**: Đồ ăn nấu ở nhà cũng tốt cho sức khỏe hơn, vì tôi có thể chọn rau tươi và dùng ít dầu hơn. (lý do 2: healthier, less + danh từ). - **Besides, eating with my family is more relaxing than eating in a noisy place.**: Ngoài ra, ăn cùng gia đình thư giãn hơn ăn ở chỗ ồn ào. (lý do 3: more + tính từ dài). - **However, I sometimes eat out at the weekend, because it's more convenient when I'm busy.**: Tuy vậy, thỉnh thoảng tôi ăn ngoài vào cuối tuần, vì nó tiện hơn khi tôi bận. (thêm một ý ngược lại cho câu trả lời tự nhiên). ### Bài mẫu: Part 1 – nghe nhạc (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Let's talk about music. What kind of music do you like? Why do you like it? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **I really like pop music, especially songs by young Vietnamese singers.** Most pop songs are catchy, so I can sing along after hearing them once or twice. **Listening to music is relaxing, and I always feel relaxed after a long day at work.** **When I get stressed, a cheerful song helps me relieve stress and tiredness.** **I'm also interested in learning the guitar, and I practise a little every evening.** I hope I can play my favourite songs well by next summer. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Hãy nói về âm nhạc. Bạn thích thể loại nhạc nào? Vì sao bạn thích nó? **Tôi rất thích nhạc pop, nhất là các bài hát của ca sĩ trẻ Việt Nam. (really đứng trước động từ like)** Phần lớn bài pop rất dễ thuộc nên tôi có thể hát theo sau khi nghe một, hai lần. (catchy là tính từ, đi sau be) **Nghe nhạc giúp thư giãn, và tôi luôn thấy thư thái sau một ngày dài làm việc. (việc dùng -ing, người cảm thấy dùng -ed)** **Khi tôi căng thẳng, một bài hát vui tươi giúp tôi giảm căng thẳng và mệt mỏi. (get + tính từ; sau relieve dùng danh từ)** **Tôi cũng thích học đàn ghi-ta và tôi tập một chút mỗi tối. (interested, không phải interesting)** Tôi hy vọng có thể chơi tốt những bài hát yêu thích vào mùa hè năm sau. (well đứng sau tân ngữ my favourite songs) - **I really like pop music, especially songs by young Vietnamese singers.**: Tôi rất thích nhạc pop, nhất là các bài hát của ca sĩ trẻ Việt Nam. (really đứng trước động từ like). - **Listening to music is relaxing, and I always feel relaxed after a long day at work.**: Nghe nhạc giúp thư giãn, và tôi luôn thấy thư thái sau một ngày dài làm việc. (việc dùng -ing, người cảm thấy dùng -ed). - **When I get stressed, a cheerful song helps me relieve stress and tiredness.**: Khi tôi căng thẳng, một bài hát vui tươi giúp tôi giảm căng thẳng và mệt mỏi. (get + tính từ; sau relieve dùng danh từ). - **I'm also interested in learning the guitar, and I practise a little every evening.**: Tôi cũng thích học đàn ghi-ta và tôi tập một chút mỗi tối. (interested, không phải interesting). ### Bài mẫu: Speaking Part 1 (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Answer Part 1 questions about your hometown, study, work and daily routine. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **I come from Hue, which is a quiet city in central Vietnam.** **The best things about my hometown are the food and the river.** For example, I love eating beef noodle soup at a small stall near my house. In the evening, I often walk along the river with my family because the air is fresh and cool. I am a university student, and I also work part-time in a bookshop. **I study English at university because I want to become a teacher in the future.** My job is not difficult, but it helps me pay for my books. Actually, I also enjoy it because I can read new books for free during my break. **On a typical weekday I get up at six and have a small breakfast.** Then I go to class by bus, which takes about thirty minutes. After school I do my homework and sometimes I meet my friends. I usually go to bed at eleven. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Speaking Part 1: trả lời về quê, việc học, công việc và thói quen hằng ngày. **Tôi đến từ Huế, một thành phố yên tĩnh ở miền Trung Việt Nam.** **Điều tôi thích nhất ở quê là đồ ăn và con sông.** Ví dụ, tôi rất thích ăn bún bò ở một quán nhỏ gần nhà. Buổi tối, tôi thường đi dạo dọc bờ sông với gia đình vì không khí trong lành và mát mẻ. Tôi là sinh viên đại học, và tôi cũng làm thêm ở một hiệu sách. **Tôi học tiếng Anh ở đại học vì tôi muốn trở thành giáo viên trong tương lai.** Công việc không khó, nhưng giúp tôi trả tiền sách. Thật ra, tôi cũng thích công việc này vì có thể đọc sách mới miễn phí trong giờ nghỉ. **Ngày thường tôi dậy lúc sáu giờ và ăn sáng nhẹ.** Sau đó tôi đi học bằng xe buýt, mất khoảng ba mươi phút. Sau giờ học tôi làm bài tập và thỉnh thoảng gặp bạn. Tôi thường đi ngủ lúc mười một giờ. - **I come from Hue, which is a quiet city in central Vietnam.**: Tôi đến từ Huế, một thành phố yên tĩnh ở miền Trung Việt Nam. - **The best things about my hometown are the food and the river.**: Điều tôi thích nhất ở quê là đồ ăn và con sông. - **I study English at university because I want to become a teacher in the future.**: Tôi học tiếng Anh ở đại học vì tôi muốn trở thành giáo viên trong tương lai. - **On a typical weekday I get up at six and have a small breakfast.**: Ngày thường tôi dậy lúc sáu giờ và ăn sáng nhẹ. ### Speaking Part 2 (16 mục) - **Before making a decision, I would like to consider each option carefully.**: Trước khi quyết định, tôi muốn cân nhắc kỹ từng lựa chọn. - **Personally, I strongly believe that the bus is the best choice.**: Cá nhân tôi tin chắc rằng xe buýt là lựa chọn tốt nhất. - **Firstly, it is very convenient and suitable for everyone.**: Thứ nhất, nó rất tiện lợi và phù hợp với mọi người. - **It allows us to save a lot of time and effort.**: Nó giúp chúng ta tiết kiệm nhiều thời gian và công sức. - **Secondly, it fits my budget.**: Thứ hai, nó vừa với túi tiền của tôi. - **I don't choose the car because it is too expensive.**: Tôi không chọn ô tô vì nó quá mắc (đắt). - **I don't think the train is a good idea because it is time-consuming.**: Tôi không nghĩ đi xe lửa là ý hay vì nó tốn thời gian. - **In short, the bus is definitely the most ideal option.**: Tóm lại, xe buýt chắc chắn là lựa chọn lý tưởng nhất. - **Let me compare the three options one by one.**: Để tôi so sánh lần lượt ba lựa chọn. - **The first option is convenient, but it is not cheap.**: Lựa chọn thứ nhất tiện, nhưng không rẻ. - **I would choose the second option for two reasons.**: Tôi sẽ chọn phương án thứ hai vì hai lý do. - **Another advantage is that it is safer for children.**: Một lợi ích nữa là nó an toàn hơn cho trẻ em. - **The main drawback is that it takes more time.**: Nhược điểm chính là nó tốn nhiều thời gian hơn. - **If I were you, I would not pick the third option.**: Nếu là bạn, tôi sẽ không chọn phương án thứ ba. - **To conclude, the second option is the most suitable.**: Tóm lại, phương án thứ hai là phù hợp nhất. - **What do you think about this choice?**: Bạn nghĩ sao về lựa chọn này? ### Part 2: chọn một trong ba phương án (35 mục) #### Định dạng và thời lượng Part 2 Part 2 có tên **Solution Discussion** (thảo luận giải pháp). Đề cho một tình huống và ba phương án. Bạn chọn một phương án, giải thích vì sao chọn nó và vì sao không chọn hai phương án còn lại. Đề mẫu ghi Part 2 dài 4 phút. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** 4 phút này gồm 1 phút chuẩn bị và khoảng 3 phút nói (chưa có nguồn chính thức ghi rõ thời gian chuẩn bị). Bài nói gần đủ 3 phút là độ dài lý tưởng. Khi luyện, hãy nói ít nhất 1 phút 30 giây; không cần nói đúng 3 phút, nhưng cũng đừng để dư quá nhiều thời gian. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nói tốc độ vừa phải, hơi chậm cũng không làm mất điểm. Nói chậm rãi giúp bạn đủ thời gian khi chưa có nhiều ý. **Lỗi hay gặp:** bài nói chưa tới 1 phút, chỉ có 2 lý do và mỗi lý do một câu ví dụ. Bài như vậy quá ngắn; hãy thêm lý do và giải thích rõ từng lý do. **Lỗi hay gặp:** nói theo một đề đã luyện trước đó thay cho đề được giao. Nói lạc đề thì ý hay cũng không được tính. #### Khung ba phần: mở bài, thân bài, kết bài Không vào thẳng "I choose … because …". Bài Part 2 có bố cục giống một bài viết ngắn, đủ ba phần. **Mở bài:** lặp lại tình huống, nêu ba phương án, rồi nêu phương án bạn chọn. **Thân bài:** Firstly, Secondly, Finally: khoảng 3 lý do chọn, mỗi lý do kèm giải thích và ví dụ. Sau đó dùng In addition, Moreover hoặc Besides để nói vì sao bạn không chọn hai phương án kia; lý do đơn giản là được. **Kết bài:** một câu mở bằng In conclusion, To sum up hoặc In short, tóm lại phương án bạn chọn là tốt nhất. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** bài chỉ đưa lý do mà không có mở bài, thân bài, kết bài thì gần như không có điểm. Bài có ý, có ví dụ, có giải thích và có lý do không chọn là đạt mức B1; ý đơn giản là được. **Đọc kỹ đề trước khi chuẩn bị:** ai tặng quà cho ai, "you" trong đề là ai. Nếu đề nói về một người bạn mà không nói là nam hay nữ, bạn tự quy định, vì điều này ảnh hưởng tới lựa chọn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nếu không biết diễn đạt lại tình huống, cứ lặp lại nguyên văn câu trong đề và đổi "you" thành "I". **Lỗi hay gặp:** bài chỉ có thân bài, tức là chỉ đưa lý do cho lựa chọn. **Lỗi hay gặp:** mở bài nói thẳng "I like studying …" mà không nêu tình huống. Người nghe không biết bạn đang nói về chuyện gì. #### Chuẩn bị: keyword bằng tính từ Trong thời gian chuẩn bị, ghi keyword cho mỗi lý do bằng một tính từ: convenient (tiện lợi), affordable (vừa túi tiền), useful (hữu ích), meaningful (ý nghĩa). Khi nói, bám vào tính từ đó để giải thích và cho ví dụ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy chọn phương án mà bạn dễ đưa ra lý do nhất, để có nhiều ý để nói. Ví dụ: đề chọn quà cho một người bạn sắp đi làm ở thành phố khác, ba phương án là a water bottle, a cookbook, a desk lamp. Keyword có thể là: water bottle: compact, useful; cookbook: meaningful, she is a book lover; desk lamp: affordable, useful for night work. Không có phương án đúng duy nhất; phương án nào cũng chọn được nếu bạn giải thích rõ. Với đề chọn cách tổ chức một dịp đặc biệt (nấu ăn ở nhà, đi chơi xa, quay lại một nơi kỷ niệm…), keyword hay dùng là convenient, affordable, meaningful. Phát âm: useful đọc /ˈjusfəl/, nhấn âm tiết đầu. #### Mở bài: bối cảnh rồi lựa chọn Mở bài có hai bước: nêu bối cảnh (tình huống), rồi nêu ba phương án và lựa chọn của bạn. Thay cho "I choose" hay "I would choose", bạn có thể nói **I would go for + phương án**; "go for" nghĩa là chọn. Câu dẫn sang thân bài: **I think/believe (that) + phương án + is the best choice for me for the following reasons.** Hai khung khác cũng dùng được: I would choose … for my friend for several reasons. Among the three options, … is the best choice for several reasons. Sau "choose" dùng danh từ (I choose the chess club) hoặc to V (I choose to join the chess club); không dùng "choose + V-ing". **Lỗi hay gặp:** mở bài chỉ nêu lựa chọn, thiếu bối cảnh. #### Thân bài: phát triển lý do Sau mỗi lý do phải giải thích thêm. Nói "useful" thì nói rõ hữu ích thế nào và cho ai. Chọn một câu lạc bộ thể thao thì nói cụ thể môn gì (bóng rổ, cầu lông) và lợi ích gì: kết bạn mới, giữ tình bạn, tốt cho sức khỏe và tinh thần. Một lý do hay dùng nữa là giá hợp lý, vừa túi tiền khi còn là sinh viên. Xếp ý bằng Firstly, Secondly, Finally. **Lỗi hay gặp:** nói "secondary" thay cho "secondly". Secondary là bậc trung học (secondary school), không dùng để xếp ý. Cụm hỗ trợ: **It allows me to + V**; "allows me to" nghĩa là "cho phép hoặc tạo điều kiện để tôi". **My friend will surely appreciate it.**: appreciate là cảm kích, đánh giá cao; "I appreciate it" dùng thay cho lời cảm ơn. #### Thân bài: lý do không chọn hai phương án kia Có hai cách, cách nào cũng được, miễn là có nhắc tới hai phương án kia. **Cách 1, đan xen:** phương án này như thế này, nhưng phương án kia như thế kia, rồi quay lại lựa chọn của mình bằng "however". **Cách 2:** nói hết lý do chọn rồi mới nói lý do không chọn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nên ưu tiên cách 2 vì bài rõ bố cục hơn. Lý do không chọn có thể rất đơn giản: bạn không thích, bạn không giỏi việc đó, bạn có thể làm việc đó ở nơi khác, hoặc người nhận đã có nhiều món đồ đó. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** muốn bài dài hơn thì nói thêm lý do không chọn; lý do càng đơn giản càng dễ nói. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói mình không giỏi một việc, nên nói mềm hơn: I'm not very good at … "Be bad at" vẫn đúng ngữ pháp, chỉ nghe thẳng hơn. Nói "thích làm A hơn làm B" bằng **would rather + V + than + V**, chỉ dùng một "rather". **Lỗi hay gặp:** chỉ nói lý do chọn một phương án, không nói vì sao không chọn hai phương án kia. Bài vừa thiếu ý vừa ngắn. #### Kết bài một câu Kết bài chỉ cần một câu ngắn nhưng bắt buộc phải có: **In conclusion / To sum up, I think + phương án + is the best choice due to the above reasons.** "Những lý do bên trên" nói là the above reasons, hoặc nói for these reasons. Trong cụm này dùng "these", không dùng "there": for these reasons. **Lỗi hay gặp:** bài dừng sau lý do cuối, không có câu kết bài. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **reasonable price** /ˈrizənəbəl praɪs/ (phr, B1) giá hợp lý, hợp túi tiền. Ví dụ: The course has a reasonable price, so I can pay for it myself (Khóa học có giá hợp lý nên tôi có thể tự trả tiền). - **compact** /kəmˈpækt/ (adj, B2) nhỏ gọn. Ví dụ: This speaker is compact, so it fits in my small bag (Cái loa này nhỏ gọn nên vừa cái túi nhỏ của tôi). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **book lover** /bʊk ˈlʌvər/ (n, B1) người mê sách. Ví dụ: My aunt is a book lover, so she would be glad to get a new novel (Dì tôi là người mê sách nên dì sẽ vui nếu nhận được một cuốn tiểu thuyết mới). - **make new friends** /meɪk nu frɛndz/ (phr, A2) kết bạn mới. Ví dụ: Playing a team sport helps me make new friends (Chơi một môn thể thao đồng đội giúp tôi kết bạn mới). - **situation** /ˌsɪtʃuˈeɪʃən/ (n, A1): tình huống (đề cho ở đầu Part 2). Ví dụ: Read the situation carefully before you choose an option (Hãy đọc kỹ tình huống trước khi bạn chọn một phương án). - **go for** /ɡoʊ fɔr/ (phr v, B1): chọn (dùng thay cho choose). Ví dụ: I would go for the cooking course (Tôi sẽ chọn khóa học nấu ăn). - **for the following reasons** /fɔr ðə ˈfɑloʊɪŋ ˈrizənz/ (phr, B1): vì những lý do sau đây (câu dẫn sang thân bài). Ví dụ: I think the bicycle is the best choice for me for the following reasons (Tôi nghĩ chiếc xe đạp là lựa chọn tốt nhất cho tôi vì những lý do sau đây). - **the best choice** /ðə bɛst tʃɔɪs/ (phr, A2): lựa chọn tốt nhất. Ví dụ: Among the three options, the boat tour is the best choice (Trong ba phương án, chuyến tham quan bằng thuyền là lựa chọn tốt nhất). - **choose + N / choose to + V** /tʃuz … tʃuz tə/ (v, A1): chọn cái gì; chọn làm gì (không dùng choose + V-ing). Ví dụ: I choose to join the chess club because I enjoy quiet games (Tôi chọn tham gia câu lạc bộ cờ vua vì tôi thích những trò chơi yên tĩnh). - **trendy** /ˈtrɛndi/ (adj, B1): hợp mốt, đang thịnh hành. Ví dụ: Many teenagers think this kind of water bottle is trendy (Nhiều bạn tuổi teen cho rằng loại chai nước này rất hợp mốt). - **must-have** /ˈmʌst ˌhæv/ (n, B2): món đồ phải có. Ví dụ: A light raincoat is a must-have in the rainy season (Áo mưa mỏng là món đồ phải có vào mùa mưa). - **allow someone to** /əˈlaʊ ˈsʌmˌwʌn tu/ (phr, B1): cho phép ai, tạo điều kiện cho ai (làm gì). trong bài nói, "allows me to" gần nghĩa với "helps me to". Ví dụ: A tablet allows my sister to read e-books anywhere (Máy tính bảng giúp em gái tôi đọc sách điện tử ở bất cứ đâu). - **surely** /ˈʃʊrli/ (adv, B1): chắc chắn. Ví dụ: My mother will surely love this tea set (Mẹ tôi chắc chắn sẽ thích bộ ấm trà này). - **fade** /feɪd/ (v, C1): héo, phai màu. Ví dụ: The colors of cheap T-shirts fade quickly (Màu của áo thun rẻ tiền phai rất nhanh). - **not very good at** /nɑt ˈvɛri ɡʊd æt/ (phr, A2): không giỏi lắm (cách nói mềm hơn be bad at). Ví dụ: I'm not very good at dancing, so I don't choose the dance club (Tôi không giỏi nhảy lắm nên tôi không chọn câu lạc bộ nhảy). - **would rather + V + than + V** /wʊd ˈræðər … ðæn/ (phr, B1): thích làm việc này hơn việc kia (chỉ dùng một "rather"). Ví dụ: I would rather walk in the park than sit in a noisy gym (Tôi thích đi bộ trong công viên hơn là ngồi trong một phòng tập ồn ào). - **the above reasons** /ði əˈbʌv ˈrizənz/ (phr, B1): những lý do bên trên (dùng ở kết bài). Ví dụ: For the above reasons, I would go for the yoga course (Vì những lý do bên trên, tôi sẽ chọn khóa học yoga). - **My cousin is going to study in Japan for a year, and I want to give her a useful present.**: Chị họ tôi sắp sang Nhật học một năm và tôi muốn tặng chị một món quà hữu ích. (mở bài: nêu tình huống trước; không vào thẳng "I like …" hay "I choose … because …"). - **There are three options: a phrase book, a power bank, and a warm scarf.**: Có ba phương án: một cuốn sổ tay mẫu câu, một cục sạc dự phòng và một chiếc khăn quàng ấm. (nêu đủ ba phương án). - **I would go for the power bank.**: Tôi sẽ chọn cục sạc dự phòng. (go for = choose). - **I believe that the power bank is the best choice for her for the following reasons.**: Tôi tin rằng cục sạc dự phòng là lựa chọn tốt nhất cho chị ấy vì những lý do sau đây. (câu dẫn sang thân bài). - **Among the three options, the scarf is the best choice for several reasons.**: Trong ba phương án, chiếc khăn quàng là lựa chọn tốt nhất vì một số lý do. (khung mở bài khác). - **Firstly, it is useful, because she uses her phone to find her way in a new city.**: Thứ nhất, nó hữu ích vì chị ấy dùng điện thoại để tìm đường ở thành phố mới. (keyword tính từ, rồi giải thích cho ai, hữu ích thế nào). - **It allows her to call home whenever she misses the family.**: Nó giúp chị ấy gọi về nhà bất cứ khi nào chị nhớ gia đình. (It allows someone to + V). - **My cousin will surely appreciate it.**: Chị họ tôi chắc chắn sẽ rất cảm kích. (appreciate: cảm kích, đánh giá cao). - **Secondly, the park is close to my house, so I can go there every evening.**: Thứ hai, công viên gần nhà tôi nên tôi có thể ra đó mỗi tối. (dùng secondly để xếp ý; secondary là bậc trung học, không dùng thay secondly). - **A scarf is nice, but she can buy one there. However, a good power bank is hard to find at a low price.**: Khăn quàng thì đẹp, nhưng chị ấy có thể mua ở bên đó. Tuy nhiên, khó tìm được một cục sạc tốt với giá rẻ. (cách 1: đan xen, quay lại lựa chọn bằng however). - **In addition, I don't choose the phrase book because she already speaks some Japanese.**: Ngoài ra, tôi không chọn cuốn sổ tay mẫu câu vì chị ấy đã nói được một ít tiếng Nhật. (cách 2: lý do không chọn đơn giản, nói sau các lý do chọn). - **In conclusion, I think the power bank is the best choice due to the above reasons.**: Tóm lại, tôi nghĩ cục sạc dự phòng là lựa chọn tốt nhất vì những lý do bên trên. (kết bài một câu; không nói "due to there above reasons"). - **To sum up, the chess club is the best choice for these reasons.**: Tóm lại, câu lạc bộ cờ vua là lựa chọn tốt nhất vì những lý do này. (for these reasons cũng đúng; there chỉ nơi chốn). - **"Allows me to" means "helps me to".**: "Allows me to" nghĩa là "helps me to". (means có -s; không nói "is mean"). - **She wants to get better at English.**: Chị ấy muốn giỏi tiếng Anh hơn. (better at English, không dùng "in"). - **I choose the chess club.**: Tôi chọn câu lạc bộ cờ vua. (choose + danh từ hoặc choose to + V; không nói "choose going"). - **I would rather read at home than go to a crowded party.**: Tôi thích đọc sách ở nhà hơn là đi một bữa tiệc đông người. (would rather … than …: chỉ một "rather"; không viết "would rather … rather than"). - **Flowers are the best choice for a hospital visit.**: Hoa là lựa chọn tốt nhất khi đi thăm người bệnh. (danh từ số nhiều flowers đi với are). - **This gift not only shows our friendship but also carries my best wishes.**: Món quà này không chỉ thể hiện tình bạn của chúng tôi mà còn gửi gắm những lời chúc tốt đẹp nhất của tôi. (chủ ngữ số ít: shows, carries; không lặp "it" sau but). - **My friend and I have just started a new course.**: Bạn tôi và tôi vừa bắt đầu một khóa học mới. (chủ ngữ nói my friend and I, không nói "me and my friend"). - **Music is a universal language.**: Âm nhạc là ngôn ngữ chung của mọi người. (không nói "is be"). - **A small concert can bring joy to the whole neighborhood.**: Một buổi hòa nhạc nhỏ có thể mang lại niềm vui cho cả khu phố. (joy không đếm được: bring joy, không thêm -s). ### Bài mẫu: Part 2 chọn cách tập thể dục mùa mưa (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** You and your roommate want to keep fit during the rainy season. Which option do you think is the best choice? Joining a gym, doing yoga at home, or playing badminton at a sports center. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. My roommate and I want to keep fit during the rainy season. There are three options: joining a gym, doing yoga at home, and playing badminton at a sports center. **I would go for doing yoga at home, and I believe it is the best choice for us for the following reasons.** **Firstly, it is convenient.** When it rains heavily, we don't need to go out, so we never miss a lesson. For example, last week the street in front of our house was flooded, but we still did a thirty-minute lesson in our room. Secondly, yoga at home is affordable. We only need two mats and a free video online, while a gym card costs a lot of money every month. As students, we have to spend our money carefully. Finally, yoga allows us to reduce stress after a long day at university. We usually feel calm and sleep better after each lesson. **Now let me explain why I don't choose the other two options.** The gym has modern machines, but it is twenty minutes away by motorbike. Riding there in heavy rain is neither safe nor comfortable. Badminton is fun, and it is a good way to make new friends. However, neither of us is very good at it, and the sports center is always crowded on weekends. **In conclusion, I think doing yoga at home is the best choice for us due to the above reasons.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Bạn và bạn cùng phòng muốn giữ gìn sức khỏe trong mùa mưa. Bạn nghĩ phương án nào là lựa chọn tốt nhất: tập ở phòng gym, tập yoga tại nhà, hay chơi cầu lông ở trung tâm thể thao? Tôi và bạn cùng phòng muốn giữ gìn sức khỏe trong mùa mưa. (mở bài: lặp lại tình huống, đổi "you" thành "I") Có ba phương án: tập ở phòng gym, tập yoga tại nhà và chơi cầu lông ở trung tâm thể thao. **Tôi sẽ chọn tập yoga tại nhà, và tôi tin đó là lựa chọn tốt nhất cho chúng tôi vì những lý do sau đây.** **Thứ nhất, nó tiện lợi. (keyword tính từ cho lý do 1)** Khi trời mưa to, chúng tôi không cần ra ngoài nên không bao giờ bỏ buổi tập nào. Ví dụ, tuần trước con đường trước nhà bị ngập, nhưng chúng tôi vẫn tập một buổi ba mươi phút trong phòng. Thứ hai, tập yoga tại nhà vừa túi tiền. Chúng tôi chỉ cần hai tấm thảm và một video miễn phí trên mạng, trong khi thẻ tập gym tốn khá nhiều tiền mỗi tháng. Là sinh viên, chúng tôi phải tiêu tiền cẩn thận. Cuối cùng, yoga giúp chúng tôi giảm căng thẳng sau một ngày dài ở trường đại học. Chúng tôi thường thấy thư thái và ngủ ngon hơn sau mỗi buổi tập. **Bây giờ tôi xin giải thích vì sao tôi không chọn hai phương án còn lại. (chuyển sang lý do không chọn)** Phòng gym có máy tập hiện đại, nhưng cách nhà hai mươi phút đi xe máy. Chạy xe tới đó dưới trời mưa to vừa không an toàn vừa không thoải mái. Cầu lông thì vui và là cách tốt để kết bạn mới. Tuy nhiên, cả hai chúng tôi đều không giỏi môn này lắm, và trung tâm thể thao lúc nào cũng đông vào cuối tuần. **Tóm lại, tôi nghĩ tập yoga tại nhà là lựa chọn tốt nhất cho chúng tôi vì những lý do bên trên. (kết bài một câu)** - **I would go for doing yoga at home, and I believe it is the best choice for us for the following reasons.**: Tôi sẽ chọn tập yoga tại nhà, và tôi tin đó là lựa chọn tốt nhất cho chúng tôi vì những lý do sau đây. - **Firstly, it is convenient.** /ˈfɜːrstli ɪt ɪz kənˈviːnjənt/: Thứ nhất, nó tiện lợi. (keyword tính từ cho lý do 1). - **Now let me explain why I don't choose the other two options.**: Bây giờ tôi xin giải thích vì sao tôi không chọn hai phương án còn lại. (chuyển sang lý do không chọn). - **In conclusion, I think doing yoga at home is the best choice for us due to the above reasons.**: Tóm lại, tôi nghĩ tập yoga tại nhà là lựa chọn tốt nhất cho chúng tôi vì những lý do bên trên. (kết bài một câu). ### Ý tưởng cho đề Part 2: chọn quà, chọn câu lạc bộ (14 mục) #### Part 2 và cách tìm lý do cho từng phương án Part 2 (Solution Discussion) cho một tình huống và ba phương án. Bạn chọn một phương án, nêu lý do chọn nó và lý do không chọn hai phương án còn lại. Phần này có 1 phút chuẩn bị và khoảng 3 phút nói; theo đề mẫu, cả phần dài 4 phút. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nên nói ít nhất 1 phút 30 giây. Khi tự luyện và ghi âm ở nhà, hãy nhắm đủ 3 phút để quen với áp lực thời gian. **Cách chuẩn bị:** lập một bảng nhỏ, mỗi phương án tìm 2 đến 3 lý do (giá, sự tiện lợi, ý nghĩa, lợi ích). Bạn dùng các lý do này để khen phương án mình chọn, rồi đảo ý để giải thích vì sao không chọn hai phương án kia. #### Đề chọn quà sinh nhật cho bạn thân Ba phương án: một bó hoa (a bunch of flowers), một chiếc áo sơ mi (a shirt), một cuốn từ điển (a dictionary). **A bunch of flowers:** giá hợp lý (reasonable price); tiệm hoa có rất nhiều lựa chọn (a lot of choices, có thể nói gọn là a wide range of choices); hoa mang nhiều ý nghĩa (meaningful). **A shirt:** hữu ích (useful) vì bạn mặc được trong nhiều dịp; có nhiều kiểu để chọn (a wide range of choices); giá hợp lý. **A dictionary:** có ý nghĩa với người đang học; tiện lợi (convenient) vì nhỏ gọn (compact), mang theo dễ; dễ mua (easy to buy) ở bất kỳ nhà sách nào. #### Đề chọn câu lạc bộ ở trường mới để kết bạn Ba phương án: câu lạc bộ âm nhạc (Music Circle Club), câu lạc bộ thể thao (Sport Club), câu lạc bộ tiếng Anh (English Club). **Music:** giải trí, hát cùng nhau (singing together), giúp giảm căng thẳng (reduce stress). **Sports:** giảm căng thẳng, cải thiện quan hệ với mọi người, tốt cho sức khỏe thể chất (physical health). **English club:** không chỉ giải trí mà còn bổ ích (educational); cải thiện tiếng Anh giao tiếp; kết bạn (make friends) với người từ nhiều nước. #### Lỗi hay gặp ở Part 2 **make friends**, không nói "make people" ("make people" nghe như "làm ra người"). **choose** đi với danh từ hoặc to-V: "I would choose the English club", "I choose to go to the English club"; không nói "choose going". **would rather … than …** chỉ có một chữ rather: "I would rather practice English than sing in a music club." Khi kết luận, nói "for these reasons" hoặc "for the above reasons"; không viết "there reasons". Chia động từ theo chủ ngữ: "Flowers **are** the best choice", "A gift not only **shows** … but also **carries** …", "Music **is** a universal language" (không thêm be sau is). Nói "bring joy", không thêm -s vào joy. Chủ ngữ gồm hai người thì dùng I: "If my friend and I have just started …", không nói "me and my friend". Nói "better **at** English", không nói "better in English". "allows me to" nghĩa là "tạo điều kiện hoặc cho phép tôi"; "helps me to" nghĩa là "giúp tôi". **Phát âm:** chú ý trọng âm của energetic, everyone, public, suitable; phân biệt know /noʊ/ với now /naʊ/. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **a bunch of flowers** /ə bʌntʃ əv ˈflaʊərz/ (phr, A2) một bó hoa. Ví dụ: I bought a bunch of flowers for my best friend's birthday (Tôi mua một bó hoa cho sinh nhật bạn thân). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **easy to buy** /ˈizi tə baɪ/ (phr, A2) dễ mua. Ví dụ: Notebooks are cheap and easy to buy (Sổ tay rẻ và dễ mua). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **a universal language** /ə ˌjunəˈvərsəl ˈlæŋɡwɪdʒ/ (phr, B1) ngôn ngữ chung của mọi người. Ví dụ: Music is a universal language, so people from different countries can enjoy it together (Âm nhạc là ngôn ngữ chung, nên người từ nhiều nước có thể cùng thưởng thức). - **bring joy** /brɪŋ dʒɔɪ/ (phr, B1) mang lại niềm vui. Ví dụ: Singing together can bring joy to everyone in the club (Hát cùng nhau có thể mang lại niềm vui cho mọi người trong câu lạc bộ). - **a wide range of** /ə waɪd reɪndʒ ʌv/ (phr, B1): rất nhiều loại, nhiều lựa chọn. Ví dụ: The shop has a wide range of shirts in different colors (Cửa hàng có rất nhiều loại áo sơ mi với nhiều màu khác nhau). - **on many occasions** /ɑn ˈmɛni əˈkeɪʒənz/ (phr, B1): trong nhiều dịp. Ví dụ: He can wear this shirt on many occasions, from parties to job interviews (Anh ấy có thể mặc chiếc áo này trong nhiều dịp, từ tiệc tùng tới phỏng vấn xin việc). - **energetic** /ˌɛnərˈdʒɛtɪk/ (adj, A2): năng động, tràn đầy năng lượng. Ví dụ: The members of the sports club are friendly and energetic (Các thành viên câu lạc bộ thể thao thân thiện và năng động). - **everyone** /ˈɛvriˌwʌn/ (pron, A1): mọi người. Ví dụ: Everyone in the music club can sing at the end-of-year show (Mọi người trong câu lạc bộ âm nhạc đều được hát ở buổi diễn cuối năm). - **public** /ˈpʌblɪk/ (adj, A2): công cộng; in public: trước đông người. Ví dụ: The English club helps me speak in public with more confidence (Câu lạc bộ tiếng Anh giúp tôi nói trước đông người tự tin hơn). - **suitable** /ˈsutəbəl/ (adj, B1): phù hợp. Ví dụ: This club is suitable for students who want to make new friends (Câu lạc bộ này phù hợp với học sinh muốn kết bạn mới). - **Joining the English club is a good way to make friends from many countries.**: Tham gia câu lạc bộ tiếng Anh là một cách tốt để kết bạn với người từ nhiều nước. (nói make friends; "make people" là "làm ra người"). - **I would choose the English club.**: Tôi sẽ chọn câu lạc bộ tiếng Anh. (choose + danh từ, hoặc choose to go to …; không nói "choose going"). - **I would rather practice English than sing in a music club.**: Tôi thà luyện tiếng Anh còn hơn hát trong câu lạc bộ âm nhạc. (would rather + V + than + V; chỉ một chữ rather). - **For these reasons, I think the English club is the most suitable option.**: Vì những lý do này, tôi nghĩ câu lạc bộ tiếng Anh là lựa chọn phù hợp nhất. (for these reasons hoặc for the above reasons; không viết "there"). - **Flowers are the best choice for a birthday gift.**: Hoa là lựa chọn tốt nhất cho món quà sinh nhật. (flowers số nhiều đi với are). - **A bunch of flowers not only shows my love but also carries a special message.**: Một bó hoa không chỉ thể hiện tình cảm của tôi mà còn mang một thông điệp đặc biệt. (hai động từ sau not only và but also cùng dạng, cùng chia số ít). - **If my friend and I have just started at a new school, we should join a club together.**: Nếu tôi và bạn tôi vừa vào trường mới, chúng tôi nên cùng tham gia một câu lạc bộ. (chủ ngữ dùng my friend and I, không dùng me). - **I know it is time to go now.**: Tôi biết bây giờ đến lúc phải đi rồi. (know /noʊ/ đọc giống "nâu"; now /naʊ/ đọc giống "nao"). ### Bài mẫu: Part 2 chọn câu lạc bộ (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** You have just moved to a new school and want to meet new people. Choose one club to join: a music club, a sports club or an English club. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. I have just moved to a new school, and I want to meet new people. There are three clubs I can join: a music club, a sports club and an English club. **In my view, the English club is the best choice.** **Firstly, it is not only fun but also educational.** Every week the members play word games and watch short films in English. **Secondly, it allows me to improve my speaking skills.** I can practice with other members, so I feel more confident when I speak in public. Thirdly, I can make friends from many countries, because some exchange students also join this club. The music club sounds fun, and singing together can reduce stress. **However, I am not very good at singing, so I would feel shy on stage.** The sports club is good for my physical health. But the members practice every evening, and I need that time for my homework. For these reasons, I would choose the English club. I believe it will help me make new friends and become better at English. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Bạn vừa chuyển tới trường mới và muốn gặp gỡ người mới. Hãy chọn một câu lạc bộ để tham gia: câu lạc bộ âm nhạc, thể thao hoặc tiếng Anh. Tôi vừa chuyển tới trường mới và tôi muốn gặp gỡ người mới. Có ba câu lạc bộ tôi có thể tham gia: âm nhạc, thể thao và tiếng Anh. **Theo tôi, câu lạc bộ tiếng Anh là lựa chọn tốt nhất.** **Thứ nhất, nó không chỉ vui mà còn bổ ích.** Mỗi tuần các thành viên chơi trò chơi chữ và xem phim ngắn bằng tiếng Anh. **Thứ hai, nó giúp tôi cải thiện kỹ năng nói.** Tôi có thể luyện với các thành viên khác, nên tôi tự tin hơn khi nói trước đông người. Thứ ba, tôi có thể kết bạn với người từ nhiều nước, vì một số du học sinh trao đổi cũng tham gia câu lạc bộ này. Câu lạc bộ âm nhạc nghe có vẻ vui, và hát cùng nhau có thể giảm căng thẳng. **Tuy nhiên, tôi hát không hay lắm, nên tôi sẽ thấy ngại khi đứng trên sân khấu.** Câu lạc bộ thể thao tốt cho sức khỏe thể chất của tôi. Nhưng các thành viên tập mỗi tối, mà tôi cần thời gian đó để làm bài tập về nhà. Vì những lý do này, tôi sẽ chọn câu lạc bộ tiếng Anh. Tôi tin rằng nó sẽ giúp tôi kết bạn mới và giỏi tiếng Anh hơn. (better at, không nói "better in") - **In my view, the English club is the best choice.**: Theo tôi, câu lạc bộ tiếng Anh là lựa chọn tốt nhất. - **Firstly, it is not only fun but also educational.**: Thứ nhất, nó không chỉ vui mà còn bổ ích. - **Secondly, it allows me to improve my speaking skills.**: Thứ hai, nó giúp tôi cải thiện kỹ năng nói. - **However, I am not very good at singing, so I would feel shy on stage.**: Tuy nhiên, tôi hát không hay lắm, nên tôi sẽ thấy ngại khi đứng trên sân khấu. ### Part 2: các loại tình huống thường gặp (11 mục) #### Ba loại tình huống Part 2 (Solution Discussion) cho một tình huống và ba lựa chọn. Bạn chọn một lựa chọn, giải thích vì sao chọn và vì sao không chọn hai lựa chọn còn lại. Khung bài dùng như nhóm thẻ Part 2 đã có trong khóa. Tình huống thường thuộc một trong ba loại: **(1) tình huống giả định**: nếu bạn trúng số, nếu bạn nhận được một khoản tiền; **(2) chọn cho người khác**: chọn môn học, bộ phim, món quà cho học sinh, cha mẹ, bạn bè; **(3) chọn cho bản thân hoặc cả nhóm**: kế hoạch cuối tuần, việc làm, phương tiện đi lại. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy chọn lựa chọn mà bạn có nhiều ý để nói nhất, không cần là lựa chọn "đúng" nhất. Bài nói được chấm ở cách bạn giải thích. #### Tình huống giả định: câu điều kiện loại 2 Đề hỏi "If you won …, what would you do?" là tình huống không có thật ở hiện tại. Dùng câu điều kiện loại 2: **If + S + quá khứ đơn, S + would + V**. Với to be, dùng were cho mọi ngôi: If I were rich, … Đề hỏi "How would you use …?" cũng trả lời bằng would: I would use the money to …; I wouldn't buy … because … Khi nói về kết quả của cùng một tình huống giả định, dùng would nhất quán; vẫn có thể dùng thì khác để nêu sự thật hoặc thói quen. Không nói "If I win …, I would …". #### Chọn cho người khác Khi đề yêu cầu chọn cho học sinh, cha mẹ hay bạn bè, **lý do phải xoay quanh người đó**: tuổi, sở thích, sức khỏe, sự an toàn, chi phí. Dùng đúng đại từ: they, them cho học sinh; he, him hoặc she, her cho một người bạn. Đề nhờ bạn khuyên người khác: I would advise him to + V; He should + V. Đề chọn quà: lý do nói về ý nghĩa của món quà với người nhận: một kỷ niệm, thời gian ở bên nhau, sức khỏe. #### Chọn cho cả nhóm Đề có bạn bè hay gia đình cùng tham gia (bạn bè tới chơi cuối tuần, kế hoạch cho cả nhà) thì dùng **we, us**: We could cook together …; It gives us a chance to … Lý do nên nhắc tới cả nhóm: ai cũng thích, hợp ngân sách chung, có thời gian trò chuyện với nhau. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **win the lottery** /wɪn ðə ˈlɑtəri/ (phr, B1) trúng xổ số. Ví dụ: If I won the lottery, I would buy a small house for my parents (Nếu tôi trúng xổ số, tôi sẽ mua một căn nhà nhỏ cho cha mẹ). - **a sum of money** /ə sʌm əv ˈmʌni/ (phr, B1) một khoản tiền. Ví dụ: My aunt gave me a sum of money when I passed the university entrance exam (Dì cho tôi một khoản tiền khi tôi thi đỗ đại học). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **stable** /ˈsteɪbəl/ (adj, B2) ổn định. Ví dụ: A small shop can give my family a stable income (Một cửa hàng nhỏ có thể đem lại cho gia đình tôi thu nhập ổn định). - **optional subject** /ˈɑpʃənəl ˈsʌbdʒɪkt/ (phr, B2) môn học tự chọn. Ví dụ: Our school offers music as an optional subject for older students (Trường tôi có môn âm nhạc là môn tự chọn cho học sinh lớn tuổi hơn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **detective film** /dɪˈtɛktɪv fɪlm/ (phr, B1) phim trinh thám. Ví dụ: Detective films can be too complicated for young children (Phim trinh thám có thể quá phức tạp với trẻ nhỏ). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **master of ceremonies** /ˈmæstər əv ˈsɛrəˌmoʊniz/ (phr, B2) người dẫn chương trình (MC). Ví dụ: The master of ceremonies introduced each singer to the audience (Người dẫn chương trình giới thiệu từng ca sĩ với khán giả). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **photo album** /ˈfoʊtoʊ ˈælbəm/ (phr, A2) cuốn album ảnh. Ví dụ: A family photo album keeps memories for many years (Một cuốn album ảnh gia đình giữ kỷ niệm trong nhiều năm). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **shopping mall** /ˈʃɑpɪŋ mɔl/ (phr, A2) trung tâm thương mại. Ví dụ: The shopping mall is always crowded and noisy on Sundays (Trung tâm thương mại lúc nào cũng đông và ồn vào Chủ nhật). - **means of transportation** /minz əv ˌtrænspərˈteɪʃən/ (phr, B1) phương tiện đi lại. Ví dụ: For a group of five friends, a car is a convenient means of transportation (Với một nhóm năm người bạn, ô tô là phương tiện đi lại tiện lợi). - **start a business** /stɑrt ə ˈbɪznəs/ (phr, B1): khởi nghiệp, mở một cơ sở kinh doanh. Ví dụ: My cousin used his savings to start a business selling bread (Anh họ tôi dùng tiền tiết kiệm để mở một tiệm bán bánh mì). - **photography** /fəˈtɑɡrəfi/ (n, B1): nhiếp ảnh. Ví dụ: Photography teaches students to look at things in a creative way (Nhiếp ảnh dạy học sinh nhìn sự vật một cách sáng tạo). - **tour guide** /tʊr ɡaɪd/ (n, A2): hướng dẫn viên du lịch. Ví dụ: A tour guide needs good communication skills and a lot of energy (Một hướng dẫn viên du lịch cần kỹ năng giao tiếp tốt và nhiều năng lượng). - **wedding anniversary** /ˈwɛdɪŋ ˌænəˈvərsəri/ (phr, B1): ngày kỷ niệm cưới. Ví dụ: My parents celebrate their wedding anniversary with a quiet dinner at home (Cha mẹ tôi kỷ niệm ngày cưới bằng một bữa tối giản dị ở nhà). - **first date** /fərst deɪt/ (phr, B1): buổi hẹn hò đầu tiên. Ví dụ: A quiet place is better for a first date because you can talk easily (Một nơi yên tĩnh hợp với buổi hẹn hò đầu tiên hơn vì hai người dễ trò chuyện). - **If I won a big prize, I would spend part of it on a trip for my parents.**: Nếu tôi trúng một giải lớn, tôi sẽ dành một phần để đưa cha mẹ đi du lịch. (câu điều kiện loại 2: won … would; không nói "If I win …, I would …"). - **If I were rich, I would open a small library in my village.**: Nếu tôi giàu, tôi sẽ mở một thư viện nhỏ ở làng. (với to be dùng were cho mọi ngôi). - **I would use the money to buy a laptop for my studies.**: Tôi sẽ dùng tiền để mua một máy tính xách tay phục vụ việc học. (nói "for my studies" hoặc "for studying", không nói "for the study"). - **Cartoons are suitable for young students because the stories are simple and fun for them.**: Phim hoạt hình hợp với học sinh nhỏ tuổi vì truyện đơn giản và vui với các em. (chọn cho người khác: lý do xoay quanh học sinh, dùng they, them). - **I would advise him to take her to a quiet restaurant.**: Tôi sẽ khuyên cậu ấy đưa cô ấy tới một nhà hàng yên tĩnh. (advise sb to + V). - **We could cook together at home, so everyone can help and chat at the same time.**: Chúng tôi có thể cùng nấu ăn ở nhà, như vậy ai cũng phụ được một tay và vừa làm vừa trò chuyện. (chọn cho cả nhóm thì dùng we). ### Bài mẫu: Speaking Part 2 (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** A student must choose where to study for an exam: at home, in a cafe, or in the library. Choose one option and explain. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Before making a decision, I would like to compare the three options.** Studying at home is comfortable, but it can be noisy. My younger brother often watches TV in the living room, and my neighbors sometimes play loud music. Besides, I often check my phone when I am at home. A cafe has drinks, but it is not a good place for a long study session. People talk and laugh all the time, and the music is often too loud for me. **I would choose the library for two reasons.** Firstly, it is quiet, so I can concentrate. Everyone around me is studying too, so I feel motivated to work hard. Secondly, I can borrow books if I need more information. **The main drawback is that I must travel there.** However, the bus stop is near my house, so this is not a serious problem. The trip only takes fifteen minutes, and I can review my notes on the bus. **In short, the library is the most suitable option.** I believe it will help me prepare well and get a good result in the exam. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Speaking Part 2: một sinh viên phải chọn nơi ôn thi: ở nhà, ở quán cà phê, hoặc ở thư viện. Chọn một phương án và giải thích. **Trước khi quyết định, tôi muốn so sánh ba phương án.** Học ở nhà thoải mái, nhưng có thể ồn. Em trai tôi thường xem tivi ở phòng khách, và hàng xóm thỉnh thoảng mở nhạc to. Ngoài ra, khi ở nhà tôi hay xem điện thoại. Quán cà phê có đồ uống, nhưng không phải chỗ tốt để ôn bài lâu. Mọi người nói chuyện và cười suốt, và nhạc thường quá to đối với tôi. **Tôi sẽ chọn thư viện vì hai lý do.** Thứ nhất, ở đó yên tĩnh nên tôi tập trung được. Mọi người xung quanh cũng đang học, nên tôi có động lực để học chăm chỉ. Thứ hai, tôi có thể mượn sách nếu cần thêm thông tin. **Nhược điểm chính là tôi phải đi đến đó.** Tuy nhiên, trạm xe buýt gần nhà tôi, nên đây không phải vấn đề lớn. Chuyến đi chỉ mất mười lăm phút, và tôi có thể xem lại ghi chép trên xe buýt. **Tóm lại, thư viện là phương án phù hợp nhất.** Tôi tin nơi này sẽ giúp tôi chuẩn bị tốt và đạt kết quả tốt trong kỳ thi. - **Before making a decision, I would like to compare the three options.**: Trước khi quyết định, tôi muốn so sánh ba phương án. - **I would choose the library for two reasons.**: Tôi sẽ chọn thư viện vì hai lý do. - **The main drawback is that I must travel there.**: Nhược điểm chính là tôi phải đi đến đó. - **In short, the library is the most suitable option.**: Tóm lại, thư viện là phương án phù hợp nhất. ### Speaking Part 3 (12 mục) - **It is widely agreed that sport brings people a lot of benefits.**: Nhiều người đồng ý rằng thể thao mang lại cho con người nhiều lợi ích. - **Firstly, it helps us relax and boost our energy.**: Thứ nhất, nó giúp chúng ta thư giãn và tăng năng lượng. - **Secondly, it helps people develop teamwork skills.**: Thứ hai, nó giúp mọi người phát triển kỹ năng làm việc nhóm. - **Finally, it allows us to make more friends.**: Cuối cùng, nó giúp chúng ta kết thêm nhiều bạn. - **To sum up, sport plays an important role in our lives.**: Tóm lại, thể thao đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của chúng ta. - **Well, in my opinion, it depends on each person.**: À, theo tôi thì còn tùy mỗi người. (mở đầu câu hỏi phụ). - **Nowadays, traffic jams are a serious problem in big cities.**: Ngày nay, kẹt xe (ùn tắc) là vấn đề nghiêm trọng ở các thành phố lớn. - **There are two main causes of this problem.**: Vấn đề này có hai nguyên nhân chính. - **The first cause is that too many people use private cars.**: Nguyên nhân thứ nhất là quá nhiều người dùng ô tô riêng. - **A good solution is to improve public transport.**: Một giải pháp tốt là cải thiện giao thông công cộng. - **Another solution is to encourage people to cycle.**: Một giải pháp khác là khuyến khích mọi người đi xe đạp. - **If these solutions are carried out, the roads will be less crowded.**: Nếu thực hiện các giải pháp này, đường sẽ bớt đông. ### Part 3: định dạng và khung bài (10 mục) #### Định dạng Part 3 (Topic Development) Part 3 kéo dài **5 phút: 1 phút chuẩn bị, 4 phút nói**. Bạn làm hai việc: (1) nói về một mind map (sơ đồ tư duy) mà đề cho; (2) trả lời 3 further questions (câu hỏi thêm) về cùng chủ đề. Mind map gồm một **topic ở giữa** (thường là một câu nhận định), **3 nhánh gợi ý** cho sẵn và **1 nhánh "Your own ideas"** để bạn tự nghĩ ý. Phải hiểu được topic ở giữa thì mới nói được các nhánh. **Bước đầu tiên: xác định loại map.** Có bốn loại thường gặp: advantages (lợi ích), disadvantages (bất lợi), opinions (ý kiến), causes/effects (nguyên nhân, hậu quả). Loại map quyết định hướng của mọi nhánh: map lợi ích thì cả bài chỉ nói lợi ích. Trong 1 phút chuẩn bị, **chỉ ghi keyword**, không viết thành câu. Nên làm phần mind map trước, further questions để sau. Cách triển khai Part 3 giống cách viết đoạn nêu lợi ích trong bài luận, nên học hai phần cùng nhau sẽ dễ hơn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** map advantages và disadvantages gặp nhiều nhất. Part 3 là phần khó nhất của bài nói, vì phần mind map phải nói nhiều ý; nói ít ý thì điểm không cao, nên cần luyện phần này nhiều. Bốn phút nói trôi qua rất nhanh, nên áp lực thời gian là một trở ngại lớn. #### Khung ba phần **Introduction:** nhắc lại (paraphrase) topic; chưa nói ngay ý thứ nhất. **Body:** mỗi nhánh là một ý chính. Biến cụm từ trên nhánh thành 1–3 câu, kèm giải thích và ví dụ. Nhánh nói trước dùng Firstly, rồi Secondly, Thirdly; được chọn thứ tự các nhánh tùy ý. Nhánh "Your own ideas" (nếu nói) luôn đặt cuối, mở bằng Finally. **Conclusion:** To sum up hoặc In conclusion, rồi nhắc lại topic. Sau đó nói một câu chuyển sang further questions. **Mỗi nhánh đã là một ý.** Khi nói một nhánh, nêu ý của nhánh rồi giải thích luôn. Không chia tiếp "the first… secondly… finally…" bên trong một nhánh, vì như vậy là thêm một bậc không cần. **Ý trên nhánh thường là cụm danh từ** (ví dụ "Healthy eating habits"). Khi nói phải thành câu có chủ ngữ và động từ: "Cooking at home helps us build healthy eating habits." Các động từ hay dùng để nối: boost, enhance, increase, improve, develop. Từ nối đầu câu (Firstly, Besides, Moreover, Finally) cho người nghe biết bạn chuyển sang nhánh mới. Nghe "Besides" là biết người nói sang nhánh tiếp theo. Khi topic nói về một giai đoạn của đời người (tuổi thơ, tuổi thiếu niên), dùng "this stage" hoặc "this period" để nhắc lại mà không lặp từ. Có thể kết một nhánh bằng cụm "… play an important role in shaping …" (đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành …). #### Kết bài, câu chuyển và thời gian **Kết bài một câu:** "To sum up, ." Có thể thêm lý do ngắn bằng "due to …". Không kể lại các ý đã nói ở thân bài; kết luận dài là lỗi. Bài thiếu kết luận cũng là lỗi. **Câu chuyển:** "Now, I will answer the further questions." Dùng đúng chữ trên đề: đề ghi "further questions" thì nói further, đề ghi "follow-up questions" thì nói follow-up. Không cần đọc lại các câu hỏi. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** phần mind map nên dài khoảng 2 phút, tối đa 2 phút rưỡi; khoảng 2 phút còn lại dành cho further questions. Chỉ nói phần mind map là chưa đủ. Trả lời ít nhất 2 trong 3 câu hỏi; được cả 3 thì tốt hơn, chỉ 1 câu là ít. Khi luyện mà thấy phần chính quá dài, hãy rút ngắn để kịp sang câu hỏi. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **causes and effects** /ˈkɔzəz ənd ɪˈfɛkts/ (phr, B1) nguyên nhân và hậu quả. Ví dụ: This mind map asks you about the causes and effects of stress at work (Sơ đồ này hỏi bạn về nguyên nhân và hậu quả của căng thẳng trong công việc). - **branch** /bræntʃ/ (n, B1): nhánh (của sơ đồ tư duy). Ví dụ: Each branch of the mind map is one main idea (Mỗi nhánh của sơ đồ tư duy là một ý chính). - **Your own ideas** /jʊr oʊn aɪˈdiəz/ (phr, A2): ý của riêng bạn (nhánh tự chọn trên mind map). Ví dụ: The last branch says "Your own ideas", so you can add one idea of your own (Nhánh cuối ghi "Ý của riêng bạn", nên bạn có thể thêm một ý của mình). - **further questions / follow-up questions** /ˈfɑːloʊ ʌp ˈkwestʃənz/: câu hỏi thêm (3 câu sau phần mind map). Ví dụ: After the mind map, you answer three further questions about the same topic (Sau phần sơ đồ tư duy, bạn trả lời ba câu hỏi thêm về cùng chủ đề). - **advantages / benefits** /ædˈvæntɪdʒɪz/ · /ˈbenəfɪts/: lợi ích, thuận lợi. Ví dụ: This topic asks you to talk about the benefits of cycling to work (Đề này yêu cầu bạn nói về lợi ích của việc đạp xe đi làm). - **disadvantages / drawbacks** /ˌdɪsədˈvæntɪdʒɪz/ · /ˈdrɔːbæks/: bất lợi, mặt hạn chế. Ví dụ: Living in a big city also has some disadvantages, such as noise and high rent (Sống ở thành phố lớn cũng có một số bất lợi, như tiếng ồn và tiền thuê nhà mắc (đắt)). - **this stage / this period**: giai đoạn này (nhắc lại một giai đoạn của đời người). Ví dụ: The teenage years are important because people form many habits during this stage (Tuổi thiếu niên quan trọng vì con người hình thành nhiều thói quen trong giai đoạn này). - **play an important part in** /pleɪ æn ɪmˈpɔːrtənt pɑːrt ɪn/: đóng vai trò quan trọng trong. dùng giới từ in, không dùng of. Ví dụ: Music plays an important part in many family celebrations (Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong nhiều dịp lễ của gia đình). - **boost** /bust/ (v, C1): tăng, làm mạnh thêm. Ví dụ: A short walk after lunch can boost your energy for the afternoon (Đi bộ một chút sau bữa trưa có thể tăng năng lượng cho bạn cả buổi chiều). - **Firstly, the internet helps people communicate with everyone, even friends who live far away.**: Thứ nhất, internet giúp mọi người liên lạc với tất cả, kể cả bạn bè ở xa. (nêu ý của nhánh rồi giải thích luôn, không chia tiếp "the first… secondly…" trong nhánh; nói "helps people communicate", không nói "help people can communicate"). - **This stage is a good time to form an exercise habit with friends.**: Giai đoạn này là thời điểm tốt để cùng bạn bè hình thành thói quen tập thể dục. (ý ghi dạng cụm từ phải thành câu có chủ ngữ và động từ; không nói cụt "Easy to form exercise habit together"). ### Part 3: mở bài và câu chủ đề (21 mục) #### Mở bài cách 1: nhắc lại đề Lặp lại topic, thay vài keyword bằng từ đồng nghĩa, rồi liệt kê các nhánh sau "such as". **Không bắt buộc thay hết từ**; thay vài từ là đủ. Các cặp thay hay dùng: advantages ↔ benefits (hoặc merits); has → brings; a lot of → many (với danh từ đếm được) hoặc much (với danh từ không đếm được); the elderly → old people. Lưu ý: "very" chỉ mức độ, không thay được cho "a lot of". Ví dụ: đề "Learning to cook at a young age has a lot of advantages." → "Learning to cook at a young age brings many benefits, such as eating more healthily, saving money and becoming more independent." **Nhắc đủ mọi nhánh đề cho** trong mở bài, không bỏ nhánh nào. Được thêm chữ (health → people's health) nhưng không lược. Ý "Your own ideas" không cần nhắc ở mở bài; nếu nói thì thêm vào thân bài. "The + tính từ" chỉ một nhóm người: the elderly (người già), the poor (người nghèo), the rich (người giàu). Không thêm "people" sau các cụm này. Dùng "old" thì phải có "people": old people. #### Mở bài cách 2: nêu thực trạng Mở bài cách 2 gồm ba câu. **Câu 1 (thực trạng):** Nowadays / In recent years / Over the last few decades + **thì hiện tại hoàn thành** (has/have + V3): "… has become more and more popular." hoặc "… has become a serious problem in many countries." Thì hiện tại hoàn thành diễn tả việc bắt đầu từ trước, vẫn đang tiếp diễn và có thể còn kéo dài. **Câu 2 (dẫn các nhánh):** "There are many benefits of … for A, B and C." hoặc "There are many negative effects of … on A, B and C." Ở câu này có thể gọi chủ đề bằng một danh từ khác (this lifestyle, this habit) để tránh lặp. **Câu 3 (dẫn vào đề):** với đề dạng "should be banned": "Therefore, … should be banned in …", có thể thêm such as để liệt kê nơi chốn. Với đề "should be banned", cũng có thể mở bài trực tiếp, không cần câu thực trạng: "There are many consequences of … Therefore, … should be banned …" **Theo kinh nghiệm cá nhân:** cách 2 dùng được cho hầu hết đề, vì đề thường nêu một vấn đề phổ biến trong đời sống. Dùng cách 2 thì không cần lặp keyword thêm vì mở bài đã đủ dài. Sau khi luyện, hãy ghi lại phần mở bài vừa làm và học thuộc để dùng lại. #### Không dùng I think trong phần mind map Topic của Part 3 là một câu nhận định, không hỏi ý kiến của bạn. Vì vậy **không dùng I think, In my opinion** trong mở bài và thân bài; nói thẳng nhận định, nối bằng Therefore. Ý kiến cá nhân để dành cho further questions. Đây là bài nói: dùng câu tự nhiên, đơn giản. Tránh lối văn viết cứng như "Regarding to …", "… namely …". #### Thân bài: đưa keyword vào câu chủ đề **Đọc đúng tất cả keyword** của map trước khi nói, đọc từ ô trung tâm ra ngoài. Đề cho keyword nào thì phải nhắc keyword đó, đưa đúng chữ vào câu, không cần paraphrase. Không biết nghĩa keyword vẫn đưa nó vào câu chủ đề, chỉ cần đọc đúng; không giải thích được thì chuyển sang phần khác. Có thể đoán nghĩa từ lạ dựa vào từ cùng ô: thấy "freedom and autonomy" thì đoán autonomy gần nghĩa với freedom. **Xác định từ loại của keyword.** Keyword là danh từ → cần chủ ngữ + động từ đứng trước: "Firstly, cycling to school gives students more energy." Keyword là động từ → cần chủ ngữ; thêm tân ngữ nếu động từ đó cần. Chủ ngữ của câu chủ đề thường là chính chủ đề (Cycling to school) hoặc "it". Đề không nói về bạn nên dùng **us, them, people**, không dùng I, me. **Động từ cho đề lợi ích:** give sb + N; provide sb with + N; help sb (to) + V; improve + N; maintain + N; develop + skill; increase + N; give sb a chance (an opportunity) to + V. Give, provide, help cần tân ngữ chỉ người (us, them, people). Improve, maintain đi thẳng với thứ được cải thiện, không cần us hay them: "improve our health", không nói "improve us". Chọn động từ hợp keyword: với kỹ năng có thể dùng develop, improve hoặc give someone skills. Câu chủ đề mới chỉ nêu ý. **Phần giải thích và ví dụ ngay sau câu chủ đề mới là thử thách chính** của thân bài. Dùng Firstly, Secondly, Thirdly cho ba nhánh đề cho. Nói hết ba nhánh rồi mới thêm ý riêng. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **merits** /ˈmɛrɪts/ (n, C1) ưu điểm. Ví dụ: Working from home has several merits for people with young children (Làm việc ở nhà có một số ưu điểm cho người có con nhỏ). - **the elderly** /ði ˈɛldərli/ (phr, B1) người già nói chung (không thêm people). Ví dụ: Morning exercise in the park is popular with the elderly (Tập thể dục buổi sáng ở công viên được người già ưa chuộng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **this lifestyle** /ðɪs ˈlaɪfˌstaɪl/ (phr, B1) lối sống này (gọi chủ đề bằng danh từ khác để tránh lặp). Ví dụ: There are many benefits of this lifestyle for young office workers (Lối sống này có nhiều lợi ích cho người trẻ làm văn phòng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **autonomy** /ɔˈtɑnəmi/ (n, C1) quyền tự chủ, tự quyết. Ví dụ: Freelancers have more autonomy because they decide when and where they work (Người làm nghề tự do có nhiều quyền tự quyết hơn vì họ tự quyết định làm lúc nào và ở đâu). - **financially independent** /faɪˈnænʃəli ˌɪndəˈpɛndənt/ (phr, B2) độc lập về tài chính. Ví dụ: Many students take a part-time job because they want to be financially independent (Nhiều sinh viên đi làm thêm vì muốn độc lập về tài chính). - **has become more and more popular**: ngày càng phổ biến (thì hiện tại hoàn thành). Ví dụ: Over the last few years, cycling to work has become more and more popular in my city (Vài năm gần đây, đạp xe đi làm ngày càng phổ biến ở thành phố của tôi). - **In recent years,** /ɪn ˈrisənt jɪrz/ (phr, B1): Trong những năm gần đây. Ví dụ: In recent years, many young people have started to grow vegetables at home (Trong những năm gần đây, nhiều người trẻ đã bắt đầu trồng rau tại nhà). - **Over the last few decades,** /ˈoʊvər ðə læst fjuː deˈkeɪdz/: Trong vài thập kỷ qua. Ví dụ: Over the last few decades, life in big cities has changed a lot (Trong vài thập kỷ qua, cuộc sống ở các thành phố lớn đã thay đổi nhiều). - **negative effects of … on …** /ˈneɡətɪv ɪˈfekts ʌv ɑːn/: những tác động tiêu cực của … lên … Ví dụ: There are many negative effects of loud music on young people's hearing and sleep (Có nhiều tác động tiêu cực của nhạc quá to lên thính giác và giấc ngủ của người trẻ). - **consequences of** /ˈkɑnsəˌkwɛnsəz ʌv/ (phr, B1): hậu quả của. Ví dụ: There are many consequences of throwing rubbish into rivers (Việc xả rác xuống sông gây ra nhiều hậu quả). - **give sb + N**: đem lại cho ai cái gì. Ví dụ: Cycling to school gives students more energy for their lessons (Đạp xe đến trường đem lại cho học sinh nhiều năng lượng hơn cho giờ học). - **provide sb with + N**: cung cấp cho ai cái gì. Ví dụ: Public libraries provide people with free books and a quiet place to study (Thư viện công cộng cung cấp cho mọi người sách miễn phí và một chỗ yên tĩnh để học). - **help sb (to) + V**: giúp ai làm gì. sau tân ngữ dùng động từ nguyên mẫu, không thêm can. Ví dụ: Online maps help tourists find their way in a new city (Bản đồ trực tuyến giúp du khách tìm đường ở một thành phố mới). - **maintain** /meɪnˈteɪn/ (v, B2): duy trì. Ví dụ: Walking every evening helps my parents maintain good health (Đi bộ mỗi tối giúp cha mẹ tôi duy trì sức khỏe tốt). - **develop + skill** /dɪˈveləp skɪl/: phát triển (kỹ năng). Ví dụ: Team sports help children develop communication skills (Các môn thể thao đồng đội giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp). - **increase** /ɪnˈkris/ (v, A2): tăng. Ví dụ: Reading stories every night can increase children's creativity (Đọc truyện mỗi tối có thể tăng khả năng sáng tạo của trẻ). - **give sb a chance to + V**: cho ai cơ hội làm gì. Ví dụ: Summer camps give teenagers a chance to make new friends (Trại hè cho thanh thiếu niên cơ hội kết bạn mới). - **give sb an opportunity to + V**: cho ai cơ hội làm gì. Ví dụ: Volunteer work gives students an opportunity to learn real-life skills (Công việc tình nguyện cho sinh viên cơ hội học các kỹ năng thực tế). - **by themselves** /baɪ ðəmˈsɛlvz/ (phr, A2): tự họ, tự mình (không cần ai nhắc hay giúp). Ví dụ: Online learners must follow the course rules and plan their lessons by themselves (Người học trực tuyến phải tuân theo quy định của khóa học và tự lên kế hoạch học). - **Therefore, using mobile phones should be banned in primary schools.**: Vì vậy, việc dùng điện thoại di động nên bị cấm ở các trường tiểu học. (mở bài nối bằng Therefore; không dùng "I think" hay "In my opinion" vì đề không hỏi ý kiến). - **Many parks have special areas for the elderly.**: Nhiều công viên có khu vực riêng cho người già. (nói "the elderly" hoặc "elderly people"; không nói "the elder"). - **Learning to cook brings many benefits.**: Học nấu ăn đem lại nhiều lợi ích. (thay "a lot of" bằng "many" với danh từ đếm được; "very" chỉ mức độ, không thay được "a lot of"). - **Firstly, cycling to school improves students' health.**: Thứ nhất, đạp xe đến trường cải thiện sức khỏe của học sinh. (keyword "health" là danh từ nên cần chủ ngữ và động từ đứng trước; đề không nói về bạn nên không dùng "my health"). - **Regular exercise improves our health.**: Tập thể dục đều đặn cải thiện sức khỏe của chúng ta. (improve đi thẳng với thứ được cải thiện; không nói "improves us"). - **Nowadays, many young people choose to live in big cities.**: Ngày nay, nhiều người trẻ chọn sống ở thành phố lớn. (câu nói tự nhiên; tránh mở bài kiểu văn viết "Regarding to…", "namely…"). - **Growing vegetables at home brings many benefits.**: Trồng rau tại nhà đem lại nhiều lợi ích. (V-ing làm chủ ngữ thì động từ chia số ít: brings, helps, has). ### Part 3: phát triển nhánh và nhánh Your own ideas (17 mục) #### Phát triển một nhánh Mỗi nhánh cần **nhiều ý nhỏ** có giải thích và ví dụ; nhánh chỉ có 1–2 câu ngắn thì điểm không cao. Trình tự gợi ý trong một nhánh: câu chủ đề → lý do hoặc giải thích → ví dụ → giải thích thêm. Không nhất thiết lúc nào cũng phải có lý do. **Sắp ý theo hệ thống rồi mới cho ví dụ.** Ví dụ nhánh môi trường: nói ô nhiễm không khí trước, ô nhiễm nước sau, rồi cho ví dụ. **Chọn ý đơn giản, rõ, nói được ngay.** Ý mà giám khảo không hiểu thì không có điểm. Ý hay nhưng dài thì rút về một keyword ngắn để dễ nhớ khi nói, ví dụ "copy adults' habits", "affect their schoolwork". Nói rõ để không bị hiểu sai: "Students do not need to travel to school every day" khác hẳn "Students don't need to go to school" (nghe như nghỉ học luôn). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** mỗi nhánh chọn khoảng ba ý nhỏ là vừa. Nhánh nghĩ được ít ý thì đưa một ví dụ cụ thể để ý dài ra, ví dụ một thói quen có ở nước này nhưng không có ở nước khác. #### Bám đúng hướng và phạm vi đề **Hướng của đề:** đề "… should be banned" nghĩa là việc đó có hại, nên thân bài chỉ nói tác hại; không nói lợi ích dù bạn nghĩ ra, cũng không nói kiểu "lớn lên thì làm cũng được". Map lợi ích thì chỉ nói lợi ích. **Phạm vi của đề:** đọc kỹ từng chữ. "School examinations" là kỳ thi trong trường (như thi cuối học kỳ), không phải kỳ thi quốc gia. Đọc kỹ lợi ích dành cho ai: đề nói lợi ích cho người già thì đừng nói về người trẻ. **Ý gắn trực tiếp với đề:** kéo sang chuyện bên lề (như kẹt xe (ùn tắc) quanh điểm thi) là xa đề. **Không đưa giải pháp vào thân bài** (ví dụ "the government should …") khi đề không hỏi giải pháp. Giải pháp thường là nội dung của một further question; nói trước thì bài bị dài, dư và trùng. Ý quá hẹp thì mở rộng đối tượng: nhánh sức khỏe không chỉ nói về một nhóm nhỏ mà nói cả những người xung quanh và các bệnh có thể gặp. #### Nhánh "Your own ideas" **Chỉ cần một ý**, nói sâu. Đưa nhiều ý vào nhánh này thì thành liệt kê, không nói sâu được. Ý phải **cùng hướng** với các nhánh khác (đang nói lợi ích thì thêm một lợi ích khác); nói bất lợi trong map lợi ích là lạc đề, không có điểm. Ý cũng **không được trùng** với ý của các nhánh có sẵn. Nói gọn lợi ích chính và lý do, không sa vào chi tiết vụn (mã giảm giá, phí giao hàng…). Ví dụ: "People can shop online. This helps them save time and money because they do not need to go to the store." Dùng từ chính xác, không khẳng định quá mức: học trực tuyến không phải lúc nào cũng rẻ hơn, nên nói "Online learning can be more affordable in some cases" (Học trực tuyến có thể tiết kiệm hơn trong một số trường hợp). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** có hai lời khuyên về nhánh này. Một: có nói ý riêng thì phần này mới có thêm điểm. Hai: chỉ thêm ý riêng khi bài còn ngắn và đã nói đủ ba nhánh; thấy bài đã dài thì bỏ, đừng làm khó mình. Cách an toàn là nói đủ ba nhánh trước, còn thời gian thì thêm một ý riêng ngắn, đặt cuối với Finally. #### Từ nối thêm ý, đối lập, cho ví dụ **Thêm ý** (nghĩa như "and"): In addition (to this), Moreover, Furthermore, Besides, What is more. Dùng chúng thay vì lặp "and" để thân bài không lủng củng. **Đối lập** (nghĩa như "but"): However, On the other hand, Nevertheless (trọng âm ở âm tiết cuối: /ˌnevəðəˈles/). **Nhượng bộ:** Although, Even though + mệnh đề; Despite, In spite of + danh từ hoặc V-ing; "in spite of the fact that + S + V". Although đứng đầu câu hay giữa câu đều được. **Cho ví dụ:** For example, For instance + một câu hoàn chỉnh, như kể một câu chuyện ngắn. Such as để liệt kê nhiều đối tượng cùng cấp; có thể dùng danh động từ để liệt kê hoạt động (such as reading, cooking and gardening). Like + một đối tượng, hoặc mở ra một câu chuyện. Especially + một ví dụ điển hình. Ý bổ sung không cùng cấp liệt kê thì dùng For example, không dùng such as. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** sau such as nên đưa hai, ba ví dụ; like dùng cho một ví dụ. Đây là thói quen nên theo cho câu nói rõ ràng; về ngữ pháp, such as với một ví dụ vẫn đúng. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** cụm "One clear example of this is …" nghe giống văn viết; khi nói có thể bỏ, dùng For example cho gọn. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **make education more accessible** /meɪk ˌɛdʒəˈkeɪʃən mɔr əkˈsɛsəbəl/ (phr, B2) giúp việc học dễ tiếp cận hơn. Ví dụ: Free online lessons make education more accessible to people in the countryside (Các bài học trực tuyến miễn phí giúp người ở nông thôn tiếp cận việc học dễ hơn). - **What is more,** /wʌt ɪz mɔr/ (phr, B2): Hơn nữa (thêm một ý). Ví dụ: Cycling is cheap. What is more, it keeps the air clean (Đạp xe thì rẻ. Hơn nữa, nó giữ cho không khí sạch). - **In addition to this,** /ɪn əˈdɪʃən tə ðɪs/ (phr, B1): Thêm vào đó (thêm ý cho điều vừa nói). Ví dụ: The new park has a playground. In addition to this, it has a small lake for fishing (Công viên mới có một sân chơi. Thêm vào đó, nó có một hồ nhỏ để câu cá). - **in spite of the fact that**: mặc dù thực tế là (+ S + V). Ví dụ: In spite of the fact that it was raining, the night market was crowded (Mặc dù trời mưa, chợ đêm vẫn đông người). - **like + N**: như (nêu một ví dụ). Ví dụ: Some pets, like rabbits, need a lot of space to run (Một số vật nuôi, như thỏ, cần nhiều chỗ để chạy). - **especially + N**: đặc biệt là (một ví dụ điển hình). Ví dụ: Many people in my city use public transport, especially buses (Nhiều người ở thành phố tôi dùng phương tiện công cộng, đặc biệt là xe buýt). - **flexibility** /ˌflɛksəˈbɪləti/ (n, C1): sự linh hoạt. Ví dụ: Online jobs give people more flexibility in their daily schedule (Công việc trực tuyến cho mọi người sự linh hoạt hơn trong lịch hằng ngày). - **a means of** /ə minz ʌv/ (phr, B2): một phương tiện để (means luôn có -s, kể cả số ít). Ví dụ: For many teenagers, social media is a means of keeping in touch with friends (Với nhiều thanh thiếu niên, mạng xã hội là một phương tiện để giữ liên lạc với bạn bè). - **the harmful effects of** /ðə ˈhɑrmfəl ɪˈfɛkts ʌv/ (phr, B1): các tác hại của. Ví dụ: Doctors often warn teenagers about the harmful effects of staying up late (Bác sĩ thường cảnh báo thanh thiếu niên về tác hại của việc thức khuya). - **affect + N**: ảnh hưởng đến (không thêm on sau affect). Ví dụ: Loud noise at night affects people's sleep (Tiếng ồn ban đêm ảnh hưởng đến giấc ngủ của mọi người). - **Moreover, the internet can help people have more relationships because they can chat with people around the world.**: Hơn nữa, internet có thể giúp mọi người có thêm nhiều mối quan hệ vì họ có thể trò chuyện với người khắp thế giới. (relationships số nhiều; nói câu đủ chủ ngữ, động từ thay cho câu khó hiểu "internet have to us expand relationship"). - **Students do not need to travel to school every day.**: Học sinh không cần đi đến trường mỗi ngày. (nói rõ "travel to school every day"; "Students don't need to go to school" nghe như nghỉ học luôn). - **Online courses are often more affordable than traditional classes.**: Các khóa học trực tuyến thường có giá phải chăng hơn các khóa học truyền thống. (dùng affordable, tránh "cheaper" vì học trực tuyến không phải lúc nào cũng rẻ hơn). - **Teenagers have many hobbies, such as reading, drawing and playing chess.**: Thanh thiếu niên có nhiều sở thích, như đọc sách, vẽ và chơi cờ. (sau such as, các ý là động từ thì dùng V-ing). - **Moving to a new city teaches young people many things. For example, they learn to cook and pay their own bills.**: Chuyển đến thành phố mới dạy người trẻ nhiều điều. Ví dụ, họ học nấu ăn và tự trả các hóa đơn. (ý bổ sung là một câu hoàn chỉnh nên dùng For example, không dùng such as). - **Smoke from factories causes air pollution.**: Khói từ nhà máy gây ô nhiễm không khí. (dùng "causes air pollution", không nói "make air pollution"; chủ ngữ số ít nên động từ thêm -s). - **Copying answers in a test leads to unfair results.**: Chép bài trong giờ kiểm tra dẫn đến kết quả không công bằng. (chủ ngữ là V-ing nên động từ chia số ít: leads, không phải lead). - **When students take the test at different times, some of them can share the questions.**: Khi học sinh làm bài kiểm tra vào các giờ khác nhau, một số em có thể chia sẻ đề cho nhau. (sau when cần mệnh đề đủ: students take; không nói "when students taking"). ### Part 3: trả lời further questions (9 mục) #### Cách trả lời further questions Further questions khó hơn câu hỏi Part 1 vì cần cả vốn tiếng Anh lẫn hiểu biết thực tế. Cách trả lời vẫn giống Part 1: câu đầy đủ, đơn giản nhưng có nghĩa, và luôn thêm thông tin. **Câu Yes/No:** mở bằng câu trả lời rõ ràng (có thể dùng Sure, Absolutely, Definitely, hoặc nói "I would say yes"). Dù câu hỏi không có "why", vẫn phải mở rộng: thêm lý do, hoặc thêm thông tin như ở đâu, với ai, mấy người, để làm gì. Cần thời gian nghĩ thì mở đầu bằng "Well, let me think…". **Câu agree/disagree hoặc Yes/No:** điểm nằm ở lý do, không ở việc chọn bên nào. Chọn bên nào cũng được, đổi ý so với lúc chuẩn bị cũng được, miễn lý do hợp lý. Chọn bên nào cũng phải có lý do. **Câu hỏi ý kiến** (Do you think…? Should…?) mới là chỗ nêu opinion; ở đây dùng I think, In my opinion thoải mái. Với các câu còn lại, có thể nhặt lại một, hai ý trong map và nói lại ngắn gọn. **"Should everyone …?"** Nếu chọn không, nói "It depends on each person" rồi nêu trường hợp cụ thể: "Some people are allergic to …, so they should not …". **Câu hỏi về độ tuổi:** không cần một con số chính xác; có thể nói "18 and older" hoặc "when they turn 18", rồi giải thích lý do. **Câu hỏi giải pháp** (What should the government or schools do?): nêu vài việc cụ thể như cấm, cấm bán, tăng thuế, mở chiến dịch ở trường để nâng cao nhận thức, mở chương trình hỗ trợ giúp người khác bỏ thói quen xấu. **Câu hỏi có nhiều đáp án** (ví dụ "What would you introduce first …?"): không có đáp án đúng duy nhất; chọn điều bạn nói được rõ nhất. Câu hỏi nói về một nhóm cụ thể (ví dụ văn hóa các nước nói tiếng Anh) thì ví dụ phải thuộc đúng nhóm đó. Cẩn thận khi dịch: security (tên ngành học) là an ninh, không phải bảo vệ. "Kết bạn" là make friends (friends số nhiều). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** câu hỏi thêm khi đi thi thường hỏi bất ngờ, nhất là câu thứ ba, nên phải cố trả lời được. Câu khó mà bạn không có ý thì cần đọc thêm tin tức, kiến thức đời sống từ trước, vì lúc thi không có thời gian nghĩ lâu. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be allergic to** /bi əˈlərdʒɪk tu/ (phr, B1) bị dị ứng với. Ví dụ: Some people are allergic to cats, so they should not keep one at home (Một số người bị dị ứng với mèo, nên họ không nên nuôi mèo trong nhà). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **prohibit the sale of** /prəˈhɪbət ðə seɪl ʌv/ (phr, C1) cấm bán (cái gì). Ví dụ: Some schools prohibit the sale of sugary drinks in their canteens (Một số trường cấm bán đồ uống nhiều đường trong căng tin). - **increase taxes on** /ɪnˈkris ˈtæksəz ɑn/ (phr, B1) tăng thuế đối với. Ví dụ: Some people think the government should increase taxes on fast food (Một số người nghĩ chính phủ nên tăng thuế đối với đồ ăn nhanh). - **I would say yes.** /aɪ wʊd seɪ jes/: Tôi nghĩ là có. (cách trả lời Yes mềm, tự nhiên; sau đó nêu lý do). - **sure** /ʃʊr/ (adv, A2): chắc chắn rồi (trả lời Yes). Ví dụ: Sure, I often help my mother cook on weekends (Chắc chắn rồi, cuối tuần tôi thường giúp mẹ nấu ăn). - **Well, let me think. I would say my favourite season is autumn.**: Để tôi nghĩ xem. Tôi nghĩ mùa tôi thích nhất là mùa thu. (câu mở để có thời gian nghĩ). - **No, I don't think so, because it depends on each person's situation.**: Không, tôi không nghĩ vậy, vì điều đó tùy hoàn cảnh của mỗi người. (trả lời "không" cho câu "Should everyone…?"; nói "it depends on", động từ có -s). - **turn 18** /tərn eɪˈtin/ (phr, A2): tròn 18 tuổi. Ví dụ: I think teenagers can open their own bank account when they turn 18 (Tôi nghĩ thanh thiếu niên có thể mở tài khoản ngân hàng riêng khi tròn 18 tuổi). - **18 and older** /eɪˈtin ənd ˈoʊldər/ (phr, A2): từ 18 tuổi trở lên. Ví dụ: This kind of job is suitable for people who are 18 and older (Loại công việc này phù hợp với người từ 18 tuổi trở lên). - **raise awareness of** /reɪz əˈwɛrnəs ʌv/ (phr, B2): nâng cao nhận thức về. Ví dụ: Schools can raise students' awareness of the harmful effects of junk food (Nhà trường có thể nâng cao nhận thức của học sinh về tác hại của đồ ăn vặt). - **offer support programs to help sb + V**: mở chương trình hỗ trợ giúp ai làm gì. Ví dụ: The city can offer support programs to help people find new jobs (Thành phố có thể mở các chương trình hỗ trợ giúp người dân tìm việc mới). - **give up / quit + V-ing** /ɡɪv ʌp/: bỏ (một thói quen). Ví dụ: My uncle gave up drinking soft drinks last year (Năm ngoái chú tôi đã bỏ uống nước ngọt). ### Bài mẫu: Part 3 dạng lợi ích (mở bài cách 1) (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Topic: "Learning to cook at a young age has a lot of advantages." Mind map: eat more healthily; save money; become more independent; your own ideas. Then answer two of the three further questions: 1. Do you often cook at home? 2. Should schools teach students how to cook? 3. Do you think people will cook less in the future? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Learning to cook at a young age brings many benefits, such as eating more healthily, saving money and becoming more independent.** **Firstly, it helps young people eat more healthily.** When they cook at home, they can choose fresh vegetables and use less oil and salt. For example, my younger sister learned to make simple soups when she was twelve, and now she rarely buys fried snacks after school. Secondly, cooking at home helps people save money. A home-cooked meal usually costs much less than a meal in a restaurant. Students who live far from home can spend the money they save on books or other useful things. Thirdly, young people who can cook become more independent. They do not need to wait for their parents to prepare every meal, and later they will find it easier to live on their own. Finally, cooking together gives family members a chance to spend more time with each other. On weekends, children and parents can prepare a big meal and talk about their week. **To sum up, learning to cook at a young age has a lot of advantages.** Now, I will answer the further questions. *Question 1: Do you often cook at home?* Yes, I do. I cook dinner for my family about three times a week, usually simple dishes like fried rice or vegetable soup. *Question 2: Should schools teach students how to cook?* **I would say yes, because cooking is a useful life skill.** A short cooking course can teach students basic skills, such as washing vegetables, using a knife safely and planning a meal. However, it should be a small part of the timetable, so it does not take time from the main subjects. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Chủ đề "Học nấu ăn từ nhỏ có nhiều lợi ích." Sơ đồ: ăn uống lành mạnh hơn; tiết kiệm tiền; tự lập hơn; ý của riêng bạn. Sau đó trả lời hai trong ba câu hỏi thêm: 1. Bạn có hay nấu ăn ở nhà không? 2. Trường học có nên dạy học sinh nấu ăn không? 3. Bạn có nghĩ trong tương lai mọi người sẽ ít nấu ăn hơn không? **Học nấu ăn từ nhỏ đem lại nhiều lợi ích, như ăn uống lành mạnh hơn, tiết kiệm tiền và tự lập hơn. (mở bài cách 1: thay has → brings, a lot of → many, advantages → benefits; nhắc đủ ba nhánh)** **Thứ nhất, nó giúp người trẻ ăn uống lành mạnh hơn. (câu chủ đề nhánh 1)** Khi nấu ở nhà, họ có thể chọn rau tươi và dùng ít dầu, ít muối hơn. (giải thích) Ví dụ, em gái tôi học nấu các món canh đơn giản từ năm mười hai tuổi, và giờ em hiếm khi mua đồ chiên sau giờ học. (ví dụ) Thứ hai, nấu ăn ở nhà giúp mọi người tiết kiệm tiền. (câu chủ đề nhánh 2) Một bữa ăn nấu ở nhà thường tốn ít tiền hơn nhiều so với một bữa ở nhà hàng. Sinh viên sống xa nhà có thể dùng số tiền tiết kiệm được để mua sách hoặc những thứ hữu ích khác. Thứ ba, người trẻ biết nấu ăn trở nên tự lập hơn. (câu chủ đề nhánh 3) Họ không cần chờ cha mẹ chuẩn bị mọi bữa ăn, và sau này họ sẽ thấy sống một mình dễ dàng hơn. Cuối cùng, cùng nấu ăn cho các thành viên trong gia đình cơ hội ở bên nhau nhiều hơn. (Your own ideas: một ý, cùng hướng lợi ích, không trùng ba nhánh) Vào cuối tuần, con cái và cha mẹ có thể cùng nấu một bữa thịnh soạn và kể cho nhau nghe về tuần của mình. **Tóm lại, học nấu ăn từ nhỏ có nhiều lợi ích. (kết bài một câu, chỉ nhắc lại topic)** Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm. *Câu 1: Bạn có hay nấu ăn ở nhà không?* Có. Tôi nấu bữa tối cho gia đình khoảng ba lần một tuần, thường là các món đơn giản như cơm chiên hay canh rau. (Yes/No rồi thêm thông tin: bao lâu một lần, nấu cho ai, nấu gì) *Câu 2: Trường học có nên dạy học sinh nấu ăn không?* **Tôi nghĩ là có, vì nấu ăn là một kỹ năng sống hữu ích.** Một khóa nấu ăn ngắn có thể dạy học sinh các kỹ năng cơ bản, như rửa rau, dùng dao an toàn và lên thực đơn cho một bữa ăn. Tuy nhiên, đó chỉ nên là một phần nhỏ trong thời khóa biểu để không lấy mất thời gian của các môn chính. - **Learning to cook at a young age brings many benefits, such as eating more healthily, saving money and becoming more independent.**: Học nấu ăn từ nhỏ đem lại nhiều lợi ích, như ăn uống lành mạnh hơn, tiết kiệm tiền và tự lập hơn. (mở bài cách 1: thay has → brings, a lot of → many, advantages → benefits; nhắc đủ ba nhánh). - **Firstly, it helps young people eat more healthily.**: Thứ nhất, nó giúp người trẻ ăn uống lành mạnh hơn. (câu chủ đề nhánh 1). - **To sum up, learning to cook at a young age has a lot of advantages.**: Tóm lại, học nấu ăn từ nhỏ có nhiều lợi ích. (kết bài một câu, chỉ nhắc lại topic). - **I would say yes, because cooking is a useful life skill.**: Tôi nghĩ là có, vì nấu ăn là một kỹ năng sống hữu ích. ### Bài mẫu: Part 3 dạng "should be banned" (mở bài cách 2) (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Topic: "Selling junk food near schools should be banned." Mind map: children's health; bad eating habits; students' pocket money; your own ideas. Then answer two of the three follow-up questions: 1. Did you buy snacks near your school when you were a child? 2. Should everyone stop eating fast food? 3. What should schools do to help students eat healthily? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Nowadays, selling junk food near schools has become a serious problem in many cities.** **There are many negative effects of this habit on children's health, their eating habits and their pocket money.** **Therefore, selling junk food near schools should be banned.** Firstly, junk food is harmful to children's health. Fried snacks and sweet drinks contain a lot of fat and sugar, so children who eat them every day can easily put on weight. Some of them also get toothache because they drink fizzy drinks between classes. Secondly, it causes bad eating habits. Children who fill up on snacks at the school gate are often not hungry at lunchtime, so they leave their healthy meals unfinished. These habits can stay with them when they grow up. Thirdly, it wastes students' pocket money. Many students spend most of their pocket money on snacks instead of saving it for books or school trips. **To sum up, selling junk food near schools should be banned due to its serious effects on students.** Now, I will answer the follow-up questions. *Question 2: Should everyone stop eating fast food?* No, I don't think so, because it depends on each person's lifestyle. People who exercise a lot and eat vegetables every day can enjoy a burger once in a while. However, people who are allergic to some ingredients, such as peanuts or seafood, should be very careful with fast food. *Question 3: What should schools do to help students eat healthily?* In my opinion, schools can run campaigns to raise students' awareness of the harmful effects of junk food. They can also sell fresh fruit and milk in the canteen at affordable prices. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Chủ đề "Nên cấm bán đồ ăn vặt gần trường học." Sơ đồ: sức khỏe trẻ em; thói quen ăn uống xấu; tiền tiêu vặt của học sinh; ý của riêng bạn. Sau đó trả lời hai trong ba câu hỏi thêm: 1. Hồi nhỏ bạn có mua đồ ăn vặt gần trường không? 2. Mọi người có nên bỏ hẳn đồ ăn nhanh không? 3. Nhà trường nên làm gì để giúp học sinh ăn uống lành mạnh? **Ngày nay, việc bán đồ ăn vặt gần trường học đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều thành phố. (mở bài cách 2, câu 1: Nowadays + hiện tại hoàn thành)** **Thói quen này có nhiều tác động tiêu cực lên sức khỏe, thói quen ăn uống và tiền tiêu vặt của trẻ. (câu 2: nhắc đủ ba nhánh)** **Vì vậy, nên cấm bán đồ ăn vặt gần trường học. (câu 3: Therefore, không dùng I think)** Thứ nhất, đồ ăn vặt có hại cho sức khỏe trẻ em. (nhánh 1; chỉ nói tác hại vì đề là "should be banned") Đồ ăn chiên và nước ngọt chứa nhiều chất béo và đường, nên trẻ ăn hằng ngày dễ tăng cân. Một số em còn bị đau răng vì uống nước có ga giữa các tiết học. Thứ hai, nó gây ra thói quen ăn uống xấu. (nhánh 2) Trẻ ăn no đồ ăn vặt ở cổng trường thường không đói vào giờ ăn trưa, nên bỏ dở bữa ăn lành mạnh. Những thói quen này có thể theo các em đến khi lớn. Thứ ba, nó làm học sinh phí tiền tiêu vặt. (nhánh 3) Nhiều học sinh tiêu gần hết tiền tiêu vặt vào đồ ăn vặt thay vì để dành mua sách hay đi dã ngoại cùng trường. **Tóm lại, nên cấm bán đồ ăn vặt gần trường học vì những tác động nghiêm trọng của nó lên học sinh. (kết bài: nhắc lại topic + due to; không kể lại các tác hại)** Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm. (đề ghi follow-up nên nói follow-up; giải pháp để dành cho câu 3, không nói ở thân bài) *Câu 2: Mọi người có nên bỏ hẳn đồ ăn nhanh không?* Không, tôi không nghĩ vậy, vì điều đó tùy lối sống của mỗi người. Người tập thể dục nhiều và ăn rau mỗi ngày thì thỉnh thoảng có thể ăn một cái bánh mì kẹp. Tuy nhiên, người bị dị ứng với một số thành phần, như đậu phộng hay hải sản, nên rất cẩn thận với đồ ăn nhanh. *Câu 3: Nhà trường nên làm gì để giúp học sinh ăn uống lành mạnh?* Theo tôi, nhà trường có thể tổ chức các chiến dịch để nâng cao nhận thức của học sinh về tác hại của đồ ăn vặt. (câu hỏi ý kiến: được dùng In my opinion) Trường cũng có thể bán trái cây tươi và sữa trong căng tin với giá phải chăng. - **Nowadays, selling junk food near schools has become a serious problem in many cities.**: Ngày nay, việc bán đồ ăn vặt gần trường học đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều thành phố. (mở bài cách 2, câu 1: Nowadays + hiện tại hoàn thành). - **There are many negative effects of this habit on children's health, their eating habits and their pocket money.**: Thói quen này có nhiều tác động tiêu cực lên sức khỏe, thói quen ăn uống và tiền tiêu vặt của trẻ. (câu 2: nhắc đủ ba nhánh). - **Therefore, selling junk food near schools should be banned.**: Vì vậy, nên cấm bán đồ ăn vặt gần trường học. (câu 3: Therefore, không dùng I think). - **To sum up, selling junk food near schools should be banned due to its serious effects on students.**: Tóm lại, nên cấm bán đồ ăn vặt gần trường học vì những tác động nghiêm trọng của nó lên học sinh. (kết bài: nhắc lại topic + due to; không kể lại các tác hại). ### Part 3 luyện đề: kỳ thi ở trường (10 mục) #### Đề về kỳ thi trong trường Đề nêu nhận định: nhà trường không nên tổ chức thi cho học sinh. Đây là map **disadvantages** (bất lợi): ba nhánh cho sẵn là **time-consuming** (tốn thời gian), **unfair** (không công bằng), **costly** (tốn kém), thêm nhánh Your own ideas. Cả bài chỉ nói bất lợi của thi cử. **Khung bài gợi ý:** câu mở nêu vấn đề → câu liệt kê "There are several disadvantages of …, such as …" → mỗi nhánh một đoạn, mở bằng Firstly, Secondly, Thirdly, Finally; trong đoạn, nêu ý chính rồi giải thích → kết bằng "In conclusion, …" (tóm ý) và "Therefore, …" (nêu đề xuất). Sau such as, các nhánh phải cùng dạng: "such as being time-consuming, being unfair and being costly" (cùng V-ing) hoặc "such as stress, unfair results and high costs" (cùng danh từ). **Ý cho từng nhánh.** Time-consuming: học sinh mất nhiều tuần ôn thi; giáo viên mất thời gian ra đề và chấm bài. Unfair: một bài thi chỉ đo kết quả của một ngày, học sinh mệt hay bệnh vẫn phải thi; có người gian lận; thi vào các giờ khác nhau thì đề có thể bị lộ. Costly: **nhà trường** phải chi tiền in đề, sắp xếp phòng thi và trả công coi thi. **Ý thêm cho nhánh Your own ideas:** stress và pressure (áp lực). Học sinh chịu áp lực từ gia đình, từ bạn bè và từ nhà trường. **Cách luyện:** chia nhánh, mỗi người hoặc mỗi nhóm một nhánh; chuẩn bị 5 phút; nói cho nhau nghe; sau đó so với bài gợi ý. Khi đi thi chỉ có 1 phút chuẩn bị, nên lúc luyện hãy rút dần thời gian chuẩn bị xuống. Sau phần mind map, tự trả lời thêm các further questions về cùng chủ đề: trường học có cần thiết không, công nghệ thay đổi cách học ra sao, trường học truyền thống có biến mất không. **Lỗi hay gặp khi nói đề này:** trong mệnh đề đầy đủ sau when, cần có chủ ngữ và động từ chia thì; cũng có thể dùng mệnh đề rút gọn khi chủ ngữ được hiểu rõ: "When students take the exam …", không nói "When students taking …". Chủ ngữ là V-ing thì động từ chia số ít: "Cheating in exams leads to …", không nói "lead to". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **costly** /ˈkɔstli/ (adj, C1) tốn kém. Ví dụ: Organizing exams for thousands of students is costly for schools (Tổ chức thi cho hàng nghìn học sinh rất tốn kém đối với nhà trường). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be under pressure from** /bi ˈʌndər ˈprɛʃər frʌm/ (phr, B1) chịu áp lực từ. Ví dụ: Many students are under pressure from their parents before the final exam (Nhiều học sinh chịu áp lực từ cha mẹ trước kỳ thi cuối kỳ). - **printing costs** /ˈprɪntɪŋ kɔsts/ (phr, B1) chi phí in ấn. Ví dụ: The school has to pay high printing costs for exam papers every term (Nhà trường phải trả chi phí in đề thi cao mỗi học kỳ). - **examination** /ɪɡˌzæməˈneɪʃən/ (n, B2): kỳ thi (nói tắt là exam). Cũng nói: exam. Ví dụ: Our school holds two examinations every year (Trường chúng tôi tổ chức hai kỳ thi mỗi năm). - **unfair** /ˌʌnˈfɛr/ (adj, B1): không công bằng. Ví dụ: It is unfair when a sick student has to take the exam on the same day (Thật không công bằng khi một học sinh bị bệnh vẫn phải thi cùng ngày). - **cheat** /tʃit/ (v, B1): gian lận (khi thi). Ví dụ: Some students cheat because they are afraid of bad grades (Một số học sinh gian lận vì sợ bị điểm kém). - **There are several disadvantages of school exams, such as stress, unfair results and high costs.**: Thi cử ở trường có một số bất lợi, như căng thẳng, kết quả không công bằng và chi phí cao. (câu liệt kê các nhánh ở mở bài; các ý sau such as cùng dạng danh từ). - **In conclusion, exams cause more problems than benefits for students.**: Tóm lại, thi cử gây ra nhiều vấn đề hơn là lợi ích cho học sinh. (In conclusion mở câu tóm ý). - **Therefore, schools should find other ways to check students' progress.**: Vì vậy, nhà trường nên tìm cách khác để kiểm tra sự tiến bộ của học sinh. (Therefore mở câu đề xuất, đứng ngay sau câu kết). - **Schools have to spend a lot of money on printing exam papers.**: Nhà trường phải chi nhiều tiền để in đề thi. (người chịu chi phí là nhà trường, không phải giáo viên; nói spend money on + V-ing, không nói "spend money for printing"). - **Students feel pressure from their family, from their friends and from their school.**: Học sinh chịu áp lực từ gia đình, từ bạn bè và từ nhà trường. (ý thêm cho nhánh Your own ideas). - **Cheating in exams leads to unfair grades.**: Gian lận trong thi cử dẫn đến điểm số không công bằng. (chủ ngữ là V-ing nên dùng leads, không dùng lead). - **When students take the exam at different times, some of them may know the questions in advance.**: Khi học sinh thi vào các giờ khác nhau, một số em có thể biết trước đề. (sau when cần mệnh đề đủ: students take; không nói "when students taking"). ### Part 3 luyện đề: học văn hóa khi học ngôn ngữ (15 mục) #### Đề về ngôn ngữ và văn hóa **Theo kinh nghiệm cá nhân:** chủ đề văn hóa khá trừu tượng nên khó, nhưng vẫn phải luyện. Đề có thể ra nội dung liên quan đến văn hóa; không có sẵn từ vựng thì không nói được. Đề nêu nhận định: khi học một ngôn ngữ thì nên học cả văn hóa. Các nhánh là lý do ủng hộ nhận định này. Mind map có bốn nhánh: **Language: the best means of expressing culture** (ngôn ngữ là phương tiện tốt nhất thể hiện văn hóa); **Better communication** (giao tiếp tốt hơn); **Culture shocks** (sốc văn hóa); **Your own ideas**. **Means** (phương tiện) luôn có -s, kể cả khi số ít: a means of, the best means of. Không nói "the best mean of culture". **Khung bài gợi ý:** mở bằng "Learning a language is not only about … but also about …", rồi "There are several reasons why …". Thân bài đi theo First, Second, Third, Finally; mỗi lý do gồm câu chủ đề, câu giải thích, có thể thêm ví dụ. Mẫu câu chủ đề: "Second, it helps with …"; "Third, it helps to avoid …"; "Finally, … allows us to …". #### Ý cho từng nhánh **Nhánh 1 (ngôn ngữ và văn hóa):** ngôn ngữ thể hiện truyền thống, phong tục, niềm tin, giá trị và cách suy nghĩ của một dân tộc; qua ngôn ngữ ta biết được lịch sử văn hóa của mỗi nước. Học ngôn ngữ mà không hiểu văn hóa thì dễ **misinterpret** (hiểu sai, dịch sai) hoặc dùng từ không chính xác. **Nhánh 2 (giao tiếp tốt hơn):** hiểu **cultural norms** (chuẩn mực văn hóa) giúp giao tiếp với người bản xứ hiệu quả hơn: hiểu ngữ cảnh khi nói chuyện, tránh hiểu lầm và lỗi, nói tự nhiên và trôi chảy hơn, hiểu ngôn ngữ không lời như body language, xây dựng quan hệ tốt hơn, tự tin hơn khi giao tiếp. Ví dụ: một cử chỉ hay một cách nói có thể lịch sự ở nước này nhưng thô lỗ ở nước khác. **Nhánh 3 (sốc văn hóa):** khác biệt văn hóa gây ngạc nhiên khi du lịch hoặc du học; sốc văn hóa làm người ta bối rối, khó chịu, thấy mình lạc lõng và lo âu. Biết trước truyền thống và chuẩn mực xã hội thì thích nghi dễ hơn. Ví dụ: personal space (khoảng cách cá nhân khi đứng, ngồi gần người khác); người phương Tây thường nói thẳng và sống độc lập; ở Việt Nam mọi người hay ăn chung các món và cởi giày trước khi vào nhà, người nước ngoài có thể thấy lạ. **Nhánh 4 (Your own ideas):** so sánh các nền văn hóa giúp ta **reflect on** (suy ngẫm về) niềm tin của chính mình và có quan điểm mới. Ý khác: biết tôn trọng khác biệt văn hóa; học cách chào hỏi, cách cư xử để dùng khi đi làm và đi du lịch. **Phân biệt:** misunderstanding (sự hiểu lầm) là hiểu sai một lời nói hay một hành động cụ thể. Culture shock (sốc văn hóa) là cảm giác bối rối, khó chịu kéo dài khi sống trong một nền văn hóa mới. Hai từ không giống nhau; nhiều lần hiểu lầm có thể góp phần gây sốc văn hóa. **Từ khó trong bài gợi ý:** norm là chuẩn mực; etiquette là phép lịch sự, nghi thức (cách cư xử đúng mực trong một tình huống); tolerance là sự khoan dung, bao dung (trong đề này chỉ dùng nghĩa đó). Thấy từ quá khó thì thay bằng từ dễ hơn khi nói: good manners thay cho etiquette, understand wrongly thay cho misinterpret. #### Trả lời further questions về văn hóa Các câu hỏi thêm của đề này thường hỏi: hiểu văn hóa của người khác có tốt không; bạn sẽ giới thiệu gì đầu tiên về văn hóa Việt Nam cho người nước ngoài; bạn muốn tìm hiểu gì về văn hóa các nước nói tiếng Anh. **Cách trả lời:** nêu ý chính ngay câu đầu, thêm lý do và ví dụ cụ thể, rồi thêm một ý phụ bằng "also". Khung: "Yes, I think it is very important. It promotes …" · "I would introduce … because it is …" · "I would like to learn more about …, such as … I am also interested in …". **Câu giới thiệu văn hóa Việt Nam** không có đáp án duy nhất, tùy lựa chọn của bạn: ẩm thực (phở, bánh mì, chả giò), nghệ thuật truyền thống, trang phục truyền thống, lễ hội truyền thống như Tết, cách chào hỏi và giao tiếp, thủ đô Hà Nội. **Câu về văn hóa các nước nói tiếng Anh:** có thể nói về phong tục, trang phục, món ăn truyền thống, nơi đẹp, phim, âm nhạc, body language, lối sống và văn hóa công sở, slang (tiếng lóng). **Ví dụ phải thuộc các nước nói tiếng Anh** như Anh, Mỹ, Úc, Canada; nói về phim Ấn Độ hay nhạc Hàn Quốc là lệch đề. **Từ văn hóa nên biết:** Thanksgiving là Lễ Tạ ơn, một ngày lễ ở Mỹ và Canada, các gia đình sum họp ăn tối và món chính thường là turkey (gà tây). Education system là hệ thống giáo dục. Respect là sự tôn trọng. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **culture shock** /ˈkʌltʃər ʃɑk/ (phr, B2) sốc văn hóa. Ví dụ: Many students experience culture shock in their first month abroad (Nhiều du học sinh bị sốc văn hóa trong tháng đầu ở nước ngoài). - **misunderstanding** /ˌmɪsəndərˈstændɪŋ/ (n, B1) sự hiểu lầm. Ví dụ: There was a small misunderstanding about the meeting time (Có một sự hiểu lầm nhỏ về giờ họp). - **misinterpret** /ˌmɪsɪnˈtərprət/ (v, C1) hiểu sai, dịch sai. Ví dụ: Visitors may misinterpret a joke if they do not know the local culture (Du khách có thể hiểu sai một câu đùa nếu họ không biết văn hóa địa phương). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **cultural norms** /ˈkʌltʃərəl nɔrmz/ (phr, B2) chuẩn mực văn hóa. Ví dụ: In some countries, cultural norms say that you should arrive exactly on time (Ở một số nước, chuẩn mực văn hóa là phải đến đúng giờ). - **etiquette** /ˈɛtɪkət/ (n, C1) phép lịch sự, nghi thức. Ví dụ: Table etiquette in Japan is quite different from table etiquette in Vietnam (Phép lịch sự trên bàn ăn ở Nhật khá khác ở Việt Nam). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **nonverbal communication** /ˌnɑnˈvərbəl kəˌmjunəˈkeɪʃən/ (phr, C1) giao tiếp không lời. Ví dụ: Smiling and nodding are common forms of nonverbal communication (Mỉm cười và gật đầu là những hình thức giao tiếp không lời phổ biến). - **personal space** /ˈpərsənəl speɪs/ (phr, B2) khoảng cách cá nhân. Ví dụ: People in some countries need more personal space when they talk (Ở một số nước, người ta cần khoảng cách cá nhân lớn hơn khi nói chuyện). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **reflect on** /rɪˈflɛkt ɑn/ (phr, B2) suy ngẫm về (không có nghĩa "xây dựng"). Ví dụ: Travelling abroad made me reflect on my own habits (Đi nước ngoài khiến tôi suy ngẫm về thói quen của chính mình). - **traditional outfit** /trəˈdɪʃənəl ˈaʊtˌfɪt/ (phr, B1) trang phục truyền thống. Ví dụ: The ao dai is the traditional outfit I would show a foreign friend first (Áo dài là trang phục truyền thống tôi sẽ giới thiệu đầu tiên cho một người bạn nước ngoài). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **education system** /ˌɛdʒəˈkeɪʃən ˌsɪstəm/ (phr, B1) hệ thống giáo dục. Ví dụ: I would like to learn about the education system in Australia (Tôi muốn tìm hiểu về hệ thống giáo dục ở Úc). - **slang** /slæŋ/ (n, B2) tiếng lóng. Ví dụ: Knowing some slang helps you understand American films (Biết một ít tiếng lóng giúp bạn hiểu phim Mỹ). - **tolerance** /ˈtɑlərəns/ (n, C1): sự khoan dung, sự bao dung. Ví dụ: Living in a big international city teaches people tolerance (Sống ở một thành phố quốc tế lớn dạy con người sự khoan dung). - **body language** /ˈbɑdi ˌlæŋɡwɪdʒ/ (phr, B1): ngôn ngữ cơ thể. Ví dụ: His body language showed that he was nervous (Ngôn ngữ cơ thể cho thấy anh ấy đang hồi hộp). - **rude** /rud/ (adj, A2): thô lỗ, bất lịch sự. Ví dụ: It is rude to point at people with your finger in many cultures (Ở nhiều nền văn hóa, chỉ tay vào người khác là bất lịch sự). - **adapt to** /əˈdæpt tu/ (phr, B1): thích nghi với. Ví dụ: It took my brother two months to adapt to life in Canada (Anh tôi mất hai tháng để thích nghi với cuộc sống ở Canada). - **Thanksgiving** /ˌθæŋksˈɡɪvɪŋ/ (n, B1): Lễ Tạ ơn (ngày lễ ở Mỹ và Canada). Ví dụ: My pen friend in Ohio always goes home for Thanksgiving (Người bạn qua thư của tôi ở Ohio luôn về nhà dịp Lễ Tạ ơn). - **turkey** /ˈtərki/ (n, A1): gà tây. Ví dụ: My host family is cooking a turkey for dinner (Gia đình chủ nhà của tôi đang nấu gà tây cho bữa tối). - **Language is the best means of understanding a culture.**: Ngôn ngữ là phương tiện tốt nhất để hiểu một nền văn hóa. (means luôn có -s, kể cả số ít; không nói "the best mean"). - **Learning a language is not only about words and grammar but also about the way people live and think.**: Học một ngôn ngữ không chỉ là học từ và ngữ pháp mà còn là học cách người ta sống và suy nghĩ. (câu mở bài theo khung not only … but also). - **There are several reasons why culture matters when we learn a language.**: Có một số lý do vì sao văn hóa quan trọng khi ta học một ngôn ngữ. (câu báo trước các lý do, đứng sau câu mở). - **Some gestures are polite in one country but rude in another.**: Một số cử chỉ lịch sự ở nước này nhưng thô lỗ ở nước khác. (ví dụ cho nhánh Better communication). - **If we learn about local customs before a trip, we can adapt to the new place more easily.**: Nếu tìm hiểu phong tục địa phương trước chuyến đi, ta có thể thích nghi với nơi mới dễ hơn. (ý cho nhánh Culture shocks). - **A misunderstanding is one wrong idea about a word or an action, but culture shock is a strong feeling of confusion in a new culture.**: Hiểu lầm là hiểu sai một lời nói hay hành động, còn sốc văn hóa là cảm giác bối rối mạnh khi sống trong một nền văn hóa mới. (hai khái niệm khác nhau). - **Yes, I think it is very important, because it promotes respect between people from different countries.**: Có, tôi nghĩ điều đó rất quan trọng, vì nó thúc đẩy sự tôn trọng giữa người từ các nước khác nhau. (nêu ý chính ngay câu đầu rồi nêu lý do). - **I would introduce Vietnamese street food first because it is cheap, tasty and easy to find.**: Tôi sẽ giới thiệu đồ ăn đường phố Việt Nam đầu tiên vì nó rẻ, ngon và dễ tìm. (khung I would introduce … because it is …). - **I would like to learn more about British customs, such as greetings and table manners. I am also interested in their music.**: Tôi muốn tìm hiểu thêm về phong tục của người Anh, như cách chào hỏi và phép lịch sự trên bàn ăn. Tôi cũng quan tâm đến âm nhạc của họ. (ví dụ phải thuộc nước nói tiếng Anh; thêm ý phụ bằng also). ### Part 3 luyện đề: cấm hút thuốc nơi công cộng (17 mục) #### Đề cấm hút thuốc nơi công cộng Đề "should be banned" nêu đề xuất cấm; có thể trình bày các lý do ủng hộ hoặc phản đối đề xuất. Có thể triển khai theo ba nhánh **health / environment / young generations**. Map của đề trong sách dùng ba nhánh khác: sức khỏe người hút (smoker's health), sức khỏe người hút thuốc thụ động (second-hand smoker's health) và **financial burden** (gánh nặng tài chính: tiền mua thuốc, tiền chữa bệnh). Cách nghĩ ý dưới đây dùng được cho cả hai map. Đọc đúng đề: nơi bị cấm là **public places**. Câu dẫn các nhánh: "There are many negative effects of smoking on …" (effects **of** smoking, không nói "effects on smoking"). **Health:** hút thuốc ảnh hưởng đến sức khỏe, gây lung cancer (ung thư phổi), heart disease (bệnh tim), breathing problems (bệnh về hô hấp). Người không hút (non-smoker) có thể hít phải khói thuốc của người khác (be exposed to secondhand smoke) và cũng **be at risk** (gặp nguy cơ). Có thể gom ý: cả người hút lẫn người hít phải khói thuốc đều có thể chịu tác hại. **Environment:** cigarette butts (đầu mẩu thuốc lá) là nguyên nhân của nhiều vụ cháy; khói thuốc gây ô nhiễm không khí (air pollution); đầu mẩu thuốc vứt xuống sông, hồ gây ô nhiễm nước (water pollution). **Young generations:** người trẻ bắt chước thói quen của người lớn và nghĩ hút thuốc là "cool"; việc hút thuốc ảnh hưởng đến việc học; người trẻ dễ bị nghiện; về lâu dài tạo ra một thế hệ tương lai có nhiều vấn đề sức khỏe hơn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** không nhớ tên bệnh cụ thể thì nói chung "serious illnesses". Tên bệnh nên nhớ nhất là lung cancer, vì đây là bệnh hay gặp nhất khi nói về tác hại của hút thuốc. **Cách luyện:** chia ba nhóm, mỗi nhóm phát triển một nhánh thành một đoạn mở bằng Firstly, Secondly hoặc Thirdly; sửa câu cho đúng rồi rút lại thành keyword để dễ nhớ khi nói. #### Từ và cấu trúc cho đề hút thuốc **ban, prohibit, forbid** đều có nghĩa là cấm; **be not allowed** nghĩa là không được phép. Cần đổi cấu trúc câu khi thay cách diễn đạt. "Not allowed" đi với be: Smoking is not allowed in + nơi chốn. Ban và prohibit đã có trong phần từ vựng về môi trường. **harmful to:** "gây hại cho" dùng giới từ to, không dùng for (be harmful to đã có trong phần giới từ cố định). Harm là danh từ (tác hại) hoặc động từ (gây hại); harmful là tính từ. Cụm danh từ "tác hại của hút thuốc" là **the harms of smoking** hoặc **the harmful effects of smoking**; "smoking harms …" là một câu (hút thuốc gây hại cho …), không phải cụm danh từ. **effect và affect:** effect là danh từ: the (negative) effects of sth on sth. Affect là động từ, đi thẳng với tân ngữ, không thêm to hay on: "Smoking affects people's health". Không nói "affect on health". **suffer from + the consequences of + N:** Trong cấu trúc này, dùng “suffer from the consequences of + N” để nói chịu những hậu quả của việc gì. **smoke** (khói) là danh từ không đếm được: cigarette smoke, không nói "cigarette smokes". Hít khói của người khác: inhale smoke from others (others có s), không nói "breathing in smoke from other". **Further question "What should the government do?"** Ý trả lời: cấm (ban); cấm bán thuốc lá (prohibit the sale of cigarettes hoặc tobacco, không nói "the sale of smoking" vì thứ được bán là thuốc lá); tăng thuế (increase taxes); giáo dục học sinh, mở chiến dịch ở trường để nâng cao nhận thức về tác hại (raise students' awareness of the harmful effects); mở chương trình hỗ trợ giúp người hút bỏ thuốc (give up hoặc quit smoking). **Câu đúng khi ghi ý thành bảng:** "is very harmful to the environment" (không nói "has lots of harmful to"); "Cigarette smoke releases …" (chủ ngữ số ít, động từ thêm s); "causes air pollution" (không nói "make air pollution"); "people's health" (có dấu sở hữu); "affects health" (không có on). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **cigarette smoke** /ˈsɪɡəˌrɛt smoʊk/ (phr, B1) khói thuốc lá (smoke không đếm được, không thêm s). Ví dụ: The smell of cigarette smoke stays on your clothes for hours (Mùi khói thuốc lá bám trên quần áo hàng giờ liền). - **secondhand smoker** /ˌsɛkəndˈhænd ˈsmoʊkər/ (phr, B2) người hút thuốc thụ động. Ví dụ: A waiter in a smoky bar is a secondhand smoker every night (Một người phục vụ trong quán bar đầy khói thuốc là người hút thuốc thụ động mỗi tối). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **lung cancer** /lʌŋ ˈkænsər/ (phr, B1) ung thư phổi. Ví dụ: Doctors often warn smokers about lung cancer (Bác sĩ thường cảnh báo người hút thuốc về bệnh ung thư phổi). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **breathing problems** /ˈbriðɪŋ ˈprɑbləmz/ (phr, B1) bệnh về hô hấp, khó thở. Ví dụ: Smoky rooms can give small children breathing problems (Phòng nhiều khói thuốc có thể khiến trẻ nhỏ bị khó thở). - **serious illnesses** /ˈsɪriəs ˈɪlnəsəz/ (phr, B1) bệnh nặng (dùng khi không nhớ tên bệnh cụ thể). Ví dụ: Smoking can cause many serious illnesses (Hút thuốc có thể gây ra nhiều bệnh nặng). - **cigarette butt** /ˈsɪɡəˌrɛt bʌt/ (phr, B2) đầu mẩu thuốc lá. Ví dụ: A cigarette butt thrown into dry grass can start a fire (Một đầu mẩu thuốc lá ném vào cỏ khô có thể gây cháy). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **copy adults' habits** /ˈkɑpi əˈdʌlts ˈhæbəts/ (phr, B1) bắt chước thói quen của người lớn. Ví dụ: Young children often copy adults' habits without thinking (Trẻ nhỏ thường bắt chước thói quen của người lớn mà không suy nghĩ). - **schoolwork** /ˈskulˌwərk/ (n, A2) việc học ở trường, bài vở. Ví dụ: Smoking can affect teenagers' schoolwork because they find it hard to focus (Hút thuốc có thể ảnh hưởng đến việc học của thanh thiếu niên vì các em khó tập trung). - **forbid** /fərˈbɪd/ (v, B2) cấm. Ví dụ: My parents forbid anyone to smoke inside our house (Cha mẹ tôi cấm mọi người hút thuốc trong nhà). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **harm** /hɑrm/ (n, v, B2) tác hại; gây hại. Ví dụ: Smoke from barbecues can also harm people's lungs (Khói từ tiệc nướng cũng có thể gây hại cho phổi của mọi người). - **tobacco** /təˈbækoʊ/ (n, C1) thuốc lá (sản phẩm, lá thuốc). Ví dụ: Shops near the school are not allowed to sell tobacco (Các cửa hàng gần trường không được phép bán thuốc lá). - **public places** /ˈpʌblɪk ˈpleɪsəz/ (phr, A2) nơi công cộng. Ví dụ: Bus stations, parks and markets are public places (Bến xe buýt, công viên và chợ là nơi công cộng). - **financial burden** /faɪˈnænʃəl ˈbərdən/ (phr, C1) gánh nặng tài chính. Ví dụ: Buying cigarettes every day becomes a financial burden for poor families (Mua thuốc lá mỗi ngày trở thành gánh nặng tài chính cho các gia đình nghèo). - **non-smoker** /ˌnɑnˈsmoʊkər/ (n, B1): người không hút thuốc. Ví dụ: Non-smokers often leave the room when someone lights a cigarette (Người không hút thuốc thường rời phòng khi có người châm thuốc). - **inhale** /ɪnˈheɪl/ (v, B1): hít vào. Ví dụ: Children who sit near smokers inhale smoke from others (Trẻ em ngồi gần người hút thuốc hít phải khói của người khác). - **be at risk of** /bi ət rɪsk ʌv/ (phr, B1): gặp nguy cơ (bị). Ví dụ: People who live with smokers are at risk of breathing problems (Người sống cùng người hút thuốc có nguy cơ gặp vấn đề về hô hấp). - **heart disease** /hɑrt dɪˈziz/ (phr, B1): bệnh tim. Ví dụ: My grandfather stopped smoking after he was told he had heart disease (Ông tôi bỏ thuốc sau khi được biết mình bị bệnh tim). - **be addicted to** /bi əˈdɪktəd tu/ (phr, B2): nghiện (cái gì). Ví dụ: Many teenagers become addicted to smoking before they finish school (Nhiều thanh thiếu niên bị nghiện thuốc lá trước khi học xong phổ thông). - **not allowed** /nɑt əˈlaʊd/ (phr, A2): không được phép (đi với be). Ví dụ: Smoking is not allowed in this hospital (Không được phép hút thuốc trong bệnh viện này). - **Cigarette smoke is harmful to the people around the smoker.**: Khói thuốc lá có hại cho những người xung quanh người hút. (smoke không thêm s; harmful đi với to, không dùng for). - **My aunt has never smoked, but she still suffers from the consequences of smoking.**: Dì tôi chưa bao giờ hút thuốc nhưng vẫn chịu hậu quả của việc hút thuốc. (suffer from the consequences of …; cũng nói suffer the consequences). - **Both smokers and the people around them can suffer from the same consequences.**: Cả người hút lẫn những người xung quanh đều có thể chịu cùng một hậu quả. (gom ý cho nhánh sức khỏe). - **At bus stations, many children inhale smoke from others.**: Ở bến xe buýt, nhiều trẻ em hít phải khói thuốc của người khác. (dùng inhale; others có s; không nói "breathing in smoke from other"). - **Smoking seriously affects people's health.**: Hút thuốc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của mọi người. (affect đi thẳng với tân ngữ, không thêm on; chủ ngữ số ít nên affects; people's có dấu sở hữu). - **The negative effects of smoking on young people are serious.**: Những tác động tiêu cực của hút thuốc lên người trẻ rất nghiêm trọng. (effects of smoking on …; không nói "effects on smoking"). - **Doctors often talk about the harms of smoking.**: Bác sĩ thường nói về tác hại của việc hút thuốc. (cụm danh từ là "the harms of smoking"; "smoking harms" là một câu). - **The government should prohibit the sale of cigarettes to teenagers.**: Chính phủ nên cấm bán thuốc lá cho thanh thiếu niên. (thứ bị cấm bán là cigarettes hoặc tobacco; không nói "the sale of smoking"). - **Cigarette smoke releases harmful chemicals into the air.**: Khói thuốc lá thải các chất độc hại vào không khí. (chủ ngữ số ít nên releases có s). - **Smoking in crowded places causes air pollution.**: Hút thuốc ở nơi đông người gây ô nhiễm không khí. (dùng causes, không dùng "make air pollution"). - **Cigarette butts are very harmful to rivers and beaches.**: Đầu mẩu thuốc lá rất có hại cho sông và bãi biển. (nói "are very harmful to", không nói "have lots of harmful to"). ### Bài mẫu: Part 3 dạng bất lợi (khung In conclusion … Therefore …) (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Topic: "Schools should not give students homework at weekends." Mind map: time with family; stress and pressure; hobbies and sports; your own ideas. Then answer the further questions: 1. Do you think homework is necessary? 2. How has the internet changed the way students do homework? 3. Will students have less homework in the future? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Nowadays, many students have to do a lot of homework at weekends. **There are several disadvantages of weekend homework, such as less time with family, more stress and less time for hobbies.** Firstly, it takes away students' time with their families. Parents work all week, so Saturday and Sunday are the only days when the whole family can eat together or visit relatives. **Secondly, weekend homework puts students under a lot of pressure.** They feel pressure from their parents, from their friends and from their school, because everyone expects good grades. As a result, some students cannot sleep well and feel tired on Monday morning. Thirdly, students have less time for hobbies and sports. For example, my cousin had to stop playing football on Sundays because he had homework in three subjects. Finally, homework at weekends is not always useful. Tired students often copy answers from the internet, so they do not really learn anything. **In conclusion, weekend homework brings more problems than benefits.** **Therefore, schools should let students have free weekends. Now, I will answer the further questions.** *Question 1: Do you think homework is necessary?* Yes, I think a small amount of homework is necessary, because it helps students review the lesson at home. However, it should take less than one hour a day, so students still have time to rest. *Question 2: How has the internet changed the way students do homework?* It has made homework faster, because students can find information and watch short videos about difficult lessons. Students can also send their work to teachers online instead of printing it. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Chủ đề "Nhà trường không nên giao bài tập về nhà vào cuối tuần." Sơ đồ: thời gian với gia đình; căng thẳng và áp lực; sở thích và thể thao; ý của riêng bạn. Sau đó trả lời các câu hỏi thêm: 1. Bạn có nghĩ bài tập về nhà là cần thiết không? 2. Internet đã thay đổi cách học sinh làm bài tập về nhà như thế nào? 3. Trong tương lai học sinh sẽ có ít bài tập về nhà hơn không? Ngày nay, nhiều học sinh phải làm rất nhiều bài tập về nhà vào cuối tuần. (câu mở nêu vấn đề) **Bài tập cuối tuần có một số bất lợi, như ít thời gian với gia đình, căng thẳng hơn và ít thời gian cho sở thích. (khung "There are several disadvantages of …, such as …"; nhắc đủ ba nhánh)** Thứ nhất, nó lấy mất thời gian học sinh ở bên gia đình. (nhánh 1: nêu ý chính) Cha mẹ đi làm cả tuần, nên thứ Bảy và Chủ nhật là những ngày duy nhất cả nhà có thể ăn cùng nhau hay đi thăm họ hàng. (giải thích) **Thứ hai, bài tập cuối tuần khiến học sinh chịu nhiều áp lực. (nhánh 2)** Các em chịu áp lực từ cha mẹ, từ bạn bè và từ nhà trường, vì ai cũng mong điểm cao. (ý stress và pressure từ ba phía) Kết quả là một số em ngủ không ngon và thấy mệt vào sáng thứ Hai. Thứ ba, học sinh có ít thời gian hơn cho sở thích và thể thao. (nhánh 3) Ví dụ, em họ tôi phải thôi đá bóng vào Chủ nhật vì có bài tập của ba môn. (ví dụ) Cuối cùng, bài tập cuối tuần không phải lúc nào cũng có ích. (Your own ideas: một ý, cùng hướng bất lợi) Học sinh mệt thường chép đáp án trên mạng, nên các em không thật sự học được gì. **Tóm lại, bài tập cuối tuần đem lại nhiều vấn đề hơn là lợi ích. (In conclusion: tóm ý)** **Vì vậy, nhà trường nên để học sinh có những ngày cuối tuần thảnh thơi. (Therefore: nêu đề xuất) Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm.** *Câu 1: Bạn có nghĩ bài tập về nhà là cần thiết không?* Có, tôi nghĩ một ít bài tập về nhà là cần thiết, vì nó giúp học sinh ôn lại bài ở nhà. (nêu ý chính ngay câu đầu rồi nêu lý do) Tuy nhiên, nó chỉ nên mất dưới một tiếng mỗi ngày để học sinh vẫn có thời gian nghỉ ngơi. *Câu 2: Internet đã thay đổi cách học sinh làm bài tập về nhà như thế nào?* Nó giúp làm bài nhanh hơn, vì học sinh có thể tìm thông tin và xem các video ngắn về những bài khó. Học sinh cũng có thể gửi bài cho giáo viên qua mạng thay vì in ra. (thêm ý phụ bằng also) - **There are several disadvantages of weekend homework, such as less time with family, more stress and less time for hobbies.**: Bài tập cuối tuần có một số bất lợi, như ít thời gian với gia đình, căng thẳng hơn và ít thời gian cho sở thích. (khung "There are several disadvantages of …, such as …"; nhắc đủ ba nhánh). - **Secondly, weekend homework puts students under a lot of pressure.**: Thứ hai, bài tập cuối tuần khiến học sinh chịu nhiều áp lực. (nhánh 2). - **In conclusion, weekend homework brings more problems than benefits.**: Tóm lại, bài tập cuối tuần đem lại nhiều vấn đề hơn là lợi ích. (In conclusion: tóm ý). - **Therefore, schools should let students have free weekends. Now, I will answer the further questions.**: Vì vậy, nhà trường nên để học sinh có những ngày cuối tuần thảnh thơi. (Therefore: nêu đề xuất) Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm. ### Bài mẫu: Part 3 dạng lý do (khung not only … but also) (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Topic: "It is good to learn about a country's culture before you work there." Mind map: better teamwork; fewer mistakes at work; culture shock; your own ideas. Then answer the further questions: 1. Should companies teach their staff about other cultures? 2. What would you tell a foreign colleague first about Vietnamese working culture? 3. What would you like to learn about English-speaking cultures? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Working abroad is not only about having good skills but also about understanding the local culture.** **There are several reasons why people should learn about a country's culture before they work there.** **First, it helps them work better with local colleagues.** When they know how local people usually share ideas, they can join team meetings more easily. Second, it helps them avoid mistakes at work. Some gestures are normal in one country but rude in another, so one small action can cause a misunderstanding with a customer. Third, it helps them avoid culture shock. If they learn about local food, greetings and personal space in advance, they will not feel confused or lonely in the first weeks. Finally, learning about another culture allows them to reflect on their own habits and see things from a new point of view. To sum up, it is good to learn about a country's culture before you work there. Now, I will answer the further questions. *Question 2: What would you tell a foreign colleague first about Vietnamese working culture?* **I would tell them about the lunch break first, because it is an important part of the day in many Vietnamese offices.** Workers often eat together and then take a short nap, so it is better not to plan meetings at noon. I would also explain that people call older colleagues "anh" or "chị" to show respect. *Question 3: What would you like to learn about English-speaking cultures?* I would like to learn more about Australian customs, such as the way people greet each other and their weekend barbecues. I am also interested in British slang, because it would help me understand films and talk more naturally. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Chủ đề "Tìm hiểu văn hóa của một nước trước khi đến đó làm việc là điều tốt." Sơ đồ: làm việc nhóm tốt hơn; ít mắc lỗi trong công việc; sốc văn hóa; ý của riêng bạn. Sau đó trả lời các câu hỏi thêm: 1. Các công ty có nên dạy nhân viên về các nền văn hóa khác không? 2. Bạn sẽ nói gì đầu tiên với một đồng nghiệp nước ngoài về văn hóa làm việc của người Việt? 3. Bạn muốn tìm hiểu gì về văn hóa các nước nói tiếng Anh? **Làm việc ở nước ngoài không chỉ là có kỹ năng tốt mà còn là hiểu văn hóa địa phương. (mở bài theo khung not only … but also)** **Có một số lý do vì sao người ta nên tìm hiểu văn hóa của một nước trước khi đến đó làm việc. (báo trước các lý do)** **Thứ nhất, nó giúp họ làm việc tốt hơn với đồng nghiệp địa phương. (nhánh 1)** Khi biết người địa phương thường trao đổi ý kiến ra sao, họ có thể tham gia các buổi họp nhóm dễ dàng hơn. (giải thích) Thứ hai, nó giúp họ tránh mắc lỗi trong công việc. (nhánh 2) Một số cử chỉ bình thường ở nước này nhưng thô lỗ ở nước khác, nên một hành động nhỏ có thể gây hiểu lầm với khách hàng. (ví dụ về cử chỉ) Thứ ba, nó giúp họ tránh bị sốc văn hóa. (nhánh 3) Nếu tìm hiểu trước về đồ ăn, cách chào hỏi và khoảng cách cá nhân ở nơi đó, họ sẽ không thấy bối rối hay lạc lõng trong những tuần đầu. Cuối cùng, tìm hiểu một nền văn hóa khác cho phép họ suy ngẫm về thói quen của chính mình và nhìn sự việc từ một góc nhìn mới. (Your own ideas; reflect on là suy ngẫm về) Tóm lại, tìm hiểu văn hóa của một nước trước khi đến đó làm việc là điều tốt. (kết bài một câu) Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm. *Câu 2: Bạn sẽ nói gì đầu tiên với một đồng nghiệp nước ngoài về văn hóa làm việc của người Việt?* **Tôi sẽ nói với họ về giờ nghỉ trưa trước tiên, vì đó là một phần quan trọng trong ngày ở nhiều văn phòng Việt Nam. (khung I would … because it is …)** Mọi người thường ăn trưa cùng nhau rồi ngủ trưa một chút, nên tốt nhất là không hẹn họp vào buổi trưa. (lý do và ví dụ cụ thể) Tôi cũng sẽ giải thích rằng mọi người gọi đồng nghiệp lớn tuổi hơn là "anh" hoặc "chị" để thể hiện sự tôn trọng. (ý phụ với also) *Câu 3: Bạn muốn tìm hiểu gì về văn hóa các nước nói tiếng Anh?* Tôi muốn tìm hiểu thêm về phong tục của người Úc, như cách họ chào hỏi nhau và những buổi tiệc nướng cuối tuần của họ. (ví dụ thuộc một nước nói tiếng Anh) Tôi cũng quan tâm đến tiếng lóng của người Anh, vì nó sẽ giúp tôi hiểu phim và nói chuyện tự nhiên hơn. (ý phụ với also) - **Working abroad is not only about having good skills but also about understanding the local culture.**: Làm việc ở nước ngoài không chỉ là có kỹ năng tốt mà còn là hiểu văn hóa địa phương. (mở bài theo khung not only … but also). - **There are several reasons why people should learn about a country's culture before they work there.**: Có một số lý do vì sao người ta nên tìm hiểu văn hóa của một nước trước khi đến đó làm việc. (báo trước các lý do). - **First, it helps them work better with local colleagues.**: Thứ nhất, nó giúp họ làm việc tốt hơn với đồng nghiệp địa phương. (nhánh 1). - **I would tell them about the lunch break first, because it is an important part of the day in many Vietnamese offices.**: Tôi sẽ nói với họ về giờ nghỉ trưa trước tiên, vì đó là một phần quan trọng trong ngày ở nhiều văn phòng Việt Nam. (khung I would … because it is …). ### Bài mẫu: Part 3 dạng "should be banned" (nhánh health, others, young people) (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Topic: "Drinking alcohol in public parks should be banned." Mind map: drinkers' health; other park users; young people; your own ideas. Then answer the further questions: 1. How often do you go to the park? 2. Why do many people drink alcohol? 3. What should the government do to reduce drinking in public places? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. Nowadays, drinking alcohol in public parks has become a serious problem in many cities. There are many negative effects of this habit on drinkers' health, other park users and young people. **Therefore, drinking alcohol should not be allowed in public parks.** **Firstly, alcohol is harmful to drinkers' health.** People who drink a lot can suffer from serious illnesses, such as liver disease and heart disease. **Secondly, it affects other park users.** Some drinkers become loud and rude, so families with small children feel unsafe. In addition, broken glass on the grass can hurt children who play there. Thirdly, young people may copy adults' habits. When teenagers see adults drinking in the park every evening, they may think it is a cool thing to do, and some of them can become addicted at an early age. To sum up, drinking alcohol in public parks should be banned due to its serious effects on the community. Now, I will answer the further questions. *Question 3: What should the government do to reduce drinking in public places?* In my opinion, the government should forbid drinking in parks and put up clear signs at every gate. **It should also prohibit the sale of alcohol to teenagers and increase taxes on beer and wine.** Besides, it can offer support programs to help heavy drinkers give up drinking. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Chủ đề "Nên cấm uống rượu bia ở công viên." Sơ đồ: sức khỏe người uống; những người khác dùng công viên; người trẻ; ý của riêng bạn. Sau đó trả lời các câu hỏi thêm: 1. Bạn có hay đi công viên không? 2. Vì sao nhiều người uống rượu bia? 3. Chính phủ nên làm gì để giảm việc uống rượu bia ở nơi công cộng? Ngày nay, uống rượu bia ở công viên đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều thành phố. (mở bài: Nowadays + hiện tại hoàn thành) Thói quen này có nhiều tác động tiêu cực lên sức khỏe người uống, những người khác dùng công viên và người trẻ. (effects of … on …; nhắc đủ ba nhánh) **Vì vậy, không nên cho phép uống rượu bia ở công viên. (not allowed thay cho banned; đi với be)** **Thứ nhất, rượu bia có hại cho sức khỏe người uống. (harmful to, không dùng for)** Người uống nhiều có thể mắc các bệnh nặng, như bệnh gan và bệnh tim. (suffer from; không nhớ tên bệnh thì nói serious illnesses) **Thứ hai, nó ảnh hưởng đến những người khác dùng công viên. (affect + tân ngữ, không thêm on)** Một số người uống trở nên ồn ào và thô lỗ, khiến các gia đình có con nhỏ thấy không an toàn. Thêm vào đó, mảnh chai vỡ trên cỏ có thể làm trẻ chơi ở đó bị thương. Thứ ba, người trẻ có thể bắt chước thói quen của người lớn. (nhánh 3) Khi thanh thiếu niên thấy người lớn uống rượu ở công viên mỗi tối, các em có thể nghĩ đó là việc "ngầu", và một số em có thể bị nghiện từ sớm. Tóm lại, nên cấm uống rượu bia ở công viên vì những tác động nghiêm trọng của nó lên cộng đồng. (kết bài một câu + due to) Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm. *Câu 3: Chính phủ nên làm gì để giảm việc uống rượu bia ở nơi công cộng?* Theo tôi, chính phủ nên cấm uống rượu bia trong công viên và đặt biển báo rõ ràng ở mọi cổng. (câu hỏi ý kiến: được dùng In my opinion) **Chính phủ cũng nên cấm bán rượu bia cho thanh thiếu niên và tăng thuế bia rượu. (prohibit the sale of + thứ được bán)** Ngoài ra, chính phủ có thể mở các chương trình hỗ trợ giúp người nghiện rượu bỏ rượu. - **Therefore, drinking alcohol should not be allowed in public parks.**: Vì vậy, không nên cho phép uống rượu bia ở công viên. (not allowed thay cho banned; đi với be). - **Firstly, alcohol is harmful to drinkers' health.**: Thứ nhất, rượu bia có hại cho sức khỏe người uống. (harmful to, không dùng for). - **Secondly, it affects other park users.**: Thứ hai, nó ảnh hưởng đến những người khác dùng công viên. (affect + tân ngữ, không thêm on). - **It should also prohibit the sale of alcohol to teenagers and increase taxes on beer and wine.**: Chính phủ cũng nên cấm bán rượu bia cho thanh thiếu niên và tăng thuế bia rượu. (prohibit the sale of + thứ được bán). ### Đề Part 3: lợi ích của internet (11 mục) #### Part 3 và khung bài theo sơ đồ ý Part 3 (Topic Development) dài khoảng 5 phút. Đề cho một chủ đề và một sơ đồ ý (mind map) gồm ba nhánh có sẵn và một nhánh tự chọn (your ideas). Bạn trình bày theo sơ đồ, rồi trả lời các câu hỏi thêm (further questions). **Khung bài:** câu mở giới thiệu chủ đề (Nowadays, … It brings many benefits to people in many ways.) → First, … For instance, … → Second, … → Finally, … → In conclusion, … **Theo kinh nghiệm cá nhân:** thời gian nói ngắn là một trở ngại lớn. Khi chuẩn bị, chỉ ghi từ khóa cho từng nhánh, đừng viết cả câu. #### Đề: The internet benefits people in different ways **Ba nhánh của bài mẫu:** (1) giao tiếp qua mạng xã hội; (2) đọc tin tức và giải trí; (3) internet là một phương tiện học tập (a means of education). **Ý cho nhánh tự chọn:** kiếm tiền nhờ kinh doanh online (ví dụ bán hàng qua TikTok, Shopee); mua sắm online; làm việc tại nhà, làm thêm (part-time) tại nhà. Đây chỉ là gợi ý; bạn triển khai lại theo ý mình. Chú ý: chính việc kinh doanh online giúp kiếm tiền, không phải việc học online. **Câu mở mẫu:** "Nowadays, the internet plays an important part in modern life. It brings many benefits to people in many ways." Nói "play an important part **in**", không nói "part of". Nói "We may lack some necessities, but we cannot live without the internet." Dùng "lack + danh từ" hoặc "be lacking in"; không nói "lacking of". **means** (phương tiện) luôn có -s, kể cả khi số ít: "a means of education", "the best means of …". **research** nhấn âm 2 /rɪˈsərtʃ/ hoặc âm 1 /ˈrisərtʃ/ đều được chấp nhận. #### Câu hỏi thêm cho đề internet **1. What are the disadvantages of the internet?** Gây nghiện, giảm năng suất, ảnh hưởng sức khỏe tinh thần; các rủi ro như tội phạm mạng (cybercrime), thông tin sai lệch (misinformation), lộ thông tin cá nhân. **2. Should children use the internet?** Trẻ em nên dùng internet để học và giải trí, nhưng có cha mẹ giám sát (under parental supervision). Nếu không được hướng dẫn, trẻ có thể gặp nội dung có hại, bị bắt nạt trên mạng (cyberbullying), hoặc gặp kẻ xấu trên mạng nhắm vào trẻ em (online predators). **3. People cannot live without the internet. Do you agree or disagree?** Internet đã thiết yếu cho giao tiếp, công việc và học tập, nhưng người ta vẫn sống được khi thiếu nó, chỉ bị hạn chế tiếp cận thông tin và kết nối toàn cầu. Cách thay thế: xem TV, nghe radio, đọc báo để lấy tin; viết thư, gửi bưu thiếp để liên lạc với bạn bè. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **work from home** /wərk frəm hoʊm/ (phr, B1) làm việc tại nhà. Ví dụ: My sister works from home three days a week (Chị tôi làm việc tại nhà ba ngày một tuần). - **run an online business** /rʌn ən ˌɑnˈlaɪn ˈbɪznəs/ (phr, B1) kinh doanh trên mạng. Ví dụ: My neighbor runs an online business and sells handmade bags (Hàng xóm tôi kinh doanh trên mạng và bán túi tự làm). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **online predator** /ˌɑnˈlaɪn ˈprɛdətər/ (phr, C1) kẻ xấu trên mạng nhắm vào trẻ em. Ví dụ: Parents should teach children how to stay away from online predators (Cha mẹ nên dạy con cách tránh xa kẻ xấu trên mạng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **under parental supervision** /ˈʌndər pəˈrɛntəl ˌsupərˈvɪʒən/ (phr, B2) dưới sự giám sát của cha mẹ. Ví dụ: Young children should play online games only under parental supervision (Trẻ nhỏ chỉ nên chơi trò chơi trực tuyến dưới sự giám sát của cha mẹ). - **global connectivity** /ˈɡloʊbəl ˌkɑnɛkˈtɪvəti/ (phr, C1) sự kết nối toàn cầu. Ví dụ: Without the internet, we lose global connectivity (Không có internet, chúng ta mất sự kết nối toàn cầu). - **addiction** /əˈdɪkʃən/ (n, B2): sự nghiện. Ví dụ: Phone addiction can make teenagers sleep less (Nghiện điện thoại có thể khiến thanh thiếu niên ngủ ít hơn). - **productivity** /ˌproʊdəkˈtɪvəti/ (n, C1): năng suất. Ví dụ: Checking social media all the time lowers our productivity at work (Lúc nào cũng xem mạng xã hội làm giảm năng suất làm việc của chúng ta). - **cybercrime** /ˈsaɪbərˌkraɪm/ (n, B2): tội phạm mạng. Ví dụ: Banks often warn customers about cybercrime (Ngân hàng thường cảnh báo khách hàng về tội phạm mạng). - **misinformation** /ˌmɪsɪnfərˈmeɪʃən/ (n, C1): thông tin sai lệch. Ví dụ: Always check the source, because there is a lot of misinformation online (Hãy luôn kiểm tra nguồn tin, vì trên mạng có rất nhiều thông tin sai lệch). - **personal information** /ˈpərsənəl ˌɪnfərˈmeɪʃən/ (phr, B1): thông tin cá nhân. Ví dụ: Never share your personal information with strangers online (Đừng bao giờ chia sẻ thông tin cá nhân với người lạ trên mạng). - **research** /rɪˈsərtʃ/: hoặc /ˈrisərtʃ/ (n, A2) việc tìm hiểu, nghiên cứu. Ví dụ: Students use the internet to do research for their projects (Sinh viên dùng internet để nghiên cứu cho dự án của mình). - **The internet helps people communicate with everyone.**: Internet giúp mọi người giao tiếp với tất cả mọi người. (help + người + V hoặc to V; không nói "help people can communicate"). - **The internet can help people build more relationships.**: Internet có thể giúp mọi người xây dựng thêm nhiều mối quan hệ. (relationship đếm được, nên dùng số nhiều sau more). - **We may lack some necessities, but our life cannot lack the internet.**: Chúng ta có thể thiếu vài thứ cần thiết, nhưng cuộc sống không thể thiếu internet. (lack + danh từ; không nói "lacking of"). - **Children should use the internet for education and entertainment, but under parental supervision.**: Trẻ em nên dùng internet để học và giải trí, nhưng có sự giám sát của cha mẹ. - **However, people can still live without it, though this may limit their access to information.**: Tuy nhiên, người ta vẫn sống được khi thiếu nó, dù điều này có thể hạn chế việc tiếp cận thông tin. ### Bài mẫu: Part 3 lợi ích của internet (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** The internet benefits people in different ways. Talk about communication, news and entertainment, education and your own idea. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Nowadays, the internet plays an important part in modern life.** It brings many benefits to people in many ways. **First, it helps us communicate with people all over the world.** For instance, I can video call my cousin in another city for free through a social media app. Second, the internet gives us news and entertainment. I read the news on my phone every morning, and I watch films online in the evening. Third, the internet is a means of education. Students can join online courses and look up new words in a few seconds. **Finally, many people use the internet to make money.** For example, my aunt runs a small online business and sells dried fruit. Some people can also work from home, so they save time on travel. **In conclusion, the internet makes our life easier in many ways.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Internet mang lại lợi ích cho con người theo nhiều cách. Hãy nói về giao tiếp, tin tức và giải trí, giáo dục và một ý của riêng bạn. **Ngày nay, internet đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống hiện đại.** Nó mang lại nhiều lợi ích cho con người theo nhiều cách. **Thứ nhất, nó giúp chúng ta giao tiếp với mọi người trên khắp thế giới.** Ví dụ, tôi có thể gọi video miễn phí cho anh họ ở thành phố khác qua một ứng dụng mạng xã hội. Thứ hai, internet cho chúng ta tin tức và giải trí. Tôi đọc tin trên điện thoại mỗi sáng và xem phim trên mạng vào buổi tối. Thứ ba, internet là một phương tiện học tập. Học sinh có thể tham gia khóa học trực tuyến và tra từ mới trong vài giây. **Cuối cùng, nhiều người dùng internet để kiếm tiền.** Ví dụ, dì tôi kinh doanh nhỏ trên mạng và bán trái cây sấy. Một số người còn có thể làm việc tại nhà, nên họ tiết kiệm được thời gian đi lại. **Tóm lại, internet làm cuộc sống của chúng ta dễ dàng hơn theo nhiều cách.** - **Nowadays, the internet plays an important part in modern life.**: Ngày nay, internet đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống hiện đại. - **First, it helps us communicate with people all over the world.**: Thứ nhất, nó giúp chúng ta giao tiếp với mọi người trên khắp thế giới. - **Finally, many people use the internet to make money.**: Cuối cùng, nhiều người dùng internet để kiếm tiền. - **In conclusion, the internet makes our life easier in many ways.**: Tóm lại, internet làm cuộc sống của chúng ta dễ dàng hơn theo nhiều cách. ### Đề Part 3: lợi ích của việc sống tự lập (5 mục) #### Đề: Living independently has a lot of advantages Sơ đồ ý: tự do và quyền tự chủ (freedom and autonomy); trách nhiệm cao (high responsibility); kỹ năng quản lý tài chính (financial control skills); ý của bạn (ví dụ: being creative). **Câu dẫn:** "There are some benefits of living independently. The first one is … The second one is … The third one is … The final one is …" **Câu chủ đề** của mỗi ý phải có chủ ngữ và động từ; dùng they, we hoặc you làm chủ ngữ, ví dụ "They can set their own schedules." Mỗi ý có 2 đến 3 ý nhỏ giải thích, tổng cộng khoảng 4 câu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** phần trình bày theo sơ đồ ý nên xong trong khoảng 2 phút, để còn thời gian cho câu hỏi thêm. #### Ý cho từng nhánh **Freedom and autonomy:** tự đặt lịch và giờ làm việc; trang trí nhà theo sở thích (taste); tự đưa ra quyết định. **freedom** là sự tự do; **autonomy** là quyền tự chủ, tự quyết định việc của mình. **High responsibility:** chịu trách nhiệm nấu ăn, dọn dẹp, trả hóa đơn; lo cho sự an toàn và sức khỏe, hạnh phúc của bản thân (well-being); giữ nếp sống ngăn nắp (stay organized). **Financial control skills:** lập kế hoạch chi tiêu (học phí, hóa đơn); để dành tiền cho tình huống khẩn cấp; chi tiêu và đầu tư khôn ngoan. Nhờ vậy người trẻ dần tự lập về tài chính (financially independent, không nói "independently financial"). **Being creative:** thể hiện bản thân, thử nghiệm ý tưởng mới (experiment with new ideas), tạo không gian sống phản ánh cá tính (reflect their personality). **experiment** là thử nghiệm, khác **experience** là trải nghiệm. **be responsible for** + danh từ hoặc V-ing (dùng tính từ responsible); **take responsibility for** + danh từ (dùng danh từ responsibility). Sau must, can, should vẫn cần be: "They must be responsible for …". Căn hộ: tiếng Anh–Anh nói **flat**, tiếng Anh–Mỹ nói **apartment**. #### Câu hỏi thêm cho đề sống tự lập Trả lời như Part 1: trả lời thẳng câu hỏi rồi mở rộng bằng lý do hoặc ví dụ. **1. Are you living away from your family?** Nếu đang sống cùng gia đình, có thể mở rộng bằng cách nói nhà có mấy người: "There are four people in my family." hoặc "I come from a nuclear family." **2. What are the disadvantages of living independently?** Dễ căng thẳng (get stressed), nhớ nhà (homesick), thấy lẻ loi (lonely), sợ (be scared of) ở một mình ban đêm, thiếu an toàn (lack of safety). **3. At what age should young people live independently?** "It is about 18 or older." Nói "when they turn 18" hoặc "when they are 18"; không nói "get 18 years old". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **set their own schedules** /sɛt ðɛr oʊn ˈskɛdʒulz/ (phr, B1) tự sắp xếp lịch của mình. Ví dụ: Students who live alone can set their own schedules (Sinh viên sống một mình có thể tự sắp xếp lịch của mình). - **according to their taste** /əˈkɔrdɪŋ tə ðɛr teɪst/ (phr, B2) theo sở thích, gu của họ. Ví dụ: They can choose furniture according to their taste (Họ có thể chọn đồ đạc theo sở thích của mình). - **take responsibility for** /teɪk rɪˌspɑnsəˈbɪləti fɔr/ (phr, B1) chịu trách nhiệm về. Ví dụ: You must take responsibility for what you do (Bạn phải chịu trách nhiệm về những gì mình làm). - **pay the bills** /peɪ ðə bɪlz/ (phr, A2) trả các hóa đơn. Ví dụ: I pay the bills on the first day of every month (Tôi trả các hóa đơn vào ngày đầu tiên của mỗi tháng). - **stay organized** /steɪ ˈɔrɡəˌnaɪzd/ (phr, B1) giữ nếp sống ngăn nắp. Ví dụ: A weekly plan helps me stay organized (Một kế hoạch theo tuần giúp tôi sống ngăn nắp). - **save money for emergencies** /seɪv ˈmʌni fər ɪˈmərdʒənsiz/ (phr, B1) để dành tiền cho lúc khẩn cấp. Ví dụ: My parents taught me to save money for emergencies (Cha mẹ dạy tôi để dành tiền cho lúc khẩn cấp). - **spend money wisely** /spɛnd ˈmʌni ˈwaɪzli/ (phr, B1) chi tiêu khôn ngoan. Ví dụ: When you live alone, you learn to spend money wisely (Khi sống một mình, bạn học được cách chi tiêu khôn ngoan). - **experiment with** /ɪkˈspɛrəˌmɛnt wɪð/ (phr, B2) thử nghiệm (cái gì). Ví dụ: In her own kitchen, she can experiment with new recipes (Trong căn bếp của riêng mình, chị ấy có thể thử nghiệm những công thức nấu ăn mới). - **reflect their personality** /rɪˈflɛkt ðɛr ˌpərsəˈnæləti/ (phr, B2) phản ánh cá tính của họ. Ví dụ: Their bright, colorful room reflects their personality (Căn phòng sáng sủa, nhiều màu sắc phản ánh cá tính của họ). - **be scared of** /bi skɛrd ʌv/ (phr, A2) sợ. Ví dụ: Some young people are scared of staying alone at night (Một số người trẻ sợ ở một mình ban đêm). - **lack of safety** /læk əv ˈseɪfti/ (phr, B1) sự thiếu an toàn. Ví dụ: A lack of safety is a big worry for parents (Sự thiếu an toàn là nỗi lo lớn của cha mẹ). - **You can choose what time to get up.**: Bạn có thể chọn mấy giờ thức dậy. (get up là thức dậy, ra khỏi giường; take up là bắt đầu một sở thích mới). - **You can earn money from a part-time job.**: Bạn có thể kiếm tiền từ một công việc làm thêm. (thường nói earn money hoặc make money; "earn income" ít dùng khi nói). - **People must be responsible for their own choices.**: Mọi người phải chịu trách nhiệm về lựa chọn của chính mình. (responsible là tính từ nên cần be sau must). - **I plan my budget at the start of every month.**: Tôi lập kế hoạch chi tiêu vào đầu mỗi tháng. (chú ý chính tả: budget có chữ t ở cuối). - **They can support themselves when they turn 18.**: Họ có thể tự lo cho bản thân khi tròn 18 tuổi. (themselves, không viết "themself"; nói turn 18, không nói "get 18 years old"). ### Bài mẫu: Part 3 lợi ích của việc sống tự lập (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Living independently has a lot of advantages. Talk about freedom and autonomy, high responsibility, financial control skills and your own idea. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. These days, more and more young people choose to live on their own. **There are some benefits of living independently.** **The first one is freedom and autonomy.** They can set their own schedules and decide when to study or work. They can also decorate their room according to their taste. The second one is high responsibility. **People who live alone are responsible for cooking, cleaning and paying the bills.** They must also look after their own safety and well-being. The third one is financial control skills. They learn to plan how much they spend on rent, food and transport each month. They also save some money for emergencies, such as a broken laptop or a sudden illness. The final one is being creative. They can experiment with new ideas and make their home reflect their personality. **In conclusion, living independently helps young people grow up faster.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Sống tự lập có nhiều lợi ích. Hãy nói về tự do và quyền tự chủ, trách nhiệm cao, kỹ năng quản lý tài chính và một ý của riêng bạn. Ngày nay, ngày càng nhiều người trẻ chọn sống riêng. **Sống tự lập có một số lợi ích.** **Lợi ích thứ nhất là tự do và quyền tự chủ.** Họ có thể tự sắp xếp lịch và quyết định khi nào học, khi nào làm. Họ cũng có thể trang trí phòng theo sở thích của mình. Lợi ích thứ hai là tinh thần trách nhiệm cao. **Người sống một mình phải lo nấu ăn, dọn dẹp và trả hóa đơn.** Họ cũng phải tự lo cho sự an toàn, sức khỏe và tinh thần của mình. Lợi ích thứ ba là kỹ năng quản lý tài chính. Họ học cách lập kế hoạch mỗi tháng chi bao nhiêu cho tiền thuê nhà, ăn uống và đi lại. Họ cũng để dành một ít tiền cho lúc khẩn cấp, như máy tính hư hay bệnh đột ngột. Lợi ích cuối cùng là được sáng tạo. Họ có thể thử nghiệm ý tưởng mới và làm cho ngôi nhà phản ánh cá tính của mình. **Tóm lại, sống tự lập giúp người trẻ trưởng thành nhanh hơn.** - **There are some benefits of living independently.**: Sống tự lập có một số lợi ích. - **The first one is freedom and autonomy.**: Lợi ích thứ nhất là tự do và quyền tự chủ. - **People who live alone are responsible for cooking, cleaning and paying the bills.**: Người sống một mình phải lo nấu ăn, dọn dẹp và trả hóa đơn. - **In conclusion, living independently helps young people grow up faster.**: Tóm lại, sống tự lập giúp người trẻ trưởng thành nhanh hơn. ### Đề Part 3: nuôi thú cưng có lợi cho người cao tuổi (7 mục) #### Đề: There are many benefits of raising a pet for the elderly Đọc kỹ đề: đề nói về lợi ích cho người cao tuổi, không phải cho người trẻ. Đề thuộc loại nêu lợi ích (advantages). Sơ đồ ý: giảm căng thẳng (release/relieve stress); mở rộng các mối quan hệ xã hội (expand social relationships); vận động nhiều hơn (exercise more); ý của bạn. **Câu mở:** "Nowadays, raising a pet for the elderly has become more and more common." Cụm "has become" là thì hiện tại hoàn thành: việc đã bắt đầu từ trước và tới nay vẫn đang như vậy. V-ing làm chủ ngữ thì động từ chia số ít: "Raising a pet **brings** many benefits", "Raising a pet **helps** the elderly relieve stress", "Raising a pet **has** many benefits". Chú ý: **raising** là nuôi; **rising** là tăng lên. Nên nói rõ con vật là gì (một con chó, một con mèo) để có thêm ý nói. #### Ý cho từng nhánh **Relieve stress:** người cao tuổi coi thú cưng như một người bạn thân (consider their pet a close friend) và chia sẻ cảm xúc với nó; thú cưng là người lắng nghe không bao giờ phán xét. **Expand social relationships:** khi dắt chó đi dạo, họ gặp những người cũng nuôi thú, có chuyện để nói, rồi kết bạn. **Exercise more:** cho thú ăn, chơi với thú, dắt chó đi dạo mỗi ngày; con chó trở thành bạn tập thể dục (fitness partner). Nói "keep an eye **on** your health", không nói "keep an eye to". #### Câu hỏi thêm cho đề nuôi thú cưng **1. Are you raising a pet at home?** Trả lời có hoặc không. Nếu không, nói sau này bạn có định nuôi không, hoặc vì sao không, rồi giải thích ngắn. **2. What kind of animal would be a good pet?** Nêu một con vật và giải thích vì sao. **3. Should everyone raise pets?** Nói có hay không và vì sao. Ví dụ: không, vì mỗi người có sở thích riêng và có người bị dị ứng với lông thú. Nói "some people **are** allergic to …", "it **depends** on …". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **raise a pet** /reɪz ə pɛt/ (phr, B1) nuôi thú cưng. Ví dụ: My grandparents decided to raise a pet after they retired (Ông bà tôi quyết định nuôi thú cưng sau khi nghỉ hưu). - **relieve stress** /rɪˈliv strɛs/ (phr, B2) giảm căng thẳng. Ví dụ: Stroking a cat can help you relieve stress (Vuốt ve một con mèo có thể giúp bạn giảm căng thẳng). - **expand social relationships** /ɪkˈspænd ˈsoʊʃəl rɪˈleɪʃənˌʃɪps/ (phr, B2) mở rộng các mối quan hệ xã hội. Ví dụ: Joining a walking group helps older people expand their social relationships (Tham gia nhóm đi bộ giúp người cao tuổi mở rộng các mối quan hệ xã hội). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **a non-judgmental listener** /ə ˌnɑnˈdʒʌdʒmɛntəl ˈlɪsənər/ (phr, C1) người lắng nghe không phán xét. Ví dụ: A pet is a non-judgmental listener, so you can tell it anything (Thú cưng là người lắng nghe không phán xét, nên bạn có thể kể với nó mọi điều). - **fitness partner** /ˈfɪtnəs ˈpɑrtnər/ (phr, B1) bạn tập thể dục. Ví dụ: Her dog is her fitness partner on morning walks (Con chó là bạn tập thể dục của bà trong những buổi đi bộ buổi sáng). - **walk the dog** /wɔk ðə dɔɡ/ (phr, A2) dắt chó đi dạo. Ví dụ: My grandfather walks the dog twice a day (Ông tôi dắt chó đi dạo hai lần một ngày). - **keep an eye on** /kip ən aɪ ɑn/ (phr, B1) để mắt tới, theo dõi. Ví dụ: Older people should keep an eye on their blood pressure (Người cao tuổi nên theo dõi huyết áp của mình). - **consider … as …** /kənˈsɪdər … æz …/ (phr, B1): xem, coi … như … Ví dụ: My uncle considers his dog as a member of the family (Chú tôi coi con chó như một thành viên trong gia đình). - **fur** /fər/ (n, B1): lông thú. Ví dụ: The dog's fur gets everywhere in the house (Lông chó rơi khắp nhà). - **Raising a pet brings many benefits for the elderly.**: Nuôi thú cưng mang lại nhiều lợi ích cho người cao tuổi. (V-ing làm chủ ngữ, động từ chia số ít: brings). - **Raising a pet for the elderly has become more and more common.**: Việc người cao tuổi nuôi thú cưng ngày càng phổ biến. (raising là nuôi; không viết "rising" là tăng lên). - **Some people are allergic to animal fur.**: Một số người bị dị ứng với lông động vật. (people số nhiều đi với are). - **It depends on each family's lifestyle.**: Điều đó tùy vào lối sống của mỗi gia đình. (it depends, có -s). - **Older people should keep an eye on their health.**: Người cao tuổi nên để ý tới sức khỏe của mình. (keep an eye on, không dùng to). ### Bài mẫu: Part 3 nuôi thú cưng cho người cao tuổi (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** There are many benefits of raising a pet for the elderly. Talk about relieving stress, expanding social relationships, exercising more and your own idea. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **Nowadays, raising a pet for the elderly has become more and more common.** Raising a pet brings older people many benefits. **First, a pet helps the elderly relieve stress.** For instance, my grandmother has a small dog, and she considers it a close friend. She talks to it every day, and it is a good listener that never judges her. Second, a pet helps them expand their social relationships. When my grandmother walks her dog in the park, she meets other dog owners. They always have something to talk about, and some of them have become her friends. **Third, a pet encourages them to exercise more.** Feeding, playing with and walking a dog keep older people active. In a way, the dog becomes their fitness partner. Finally, a pet gives them a daily routine, so they feel useful and less lonely. **In conclusion, a pet can make an older person's life healthier and happier.** #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Nuôi thú cưng mang lại nhiều lợi ích cho người cao tuổi. Hãy nói về giảm căng thẳng, mở rộng quan hệ xã hội, vận động nhiều hơn và một ý của riêng bạn. **Ngày nay, việc người cao tuổi nuôi thú cưng ngày càng phổ biến.** Nuôi thú cưng mang lại cho người cao tuổi nhiều lợi ích. **Thứ nhất, thú cưng giúp người cao tuổi giảm căng thẳng.** Ví dụ, bà tôi nuôi một con chó nhỏ, và bà coi nó như một người bạn thân. Ngày nào bà cũng nói chuyện với nó, và nó là người lắng nghe tốt, không bao giờ phán xét bà. Thứ hai, thú cưng giúp họ mở rộng các mối quan hệ xã hội. Khi bà dắt chó đi dạo trong công viên, bà gặp những người nuôi chó khác. Họ luôn có chuyện để nói, và vài người trong số đó đã trở thành bạn của bà. **Thứ ba, thú cưng khuyến khích họ vận động nhiều hơn.** Cho chó ăn, chơi với nó và dắt nó đi dạo giúp người cao tuổi năng vận động. Theo một cách nào đó, con chó trở thành bạn tập thể dục của họ. Cuối cùng, thú cưng cho họ một nếp sinh hoạt hằng ngày, nên họ thấy mình có ích và bớt lẻ loi. **Tóm lại, thú cưng có thể làm cuộc sống của người cao tuổi khỏe mạnh và vui vẻ hơn.** - **Nowadays, raising a pet for the elderly has become more and more common.**: Ngày nay, việc người cao tuổi nuôi thú cưng ngày càng phổ biến. - **First, a pet helps the elderly relieve stress.**: Thứ nhất, thú cưng giúp người cao tuổi giảm căng thẳng. - **Third, a pet encourages them to exercise more.**: Thứ ba, thú cưng khuyến khích họ vận động nhiều hơn. - **In conclusion, a pet can make an older person's life healthier and happier.**: Tóm lại, thú cưng có thể làm cuộc sống của người cao tuổi khỏe mạnh và vui vẻ hơn. ### Thêm đề Part 3 để luyện (4 mục) #### Đề: The worst effects of fast food Đề hỏi về những ảnh hưởng tệ nhất, tiêu cực nhất của thức ăn nhanh. Sơ đồ ý: hại sức khỏe và có nguy cơ mắc bệnh (Poor health and an increased risk of disease); thiếu những bữa sum họp gia đình (Lack of family gatherings); phí tiền (Waste of money); ý của bạn. **Câu hỏi thêm:** (1) How often do you eat fast food, and what is your favorite meal? (2) Why do many people choose fast food instead of cooking at home? (3) What would you say to a friend who eats fast food every day to encourage them to have a healthier diet? **Gợi ý ý:** thức ăn nhanh thường nhiều dầu mỡ, đường và muối; mỗi người ăn vội một phần riêng nên gia đình ít ngồi ăn cùng nhau; mua thường xuyên tốn hơn tự nấu; ý của bạn: hộp nhựa và túi ni lông tạo nhiều rác. #### Đề: Important things in people's lives Sơ đồ ý: sức khỏe và tập thể dục (Health and exercise); một công việc tốt và tiền (A good job and money); bạn thân (Close friends); ý của bạn (ví dụ: gia đình). **Gợi ý ý:** có sức khỏe mới học và làm việc được; công việc tốt cho thu nhập ổn định và giúp ta thấy mình có ích; bạn thân giúp đỡ khi gặp khó khăn và cùng chia sẻ niềm vui. **Câu hỏi thêm để luyện:** (1) What is the most important thing in your life? (2) Is money more important than health? (3) How can people keep a close friendship for a long time? #### Đề Childhood: character và characteristic **character** có thể chỉ nhân vật trong truyện, phim hoặc tính cách của một người. **characteristics** chỉ các đặc điểm, nét đặc trưng của người hoặc vật. Câu kết mẫu: "Childhood plays an important role in shaping a person's characteristics." Câu hỏi và câu trả lời cùng thì: "Did you enjoy your childhood?" — "Yes, I did." Khi kể các sự việc đã xảy ra trong tuổi thơ, thường dùng thì quá khứ; nhận xét còn đúng ở hiện tại có thể dùng thì hiện tại. Ví dụ: "I was a carefree child and got great care from my parents." **Câu hỏi thêm để luyện:** (1) Did you enjoy your childhood? (2) What is your favorite memory of your childhood? (3) Do you think children today have a happier childhood than children did in the past? #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be high in fat** /bi haɪ ɪn fæt/ (phr, B1) có nhiều chất béo. Ví dụ: Fried chicken is high in fat and salt (Gà rán có nhiều chất béo và muối). - **family gathering** /ˈfæməli ˈɡæðərɪŋ/ (phr, B1) bữa sum họp gia đình. Ví dụ: We have a big family gathering every Sunday evening (Tối Chủ nhật nào nhà tôi cũng có bữa sum họp đông đủ). - **a waste of money** /ə weɪst əv ˈmʌni/ (phr, B1) phí tiền. Ví dụ: Buying burgers every day is a waste of money (Ngày nào cũng mua bánh mì kẹp là phí tiền). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **stay in shape** /steɪ ɪn ʃeɪp/ (phr, B1) giữ dáng, giữ cơ thể khỏe mạnh. Ví dụ: I go jogging three times a week to stay in shape (Tôi chạy bộ ba lần một tuần để giữ dáng). - **close friend** /kloʊs frɛnd/ (phr, A2) bạn thân. Ví dụ: A close friend listens to you when you have problems (Bạn thân lắng nghe bạn khi bạn gặp chuyện). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **childhood memory** /ˈtʃaɪldˌhʊd ˈmɛməri/ (phr, B1) kỷ niệm tuổi thơ. Ví dụ: My favorite childhood memory is flying kites with my father (Kỷ niệm tuổi thơ tôi thích nhất là thả diều với ba). - **a healthier diet** /ə ˈhɛlθiər ˈdaɪət/ (phr, B1): chế độ ăn lành mạnh hơn. Ví dụ: You should try a healthier diet with more vegetables (Bạn nên thử một chế độ ăn lành mạnh hơn với nhiều rau hơn). - **shape the way we think** /ʃeɪp ðə weɪ wiː θɪŋk/ (phr): định hình cách chúng ta suy nghĩ (shape (v): định hình, hình thành). Ví dụ: Our parents shape the way we think (Cha mẹ định hình cách chúng ta suy nghĩ). - **Childhood plays an important role in shaping a person's characteristics.**: Tuổi thơ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành những nét tính cách của một người. (dùng characteristics; character thường là nhân vật). - **I was a carefree child and got great care from my parents.**: Tôi là một đứa trẻ vô tư và được cha mẹ chăm sóc chu đáo. (hai động từ cùng thì quá khứ: was, got). ### Part 3: chủ đề hình phạt ở trường (8 mục) #### Hiểu đề về hình phạt ở trường Đề về hình phạt ở trường có thể là map lợi ích (punishment is good for students) hoặc map bất lợi (punishment has negative effects). **Đọc kỹ topic ở giữa trước**: topic nói "is good" thì cả phần mind map chỉ nói lợi ích; mặt trái để dành cho further questions. Ý lợi ích thường gặp: học sinh tuân thủ nội quy và nghe lời giáo viên, ít hành vi sai, tập trung học hơn, biết chịu trách nhiệm về việc mình làm. Ý bất lợi thường gặp: học sinh sợ đến trường, mất tự tin, quan hệ giữa giáo viên và học sinh xấu đi; phạt quá nhiều thì học sinh quen dần và không còn nghe lời. Khi nói, phân biệt **hình phạt hợp lý** (nhắc nhở, viết bản tự kiểm điểm, ở lại dọn phòng học, mời phụ huynh) với **hình phạt không nên có** (đánh, la mắng trước mặt bạn bè). Nhờ vậy câu trả lời cho further questions có hai mặt rõ ràng. #### Cấu trúc hay dùng **punish sb for + V-ing**: The teacher punished him for cheating. Dạng bị động: Students are punished for being late. **break the rules** (vi phạm nội quy) và **obey the rules / obey teachers** (tuân thủ nội quy, nghe lời giáo viên). obey đi thẳng với tân ngữ, không có to. Phần mind map vẫn không dùng I think, In my opinion; ý kiến cá nhân để dành cho further questions. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **break the rules** /breɪk ðə rulz/ (phr, B1) vi phạm nội quy. Ví dụ: Students who break the rules must clean the classroom after school (Học sinh vi phạm nội quy phải dọn phòng học sau giờ học). - **misbehave** /ˌmɪsbɪˈheɪv/ (v, B2) cư xử không đúng, quậy phá. Ví dụ: Some children misbehave because they want attention (Một số trẻ quậy phá vì muốn được chú ý). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **self-confidence** /ˌsɛlfˈkɑnfədəns/ (n, B2) sự tự tin. Ví dụ: Shouting at a child in front of his classmates can damage his self-confidence (La mắng một em trước mặt bạn bè có thể làm em mất tự tin). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **overuse** /ˌoʊvərˈjuz/ (v, B2) dùng quá mức, lạm dụng. Ví dụ: If teachers overuse punishment, students may stop listening to them (Nếu giáo viên lạm dụng hình phạt, học sinh có thể không còn nghe lời nữa). - **punish** /ˈpʌnɪʃ/ (v, B1): phạt. Ví dụ: The school punishes students who use their phones during the exam (Nhà trường phạt học sinh dùng điện thoại trong giờ thi). - **punishment** /ˈpʌnɪʃmənt/ (n, B1): hình phạt, sự trừng phạt. Ví dụ: A fair punishment helps students learn from their mistakes (Một hình phạt công bằng giúp học sinh rút kinh nghiệm từ lỗi của mình). - **discipline** /ˈdɪsəplən/ (n, B2): kỷ luật, tính kỷ luật. Ví dụ: Good discipline in class helps everyone concentrate on the lesson (Kỷ luật tốt trong giờ học giúp mọi người tập trung vào bài). - **reasonable** /ˈrizənəbəl/ (adj, B2): hợp lý. Ví dụ: Writing a short report about the mistake is a reasonable punishment (Viết một bản tường trình ngắn về lỗi của mình là một hình phạt hợp lý). - **Students are punished for being late.**: Học sinh bị phạt vì đi trễ. (punish sb for + V-ing; không nói "punished because late"). - **Clear punishment helps students obey the rules.**: Hình phạt rõ ràng giúp học sinh tuân thủ nội quy. (obey + tân ngữ, không nói "obey to the rules"; help sb + V). - **Firstly, punishment reminds students that every action has consequences.**: Thứ nhất, hình phạt nhắc học sinh rằng mọi hành động đều có hậu quả. (câu chủ đề của nhánh lợi ích; không mở bằng I think trong phần mind map). - **However, too much punishment can make students afraid of going to school.**: Tuy nhiên, phạt quá nhiều có thể khiến học sinh sợ đến trường. (mặt trái dành cho further questions; be afraid of + V-ing). ### Part 3: tả một người thầy có ảnh hưởng tới bạn (10 mục) #### Đề tả người Có đề Part 3 yêu cầu tả một người, ví dụ một người thầy có ảnh hưởng tới bạn. Mind map thường có ba nhánh: **appearance** (ngoại hình), **personality** (tính cách), **influences** (ảnh hưởng tới bạn), cộng nhánh Your own ideas. Map này không phải một câu nhận định, mà là chuyện của chính bạn, nên **dùng I, me, my** được, khác với map lợi ích hay bất lợi. **Mở bài:** giới thiệu người đó là ai và bạn biết người đó khi nào: "I would like to talk about Mr. Tuan, who taught me physics at high school." **Thì:** chuyện đã qua kể bằng quá khứ (was, had, taught, encouraged); điều vẫn đúng tới nay dùng hiện tại (He is still my role model). **Kết bài:** "To sum up, … is the teacher who has influenced me the most." rồi chuyển sang further questions. #### Ba nhánh ngoại hình, tính cách, ảnh hưởng **Ngoại hình:** tuổi (in his forties), dáng người (tall, short, slim), tóc (short black hair), cách ăn mặc, nụ cười. Tính từ tả tóc đặt theo thứ tự độ dài → màu → hair: long black hair. **Tính cách:** mỗi tính từ đi kèm một ví dụ cụ thể. Nói "He was patient" rồi kể một lần thầy ấy kiên nhẫn giảng lại bài. **Ảnh hưởng:** inspire sb to + V, encourage sb to + V, motivate sb to + V; Thanks to him/her, I … **Further questions** thường hỏi: thích giáo viên nghiêm khắc hay dễ tính (trả lời I prefer A to B), phẩm chất quan trọng nhất của một giáo viên, ý kiến về nghề dạy học. Ở phần này được nêu ý kiến bằng In my opinion, I think. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** hãy chọn sẵn một người thầy thật và chuẩn bị vài chi tiết về người đó. Cùng một người có thể dùng lại cho các đề như "a person who has influenced you" hay "a person you admire". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **in his forties** /ɪn hɪz ˈfɔrtiz/ (phr, B1) (độ tuổi) bốn mươi mấy. Ví dụ: When he taught me, he was in his forties (Khi dạy tôi, thầy khoảng bốn mươi mấy tuổi). - **personality** /ˌpərsəˈnæləti/ (n, A2): tính cách. Ví dụ: His personality made every lesson warm and friendly (Tính cách của thầy làm mọi tiết học trở nên ấm áp và thân thiện). - **slim** /slɪm/ (adj, A2): thon thả, mảnh khảnh. Ví dụ: My English teacher was tall and slim, with a warm smile (Thầy dạy tiếng Anh của tôi cao, mảnh khảnh và có nụ cười ấm áp). - **patient** /ˈpeɪʃənt/ (adj, B2): kiên nhẫn. Ví dụ: He was very patient and explained the lesson again when we did not understand (Thầy rất kiên nhẫn và giảng lại bài khi chúng tôi chưa hiểu). - **easy-going** /ˌiziˈɡoʊɪŋ/ (adj, B1): dễ tính. Ví dụ: An easy-going teacher makes students feel relaxed in class (Một giáo viên dễ tính làm học sinh thấy thoải mái trong giờ học). - **influence** /ˈɪnfluəns/ (n, B1): sự ảnh hưởng. Ví dụ: My teacher had a big influence on my choice of career (Thầy có ảnh hưởng lớn tới việc tôi chọn nghề). - **rewarding** /rɪˈwɔrdɪŋ/ (adj, B2): đáng làm, đem lại sự hài lòng. Ví dụ: Teaching is a rewarding job because you can see your students grow (Dạy học là một nghề đáng làm vì bạn được thấy học trò mình trưởng thành). - **thanks to** /θæŋks tu/ (phr, B1): nhờ có. Ví dụ: Thanks to his advice, I passed the English exam (Nhờ lời khuyên của thầy, tôi đã thi đỗ môn tiếng Anh). - **He had short black hair and a warm smile.**: Thầy có mái tóc ngắn màu đen và nụ cười ấm áp. (thứ tự: độ dài → màu → hair; không nói "black short hair" hay "hair short"). - **He encouraged me to join the English club.**: Thầy động viên tôi tham gia câu lạc bộ tiếng Anh. (encourage sb to + V; không nói "encouraged me join"). - **I prefer a strict teacher to an easy-going one.**: Tôi thích giáo viên nghiêm khắc hơn giáo viên dễ tính. (prefer A to B; dùng one để không lặp teacher). ### Bài mẫu: Part 3 – Người thầy tôi luôn nhớ (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Speaking Part 3. Topic: Describe a teacher you will always remember. Mind map: What he or she looked like; What he or she was like; How he or she helped you; Your own ideas. Further questions: Should teachers be strict with students? Which is more important for a teacher, knowledge or kindness? Would you like to be a teacher? Why or why not? **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **I would like to talk about Mr. Minh, who taught me English at secondary school.** **Firstly, about his appearance, he was in his thirties, and he was tall and slim.** He had short black hair, and he always wore a white shirt to school. Secondly, he was patient and caring. When I did not understand a lesson, he explained it again after school without getting angry. He also noticed when a student looked sad and asked if everything was okay. **Thirdly, he had a big influence on my study habits.** Before I met him, I was afraid of speaking English because I often made mistakes. He encouraged me to join the English club and told me that mistakes are part of learning. Thanks to him, I became much more confident when I spoke in front of other people. Finally, he taught me a lesson about kindness. He often lent his own books to students who could not afford them. **To sum up, Mr. Minh is the teacher I will always remember because he changed the way I learn. Now, I will answer the further questions.** In my opinion, teachers should be strict but fair. Clear rules help students focus, but too much punishment makes them afraid of school. I think kindness is a little more important than knowledge, because students learn better when they feel safe. Personally, I would like to be a teacher, because helping young people grow is a rewarding job. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Speaking Part 3. Chủ đề: Hãy tả một giáo viên mà bạn sẽ luôn nhớ. Sơ đồ: Người đó trông thế nào; Người đó có tính cách ra sao; Người đó đã giúp bạn thế nào; Ý của riêng bạn. Câu hỏi thêm: Giáo viên có nên nghiêm khắc với học sinh không? Với một giáo viên, kiến thức hay lòng tốt quan trọng hơn? Bạn có muốn làm giáo viên không? Vì sao? **Tôi muốn kể về thầy Minh, người đã dạy tôi tiếng Anh ở trường trung học. (mở bài: người đó là ai, bạn biết người đó khi nào)** **Thứ nhất, về ngoại hình, thầy khoảng ba mươi mấy tuổi, cao và mảnh khảnh. (nhánh 1: kể bằng thì quá khứ)** Thầy có mái tóc ngắn màu đen và lúc nào cũng mặc áo sơ mi trắng tới trường. (tả tóc theo thứ tự độ dài → màu) Thứ hai, thầy kiên nhẫn và chu đáo. (nhánh 2: nêu tính cách) Khi tôi không hiểu bài, thầy giảng lại sau giờ học mà không hề nổi nóng. (ví dụ cụ thể cho tính từ patient) Thầy còn để ý khi có học sinh trông buồn và hỏi xem em có ổn không. (ví dụ cho tính từ caring) **Thứ ba, thầy có ảnh hưởng lớn tới thói quen học tập của tôi. (nhánh 3: ảnh hưởng)** Trước khi gặp thầy, tôi sợ nói tiếng Anh vì hay mắc lỗi. (kể tình trạng trước để thấy sự thay đổi) Thầy động viên tôi tham gia câu lạc bộ tiếng Anh và bảo tôi rằng mắc lỗi là một phần của việc học. (encourage sb to + V) Nhờ có thầy, tôi tự tin hơn nhiều khi nói trước người khác. (kết quả của ảnh hưởng) Cuối cùng, thầy dạy tôi một bài học về lòng tốt. (nhánh Your own ideas đặt cuối, mở bằng Finally) Thầy hay cho học sinh không đủ tiền mua sách mượn sách của chính mình. (ví dụ cho ý riêng) **Tóm lại, thầy Minh là người thầy tôi sẽ luôn nhớ vì thầy đã thay đổi cách tôi học. (kết bài một câu, nhắc lại đề) Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm. (câu chuyển sang further questions)** Theo tôi, giáo viên nên nghiêm khắc nhưng công bằng. (câu hỏi 1: phần further questions được nêu ý kiến) Nội quy rõ ràng giúp học sinh tập trung, nhưng phạt quá nhiều làm các em sợ trường học. (giải thích hai mặt) Tôi nghĩ lòng tốt quan trọng hơn kiến thức một chút, vì học sinh học tốt hơn khi các em thấy an toàn. (câu hỏi 2: chọn một bên và nêu lý do) Riêng tôi, tôi muốn làm giáo viên, vì giúp người trẻ trưởng thành là một nghề đáng làm. (câu hỏi 3: trả lời bằng would like to) - **I would like to talk about Mr. Minh, who taught me English at secondary school.**: Tôi muốn kể về thầy Minh, người đã dạy tôi tiếng Anh ở trường trung học. (mở bài: người đó là ai, bạn biết người đó khi nào). - **Firstly, about his appearance, he was in his thirties, and he was tall and slim.**: Thứ nhất, về ngoại hình, thầy khoảng ba mươi mấy tuổi, cao và mảnh khảnh. (nhánh 1: kể bằng thì quá khứ). - **Thirdly, he had a big influence on my study habits.**: Thứ ba, thầy có ảnh hưởng lớn tới thói quen học tập của tôi. (nhánh 3: ảnh hưởng). - **To sum up, Mr. Minh is the teacher I will always remember because he changed the way I learn. Now, I will answer the further questions.**: Tóm lại, thầy Minh là người thầy tôi sẽ luôn nhớ vì thầy đã thay đổi cách tôi học. (kết bài một câu, nhắc lại đề) Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi thêm. (câu chuyển sang further questions). ### Bài mẫu: Speaking Part 3 (4 mục) #### Bài mẫu đầy đủ **Đề:** Give your opinion on whether secondary students should have a part-time job. Then answer a follow-up question. **Câu khung:** các câu in đậm, được giữ làm thẻ để luyện. **It is widely agreed that a part-time job can teach young people useful skills.** **In my opinion, secondary students should work only a few hours a week.** Firstly, a job helps them learn responsibility. They must arrive on time and work with other people. For example, my cousin works in a bakery on Saturday mornings. If she is late, the other workers have to do her work, so she always sets her alarm early. Secondly, they can earn pocket money and understand the value of money. When they see how long it takes to earn a small amount, they think more carefully before they spend it. Some students even save part of their money to buy books or a new bicycle. **However, study must come first.** If they work too much, they will feel tired in class. Their grades may go down, and they may not have enough time for homework. That is why parents and teachers should check that the job does not take too many hours. **To sum up, a part-time job is useful, but it should not harm their studies.** Well, if you ask me about the best kind of job, I think a weekend job in a shop is suitable. The shift does not finish too late, and they can still review their lessons on Sunday evening. Besides, working in a shop is a good way to practice speaking with customers. On the other hand, jobs that finish late at night, such as working in a restaurant, are not suitable for teenagers. They need enough sleep to study well the next day. #### Bản dịch bài mẫu **Đề:** Speaking Part 3: nêu ý kiến về việc học sinh trung học có nên làm thêm không, rồi trả lời câu hỏi phụ. **Nhiều người đồng ý rằng việc làm thêm có thể dạy người trẻ những kỹ năng có ích.** **Theo tôi, học sinh trung học chỉ nên làm vài giờ mỗi tuần.** Thứ nhất, công việc giúp các em học tinh thần trách nhiệm. Các em phải đến đúng giờ và làm việc với người khác. Ví dụ, em họ tôi làm ở một tiệm bánh vào sáng thứ bảy. Nếu em ấy đến trễ, những nhân viên khác phải làm phần việc của em, nên em luôn đặt báo thức sớm. Thứ hai, các em có thể kiếm tiền tiêu vặt và hiểu giá trị của đồng tiền. Khi thấy phải mất bao lâu mới kiếm được một khoản nhỏ, các em suy nghĩ kỹ hơn trước khi tiêu. Một số em còn để dành một phần tiền để mua sách hoặc một chiếc xe đạp mới. **Tuy nhiên, việc học phải đứng đầu.** Nếu làm quá nhiều, các em sẽ mệt khi ngồi trong lớp. Điểm của các em có thể giảm, và các em có thể không đủ thời gian làm bài tập. Vì vậy, cha mẹ và thầy cô nên kiểm tra để công việc không chiếm quá nhiều giờ. **Tóm lại, một công việc làm thêm là có ích, nhưng không được làm hại việc học.** Nếu hỏi tôi loại việc phù hợp nhất, tôi nghĩ làm cuối tuần ở cửa hàng là ổn. Ca làm không kết thúc quá trễ, và các em vẫn ôn bài tối chủ nhật được. Ngoài ra, làm ở cửa hàng là cách tốt để luyện nói chuyện với khách hàng. Ngược lại, những việc kết thúc trễ vào ban đêm, như làm ở nhà hàng, không phù hợp với thiếu niên. Các em cần ngủ đủ để học tốt vào ngày hôm sau. - **It is widely agreed that a part-time job can teach young people useful skills.**: Nhiều người đồng ý rằng việc làm thêm có thể dạy người trẻ những kỹ năng có ích. - **In my opinion, secondary students should work only a few hours a week.**: Theo tôi, học sinh trung học chỉ nên làm vài giờ mỗi tuần. - **However, study must come first.** /haʊˈevər ˈstʌdi mʌst kʌm fɜːrst/: Tuy nhiên, việc học phải đứng đầu. - **To sum up, a part-time job is useful, but it should not harm their studies.**: Tóm lại, một công việc làm thêm là có ích, nhưng không được làm hại việc học. ### Phát âm: /ʃ/ và /s/ (17 mục) #### Vì sao cần sửa phát âm **Phát âm là một tiêu chí chấm Speaking.** Bạn không cần giọng như người bản xứ, nhưng một âm sai có thể làm người nghe không hiểu, hoặc hiểu sang một từ khác. Ví dụ: đọc "show that" thành "so that" là đổi nghĩa cả câu. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ở trình độ B1, giám khảo không bắt lỗi phát âm quá chi tiết, và sai trọng âm thường không bị trừ nhiều; nhưng lỗi làm người nghe không hiểu thì bị trừ rõ. Vì vậy, hãy ưu tiên đọc đúng các từ quen dùng (keep fit, in my spare time, some, she) và các từ có ngay trong đề. Sai trọng âm vẫn nên sửa để điểm tốt hơn. #### Phân biệt /ʃ/ và /s/ **/ʃ/ ("sờ dài"): cong lưỡi.** Đầu lưỡi lùi về sau, môi hơi tròn và đưa ra trước, hơi thoát ra dài. Âm này thường viết là "sh": she, shop, share, shape, friendship, refresh, in short. Âm /ʃ/ cũng có trong "-tion" và "-cial" (option, social), trong "-ship" (relationship) và trong "sure". **/s/ ("sờ ngắn"): không cong lưỡi.** Đầu lưỡi đặt gần răng trên, giống âm "x" của tiếng Việt. Âm này thường viết là "s": some, sunset, soul, sort, so. **Lỗi hay gặp: đảo ngược hai âm.** Từ cần cong lưỡi thì không cong (she đọc "si", shop đọc "sóp", shape đọc "sép" hoặc "sáp", friendship và share đọc bằng /s/). Từ không cần cong lưỡi thì lại cong (some đọc "shum", sunset đọc cong lưỡi, soul đọc như "show"). **Cặp từ dễ đổi nghĩa:** she /ʃi/ (chị ấy) – see /si/ (nhìn thấy); show /ʃoʊ/ (cho thấy) – so /soʊ/ (vì vậy); short /ʃɔrt/ (ngắn) – sort /sɔrt/ (loại, sắp xếp). "Show that" là cho thấy, chứng tỏ rằng; "so that" là để mà. "In short" (tóm lại) đọc thành "in sort" là ra từ khác. **Âm /ʃ/ ở cuối từ:** refresh /rɪˈfrɛʃ/ giữ âm /ʃ/ kéo dài ở cuối, không nuốt mất. Trong relationship, âm /ʃ/ nằm ở "-ship"; trong relation, âm /ʃ/ nằm ở "-tion". **Chữ h câm:** honest /ˈɑnəst/ bắt đầu bằng nguyên âm, không có âm h; vì vậy ta nói "an honest person". **Luyện đọc:** đọc chậm từng từ she, sure, difficult, rồi đọc cả câu. "Sure" cong lưỡi, tròn môi và có âm r ở cuối; "difficult" nhấn âm tiết đầu. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **sort out** /sɔrt aʊt/ (phr v) sắp xếp, giải quyết (sort (n): loại) — sort không cong lưỡi; khác short /ʃɔrt/. Ví dụ: I need to sort out my notes before the exam (Tôi cần sắp xếp lại ghi chép trước kỳ thi). - **she** /ʃi/ (pron, A1): chị ấy, bà ấy (ngôi thứ ba số ít, nữ). cong lưỡi; đọc "si" thì thành "see" (nhìn thấy). Ví dụ: She works at a small bakery near the market (Chị ấy làm ở một tiệm bánh nhỏ gần chợ). - **not sure** /nɑt ʃʊr/ (phr): không chắc. sure: cong lưỡi, tròn môi, có âm r cuối. Ví dụ: I'm not sure what time the last bus leaves (Tôi không chắc chuyến xe buýt cuối cùng chạy lúc mấy giờ). - **shop** /ʃɑp/ (n, A1): cửa hàng, quán. cong lưỡi, không đọc "sờ ngắn". Ví dụ: We often meet at a coffee shop after work (Chúng tôi thường gặp nhau ở một quán cà phê sau giờ làm). - **share** /ʃɛr/ (v, A1): chia sẻ, dùng chung. cong lưỡi. Ví dụ: My sister and I share a bedroom (Tôi và em gái ở chung một phòng ngủ). - **shape** /ʃeɪp/ (n, A2): hình dáng; vóc dáng. cong lưỡi, âm /eɪ/ như name; không đọc "sép". Ví dụ: Swimming keeps me in good shape (Bơi lội giúp tôi giữ dáng). - **friendship** /ˈfrɛndʃɪp/ (n, B1): tình bạn. "-ship" cong lưỡi. Ví dụ: Our friendship started in primary school (Tình bạn của chúng tôi bắt đầu từ hồi tiểu học). - **social** /ˈsoʊʃəl/ (adj, A2): thuộc xã hội. chữ s đầu không cong lưỡi, "-cial" cong lưỡi. Ví dụ: I use social media to keep in touch with old friends (Tôi dùng mạng xã hội để giữ liên lạc với bạn cũ). - **show that** /ʃoʊ ðæt/ (phr, B1): cho thấy, chứng tỏ rằng. show /ʃoʊ/ cong lưỡi; đọc thành "so that" là đổi nghĩa. Ví dụ: Cooking dinner for my parents shows that I care about them (Nấu bữa tối cho cha mẹ cho thấy tôi quan tâm tới họ). - **so that** /soʊ ðæt/ (phr, B1): để mà (nêu mục đích). so /soʊ/ không cong lưỡi. Ví dụ: I left home early so that I could catch the first bus (Tôi rời nhà sớm để kịp chuyến xe buýt đầu tiên). - **some** /sʌm/ (det, A1): một vài, một ít. không cong lưỡi; không đọc "shum". Ví dụ: We did some activities together at the weekend (Chúng tôi làm vài hoạt động cùng nhau vào cuối tuần). - **sunset** /ˈsʌnˌsɛt/ (n, B1): hoàng hôn. cả hai chữ s đều không cong lưỡi. Ví dụ: We sat by the river and watched the sunset (Chúng tôi ngồi bên sông ngắm hoàng hôn). - **soul** /soʊl/ (n, B2): tâm hồn. s không cong lưỡi, âm /oʊ/ tròn môi, có âm l cuối; không đọc "sao", "show". Ví dụ: Quiet music is good for the soul (Nhạc nhẹ tốt cho tâm hồn). - **honest** /ˈɑnəst/ (adj, B1): trung thực. chữ h câm, nên đi với "an". Ví dụ: He is an honest and friendly person (Anh ấy là người trung thực và thân thiện). - **difficult** /ˈdɪfɪkəlt/ (adj, A1): khó. nhấn âm tiết đầu. Ví dụ: The first question was difficult, but the others were easy (Câu hỏi đầu tiên khó, nhưng các câu còn lại dễ). - **She shops at the market every Sunday.**: Chị ấy đi chợ mỗi Chủ nhật. (She và shops cong lưỡi; Sunday không cong lưỡi). - **In short, I think the train is the best choice.**: Tóm lại, tôi nghĩ đi tàu là lựa chọn tốt nhất. (in short cong lưỡi; đọc "in sort" là ra từ khác). - **Our relationship became closer after the trip.**: Mối quan hệ của chúng tôi trở nên gần gũi hơn sau chuyến đi. (cong lưỡi ở cả "-tion" và "-ship"; không đọc thành "relation"). ### Phát âm: nguyên âm ngắn, dài và nguyên âm đôi (11 mục) #### Cặp từ chỉ khác nguyên âm Nhiều cặp từ chỉ khác nhau ở nguyên âm giữa. Đọc sai nguyên âm là người nghe hiểu sang từ khác. **i dài và i ngắn.** Nhiều từ điển ghi i dài là /iː/ (chữ i có hai chấm). Khóa này phiên âm theo kiểu Mỹ nên i dài ghi /i/, còn i ngắn ghi /ɪ/. i dài: kéo hơi dài, môi bành ra như khi cười (heal, leave, feet, feed, sheet). i ngắn: đọc ngắn, nhẹ, gọn (hill, live, fit). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** âm i ngắn /ɪ/ trong "live" nghe gần như âm "ê" ngắn của tiếng Việt. So sánh: "I live" /lɪv/ (tôi sống) và "he leaves" /livz/ (anh ấy rời đi). **fit – feet:** fit /fɪt/ (vừa; khỏe) có i ngắn; feet /fit/ (bàn chân) có i dài. Feed /fid/ (cho ăn) cũng có i dài. Ít nhất hãy đọc đúng cụm quen "keep fit" với i ngắn. **shirt – sheet:** shirt /ʃərt/ (áo sơ mi) có âm /ər/: miệng mở vừa như "ơ" rồi cong lưỡi. Sheet /ʃit/ (tờ giấy, khăn trải giường) có i dài. Đọc shirt như sheet là đổi nghĩa. **Nguyên âm đôi** trượt từ âm này sang âm kia, không dừng ở một âm: name /neɪm/ ("ê" trượt sang "i"), time /taɪm/ ("a" trượt sang "i"), shape /ʃeɪp/, know /noʊ/ ("ô" trượt sang "u"), now /naʊ/ ("a" trượt sang "u", gần "ao"). Know có chữ k câm: không đọc "cờ-nô". Know và now phải đọc khác nhau. **Nguyên âm có r:** spare /spɛr/ đọc âm "e" rồi cong lưỡi; sports /spɔrts/ tròn môi, âm "o" có r, và giữ đủ âm /s/ ở đầu và cuối. Đọc "pọt" thì người nghe có thể không nhận ra câu hỏi về thể thao. **release – relive:** release /rɪˈlis/ (giải tỏa, thả ra) có i dài ở âm tiết hai; relive /ˌriˈlɪv/ (sống lại, hồi tưởng lại) là từ khác. Ta nói "release stress", không nói "relive stress". **Lỗi hay gặp:** đọc "in my spare time" thành "in my sờ-ba thim", đọc name thành "nem", time thành "tham". Hãy đọc đủ âm /s/ đầu và trượt đủ nguyên âm đôi. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** cụm "in my spare time" được dùng rất nhiều khi nói về sở thích (Hobby), nên đây là cụm cần đọc chuẩn trước tiên. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **release stress** /rɪˈlis strɛs/ (phr, B2) giải tỏa căng thẳng — release /rɪˈlis/. Ví dụ: Listening to music helps me release stress (Nghe nhạc giúp tôi giải tỏa căng thẳng). - **relive** /ˌriˈlɪv/ (v, C1) sống lại, hồi tưởng lại — khác release. Ví dụ: When I look at old photos, I relive my school days (Khi xem ảnh cũ, tôi như sống lại những ngày đi học). - **leave** /liv/ (v, A1): rời khỏi. i dài. Ví dụ: He leaves home at seven every morning (Anh ấy rời nhà lúc bảy giờ mỗi sáng). - **live** /lɪv/ (v, A1): sống. i ngắn. Ví dụ: I live with my grandparents in the countryside (Tôi sống với ông bà ở quê). - **feet** /fit/ (n, A1): bàn chân (số nhiều của foot). i dài. Ví dụ: My feet hurt after the long walk (Chân tôi đau sau chuyến đi bộ dài). - **feed** /fid/ (v, A2): cho ăn. i dài. Ví dụ: I feed my cat twice a day (Tôi cho mèo ăn hai lần một ngày). - **shirt** /ʃərt/ (n, A1): áo sơ mi. âm /ər/ cong lưỡi, khác sheet. Ví dụ: He wore a white shirt to the interview (Anh ấy mặc áo sơ mi trắng đi phỏng vấn). - **sheet** /ʃit/ (n, A2): tờ (giấy); khăn trải giường. i dài. Ví dụ: Please write your answers on this sheet of paper (Hãy viết câu trả lời lên tờ giấy này). - **know** /noʊ/ (v, A1): biết. chữ k câm, âm /oʊ/. Ví dụ: I know a good restaurant near here (Tôi biết một nhà hàng ngon gần đây). - **now** /naʊ/ (adv, A1): bây giờ. âm /aʊ/ gần như "ao". Ví dụ: I'm busy now, but I can call you later (Bây giờ tôi bận, nhưng tôi có thể gọi cho bạn sau). - **sports** /spɔrts/ (n, A1): thể thao. đủ /s/ đầu và cuối, âm /ɔr/ tròn môi; không đọc "pọt". Ví dụ: What sports do you play at school? (Bạn chơi môn thể thao nào ở trường?) - **In my spare time, I usually play badminton with my neighbors.**: Lúc rảnh, tôi thường chơi cầu lông với hàng xóm. (spare /spɛr/, time /taɪm/: đọc đủ âm /s/ và nguyên âm đôi; không đọc "sờ-ba", "thim"). - **My name is Vy, and I live near the river.**: Tên tôi là Vy, và tôi sống gần bờ sông. (name /neɪm/ không đọc "nem"; live /lɪv/ i ngắn, khác leave). ### Phát âm: phụ âm dễ lẫn và từ dễ đọc theo kiểu tiếng Việt (9 mục) #### Các cặp phụ âm hay lẫn **Chữ x thường đọc thành hai âm /ks/, nhưng cũng có thể đọc /ɡz/, như trong example.** Một chữ x mà ra hai âm, nên ex- không đọc "ét". Khi ex- được nhấn thì đọc rõ /ɛks/: extroverted /ˈɛkstrəˌvərtəd/. Trong exciting /ɪkˈsaɪtɪŋ/ và expand /ɪkˈspænd/, ex- không được nhấn và có âm /ks/; trong example /ɪɡˈzæmpl/, ex- có âm /ɡz/. **/v/ khác /w/.** /v/: răng trên chạm nhẹ môi dưới, giống "v" trong "đi về". /w/: tròn môi, không chạm răng. Very, every, everyone đều đọc /v/: như "đi về", không phải "đi wề"; không đọc "wery", "ewery". **/p/ khác /f/.** /p/: hai môi khép lại rồi bật hơi ra. /f/: răng trên chạm môi dưới, hơi thoát ra liên tục. Pets, people, expand có âm /p/; đọc "phet", "fiful", "exfan" thì người nghe không hiểu. Chủ đề là "pets" mà đọc thành /f/ thì cả bài nói khó theo dõi. **/dʒ/ và /tʃ/.** /dʒ/: đầu lưỡi chạm lợi trên rồi bật ra, có rung cổ họng, môi hơi chu. Chữ g đứng trước e, i, y thường đọc /dʒ/: gym /dʒɪm/, energy /ˈɛnərdʒi/, energetic /ˌɛnərˈdʒɛtɪk/ (có ngoại lệ như get, give). Không đọc gym thành "ghim". /tʃ/ giống /dʒ/ nhưng không rung: mature /məˈtʃʊr/ (trưởng thành) khác major /ˈmeɪdʒər/ (ngành học chính). #### Từ trông giống tiếng Việt Một số từ có chữ viết giống tiếng Việt nên dễ bị đọc theo kiểu tiếng Việt. Hãy đọc theo phiên âm tiếng Anh: **chaos** /ˈkeɪˌɑs/ và **chaotic** /keɪˈɑtɪk/: "ch" đọc /k/; không đọc "chao", "chao-tíc". **delta** /ˈdɛltə/: âm /l/ cuối âm tiết đầu đọc rõ (đầu lưỡi chạm lợi trên), không thay bằng /n/ thành "đen-ta". **province** /ˈprɑvəns/: nhấn âm tiết đầu, cuối có âm /ns/; không đọc "pro-vin". **quay** /ki/ (bến tàu, bến thuyền): đọc giống "key"; không đọc như "way". **sophomore** /ˈsɑfˌmɔr/ (sinh viên năm hai, kiểu Mỹ): thường đọc nuốt âm giữa, chỉ còn hai âm tiết. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **chaos** /ˈkeɪˌɑs/ (n, C1) sự hỗn loạn — "ch" đọc /k/; không đọc "chao". Ví dụ: The traffic was in chaos after the heavy rain (Giao thông hỗn loạn sau trận mưa lớn). - **chaotic** /keɪˈɑtɪk/ (adj, B2) hỗn loạn — nhấn âm tiết hai; không đọc "chao-tíc". Ví dụ: The city center is chaotic at rush hour (Trung tâm thành phố hỗn loạn vào giờ cao điểm). - **delta** /ˈdɛltə/ (n, C1) vùng châu thổ, đồng bằng cửa sông — /l/ rõ; không đọc "đen-ta". Ví dụ: Life in the delta depends on the river (Cuộc sống ở vùng châu thổ phụ thuộc vào dòng sông). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **sophomore** /ˈsɑfˌmɔr/ (n, C1) sinh viên năm hai (kiểu Mỹ) — thường đọc hai âm tiết. Ví dụ: My cousin is a sophomore at a university in the city (Em họ tôi là sinh viên năm hai ở một trường đại học trong thành phố). - **extroverted** /ˈɛkstrəˌvərtəd/ (adj, B2): hướng ngoại. x đọc /ks/, không đọc "ét". Ví dụ: My brother is extroverted and loves meeting new people (Anh tôi hướng ngoại và thích gặp người mới). - **very** /ˈvɛri/ (adv, A1): rất. /v/ răng chạm môi; không đọc "wery". Ví dụ: The food at this stall is very cheap (Đồ ăn ở quầy này rất rẻ). - **every** /ˈɛvri/ (det, A1): mỗi, mọi. /v/. Ví dụ: I visit my grandparents every weekend (Tôi thăm ông bà mỗi cuối tuần). - **pets** /pɛts/ (n, A1): thú cưng. /p/ bật hơi; không đọc "phet". Ví dụ: Many families in my street keep pets (Nhiều gia đình trong khu phố tôi nuôi thú cưng). - **people** /ˈpipəl/ (n, A1): người, mọi người. hai âm /p/; không đọc "fiful". Ví dụ: Young people often spend a lot of time online (Người trẻ thường dành nhiều thời gian trên mạng). - **gym** /dʒɪm/ (n, A1): phòng tập thể dục. /dʒ/; không đọc "ghim". Ví dụ: I go to the gym three times a week (Tôi đi tập gym ba lần một tuần). - **quay** /ki/ (n, C1): bến tàu, bến thuyền. đọc như "key"; không đọc "way". Ví dụ: The boats leave the quay at six in the morning (Thuyền rời bến lúc sáu giờ sáng). - **Everyone in my office is very friendly.**: Mọi người ở cơ quan tôi đều rất thân thiện. (every, very đọc /v/; one đọc /w/). - **I'm a mature student, and my major is history.**: Tôi là sinh viên lớn tuổi, và ngành học chính của tôi là lịch sử. (mature /məˈtʃʊr/ khác major /ˈmeɪdʒər/; đọc lẫn hai từ là sai nghĩa). ### Phát âm: đuôi -ful và các từ hay đọc sai (9 mục) #### Đuôi -ful, đuôi -ed và các từ hay đọc sai **Đuôi -ful đọc nhẹ /fəl/,** không đọc thành từ "full" /fʊl/ và không kéo dài thành /ful/. Âm /ə/ rất ngắn, gần như chỉ còn "phờl": helpful, beautiful (không phải "beautifull"), meaningful, careful, stressful. **useful** /ˈjusfəl/: hai âm tiết, nhấn âm đầu. Âm đầu là /ju/ như từ "you", có âm /s/ ở giữa, đuôi -ful đọc nhẹ. Đọc "du-phun" thì người nghe vẫn hiểu, nhưng chưa chuẩn. **Đuôi -ed đọc nhẹ:** tired /ˈtaɪərd/ chỉ có âm /d/ nhẹ ở cuối, không thêm âm tiết; không đọc "thái ợt". **club** /klʌb/: đọc rõ âm /k/ ở đầu (cụm /kl/) và mím môi ở âm /b/ cuối. **campaign** /kæmˈpeɪn/: chữ g câm, không đọc âm /ɡ/ ở cuối; âm đầu là /kæm/, không đọc "com"; nhấn âm tiết hai. **environment** /ɪnˈvaɪrənmənt/: nhấn âm tiết hai. **dictionary** /ˈdɪkʃəˌnɛri/ và **memorable** /ˈmɛmərəbəl/: nhấn âm tiết đầu. **my – mind:** my /maɪ/ chỉ có nguyên âm đôi; mind /maɪnd/ có thêm âm /n/ và /d/ ở cuối. Đừng đọc "my mind" thành "mai mai". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** âm /n/ trong mind làm giọng trầm xuống, nhờ đó người nghe phân biệt được với my. **Đọc đúng các từ có ngay trong đề.** Từ trong đề (ví dụ dictionary, memorable, shirt, very, club) sẽ được bạn nói đi nói lại nhiều lần. Hãy luyện đọc các từ đó trong lúc chuẩn bị, trước khi bắt đầu nói. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **campaign** /kæmˈpeɪn/ (n, B1) chiến dịch — chữ g câm, nhấn âm tiết hai. Ví dụ: Our town started a campaign to reduce plastic bags (Thị trấn chúng tôi phát động chiến dịch giảm túi ni-lông). - **beautiful** /ˈbjutəfəl/ (adj, A1): đẹp. -ful đọc nhẹ, không đọc "beautifull". Ví dụ: There is a beautiful lake near my village (Có một hồ nước đẹp gần làng tôi). - **careful** /ˈkɛrfəl/ (adj, A2): cẩn thận. -ful đọc nhẹ, không đọc như "full". Ví dụ: Be careful when you cross the road (Hãy cẩn thận khi qua đường). - **tired** /ˈtaɪərd/ (adj, A1): mệt. -ed chỉ là âm /d/ nhẹ; không đọc "thái ợt". Ví dụ: I was tired after work, so I went to bed early (Tôi mệt sau giờ làm nên đi ngủ sớm). - **club** /klʌb/ (n, A1): câu lạc bộ. rõ /k/ đầu, mím môi ở /b/ cuối. Ví dụ: I joined the school music club last year (Năm ngoái tôi tham gia câu lạc bộ âm nhạc của trường). - **environment** /ɪnˈvaɪrənmənt/ (n, A2): môi trường. nhấn âm tiết hai. Ví dụ: Everyone should help protect the environment (Mọi người nên chung tay bảo vệ môi trường). - **dictionary** /ˈdɪkʃəˌnɛri/ (n, A1): từ điển. nhấn âm tiết đầu; "-tion" đọc /ʃə/. Ví dụ: I always carry a small dictionary when I travel (Tôi luôn mang theo một cuốn từ điển nhỏ khi đi du lịch). - **mind** /maɪnd/ (n, A2): tâm trí, đầu óc. có /n/ và /d/ cuối; khác my /maɪ/. Ví dụ: Reading before bed helps me clear my mind (Đọc sách trước khi ngủ giúp tôi thư thái đầu óc). - **This app is useful for learning new words.**: Ứng dụng này có ích cho việc học từ mới. (useful /ˈjusfəl/: âm /ju/ như "you", -ful đọc nhẹ; không đọc "du-phun"). - **Be careful, the floor is wet.**: Cẩn thận, sàn nhà đang ướt. (careful /ˈkɛrfəl/: -ful đọc nhẹ, không đọc như từ "full"). ### Phát âm: trọng âm từ (4 mục) #### Trọng âm là gì, vì sao cần sửa Từ có hai âm tiết trở lên luôn có một âm tiết được **nhấn**: âm tiết đó đọc to hơn, dài hơn và rõ hơn các âm tiết còn lại. Trong phiên âm, dấu ˈ đứng ngay trước âm tiết được nhấn: idea /aɪˈdiə/ nhấn âm 2. Dấu ˌ chỉ nhấn phụ, nhẹ hơn: opportunity /ˌɑpərˈtunəti/ nhấn chính ở âm 3. Từ một âm tiết không ghi dấu nhấn. Âm tiết không nhấn thường đọc nhẹ và nhanh, nguyên âm thường thành âm /ə/ ngắn, mờ. Vì vậy **đừng đọc rõ từng âm như tiếng Việt**. Đếm âm tiết theo số nguyên âm nghe được, không theo số chữ nguyên âm viết ra. **Phát âm là một tiêu chí chấm bài nói.** Hãy ưu tiên đọc đúng các từ bạn dùng nhiều và các từ có sẵn trong đề, vì người chấm nghe những từ này nhiều lần. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** sai trọng âm ở một từ lẻ thường không làm mất nhiều điểm, nhưng đọc sai một từ có trong đề, hoặc lặp lại một lỗi nhiều lần như comfortable, thì bị trừ điểm nặng hơn. Lỗi đã được nhắc mà vẫn lặp lại là lỗi cần sửa trước tiên. Mỗi lần học từ mới, xem dấu ˈ trong phiên âm và đọc to từ đó vài lần, nhấn đúng âm tiết. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** từ nào bạn chưa đọc quen thì đổi sang từ cùng nghĩa dễ đọc hơn, ví dụ chưa quen opportunity /ˌɑpərˈtunəti/ thì nói chance /tʃæns/. #### Từ nhấn âm 1 introvert /ˈɪntrəvərt/, extrovert /ˈɛkstrəvərt/, dictionary /ˈdɪkʃəˌnɛri/, memorable /ˈmɛmərəbəl/, confidence /ˈkɑnfədəns/, products /ˈprɑdəkts/, comfortable /ˈkʌmftərbəl/, harmful /ˈhɑrmfəl/. **comfortable** chỉ có **ba âm tiết**, nhấn âm đầu: /ˈkʌmf/ + /tər/ + /bəl/. Không đọc đủ bốn âm "com-for-ta-ble" hay "com-fo-ta-ble", không đọc "com-pho". Anh-Anh đọc /ˈkʌmftəbl/, cũng ba âm tiết. Danh từ comfort /ˈkʌmfərt/ (sự thoải mái) cũng nhấn âm 1: give more comfort. **introvert, extrovert** bắt đầu bằng nguyên âm nên đi với an: I'm an introvert. I'm an extrovert. **confidence** đọc đủ âm giữa /ˈkɑnfədəns/, không nuốt thành "confience". **products** nhấn âm 1 và đọc rõ cụm /kts/ cuối. **research** có hai cách nhấn đều đúng: /ˈrisərtʃ/ (nhấn âm 1, hay gặp khi là danh từ trong tiếng Anh Mỹ) và /rɪˈsərtʃ/ (nhấn âm 2). Chọn một cách và giữ nguyên trong bài nói. Tránh đọc "rì-sớt": cách này mất âm /ər/ cong lưỡi và âm /tʃ/ cuối. #### Từ nhấn âm 2 idea /aɪˈdiə/, photography /fəˈtɑɡrəfi/, maintain /meɪnˈteɪn/, although /ɔlˈðoʊ/, environment /ɪnˈvaɪrənmənt/, requirement /rɪˈkwaɪərmənt/. **idea** có ba âm tiết /aɪ/ + /ˈdi/ + /ə/, nhấn âm 2; âm cuối /ə/ đọc nhẹ; không đọc "ai-đìa". **photography** có bốn âm tiết, nhấn âm 2 /fəˈtɑɡrəfi/; giữ âm /ɡ/, không đọc "pho-to-ra-phy". So sánh: photograph /ˈfoʊtəɡræf/ nhấn âm 1, photographer /fəˈtɑɡrəfər/ nhấn âm 2. **although** /ɔlˈðoʊ/ có âm /l/ và âm /ð/ (đặt đầu lưỡi giữa hai hàm răng), nhấn âm 2; không đọc "on-đô". **environment** nhấn âm 2 /ɪnˈvaɪrənmənt/; phần "ron" đọc lướt /rən/, không nhấn mạnh "…ro-ment" ở cuối. Hay dùng với the: protect the environment. **maintain** nhấn âm 2 /meɪnˈteɪn/; cả hai âm tiết đều có /eɪ/. **requirement** có ba âm tiết, nhấn âm 2 /rɪˈkwaɪərmənt/; động từ require /rɪˈkwaɪər/ có hai âm tiết. Từ nối **nevertheless** /ˌnɛvərðəˈlɛs/ nhấn chính ở âm tiết cuối, không nhấn âm đầu. #### Từ đổi cách đọc theo từ loại Một số từ viết giống nhau nhưng đọc khác khi đổi từ loại: **danh từ thường nhấn âm 1, động từ thường nhấn âm 2.** Đây là xu hướng hay gặp, không phải quy tắc cho mọi từ. **present:** danh từ /ˈprɛzənt/ (món quà; hiện tại) nhấn âm 1; động từ /prɪˈzɛnt/ (trình bày, trao tặng) nhấn âm 2. **product và produce:** danh từ product /ˈprɑdəkt/ (sản phẩm) nhấn âm 1; động từ produce /prəˈdus/ (sản xuất) nhấn âm 2. Đừng đọc products giống produce. **content:** danh từ /ˈkɑntɛnt/ (nội dung) nhấn âm 1, không đọc "cần-ten"; tính từ /kənˈtɛnt/ (hài lòng) nhấn âm 2. **minute:** danh từ /ˈmɪnət/ (phút) nhấn âm 1; tính từ /maɪˈnut/ (rất nhỏ, li ti) nhấn âm 2, âm đầu đọc "mai". **transport:** danh từ /ˈtrænspɔrt/ (giao thông) nhấn âm 1; động từ /trænsˈpɔrt/ (chuyên chở) nhấn âm 2. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **confidence** /ˈkɑnfədəns/ (n, B2) sự tự tin; nhấn âm 1, đọc đủ âm giữa. Ví dụ: Speaking English every day gives me more confidence (Nói tiếng Anh mỗi ngày giúp tôi tự tin hơn). - **idea** /aɪˈdiə/ (n, A1): ý tưởng, ý kiến. nhấn âm 2. Ví dụ: Going to the beach this weekend is a great idea (Đi biển cuối tuần này là một ý tưởng hay). - **present (n)** /ˈprɛzənt/ (n, A1): món quà. nhấn âm 1 (động từ present /prɪˈzɛnt/ nhấn âm 2). Ví dụ: I bought a small present for my grandmother's birthday (Tôi đã mua một món quà nhỏ cho sinh nhật bà tôi). - **minute (adj)** /maɪˈnut/ (adj, C1): rất nhỏ, li ti. nhấn âm 2 (danh từ minute /ˈmɪnət/ là phút). Ví dụ: My new phone already has a few minute scratches on the screen (Điện thoại mới của tôi đã có vài vết xước li ti trên màn hình). - **content** /ˈkɑntɛnt/ (n, B1): nội dung. nhấn âm 1 (tính từ content /kənˈtɛnt/ là hài lòng). Ví dụ: I follow this channel because its content is useful and funny (Tôi theo dõi kênh này vì nội dung của nó hữu ích và vui). ### Phát âm: ngữ điệu (7 mục) #### Đừng đọc từng từ theo thanh điệu tiếng Việt Người Việt hay đọc từ tiếng Anh như có dấu sắc hoặc dấu huyền: music thành "miu-zíc", but thành "bứt", help thành "hét", help people thành "hét-pi-pồ". Đọc như vậy người nghe khó nhận ra từ. Hãy đọc từng từ với giọng **đều hơn**, chỉ làm nổi âm tiết được nhấn: music /ˈmjuzɪk/ nhấn âm 1, âm sau đọc nhẹ; but /bʌt/ và help /hɛlp/ đọc ngắn, giữ âm cuối /t/ và /lp/. Ví dụ: Music helps people relax. **Tiếng Anh vẫn có lên giọng và xuống giọng**, thường theo cụm từ hoặc cả câu, tùy ý người nói muốn nhấn mạnh. Câu trần thuật và câu hỏi có từ để hỏi (What, Where, Why…) thường xuống giọng ở cuối câu. Câu hỏi Yes/No (Do you…? Is it…? Can you…?) thường lên giọng ở cuối câu. #### Ngữ điệu khi liệt kê Khi kể nhiều ý, **lên giọng ở mỗi ý** và **xuống giọng ở ý cuối** đứng sau and. Nhờ đó người nghe biết bạn có bao nhiêu ý và đã kể xong. Ví dụ: Living alone teaches young people independence ↗, time management ↗, and money skills ↘. Một ý gồm hai từ nối bằng and (như "peace and quiet") vẫn là một ý; chỉ xuống giọng ở ý cuối cùng của danh sách. Cách này rất có ích ở Speaking Part 3, khi bạn nêu nhiều lý do, nhiều lợi ích hay nhiều giải pháp liền nhau. - **Do you like music?** /duː juː laɪk ˈmjuːzɪk/: Bạn có thích âm nhạc không? (câu hỏi Yes/No: lên giọng ở cuối câu). - **What kind of music do you like?**: Bạn thích thể loại nhạc nào? (câu hỏi có từ để hỏi: xuống giọng ở cuối câu). - **Music helps people relax.** /ˈmjuːzɪk helps ˈpiːpəl rɪˈlæks/: Âm nhạc giúp mọi người thư giãn. (đọc đều; không đọc "miu-zíc", "hét-pi-pồ"). - **I wanted to go out, but it was raining.**: Tôi muốn ra ngoài nhưng trời đang mưa. (but /bʌt/ đọc ngắn, giữ âm /t/, không đọc "bứt"). - **My hometown has fresh air, friendly people, and delicious food.**: Quê tôi có không khí trong lành, người dân thân thiện và đồ ăn ngon. (lên giọng ở air và people, xuống giọng ở food). - **I enjoy swimming, cycling, and playing badminton.**: Tôi thích bơi, đạp xe và chơi cầu lông. (lên giọng ở swimming và cycling, xuống giọng ở badminton). - **Working from home saves time, reduces stress, and gives people more freedom.**: Làm việc tại nhà tiết kiệm thời gian, giảm căng thẳng và cho mọi người tự do hơn. (ba ý: lên, lên, xuống). ### Phát âm: từ hay đọc sai (17 mục) #### Âm cuối, đuôi -s và chữ không đọc Tiếng Việt ít phụ âm cuối nên người Việt hay bỏ hoặc đổi âm cuối. Hãy **đọc rõ âm cuối**, nhất là -s, -ed, -t: friends /frɛndz/, mentioned /ˈmɛnʃənd/, questions /ˈkwɛstʃənz/, don't /doʊnt/, next week /nɛkst wik/, give us /ɡɪv ʌs/. Đuôi -s, -es sau các âm /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ thêm một âm tiết /əz/: places /ˈpleɪsəz/, disadvantages /ˌdɪsədˈvæntɪdʒəz/, consequences /ˈkɑnsəˌkwɛnsəz/. Sau nguyên âm và phần lớn phụ âm hữu thanh đọc /z/: areas /ˈɛriəz/, injuries /ˈɪndʒəriz/, magazines /ˈmæɡəˌzinz/. Sau /p/, /t/, /k/, /f/ đọc /s/: products /ˈprɑdəkts/. **Chữ viết ra nhưng không đọc:** climbing /ˈklaɪmɪŋ/ (chữ b không đọc; không đọc thành "clamping"), listen /ˈlɪsən/ (chữ t không đọc), hours /ˈaʊərz/ (chữ h không đọc nên nói an hour), know /noʊ/ (chữ k không đọc). clothes /kloʊðz/ hoặc /kloʊz/ chỉ có một âm tiết, không đọc "clo-đờ". #### Nguyên âm dễ lẫn **i ngắn và i dài:** fit /fɪt/ (vừa vặn) đọc ngắn; feet /fit/ (bàn chân) đọc dài và căng hơn. feed /fid/ là cho ăn, cũng có i dài. Trong phiên âm của khóa, /ɪ/ là i ngắn, /i/ là i dài. **Cặp dễ lẫn:** know /noʊ/ (biết) khác now /naʊ/ (bây giờ); next week /nɛkst wik/ khác next walk; help /hɛlp/ khác hit /hɪt/; student /ˈstudənt/ (học sinh, sinh viên) khác studying /ˈstʌdiɪŋ/ (đang học) ở nguyên âm đầu; unwind /ʌnˈwaɪnd/ (thư giãn) đọc "wai", khác wind /wɪnd/ (gió). **because** /bɪˈkɔz/: âm thứ hai đọc gần "co" hoặc "cơ" theo giọng Mỹ, không đọc "bi-câu". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói tự nhiên có thể đọc rút gọn là "cuz". **choose** /tʃuz/ có âm /u/ dài và kết thúc bằng /z/, không đọc gần "chơi". **coat** /koʊt/ (áo khoác) có nguyên âm đôi /oʊ/ và âm cuối /t/. **opera** /ˈɑprə/ hoặc /ˈɑpərə/: nhấn âm đầu; đọc ba âm tiết hoặc lướt còn hai đều được. **style** /staɪl/ và lifestyle /ˈlaɪfˌstaɪl/ kết thúc bằng âm /l/, không đọc như "xì-tai" tiếng Việt. **useful** /ˈjusfəl/ mở đầu bằng âm như "you", không đọc "du-phun". #### Cụm phụ âm, âm r và hậu tố Đọc đủ cụm phụ âm đầu: credit /ˈkrɛdət/ (giữ /kr/, không đọc "re-dit"), create /kriˈeɪt/ (hai âm tiết, nhấn âm 2), truly /ˈtruli/, traffic /ˈtræfɪk/, instrument /ˈɪnstrəmənt/. Âm /ər/ đọc cong lưỡi: shirt /ʃərt/, purchase /ˈpərtʃəs/, personality /ˌpərsəˈnæləti/, favorite /ˈfeɪvərət/ (Anh-Anh viết favourite). personality nhấn âm 3, viết một chữ l, không đọc "personal-lity". Hậu tố đọc nhẹ: meaningful /ˈminɪŋfəl/ (không đọc "meaning-full"), suitable /ˈsutəbəl/ (không đọc "suit-table"), comfortable /ˈkʌmftərbəl/. Khi thêm hậu tố, nguyên âm có thể đổi: child /tʃaɪld/, children /ˈtʃɪldrən/, childhood /ˈtʃaɪldˌhʊd/ (đọc đủ phần "hood"). **Từ khác hay đọc sai:** lesson /ˈlɛsən/ (hai âm tiết, không đọc "lession"); channel /ˈtʃænəl/ (không đọc "chờ-neo" như tên thương hiệu); public /ˈpʌblɪk/ (đọc "pub" + "lic"); passage /ˈpæsɪdʒ/; digital /ˈdɪdʒətəl/; reason /ˈrizən/ (không đọc "re-zen"; several reasons); serious /ˈsɪriəs/; accessory /əkˈsɛsəri/; immune system /ɪˈmjun ˈsɪstəm/; diabetes /ˌdaɪəˈbitiz/; finally /ˈfaɪnəli/. #### Từ nối hay đọc sai Từ nối xuất hiện nhiều lần trong bài nói nên đọc sai rất dễ bị nhận ra. Hãy luyện cho trôi chảy: in addition /ɪn əˈdɪʃən/ (nối thành "i-nə-ĐI-shən", nhấn "di"), for instance /fər ˈɪnstəns/ (không đọc thành "intend"), such as /ˈsʌtʃ æz/, especially /ɪˈspɛʃəli/, instead of /ɪnˈstɛd ʌv/ (nối âm "in-STE-dəv"), finally /ˈfaɪnəli/ (ba âm tiết, nhấn âm 1), in conclusion /ɪn kənˈkluʒən/ (nhấn "clu"), although /ɔlˈðoʊ/, nevertheless /ˌnɛvərðəˈlɛs/. #### Luyện đọc theo chủ đề Trước khi nói về một chủ đề, **đọc to danh sách từ khóa của chủ đề đó**, kiểm phiên âm từng từ, sửa từ đọc sai rồi mới trả lời. Nhiều từ dưới đây là từ khóa hay có trong đề Speaking. **Mua sắm, giải trí:** products, purchase, entertainment, magazines, content, channel, accessory, present, shirt, a bunch of flowers /ə bʌntʃ əv ˈflaʊərz/, opera, appreciate /əˈpriʃiˌeɪt/, share /ʃɛr/. **Học tập, công việc:** lesson, dictionary, research, passage, mentioned, questions, career, credit, digital, student, studying, club /klʌb/, instrument, idea, photography, opportunity. **Sức khỏe, lối sống:** lifestyle, unwind, immune system, diabetes, injuries, serious, consequences, comfort, comfortable, climbing, the environment, harmful. **Nơi sống, đi lại:** places, areas, transport, traffic congestion /ˈtræfɪk kənˈdʒɛstʃən/ kẹt xe (ùn tắc), convenient /kənˈvinjənt/, familiar /fəˈmɪljər/, decorated /ˈdɛkəˌreɪtəd/, recently /ˈrisəntli/, listen. **Con người, ký ức:** personality, introvert, extrovert, confidence, friends, childhood, favorite, memorable, age /eɪdʒ/, meaningful, truly, clothes, coat. - **climbing** /ˈklaɪmɪŋ/ (n, A2): môn leo núi, việc leo trèo. chữ b không đọc. Ví dụ: We went climbing in the mountains last summer (Mùa hè năm ngoái chúng tôi đi leo núi). - **listen** /ˈlɪsən/ (v, A1): nghe. chữ t không đọc. Ví dụ: I listen to music on the bus every morning (Sáng nào tôi cũng nghe nhạc trên xe buýt). - **hour** /ˈaʊər/ (n, A1): giờ, tiếng đồng hồ. chữ h không đọc nên đi với an. Ví dụ: It takes an hour to get to my office by bus (Đi xe buýt tới văn phòng của tôi mất một tiếng). - **channel** /ˈtʃænəl/ (n, B1): kênh truyền hình, kênh video. nhấn âm 1. Ví dụ: My favorite cooking channel posts a new video every Friday (Kênh nấu ăn tôi yêu thích đăng video mới vào mỗi thứ Sáu). - **lesson** /ˈlɛsən/ (n, A1): bài học, buổi học. hai âm tiết. Ví dụ: I have a piano lesson every Saturday morning (Sáng thứ Bảy nào tôi cũng có một buổi học đàn piano). - **purchase** /ˈpərtʃəs/ (n, v, B2): việc mua, món hàng đã mua (n); mua (v). nhấn âm 1. Ví dụ: You can return your purchase within seven days (Bạn có thể trả lại món hàng đã mua trong vòng bảy ngày). - **entertainment** /ˌɛntərˈteɪnmənt/ (n, B1): sự giải trí. nhấn âm 3. Ví dụ: Watching films at home is my favorite form of entertainment (Xem phim ở nhà là hình thức giải trí tôi thích nhất). - **familiar** /fəˈmɪljər/ (adj, B1): quen thuộc. nhấn âm 2. Ví dụ: This song sounds familiar, but I can't remember its name (Bài hát này nghe quen nhưng tôi không nhớ tên của nó). - **instrument** /ˈɪnstrəmənt/ (n, A2): nhạc cụ; dụng cụ. nhấn âm 1. Ví dụ: I would like to learn a musical instrument, like the guitar (Tôi muốn học một loại nhạc cụ, chẳng hạn như đàn ghi-ta). - **favorite** /ˈfeɪvərət/ (adj, n, A1): yêu thích nhất (adj); người, vật được yêu thích nhất (n). Anh-Anh viết favourite; nhấn âm 1. Ví dụ: Pho is my favorite breakfast (Phở là món ăn sáng tôi thích nhất). - **accessory** /əkˈsɛsəri/ (n, C1): phụ kiện. nhấn âm 2. Ví dụ: A phone case is a cheap but useful accessory (Ốp điện thoại là một phụ kiện rẻ nhưng hữu ích). - **coat** /koʊt/ (n, A1): áo khoác. nguyên âm đôi /oʊ/. Ví dụ: Bring a warm coat because the nights in the mountains are cold (Hãy mang áo khoác ấm vì ban đêm trên núi lạnh). - **I'll see you next week.**: Hẹn gặp bạn tuần sau. (next week /nɛkst wik/: đọc rõ /kst/, không đọc thành "next walk"). - **I don't know the answer.** /aɪ doʊnt noʊ ðə ˈænsər/: Tôi không biết câu trả lời. (know /noʊ/ khác now /naʊ/; don't đọc rõ âm /t/). - **These shoes don't fit my feet.**: Đôi giày này không vừa chân tôi. (fit /fɪt/ i ngắn; feet /fit/ i dài). - **She is a student, and she is studying law.**: Bạn ấy là sinh viên và đang học luật. (student /ˈstudənt/ khác studying /ˈstʌdiɪŋ/). - **I need a few hours to unwind after work.**: Tôi cần vài tiếng để thư giãn sau giờ làm. (hours không đọc chữ h; unwind đọc /ʌnˈwaɪnd/, phần -wind không đọc như wind là gió). ## Ngữ pháp & cấu tạo từ (551 mục) ### Từ nối và cụm khung (21 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **Nevertheless** /ˌnɛvərðəˈlɛs/ (adv, B2) dù vậy, tuy thế mà. Ví dụ: It was raining. Nevertheless, we went out (Trời đang mưa. Dù vậy, chúng tôi vẫn ra ngoài). - **First of all / Firstly** /fərst əv ɔl; ˈfərstli/ (phr): trước hết, đầu tiên (mở ý thứ nhất). Ví dụ: First of all, online learning saves time (Trước hết, học trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian). - **Secondly** /ˈsɛkəndli/ (adv, C1): thứ hai là (mở ý thứ hai). Ví dụ: Secondly, it is cheaper than face-to-face classes (Thứ hai, hình thức này rẻ hơn các lớp học trực tiếp). - **Finally / Lastly** /ˈfaɪnəli; ˈlæstli/ (adv, A2): cuối cùng là. Ví dụ: Finally, it helps us make new friends (Cuối cùng, điều này giúp chúng ta kết bạn mới). - **Furthermore / Moreover** /ˈfərðərmɔr; mɔrˈoʊvər/ (adv, B2): hơn thế nữa (thêm ý cùng chiều). Ví dụ: Furthermore, public transport reduces air pollution (Hơn nữa, phương tiện giao thông công cộng giúp giảm ô nhiễm không khí). - **In addition / Besides** /ɪn əˈdɪʃən; bɪˈsaɪdz/ (adv): ngoài ra, bên cạnh đó (trước danh từ dùng in addition to / besides). Ví dụ: In addition, the city has many green parks (Ngoài ra, thành phố có nhiều công viên xanh). - **However** /haʊˈɛvər/ (adv, A1): tuy nhiên (chuyển sang ý ngược lại). Ví dụ: The job is well-paid. However, it is very stressful (Công việc này được trả lương cao. Tuy nhiên, nó rất căng thẳng). - **On the other hand** /ɑn ðə ˈʌðər hænd/ (phr): mặt khác (so sánh hai mặt). Ví dụ: On the other hand, living in the city is expensive (Mặt khác, sống ở thành phố thì tốn kém). - **Although / Even though** /ɔlˈðoʊ; ˈivən ðoʊ/ (conj, A2): mặc dù (+ mệnh đề S + V). Ví dụ: Although it was cold, we went swimming (Mặc dù trời lạnh, chúng tôi vẫn đi bơi). - **Despite / In spite of** /dɪˈspaɪt; ɪn spaɪt ʌv/ (prep, B1): mặc dù, bất chấp (+ danh từ / V-ing). Ví dụ: Despite the cold weather, we went swimming (Bất chấp thời tiết lạnh, chúng tôi vẫn đi bơi). - **Therefore / As a result** /ˈðɛrfɔr; əz ə rɪˈzʌlt/ (adv, B1): vì vậy, do đó (nêu kết quả). Ví dụ: He missed the bus. Therefore, he was late (Anh ấy lỡ chuyến xe buýt. Vì vậy, anh ấy đến trễ). - **because of / due to** /bɪˈkɔz ʌv; du tu/ (prep): bởi vì, do (+ cụm danh từ). Ví dụ: The flight was delayed because of the storm (Chuyến bay bị hoãn vì cơn bão). - **in order to / so as to** /ɪn ˈɔrdər tu; soʊ əz tu/ (phr): để mà (+ động từ nguyên mẫu). Ví dụ: I get up early in order to avoid traffic jams (Tôi dậy sớm để tránh kẹt xe (ùn tắc)). - **For example / For instance** /fər ɪɡˈzæmpəl; fər ˈɪnstəns/ (phr): ví dụ là. Ví dụ: For example, many workers now study online (Ví dụ, hiện nay nhiều người đi làm học trực tuyến). - **such as** /sʌtʃ æz/ (phr): chẳng hạn như (liệt kê danh từ). Ví dụ: I enjoy outdoor activities such as camping and cycling (Tôi thích các hoạt động ngoài trời như cắm trại và đạp xe). - **In my opinion** /ɪn maɪ əˈpɪnjən/ (phr): theo ý kiến của tôi. Ví dụ: In my opinion, homework is necessary (Theo tôi, bài tập về nhà là cần thiết). - **Personally, I believe that** /ˈpərsənəli aɪ bɪˈliv ðæt/ (phr): cá nhân tôi tin rằng. Ví dụ: Personally, I believe that reading is very useful (Cá nhân tôi tin rằng việc đọc sách rất hữu ích). - **It is undeniable that** /ɪt ɪz ˌʌndɪˈnaɪəbəl ðæt/ (phr): không thể phủ nhận rằng. Ví dụ: It is undeniable that the Internet has changed our lives (Không thể phủ nhận rằng Internet đã thay đổi cuộc sống của chúng ta). - **play an important role in** /pleɪ ən ɪmˈpɔrtənt roʊl ɪn/ (phr): đóng vai trò quan trọng trong. Ví dụ: Teachers play an important role in children's lives (Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của trẻ em). - **In conclusion / To sum up** /ɪn kənˈkluʒən; tə sʌm ʌp/ (phr): tóm lại, kết luận lại (mở đoạn kết). Ví dụ: In conclusion, both options have good points (Tóm lại, cả hai lựa chọn đều có những điểm tốt). - **In short** /ɪn ʃɔrt/ (phr): nói ngắn gọn là. Ví dụ: In short, the plan is cheap and safe (Nói ngắn gọn, kế hoạch này ít tốn kém và an toàn). - **I am writing this letter to** /aɪ æm ˈraɪtɪŋ ðɪs ˈlɛtər tu/ (phr): tôi viết thư này để. Ví dụ: I am writing this letter to thank you for your help (Tôi viết lá thư này để cảm ơn bạn đã giúp đỡ tôi). ### Giới từ cố định (4 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be good at** /bi ɡʊd æt/ (phr) giỏi về. Ví dụ: She is good at communicating in English (Cô ấy giỏi giao tiếp bằng tiếng Anh). - **be bad at** /bi bæd æt/ (phr) kém về. Ví dụ: I am bad at math (Tôi học toán kém). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be keen on; be fond of** /bi kin ɑn; bi fɑnd ʌv/ (phr) rất thích, mê. Ví dụ: I am keen on playing badminton (Tôi rất thích chơi cầu lông). - **be famous for** /bi ˈfeɪməs fɔr/ (phr) nổi tiếng về. Ví dụ: My hometown is famous for its rice noodles (Quê tôi nổi tiếng với các món bún). - **be responsible for** /bi riˈspɑnsəbəl fɔr/ (phr) chịu trách nhiệm về. Ví dụ: Parents are responsible for their children's safety (Cha mẹ chịu trách nhiệm về sự an toàn của con mình). - **be beneficial to** /bi ˌbɛnəˈfɪʃəl tu/ (phr) có lợi cho. Ví dụ: Fresh air is beneficial to our health (Không khí trong lành có lợi cho sức khỏe của chúng ta). - **be harmful to** /bi ˈhɑrmfəl tu/ (phr) có hại cho. Ví dụ: Smoking is harmful to our lungs (Hút thuốc có hại cho phổi của chúng ta). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be afraid of** /bi əˈfreɪd ʌv/ (phr) sợ. Ví dụ: My son is afraid of dogs (Con trai tôi sợ chó). - **be worried about** /bi ˈwərid əˈbaʊt/ (phr) lo lắng về. Ví dụ: I am worried about the coming exam (Tôi lo lắng về kỳ thi sắp tới). - **take care of; look after** /teɪk kɛr ʌv; lʊk ˈæftər/ (phr) chăm sóc. Ví dụ: She takes care of her grandmother (Cô ấy chăm sóc bà của mình). - **be interested in** /bi ˈɪntrəstɪd ɪn/ (phr): quan tâm, thích. Ví dụ: Many young people are interested in technology (Nhiều người trẻ quan tâm đến công nghệ). - **be different from** /bi ˈdɪfərənt frʌm/ (phr): khác với. Ví dụ: City life is different from country life (Cuộc sống ở thành phố khác với cuộc sống ở nông thôn). - **be similar to** /bi ˈsɪmələr tu/ (phr): giống với. Ví dụ: My bag is similar to yours (Cái túi của tôi giống với cái túi của bạn). - **look forward to** /lʊk ˈfɔrwərd tu/ (phr): mong chờ (+ V-ing). Ví dụ: I look forward to meeting you (Tôi mong được gặp bạn). ### Động từ bất quy tắc (35 mục) - **go went gone** /ɡoʊ – wɛnt – ɡɔn/ (v, A1): đi. Ví dụ: I went to Da Nang last summer (Tôi đã đi Đà Nẵng vào mùa hè năm ngoái). - **come came come** /kʌm – keɪm – kʌm/ (v, A1): đến. Ví dụ: She came home late yesterday (Hôm qua cô ấy về nhà trễ). - **do did done** /du – dɪd – dʌn/ (v, A1): làm (việc, bài tập). Ví dụ: Have you done your homework? (Bạn đã làm bài tập về nhà chưa?). - **make made made** /meɪk – meɪd – meɪd/ (v, A1): làm ra, tạo ra. Ví dụ: My mother made a cake for me (Mẹ tôi đã làm một cái bánh cho tôi). - **have had had** /hæv – hæd – hæd/ (v, A1): có; ăn, uống; trải qua. Ví dụ: We had a great time at the party (Chúng tôi đã có khoảng thời gian rất vui tại buổi tiệc). - **get got got** /ɡɛt – ɡɑt – ɡɑt/ (v, A1): nhận được; trở nên. Ví dụ: I got your email this morning (Sáng nay tôi đã nhận được email của bạn). - **give gave given** /ɡɪv – ɡeɪv – ˈɡɪvən/ (v, A1): cho, đưa. Ví dụ: He gave me a book for my birthday (Anh ấy đã tặng tôi một cuốn sách nhân dịp sinh nhật). - **take took taken** /teɪk – tʊk – ˈteɪkən/ (v, A1): cầm, lấy; mất (thời gian). Ví dụ: The trip took three hours (Chuyến đi mất ba tiếng). - **see saw seen** /si – sɔ – sin/ (v, A1): nhìn thấy. Ví dụ: I have never seen snow (Tôi chưa bao giờ thấy tuyết). - **eat ate eaten** /it – eɪt – ˈitən/ (v, A1): ăn. Ví dụ: We ate pho for breakfast (Chúng tôi đã ăn phở vào bữa sáng). - **drink drank drunk** /drɪŋk – dræŋk – drʌŋk/ (v, A1): uống. Ví dụ: He drank a glass of milk (Anh ấy đã uống một ly sữa). - **write wrote written** /raɪt – roʊt – ˈrɪtən/ (v, A1): viết. Ví dụ: I have written three emails today (Hôm nay tôi đã viết ba email). - **read read read** /rid – rɛd – rɛd/ (v, A1): đọc. Ví dụ: I read an interesting article last night (Tối qua tôi đã đọc một bài báo thú vị). - **speak spoke spoken** /spik – spoʊk – ˈspoʊkən/ (v, A1): nói (một ngôn ngữ), phát biểu. Ví dụ: She spoke English very well (Cô ấy đã nói tiếng Anh rất giỏi). - **tell told told** /tɛl – toʊld – toʊld/ (v, A1): kể, bảo (ai). Ví dụ: He told me the good news (Anh ấy đã báo cho tôi tin vui). - **say said said** /seɪ – sɛd – sɛd/ (v, A1): nói (ra lời). Ví dụ: She said that she was tired (Cô ấy nói rằng mình mệt). - **think thought thought** /θɪŋk – θɔt – θɔt/ (v, A1): nghĩ. Ví dụ: I thought the test was easy (Tôi đã nghĩ bài kiểm tra dễ). - **buy bought bought** /baɪ – bɔt – bɔt/ (v, A1): mua. Ví dụ: I bought a new phone last week (Tuần trước tôi đã mua một chiếc điện thoại mới). - **bring brought brought** /brɪŋ – brɔt – brɔt/ (v, A1): mang đến. Ví dụ: Please bring your ID card (Vui lòng mang theo giấy tờ tùy thân của bạn). - **teach taught taught** /titʃ – tɔt – tɔt/ (v, A1): dạy. Ví dụ: Mr. Nam taught me English (Thầy Nam đã dạy tôi tiếng Anh). - **feel felt felt** /fil – fɛlt – fɛlt/ (v, A1): cảm thấy. Ví dụ: I felt nervous before the interview (Tôi cảm thấy hồi hộp trước buổi phỏng vấn). - **find found found** /faɪnd – faʊnd – faʊnd/ (v, A1): tìm thấy. Ví dụ: I found my keys under the sofa (Tôi đã tìm thấy chùm chìa khóa của mình dưới ghế sofa). - **forget forgot forgotten** /fərˈɡɛt – fərˈɡɑt – fərˈɡɑtən/ (v, A1): quên. Ví dụ: I have forgotten her name (Tôi đã quên tên cô ấy rồi). - **know knew known** /noʊ – nu – noʊn/ (v, A1): biết; quen biết. Ví dụ: I have known him for ten years (Tôi đã quen anh ấy mười năm rồi). - **meet met met** /mit – mɛt – mɛt/ (v, A1): gặp. Ví dụ: We met at a conference (Chúng tôi đã gặp nhau tại một hội nghị). - **pay paid paid** /peɪ – peɪd – peɪd/ (v, A1): trả tiền. Ví dụ: I paid for the tickets online (Tôi đã thanh toán tiền vé trực tuyến). - **put put put** /pʊt – pʊt – pʊt/ (v, A1): đặt, để. Ví dụ: She put the keys on the table (Cô ấy đã đặt chùm chìa khóa lên bàn). - **send sent sent** /sɛnd – sɛnt – sɛnt/ (v, A1): gửi. Ví dụ: I sent you a message (Tôi đã gửi cho bạn một tin nhắn). - **spend spent spent** /spɛnd – spɛnt – spɛnt/ (v, A1): tiêu (tiền), dành (thời gian). Ví dụ: We spent two days in Hue (Chúng tôi đã ở Huế hai ngày). - **cost cost cost** /kɔst – kɔst – kɔst/ (v, A1): có giá là. Ví dụ: The tickets cost 200,000 dong (Những chiếc vé có giá 200.000 đồng). - **leave left left** /liv – lɛft – lɛft/ (v, A1): rời đi; để lại. Ví dụ: The train left at 7 o'clock (Chuyến xe lửa đã khởi hành lúc 7 giờ). - **begin began begun** /bɪˈɡɪn – bɪˈɡæn – bɪˈɡʌn/ (v, A1): bắt đầu. Ví dụ: The class began at 8 a.m. (Lớp học đã bắt đầu lúc 8 giờ sáng). - **become became become** /bɪˈkʌm – bɪˈkeɪm – bɪˈkʌm/ (v, A1): trở thành. Ví dụ: She became a doctor (Cô ấy đã trở thành bác sĩ). - **understand understood understood** /ˌʌndərˈstænd – ˌʌndərˈstʊd – ˌʌndərˈstʊd/ (v, A1): hiểu. Ví dụ: I understood the lesson (Tôi đã hiểu bài học). - **choose chose chosen** /tʃuz – tʃoʊz – ˈtʃoʊzən/ (v, A1): chọn. Ví dụ: I chose the cheapest option (Tôi đã chọn phương án rẻ nhất). ### Lỗi hay sai (13 mục) - **Fast food has a negative effect on our health.**: Đồ ăn nhanh có tác động xấu đến sức khỏe. (effect là danh từ, đi với on). - **Fast food negatively affects our health.**: Đồ ăn nhanh ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. (affect là động từ). - **Smoking is harmful to the environment.**: Hút thuốc có hại cho môi trường. (harmful đi với to). - **I was late because the traffic was heavy.**: Tôi đến trễ vì kẹt xe (ùn tắc). (because + mệnh đề S + V). - **I was late because of the heavy traffic.**: Tôi đến trễ vì xe cộ đông đúc. (because of + cụm danh từ). - **Because it was raining, we stayed at home.**: Vì trời mưa nên chúng tôi ở nhà. (đã có because thì không thêm so). - **You should study harder.** /juː ʃʊd ˈstʌdi ˈhɑːrdər/: Bạn nên học chăm hơn. (sau should là động từ nguyên mẫu). - **I look forward to meeting you.**: Tôi mong được gặp bạn. (look forward to + V-ing). - **She gave me some useful advice.**: Cô ấy cho tôi vài lời khuyên hữu ích. (advice không thêm -s). - **I have a lot of work today.**: Hôm nay tôi có nhiều việc. (work không đếm được). - **This city is bigger than my hometown.**: Thành phố này lớn hơn quê tôi. (tính từ ngắn thêm -er, không dùng more). - **It is a quarter to five.**: Bây giờ là 4 giờ 45 (5 giờ thiếu 15). - **It is a quarter past five.**: Bây giờ là 5 giờ 15 (5:15). ### Câu ghép và liên từ đẳng lập (16 mục) #### Câu ghép là gì **Câu ghép (compound sentence)** gồm ít nhất hai mệnh đề độc lập, có thể nối bằng **dấu phẩy và một liên từ đẳng lập** hoặc bằng dấu chấm phẩy. Mỗi vế là một mệnh đề, có chủ ngữ và động từ riêng. **Khung:** S1 + V1, (and / but / or / so / for / nor / yet) S2 + V2. Ví dụ: Lan likes tea, but her brother prefers coffee. (Lan thích trà, nhưng anh trai Lan thích cà phê hơn.) **Nhớ đặt dấu phẩy trước liên từ.** Nếu vế sau thiếu chủ ngữ hoặc thiếu động từ thì câu đó chưa phải câu ghép. #### Nghĩa của bảy liên từ đẳng lập **and** = và: nối hai ý tương đồng. **but / yet** = nhưng: nối hai ý tương phản. yet đồng nghĩa với but. **or** = hoặc: nêu lựa chọn hoặc thay thế. Khi vế sau nói điều sẽ xảy ra nếu không làm việc ở vế trước, or mang nghĩa **"nếu không thì"**: You should leave now, or you will miss the bus. (Bạn nên đi ngay, nếu không thì bạn sẽ lỡ chuyến xe buýt.) **so** = vì vậy: nguyên nhân đứng trước, **kết quả đứng sau**. **for** = bởi vì: kết quả đứng trước, **lý do đứng sau**. **nor**: nối hai câu đều mang nghĩa phủ định. **so và for ngược chiều nhau.** "It rained, so we stayed home." (Trời mưa, vì vậy chúng tôi ở nhà.) và "We stayed home, for it rained." (Chúng tôi ở nhà, bởi vì trời mưa.) Đổi so sang for thì phải đổi chỗ hai vế. #### Đảo ngữ sau nor Câu dùng nor để nối hai vế thì **vế trước thường mang nghĩa phủ định**, chẳng hạn có not hoặc never. Ở vế sau, **trợ động từ đứng trước chủ ngữ** và **bỏ not**, vì nor đã mang nghĩa phủ định. **Khung:** S1 + aux + not + V1, nor + aux + S2 + V2. Ví dụ: Minh can't swim, nor can he ride a bike. (Minh không biết bơi, cũng không biết đi xe đạp.) Chọn trợ động từ ở vế sau cho phù hợp với chủ ngữ, thì và ý của vế đó: She doesn't swim, nor can he. **Lỗi hay gặp:** viết "nor he can ride…" (quên đảo) hoặc "nor can't he…" (giữ not). **Mẹo nhận biết:** khi vế trước mang nghĩa phủ định và vế sau bổ sung một ý phủ định khác, có thể dùng nor; sau nor, trợ động từ đứng trước chủ ngữ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **clause** /klɔz/ (n, B1) mệnh đề (có chủ ngữ và động từ). Ví dụ: Each clause in a compound sentence has its own subject and verb (Mỗi mệnh đề trong câu ghép có chủ ngữ và động từ riêng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **auxiliary verb** /ɔɡˈzɪljəri vərb/ (n, B2) trợ động từ (do, does, did, can, will, have…). Ví dụ: After nor, the auxiliary verb comes before the subject (Sau nor, trợ động từ đứng trước chủ ngữ). - **compound sentence** /ˈkɑmpaʊnd ˈsɛntəns/ (n, B2): câu ghép (hai hay nhiều mệnh đề độc lập, thường nối bằng dấu phẩy và liên từ). Ví dụ: "I was tired, so I went to bed early" is a compound sentence (Câu "Tôi mệt, vì vậy tôi đi ngủ sớm" là một câu ghép). - **simple sentence** /ˈsɪmpəl ˈsɛntəns/ (n, B1): câu đơn (một mệnh đề độc lập). Ví dụ: "My brother plays football" is a simple sentence (Câu "Anh tôi chơi bóng đá" là một câu đơn). - **coordinating conjunction** /koʊˈɔrdnˌeɪtɪŋ kənˈdʒʌŋkʃən/ (n, C1): liên từ đẳng lập (and, but, or, so, for, nor, yet). Ví dụ: Put a comma before the coordinating conjunction when it joins two independent clauses (Hãy đặt dấu phẩy trước liên từ đẳng lập khi nó nối hai mệnh đề độc lập). - **comma** /ˈkɑmə/ (n, B1): dấu phẩy. Ví dụ: Use a comma between the two clauses (Hãy dùng dấu phẩy giữa hai mệnh đề). - **and** /ænd/ (conj, A1): và (nối hai ý tương đồng). Ví dụ: The hotel is clean, and the staff are polite (Khách sạn sạch sẽ, và nhân viên lịch sự). - **but** /bʌt/ (conj, A1): nhưng (nối hai ý tương phản). Ví dụ: The phone is cheap, but the battery is weak (Điện thoại rẻ, nhưng pin yếu). - **yet** /jɛt/ (conj, B2): nhưng, vậy mà (đồng nghĩa với but). Ví dụ: He trained every day, yet he lost the race (Anh ấy tập luyện mỗi ngày, vậy mà anh ấy vẫn thua cuộc đua). - **or** /ɔr/ (conj, A1): hoặc; nếu không thì. Ví dụ: We can eat at home, or we can go out for pizza (Chúng ta có thể ăn ở nhà, hoặc chúng ta có thể ra ngoài ăn pizza). - **so** /soʊ/ (conj, A1): vì vậy (nguyên nhân → kết quả). Ví dụ: The shop was closed, so we went home (Cửa hàng đã đóng cửa, vì vậy chúng tôi về nhà). - **for** /fɔr/ (conj, A2): bởi vì (kết quả → lý do đứng sau). Ví dụ: She took a taxi, for the last bus had left (Chị ấy đi taxi, bởi vì chuyến xe buýt cuối cùng đã chạy rồi). - **nor** /nɔr/ (conj, B1): cũng không (nối hai vế phủ định, đảo trợ động từ). Ví dụ: I don't eat fish, nor do I eat shrimp (Tôi không ăn cá, cũng không ăn tôm). - **S1 + V1, (and / but / or / so / for / nor / yet) S2 + V2.**: Khung câu ghép: hai mệnh đề nối bằng dấu phẩy và một liên từ đẳng lập. (nhớ dấu phẩy trước liên từ). - **S1 + aux + not + V1, nor + aux + S2 + V2.**: Khung câu với nor: vế trước phủ định, vế sau đảo trợ động từ lên trước chủ ngữ và bỏ not. - **She didn't finish her homework, nor did she clean her room.**: Chị ấy không làm xong bài tập về nhà, cũng không dọn phòng. (didn't → did đứng trước she). - **We won't take a taxi, nor will we drive.**: Chúng tôi sẽ không đi taxi, cũng không lái xe. (won't → will đứng trước we). - **My uncle isn't rich, nor is he famous.**: Chú tôi không giàu, cũng không nổi tiếng. (isn't → is đứng trước he; không viết "nor he is"). ### Thì của động từ: hiện tại, quá khứ, hoàn thành (14 mục) #### Vì sao phải ôn thì Trong phần Viết (thư ở Task 1, bài luận ở Task 2), mỗi câu đều cần động từ chia đúng thì và đúng với chủ ngữ. Hãy tự ôn công thức các thì dưới đây, và khi viết xong thì đọc lại để kiểm từng động từ. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** thì là một trong những điểm quan trọng nhất của phần Viết; chia sai thì hoặc chia sai động từ với chủ ngữ là lỗi dễ bị trừ điểm khi đi thi. #### Năm thì và một động từ khiếm khuyết hay dùng **Hiện tại đơn:** S + V (thêm s/es khi chủ ngữ là ngôi ba số ít: Minh likes…, Minh doesn't like…). Dùng cho thói quen, việc thường xảy ra, trạng thái và sự thật. Hay đi với always, usually, often, sometimes, never, every day, twice a week. **Hiện tại tiếp diễn:** S + am/is/are + V-ing. Dùng cho việc đang xảy ra lúc nói hoặc tình huống tạm thời. Hay đi với now, right now, at the moment, this week. **Quá khứ đơn:** S + V2/-ed. Mọi chủ ngữ, số ít hay số nhiều, dùng chung một dạng: I visited, they visited, my sister visited. Dùng cho việc đã xong trong quá khứ. Dấu hiệu: yesterday, last week, two years ago, in 2020. Riêng to be có hai dạng: was (I, he, she, it) và were (you, we, they). **Tương lai đơn:** will + V nguyên mẫu, dùng chung cho mọi chủ ngữ: The festival will take place next month. **Hiện tại hoàn thành:** has/have + V3/-ed (has đi với ngôi ba số ít). Dùng cho việc bắt đầu trong quá khứ và kéo dài tới nay, hoặc việc đã xảy ra mà không nói rõ lúc nào. Hay đi với for, since, already, just, yet, ever, never, over the past few years. Khi nói rõ thời điểm trong quá khứ (yesterday, last year) thì dùng quá khứ đơn, không dùng hiện tại hoàn thành. Sau I've, we've, he's (= he has) trong thì hiện tại hoàn thành là V3/-ed, kể cả been là V3 của to be: I've been busy. **may + V nguyên mẫu:** may là động từ khiếm khuyết, nghĩa là "có thể" (khả năng) hoặc "được phép". Sau may, cũng như sau can, can't, will, should, là V nguyên mẫu: không thêm s, không thêm -ed (It may rain; I can't attend). #### Kể chuyện bằng quá khứ đơn Khi kể việc đã xảy ra (một kỷ niệm thơ ấu, một chuyến đi, một câu chuyện), hãy dùng quá khứ đơn cho các sự việc đã kết thúc; có thể dùng thì khác khi ý nghĩa yêu cầu, ví dụ I visited Hue, and I still remember the trip. Câu hỏi ở quá khứ thì câu trả lời cũng ở quá khứ: Did you enjoy your childhood? – Yes, I did. **Lỗi hay gặp:** đang kể kỷ niệm thì quay về hiện tại, ví dụ "I am a carefree child and I get a lot of love". Hãy giữ quá khứ: I was a carefree child and got a lot of love. **Nhận ra V2, V3 khi nghe.** Bài nghe kể chuyện cũng dùng quá khứ đơn (I played, I planned). Từ nghe được có thể ở dạng V2 hoặc V3; bạn phải nhận ra nguyên mẫu để hiểu nghĩa: broke, broken là của break (làm vỡ, làm hư); bought là của buy (mua); thought là của think (nghĩ). Ví dụ: "My bike is broken" có broken là V3 của break; "What have you bought for dinner?" có bought là V3 của buy. Bảng V1 – V2 – V3 đã có trong phần Động từ bất quy tắc của khóa (buy bought bought, think thought thought…). Nhóm này chỉ thêm vài động từ hay gặp trong bài nghe. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **over the past few years** /ˈoʊvər ðə pæst fju jɪrz/ (phr, B1) trong vài năm qua (dấu hiệu hiện tại hoàn thành). Ví dụ: Our street has become much busier over the past few years (Con đường của chúng tôi đã đông đúc hơn nhiều trong vài năm qua). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **break broke broken** /breɪk broʊk ˈbroʊkən/ (v, A1) làm vỡ, làm hư (V1 – V2 – V3). Ví dụ: Someone broke the window last night, and now it is broken (Tối qua có người làm vỡ cửa sổ, và bây giờ nó bị vỡ). - **win won won** /wɪn wʌn wʌn/ (v, A1) thắng, giành được (V1 – V2 – V3). Ví dụ: Our team won the match last Sunday (Chủ nhật vừa rồi đội chúng tôi đã thắng trận đấu). - **lose lost lost** /luz lɔst lɔst/ (v, A2) thua; làm mất (V1 – V2 – V3). Ví dụ: I lost my wallet on the bus yesterday (Hôm qua tôi làm mất bóp (ví tiền) trên xe buýt). - **S + V(s/es)**: hiện tại đơn: thói quen, việc thường xảy ra, sự thật. Ví dụ: Minh usually goes to the gym after work (Minh thường đi tập thể hình sau giờ làm). - **S + am/is/are + V-ing**: hiện tại tiếp diễn: việc đang xảy ra lúc nói, tình huống tạm thời. Ví dụ: Lan is cooking dinner at the moment, so she can't answer the phone (Lúc này Lan đang nấu bữa tối nên không nghe điện thoại được). - **S + V2/-ed**: quá khứ đơn: việc đã xong trong quá khứ (mọi chủ ngữ dùng chung một dạng). Ví dụ: We visited three small villages last summer (Mùa hè năm ngoái chúng tôi đã đến thăm ba ngôi làng nhỏ). - **will + V**: sẽ (tương lai đơn, dùng chung cho mọi chủ ngữ). Ví dụ: The concert will take place in the city park (Buổi hòa nhạc sẽ diễn ra ở công viên thành phố). - **has/have + V3/-ed**: hiện tại hoàn thành: đã (việc còn liên quan tới hiện tại). Ví dụ: My hometown has changed a lot since I left (Quê tôi đã thay đổi nhiều từ khi tôi rời đi). - **may + V**: có thể; được phép (sau may là V nguyên mẫu). Ví dụ: Take an umbrella because it may rain this afternoon (Mang theo dù đi vì chiều nay trời có thể mưa). - **yesterday / last week / two days ago** /ˈjestərdeɪ/ · /læst wiːk/: hôm qua; tuần trước; hai ngày trước (dấu hiệu quá khứ đơn). Ví dụ: I called my grandmother two days ago (Hai ngày trước tôi đã gọi điện cho bà). - **at the moment / right now**: lúc này; ngay bây giờ (dấu hiệu hiện tại tiếp diễn). Ví dụ: Right now my brother is doing his homework in his room (Ngay bây giờ em trai tôi đang làm bài tập trong phòng). - **During the holiday, we visited several small museums.**: Trong kỳ nghỉ, chúng tôi đã đến thăm vài bảo tàng nhỏ. (chuyến đi đã qua: chia quá khứ visited). - **During the trip, we enjoyed a lot of food, particularly seafood.**: Trong chuyến đi, chúng tôi đã thưởng thức nhiều món ăn, nhất là hải sản. (chuyến đi đã qua nên dùng enjoyed, không dùng enjoy; food chỉ đồ ăn nói chung nên viết a lot of food, không viết many food). - **I was a carefree child and got a lot of love from my family.**: Tôi là một đứa trẻ vô tư và nhận được nhiều tình thương từ gia đình. (kể kỷ niệm thì giữ quá khứ: was, got; không viết get). - **My phone is broken, so I can't call you tonight.**: Điện thoại của tôi bị hư nên tối nay tôi không gọi cho bạn được. (broken là V3 của break). - **I've sent you a copy of the timetable.**: Tôi đã gửi cho bạn một bản thời khóa biểu. (sau I've là V3/-ed: sent; không chen to be). - **I can't attend the meeting on Monday.**: Tôi không thể dự cuộc họp hôm thứ Hai. (sau can't là V nguyên mẫu: attend, không viết attends). ### Nói về tương lai: be going to và hiện tại tiếp diễn (10 mục) #### Dự định và sắp xếp **be going to + V nguyên mẫu** (S + am/is/are + going to + V0) là tương lai gần, nói về dự định: việc mình đã quyết định sẽ làm (dự định), có thể chưa sắp xếp cụ thể. Ví dụ: I'm going to learn to swim this summer. **Hiện tại tiếp diễn mang nghĩa tương lai** (S + am/is/are + V-ing) nói về một sắp xếp (arrangement) đã chắc chắn: đã có ngày giờ, chuyến bay, địa điểm, hoặc đã hẹn đi với ai. Khi đó câu mang nghĩa "sẽ", không còn là "đang". Ví dụ: I'm flying to Hue at 8 a.m. on Saturday. Không dùng hiện tại tiếp diễn cho dự định chưa sắp xếp, và có thể dùng will để nói sự việc sẽ diễn ra; hiện tại tiếp diễn thường nhấn mạnh sự sắp xếp đã có. will dùng cho việc sẽ xảy ra nói chung và cho dự đoán (dự đoán cũng dùng được be going to). **Đừng nhầm be going to với hiện tại tiếp diễn.** Trong "Is Tom going to be at the party?", sau going là to + V nguyên mẫu (to be), nên đây là be going to (dự định), không phải hiện tại tiếp diễn. Còn "Tom is going to the market" là hiện tại tiếp diễn của động từ go, vì sau to là nơi chốn (danh từ), không phải động từ. Hai cách nói này dùng được cả trong phần Nói và phần Viết, ví dụ khi trả lời câu hỏi về kế hoạch cuối tuần hay viết thư kể dự định. **Lỗi hay gặp:** nói về việc sẽ xảy ra mà chia quá khứ. Với next weekend, tomorrow, next month, động từ phải ở thì tương lai hoặc hiện tại: Many people won't come to the party next weekend, hoặc Many people don't want to come to the party next weekend; không viết didn't want. #### Nghe câu hỏi về tương lai Trong phần Nghe, hãy xem thì của câu hỏi trước khi nghe. Câu hỏi dùng be going to (What is Tom going to do…? When is Tom going to…?) hỏi về dự định, tức là việc chưa xảy ra. Khi đó hãy chờ những câu nói về kế hoạch như I'm thinking of…, I was thinking of…, I plan to…, That's my plan; đừng chọn theo việc người nói đã làm trước đây. **Ví dụ:** câu hỏi "Where is Tom going to stay?". Người nói: "Last year I stayed in a hostel, but this time I was thinking of renting a small flat near the beach. That's my plan." Đáp án là căn hộ nhỏ gần biển; hostel là chuyện năm ngoái. - **S + be going to + V**: định, sẽ (dự định đã quyết; dự đoán dựa trên dấu hiệu). Ví dụ: I'm going to save money for a new laptop (Tôi định để dành tiền mua một máy tính xách tay mới). - **S + be + V-ing (nghĩa tương lai)**: sẽ (sắp xếp đã chắc chắn: có ngày giờ, địa điểm, người đi cùng). Ví dụ: We're having dinner with our grandparents on Sunday evening (Tối Chủ nhật chúng tôi sẽ ăn tối với ông bà). - **be thinking of + V-ing**: đang tính, đang định (nói về dự định). Ví dụ: I'm thinking of taking a cooking class next month (Tôi đang tính học một khóa nấu ăn vào tháng sau). - **plan to + V**: dự định làm gì. Ví dụ: Huy plans to visit his aunt in the countryside this summer (Huy dự định về quê thăm dì vào mùa hè này). - **That's my plan.**: Đó là dự định của tôi. (câu báo hiệu người nói đang nói về việc chưa xảy ra). - **Is Nam going to visit his aunt next week?**: Tuần sau Nam có định đi thăm dì không? (be going to: hỏi về dự định; sau going là to + V nguyên mẫu, không phải hiện tại tiếp diễn). - **I'm meeting Hoa at the station at 6 p.m. tomorrow.**: Sáu giờ chiều mai tôi sẽ gặp Hoa ở nhà ga. (đã hẹn giờ, địa điểm, người gặp nên dùng hiện tại tiếp diễn; không dùng will). - **Tom is going to the market now.**: Bây giờ Tom đang đi chợ. (hiện tại tiếp diễn của go: sau to là nơi chốn, không phải động từ). - **Many people won't come to the party next weekend.**: Nhiều người sẽ không đến bữa tiệc cuối tuần sau. (next weekend là tương lai: won't come; không dùng quá khứ didn't want). - **I think it will rain tomorrow.**: Tôi nghĩ ngày mai trời sẽ mưa. (will dùng cho dự đoán). ### Hòa hợp chủ ngữ – động từ và to be (21 mục) #### Chia động từ theo chủ ngữ ở hiện tại đơn **Chủ ngữ ngôi ba số ít** (he, she, it; một người hay một vật số ít như my friend, the city; một cụm V-ing như homeschooling, playing sports): động từ thêm s/es; phủ định dùng doesn't + V nguyên mẫu; to be là is/isn't; have đổi thành has. **Chủ ngữ số nhiều và I, you, we, they:** động từ giữ nguyên mẫu; phủ định dùng don't + V nguyên mẫu; to be là are/aren't (riêng I đi với am). **Cách thêm s/es:** động từ thường tận cùng bằng -s, -z, -ch, -sh, -x, -o thường thêm es (passes, watches, washes, mixes, goes, does); phụ âm + y thì đổi y thành ies (fly → flies, study → studies); các động từ còn lại thêm s (helps, makes, appears). **Danh từ cũng phải đúng số:** many places, several chances, the newspapers. Chủ ngữ là danh từ số nhiều thì động từ chia số nhiều (Cellphones aren't necessary). Sau who, which, that, động từ chia theo danh từ mà nó thay: students who need…, problems which are… **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong bài viết, chia động từ sai với chủ ngữ số ít (ví dụ quên s sau chủ ngữ homeschooling) là lỗi bị trừ điểm. Khi nói, lỗi nhỏ như thiếu s ít bị bắt hơn khi viết; tuy vậy ngữ pháp vẫn là một tiêu chí chấm phần Nói, nên hãy tập chia đúng cả khi nói. #### Kiểm hòa hợp khi điền từ bài nghe Ở bài nghe điền từ, từ cần điền phải khớp ngữ pháp với câu, không chỉ khớp âm. Trước khi chốt đáp án, hãy kiểm ba điều. **1. Chủ ngữ số ít hay số nhiều:** "when players win" (players số nhiều nên win không thêm s). **2. Danh từ số ít hay số nhiều:** "the local newspapers" (có s vì nói nhiều tờ báo). **3. Thì của câu:** "nobody knew what it meant" (câu kể chuyện quá khứ nên dùng V2 meant, không dùng mean). #### To be và động từ thường **Không thêm am/is/are ngay trước động từ thường ở dạng nguyên mẫu.** Viết I hope, I play games, I prefer a free day; không viết I am hope, I am play game. **Không dùng chồng hai động từ thường liền nhau.** "I like prefer a free day" là sai; hãy chọn một động từ: I prefer a free day, hoặc nói I don't like being busy (sau like là V-ing hoặc to V). **Ngược lại, có hai chỗ bắt buộc có to be:** thì tiếp diễn (am/is/are + V-ing: I'm working…, không viết I working…) và câu có tính từ hay danh từ làm vị ngữ (S + be + tính từ: When we are young…; S + be + danh từ: I'm a student…). **Mẹo tự kiểm:** tìm động từ chính của câu. Nếu động từ thường ở dạng nguyên mẫu sau chủ ngữ thì không thêm am/is/are ngay trước nó. Với thì hiện tại tiếp diễn, dùng am/is/are + V-ing; với vị ngữ là tính từ hoặc danh từ, thường dùng to be. - **he/she/it + V-s/es**: ngôi ba số ít: động từ thêm s/es. Ví dụ: My mother watches the news every evening (Mẹ tôi xem thời sự mỗi tối). - **I/you/we/they + V**: chủ ngữ số nhiều hoặc I, you: động từ giữ nguyên mẫu. Ví dụ: My parents work in the same hospital (Cha mẹ tôi làm việc ở cùng một bệnh viện). - **doesn't + V**: không (phủ định hiện tại đơn với ngôi ba số ít; sau doesn't là V nguyên mẫu). Ví dụ: Linh doesn't eat meat (Linh không ăn thịt). - **S + be + tính từ**: ai đó, cái gì đó thế nào (vị ngữ là tính từ thì phải có to be). Ví dụ: The rooms in this hotel are quite small (Các phòng ở khách sạn này khá nhỏ). - **Riding a bike helps me keep fit.**: Đạp xe giúp tôi giữ dáng. (cụm V-ing làm chủ ngữ là số ít nên helps; không viết it help). - **Music makes my life more fun.**: Âm nhạc làm cuộc sống của tôi vui hơn. (chủ ngữ số ít nên makes; không viết make). - **The problem appears when many people use the road at the same time.**: Vấn đề xuất hiện khi nhiều người dùng con đường cùng lúc. (appear là động từ thường; chủ ngữ số ít nên appears). - **Homeschooling gives children more time with their parents.**: Học tại nhà cho trẻ nhiều thời gian hơn với cha mẹ. (homeschooling là chủ ngữ số ít nên gives). - **Cellphones in primary schools aren't necessary.**: Điện thoại di động ở trường tiểu học là không cần thiết. (chủ ngữ số nhiều cellphones đi với aren't; không viết Cellphone… isn't). - **My best friend doesn't like horror films.**: Bạn thân của tôi không thích phim kinh dị. (chủ ngữ số ít nên doesn't; không viết don't). - **Traveling with friends brings a lot of fun.**: Đi du lịch với bạn bè mang lại nhiều niềm vui. (cụm V-ing là số ít nên brings; viết a lot of, không viết a lots of). - **The library stays open late for students who need a quiet place.**: Thư viện mở cửa tới khuya cho những sinh viên cần một chỗ yên tĩnh. (who thay cho students số nhiều nên need, không viết needs). - **Noise is one of the problems which are common in big cities.**: Tiếng ồn là một trong những vấn đề thường gặp ở các thành phố lớn. (which thay cho problems số nhiều nên dùng are). - **I hope you enjoy the trip.**: Tôi mong bạn thích chuyến đi. (hope là động từ thường; không viết I am hope). - **I prefer a free day.** /aɪ prəˈfɜːr ə friː deɪ/: Tôi thích một ngày rảnh rỗi hơn. (dùng một động từ; không viết I like prefer). - **I don't like being busy at weekends.**: Tôi không thích bận rộn vào cuối tuần. (sau like dùng V-ing hoặc to + V). - **I'm working at a bank in the city center.**: Tôi đang làm việc ở một ngân hàng tại trung tâm thành phố. (tiếp diễn phải có to be: I'm working; không viết I working). - **I'm studying at a college, majoring in accounting.**: Tôi đang học ở một trường cao đẳng, chuyên ngành kế toán. (dùng majoring in để nói ngành học; không viết with my majors). - **I'm a fifth-year student at a university.**: Tôi là sinh viên năm thứ năm của một trường đại học. (năm thứ năm là fifth-year; không viết five years student). - **When we are young, we have a lot of free time.**: Khi còn trẻ, chúng ta có nhiều thời gian rảnh. (young là tính từ nên phải có are; không viết When we young). - **When people are tired, they often listen to music.**: Khi mệt, người ta thường nghe nhạc. (tired là tính từ nên phải có are; không viết when people tired). ### Giới từ chỉ thời gian và nơi chốn (16 mục) #### Các cụm thời gian hay dùng sai giới từ Khi nói về sở thích, thói quen hay công việc (Speaking Part 1, thư ở Writing Task 1), bạn dùng rất nhiều cụm thời gian. Nhiều cụm có giới từ cố định, phải học thuộc cả cụm; một số cụm lại **không có giới từ**. **on holiday:** đang đi nghỉ, vào kỳ nghỉ. Không nói "in holiday". Ví dụ: We usually go to the beach on holiday. **at the weekend:** vào cuối tuần (tiếng Anh Mỹ cũng nói on the weekend). Không nói "in the weekend". Để nói mình dành bao lâu cho việc gì, dùng **spend + thời gian + V-ing**: I spend an hour cleaning my room at the weekend. Có thể nói "an hour" hoặc "one hour"; "one hour" có thể dùng để nhấn mạnh số lượng. **Buổi trong ngày:** in the morning, in the afternoon, in the evening (nhớ có "the"). Khi có tên ngày thì đổi sang **on**: on Monday morning, on Friday evening. **Thường không dùng giới từ** trước nowadays, today, tomorrow, yesterday, tomorrow morning, yesterday evening, và trước các cụm bắt đầu bằng this, next, last, every khi chúng chỉ thời điểm: this week, next month, last summer, every day. Không nói "on tomorrow". Có thể dùng "for this week" khi nói "cho/trong tuần này". **Nowadays** (ngày nay) không đi với "in". Cụm này thường đặt ở đầu câu, viết hoa chữ cái đầu và có dấu phẩy theo sau: Nowadays, many people work from home. #### Giới từ chỉ nơi chốn **at work:** ở chỗ làm, đang làm việc. **after work:** sau giờ làm. Muốn nói "mệt sau một ngày làm việc" thì dùng after work hoặc after a hard day at work; không nói "tired in the work". **in the world:** trên thế giới (the best food in the world). Chữ world đọc /wərld/, nguyên âm giống "ơ" có cong lưỡi; đừng nhầm "in the world" với "in the work". **in hay at:** dùng **in** cho khu vực rộng bao quanh mình khi mình ở đó (in the city, in the countryside). Dùng **at** cho một địa điểm nhỏ hoặc một điểm dừng trên đường đi (at the station, at the bus stop, at home, at school). **Động từ chỉ sự di chuyển** (go, come, move, walk, run, travel) thường đi với **to** để chỉ nơi đến, không dùng in, on hay at: We went to Da Lat last summer. **Lỗi hay gặp khác:** dùng "the best" sau "keen on" và thiếu to be sau chủ ngữ. Nói "I like football the best" hoặc "I'm keen on football"; nói "when people are tired", không nói "when people tired". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **this week** /ðɪs wik/ (phr, A1) tuần này. Ví dụ: I can't go to the cinema this week because I have two tests (Tuần này tôi không đi xem phim được vì tôi có hai bài kiểm tra). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **on Monday morning** /ɑn ˈmʌndeɪ ˈmɔrnɪŋ/ (phr, A2) vào sáng thứ Hai (có tên ngày thì dùng on). Ví dụ: We have an English lesson on Monday morning (Chúng tôi có một tiết tiếng Anh vào sáng thứ Hai). - **tomorrow evening** /təˈmɑroʊ ˈivnɪŋ/ (phr, A2) tối mai (không có giới từ phía trước). Ví dụ: Let's have dinner together tomorrow evening (Tối mai mình ăn tối cùng nhau nhé). - **at the station** /ət ðə ˈsteɪʃən/ (phr, A2) ở nhà ga (một điểm trên hành trình). Ví dụ: I'll wait for you at the station at seven (Tôi sẽ đợi bạn ở nhà ga lúc bảy giờ). - **on holiday** /ɑn ˈhɑlədeɪ/ (phr, A2): đang đi nghỉ, vào kỳ nghỉ. Ví dụ: My family often visits my grandparents on holiday (Gia đình tôi thường về thăm ông bà vào kỳ nghỉ). - **at the weekend** /ət ðə ˈwikɛnd/ (phr, A2): vào cuối tuần. Ví dụ: I usually go swimming with my brother at the weekend (Tôi thường đi bơi với anh trai vào cuối tuần). - **at work** /ət wərk/ (phr, A2): ở chỗ làm, đang làm việc. Ví dụ: My mother is at work, so she can't pick me up (Mẹ tôi đang ở chỗ làm nên không đón tôi được). - **after work** /ˈæftər wərk/ (phr, A2): sau giờ làm. Ví dụ: After work, Nam often plays badminton with his friends (Sau giờ làm, Nam thường chơi cầu lông với bạn bè). - **in the world** /ɪn ðə wərld/ (phr, A2): trên thế giới. Ví dụ: I think pho is one of the best dishes in the world (Tôi nghĩ phở là một trong những món ngon nhất trên thế giới). - **nowadays** /ˈnaʊəˌdeɪz/ (adv, B2): ngày nay. Ví dụ: Nowadays, young people often buy clothes online (Ngày nay, người trẻ thường mua quần áo trên mạng). - **in the morning** /ɪn ðə ˈmɔrnɪŋ/ (phr, A1): vào buổi sáng. Ví dụ: I drink a cup of coffee in the morning (Tôi uống một ly cà phê vào buổi sáng). - **in the countryside** /ɪn ðə ˈkʌntriˌsaɪd/ (phr, B1): ở vùng quê (khu vực ngoài thành phố, thị trấn). Ví dụ: My uncle lives in the countryside with a small garden (Chú tôi sống ở vùng quê, có một mảnh vườn nhỏ). - **We usually go to the beach on holiday.**: Chúng tôi thường đi biển vào kỳ nghỉ. (on holiday; không viết in holiday). - **I spend an hour cleaning my room at the weekend.**: Cuối tuần tôi dành một tiếng để dọn phòng. (an hour, at the weekend; không viết one hour in the weekend). - **I often feel tired after work.**: Tôi thường thấy mệt sau giờ làm. (after work hoặc at work; không viết tired in the work). - **Nowadays, many people work from home.**: Ngày nay, nhiều người làm việc ở nhà. (không viết in nowadays; khi đứng đầu câu thường có dấu phẩy sau nowadays). - **I'm very busy this week.**: Tuần này tôi rất bận. (trong câu này không cần giới từ trước this week). - **We're meeting our cousins tomorrow afternoon.**: Chiều mai chúng tôi sẽ gặp các anh chị em họ. (không có giới từ trước tomorrow). - **We went to Hue by train last summer.**: Mùa hè năm ngoái chúng tôi đi Huế bằng xe lửa. (go đi với to trước tên nơi chốn; không có giới từ trước last summer). - **Many people listen to music when they are tired.**: Nhiều người nghe nhạc khi họ mệt. (when people are tired; không bỏ to be). ### Động từ đi với giới từ bắt buộc (5 mục) #### Động từ không được bỏ giới từ Một số động từ luôn cần giới từ trước tân ngữ (danh từ hoặc đại từ đứng sau). Bỏ giới từ là câu sai ngữ pháp, dù người nghe vẫn hiểu ý. **listen to + thứ được nghe:** listen to music, listen to the radio, listen to me. Không nói "listen music". Khi không có tân ngữ thì không cần to: Please listen. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** "listen music" là lỗi rất cơ bản; khi thi nói, mắc lỗi này dễ bị trừ điểm nặng. Hãy luyện cho tới khi "listen to" bật ra tự nhiên. **talk to + người:** nói chuyện với ai (cũng nói talk with). **play with + người:** chơi với ai. Không nói "talk her"; "play her" là đấu với cô ấy (trong trò chơi, thể thao), không phải chơi cùng. Các cụm khác có giới từ cố định (look forward to, depend on, apologize for, be interested in…) đã có trong phần Giới từ cố định của khóa. - **listen to** /ˈlɪsən tu/ (phr v, A1): nghe (bắt buộc có to trước thứ được nghe). Ví dụ: I listen to English podcasts on the bus every morning (Sáng nào tôi cũng nghe podcast tiếng Anh trên xe buýt). - **talk to** /tɔk tu/ (phr v, A1): nói chuyện với (ai). Ví dụ: When I feel sad, I talk to my older sister (Khi buồn, tôi nói chuyện với chị gái). - **play with** /pleɪ wɪð/ (phr v, A1): chơi với (ai, cái gì). Ví dụ: My son likes to play with the neighbor's dog (Con trai tôi thích chơi với con chó nhà hàng xóm). - **I listen to music every evening.**: Tối nào tôi cũng nghe nhạc. (không viết listen music). - **I often play with my little niece and talk to her about her school.**: Tôi hay chơi với cháu gái nhỏ và nói chuyện với bé về trường học. (play with her, talk to her; không viết play her, talk her). ### Danh từ đếm được và không đếm được (30 mục) #### Số ít và số nhiều của danh từ đếm được Danh từ đếm được có hai dạng: số ít (a book, my phone) và số nhiều (books, phones). **Danh từ đếm được số ít không đứng một mình:** phía trước phải có a, an, the, this, that hoặc tính từ sở hữu như my, his, our. **Dùng số nhiều khi ý là nhiều cái, hoặc khi nói chung về một loại.** Ví dụ: take online courses, use language apps, read books, write journals. Người ta không học chỉ một khóa, không dùng duy nhất một app, không viết chỉ một bài, nên các danh từ này để số nhiều. **Sau many, few, several, these, those, other và số đếm lớn hơn một, danh từ đếm được phải ở số nhiều:** many choices, three choices, ten years, other countries. So sánh: three choices (số nhiều) nhưng the best choice (số ít, chỉ một lựa chọn). **Số nhiều thì không có a hoặc an.** Viết write journals hoặc write a journal, không viết "write a journals". **Lỗi hay gặp nhất:** danh từ số nhiều thiếu s, danh từ số ít thiếu mạo từ phía trước. Khi luyện viết câu trả lời, cần chú ý dạng số ít và số nhiều: viết "10 years", không viết "10 year". Độ chính xác ngữ pháp là một tiêu chí chấm của cả bài Viết và bài Nói. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ở trình độ B1, các lỗi nhỏ như thiếu s lặp lại nhiều lần sẽ kéo điểm xuống dù ý hay; vì vậy ngay cả khi chỉ ghi ý ra giấy nháp, bạn cũng nên viết đúng số ít, số nhiều để quen tay. #### Cách thêm -s, -es, -ies **Phần lớn danh từ:** thêm -s: book → books, app → apps, choice → choices, year → years. **Tận cùng bằng s, ss, sh, ch, x:** thêm -es: bus → buses, class → classes, dish → dishes, watch → watches, box → boxes. Một số từ tận cùng bằng o cũng thêm -es: potato → potatoes, tomato → tomatoes. **Phụ âm + y:** đổi y thành -ies: story → stories, country → countries, city → cities, dictionary → dictionaries. **Nguyên âm + y:** chỉ thêm -s: day → days, key → keys, toy → toys. **Tận cùng bằng f, fe:** thường đổi thành -ves: leaf → leaves, knife → knives, life → lives. **Số nhiều bất quy tắc:** child → children, man → men, woman → women, person → people, foot → feet, tooth → teeth. Các từ này không thêm s. #### another, other và danh từ ghép **another + danh từ số ít:** another country, another language. **other + danh từ số nhiều:** other countries, other languages. Không viết "another countries" hay "in other language". **travel thường đi với to trước tên địa điểm:** travel to other countries, travel to Da Lat. Trước home hoặc abroad không dùng to: travel home, travel abroad. Không viết "travel other country". **Danh từ ghép như language course, language app, language class:** danh từ đứng trước (language) làm nhiệm vụ như tính từ, nên không thêm s và không dùng sở hữu cách 's. Chỉ danh từ đứng sau đổi sang số nhiều: language courses, language apps, language classes. **take courses và attend courses** đều dùng được để nói theo học các khóa học. Trong "Many people take online courses", không có mạo từ là vì courses ở số nhiều và nói chung, không phải vì có chữ online. #### Danh từ không đếm được **Danh từ không đếm được không có dạng số nhiều, không đi với a hoặc an, và đi với động từ số ít:** The information is useful. Các từ hay gặp: advice, information, knowledge, homework, research, equipment, furniture, traffic, news, money, water, work. Muốn đếm thì dùng a piece of: a piece of advice, two pieces of furniture. **Từ chỉ lượng:** many + danh từ số nhiều (many customers); much + danh từ không đếm được (much time); a lot of và some dùng được với cả hai loại (a lot of discounts, a lot of homework). **Danh từ đếm được như customer, discount** thường để số nhiều khi nói chung: Customers can get discounts on weekends. **Không có quy tắc "đuôi -ment, -tion là không đếm được".** Nhiều danh từ có đuôi này vẫn đếm được: questions, suggestions, solutions, documents, payments, apartments. Muốn chắc, hãy tra từ điển: [C] là đếm được, [U] là không đếm được. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nhiều danh từ trừu tượng, dịch sang tiếng Việt mang nghĩa "sự…" (như knowledge, happiness, information), thường không đếm được. Đây chỉ là dấu hiệu để nghi ngờ, không phải quy tắc; các từ trừu tượng như idea, problem, question vẫn đếm được. **Một số danh từ luôn ở dạng số nhiều và đi với động từ số nhiều:** clothes, jeans. Ví dụ: My clothes are wet. **Một số danh từ đếm được hay không tùy nghĩa:** some paper (giấy để viết) nhưng a paper (một tờ báo); experience (kinh nghiệm, không đếm được) nhưng an experience (một trải nghiệm, đếm được). #### Lỗi hay gặp khi viết thư và bài luận **tackle không cần to:** To tackle this situation, … (không viết "To tackle to this situation"). **make + người + tính từ:** make you comfortable (không viết "make to your comfortable"). **discount đếm được:** send discount vouchers, offer discounts (không viết "send voucher discount"). **Ghi chú thêm:** khi kể lại chuyện đã xảy ra (bài nghe Part 3 hoặc bài nói), động từ dùng thì quá khứ đơn, ví dụ: I joined a drawing club, and that's what I wanted to do as a career. Chi tiết xem bài thì quá khứ đơn. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **another + danh từ số ít** /əˈnʌðər/ (det, A1) một … khác; chỉ đi với danh từ số ít. Ví dụ: Next year I want to visit another country (Năm sau tôi muốn đến thăm một nước khác). - **other + danh từ số nhiều** /ˈʌðər/ (det, A1) những … khác; đi với danh từ số nhiều. Ví dụ: I like listening to songs in other languages (Tôi thích nghe các bài hát bằng những ngôn ngữ khác). - **many + danh từ số nhiều** /ˈmɛni/ (det, A1) nhiều; chỉ đi với danh từ đếm được số nhiều. Ví dụ: Many students find grammar difficult (Nhiều học viên thấy ngữ pháp khó). - **much + danh từ không đếm được** /mʌtʃ/ (det, A1) nhiều; đi với danh từ không đếm được, hay dùng trong câu phủ định và câu hỏi. Ví dụ: I don't have much time on weekdays (Tôi không có nhiều thời gian vào ngày thường). - **choice** /tʃɔɪs/ (n, A2): sự lựa chọn; số nhiều choices. Ví dụ: There are many choices for people who want to learn English online (Có nhiều lựa chọn cho những người muốn học tiếng Anh trực tuyến). - **story** /ˈstɔri/ (n, A1): câu chuyện; số nhiều stories (y đổi thành ies). Ví dụ: My grandfather told us funny stories every evening (Ông tôi kể cho chúng tôi những câu chuyện vui mỗi tối). - **country** /ˈkʌntri/ (n, A1): đất nước; số nhiều countries. Ví dụ: I want to travel to other countries after I graduate (Tôi muốn đi du lịch tới các nước khác sau khi tốt nghiệp). - **vegetable** /ˈvɛdʒtəbəl/ (n, A1): rau củ; thường dùng số nhiều vegetables. Ví dụ: Children should eat more fruit and vegetables (Trẻ em nên ăn nhiều trái cây và rau củ hơn). - **course** /kɔrs/ (n, A1): khóa học. Ví dụ: Many office workers take evening courses to improve their English (Nhiều nhân viên văn phòng học các khóa buổi tối để nâng cao tiếng Anh). - **journal** /ˈdʒərnəl/ (n, B1): nhật ký, sổ ghi chép hằng ngày. Ví dụ: Writing journals in English helps me remember new words (Viết nhật ký bằng tiếng Anh giúp tôi nhớ từ mới). - **child** /tʃaɪld/ (n, A1): đứa trẻ; số nhiều bất quy tắc children /ˈtʃɪldrən/. Ví dụ: The children are playing in the yard (Bọn trẻ đang chơi ngoài sân). - **person** /ˈpərsən/ (n, A1): người; số nhiều thường dùng people /ˈpipəl/. Ví dụ: Only one person came early, but ten people came late (Chỉ một người đến sớm, nhưng mười người đến trễ). - **traffic** /ˈtræfɪk/ (n, A1): xe cộ lưu thông (không đếm được). Ví dụ: There is always a lot of traffic downtown at five p.m. (Lúc năm giờ chiều trung tâm lúc nào cũng đông xe). - **news** /nuz/ (n, A1): tin tức (không đếm được, động từ số ít). Ví dụ: The news is on at seven o'clock (Bản tin phát lúc bảy giờ). - **clothes** /kloʊz/ (n, A1): quần áo (luôn số nhiều, động từ số nhiều). Ví dụ: My clothes are still wet from the rain (Quần áo của tôi vẫn còn ướt vì mưa). - **jeans** /dʒinz/ (n, A1): quần jean (quần bò) (luôn số nhiều, động từ số nhiều). Ví dụ: Your new jeans look great (Cái quần jean mới của bạn trông đẹp quá). - **paper** /ˈpeɪpər/ (n, A1): giấy (không đếm được); a paper là một tờ báo. Ví dụ: Please buy some paper for the printer and a paper for Dad (Làm ơn mua một ít giấy cho máy in và một tờ báo cho cha). - **a piece of** /ə ˈpis ʌv/ (phr, A2): một (lời khuyên, món đồ…); dùng để đếm danh từ không đếm được. Ví dụ: He gave me a useful piece of advice before the interview (Anh ấy cho tôi một lời khuyên hữu ích trước buổi phỏng vấn). - **language course** /ˈlæŋɡwɪdʒ ˌkɔrs/ (n, A2): khóa học ngoại ngữ (danh từ ghép, không dùng 's). Ví dụ: She signed up for two language courses this summer (Mùa hè này chị ấy đăng ký hai khóa học ngoại ngữ). - **I have lived in this city for ten years.**: Tôi đã sống ở thành phố này mười năm. (sau số lớn hơn một dùng số nhiều: ten years, không viết "10 year"). - **There are many choices for young people today.**: Ngày nay người trẻ có nhiều lựa chọn. (sau many dùng số nhiều: không viết "many choice"). - **I had three choices, and I picked the best choice.**: Tôi có ba lựa chọn và tôi chọn cái tốt nhất. (three choices số nhiều; the best choice số ít). - **To stay healthy, we should eat more vegetables.**: Để khỏe mạnh, chúng ta nên ăn nhiều rau củ hơn. (nói chung thì dùng số nhiều vegetables). - **In my free time, I read books and watch movies in English.**: Lúc rảnh, tôi đọc sách và xem phim bằng tiếng Anh. (không bỏ s ở books, movies). - **You can take language courses or use language apps.**: Bạn có thể học các khóa ngoại ngữ hoặc dùng các ứng dụng học ngôn ngữ. (học nhiều khóa, dùng nhiều app nên để số nhiều; không viết "take language course"). - **I write journals in English every week.**: Mỗi tuần tôi viết nhật ký bằng tiếng Anh. (số nhiều không có a: không viết "write a journals"). - **My sister is a nurse, and she works at a hospital.**: Chị tôi là điều dưỡng và chị ấy làm ở một bệnh viện. (danh từ đếm được số ít cần a, an, the hoặc tính từ sở hữu). - **The book has five short stories about one family.**: Cuốn sách có năm truyện ngắn về một gia đình. (story đổi y thành ies: stories). - **I want to travel to other countries.**: Tôi muốn đi du lịch tới những nước khác. (travel to; other + số nhiều: không viết "travel other country"). - **I like listening to music in other languages.**: Tôi thích nghe nhạc bằng những ngôn ngữ khác. (in another language hoặc in other languages; không viết "in other language"). - **To tackle this situation, we will send discount vouchers to all customers.**: Để xử lý tình huống này, chúng tôi sẽ gửi phiếu giảm giá cho tất cả khách hàng. (tackle không có to; vouchers, customers số nhiều). - **We will do our best to make you comfortable.**: Chúng tôi sẽ cố gắng hết sức để quý khách cảm thấy thoải mái. (make + người + tính từ: không viết "make to your comfortable"). - **The manager answered all our questions and considered our suggestions.**: Người quản lý trả lời mọi câu hỏi và xem xét các góp ý của chúng tôi. (questions, suggestions có đuôi -tion nhưng vẫn đếm được). - **The information on this website is very useful.**: Thông tin trên trang web này rất hữu ích. (information không thêm s và đi với động từ số ít is). ### Mạo từ a, an, the (23 mục) #### Danh từ đếm được số ít cần một từ đứng trước **Danh từ đếm được ở số ít không đứng một mình.** Trước nó phải có a/an, the, this/that, hoặc một tính từ sở hữu (my, your, his, her, our, their). Ví dụ: a job, the job, this job, my job; không viết "I have job". Muốn nói nhiều cái thì thêm s và không cần a: "a place" (một nơi), "places" (nhiều nơi). Ví dụ: "I have a chance to travel" hoặc "I have chances to travel"; không viết "I have chance". **Dùng a/an** khi nói tới một người, một vật lần đầu, người nghe chưa biết là cái nào: "I need a new bag." **Dùng the** khi cả người nói và người nghe đều biết đó là cái nào: đã nhắc ở trước, hoặc chỉ có một cái trong tình huống. Ví dụ: "I'll see you at the job interview tomorrow." (cả hai đều biết buổi phỏng vấn nào). The cũng dùng được với danh từ số nhiều và danh từ không đếm được đã xác định: "Where are the photos from the trip?" **Dùng tính từ sở hữu** khi muốn nói của ai: "Thank you for your help", "I want to improve my work", "a higher salary" hoặc "my salary". Trong thư, có thể dùng your khi cảm ơn về sự giúp đỡ hoặc hỗ trợ của người nhận: "Thank you for your help and support." **Không đặt a/an/the trước động từ.** Sau "will", "to", "can" là động từ nguyên mẫu: "I will revise the lesson", không viết "I will the revise". #### a hay an: nhìn âm đầu, không nhìn chữ cái **an** đứng trước từ bắt đầu bằng **âm** nguyên âm: an apple, an old friend, an engineer, an umbrella. **a** đứng trước từ bắt đầu bằng **âm** phụ âm: a book, a nurse, a big city. Cẩn thận với chữ h câm và chữ u đọc là /ju/: **an hour**, **an honest answer** (h không đọc, nên mở đầu bằng âm nguyên âm); **a university**, **a uniform**, **a useful tip** (u đọc là /ju/, mở đầu bằng âm phụ âm). Chữ the cũng đổi cách đọc theo âm sau: /ðə/ trước âm phụ âm (the bus), /ði/ trước âm nguyên âm (the environment, the air). #### Mạo từ trước nghề nghiệp (Speaking Part 1) **Nói mình làm nghề gì thì có a/an trước tên nghề:** "I'm an engineer.", "She's a nurse.", "I'm a student." Không nói "I'm engineer". **work as + a/an + nghề**: "as" ở đây nghĩa là "với vai trò là", nên ngay sau "as" phải có tên nghề. Đúng: "I've been working as a nurse for five years." Sai: "I've been working as for five years" hoặc bỏ mất tên nghề. **Thì tiếp diễn phải có to be:** "I'm working in a hotel.", "I'm currently working as a teacher." Không viết "I working as teacher". Khi giới thiệu việc học: "I'm currently a student of General Medicine.", "I'm a fifth-year student at a medical university." Năm học viết là fifth-year (có gạch nối, số thứ tự), có a phía trước. #### Khi nào không dùng mạo từ **Danh từ số nhiều hoặc không đếm được, nói chung:** không dùng a/an/the. Ví dụ: "Prices in big cities are high.", "Fresh water is important.", "I take online courses at weekends." (courses là số nhiều nói chung nên không cần mạo từ, không phải vì có chữ online). **Tên riêng** của người, thành phố, tỉnh, nước không dùng a/the: "I really like Da Lat.", "I really want to visit Ha Long Bay." Không viết "I really like a Da Lat" hay "famous for The Ha Long Bay". **most people** (đa số người ta, nói chung) không có the: "Most people use smartphones every day." Nếu nói về một nhóm đã xác định thì dùng **most of the + danh từ**: "Most of the people at the meeting agreed." Không viết "The most people" hay "most of people". **Thứ duy nhất dùng the:** the air, the environment, the sun, the internet. Còn **health** khi nói chung thì không cần the: "Smoking has bad effects on the environment and health." The chỉ đứng trước health khi đã xác định là sức khỏe của ai: "the health of young children". Một số cụm cố định không có a: "in good shape" (khỏe mạnh, cân đối), không viết "in a good shape". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **an hour** /ən aʊər/ (phr, A1) một giờ, một tiếng (h câm nên dùng an). Ví dụ: The bus ride to my village takes an hour (Đi xe buýt về làng mình mất một tiếng). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **most of the people** /moʊst əv ðə ˈpipəl/ (phr, B1) đa số những người (trong một nhóm đã xác định). Ví dụ: Most of the people at the party were my classmates (Phần lớn những người ở bữa tiệc là bạn học của mình). - **a** /ə/ (det, A1): một (trước danh từ đếm được số ít chưa xác định, mở đầu bằng âm phụ âm). Ví dụ: I need a new phone charger (Tôi cần một cái sạc điện thoại mới). - **an** /ən/ (det, A1): một (trước danh từ đếm được số ít chưa xác định, mở đầu bằng âm nguyên âm). Ví dụ: She bought an umbrella at the bus station (Chị ấy mua một cái dù ở bến xe buýt). - **the** /ðə/ (det, A1): cái, người (đã xác định, cả hai bên đều biết là cái nào); đọc /ði/ trước âm nguyên âm. Ví dụ: Can you close the window, please? (Bạn đóng cái cửa sổ giúp mình được không?) - **a university** /ə ˌjunəˈvərsəti/ (phr, A2): một trường đại học (u đọc /ju/ nên dùng a). Ví dụ: My sister studies at a university in the city (Chị mình học ở một trường đại học trong thành phố). - **engineer** /ˌɛndʒəˈnɪr/ (n, A2): kỹ sư. Ví dụ: My father is an engineer at a water company (Cha mình là kỹ sư ở một công ty cấp nước). - **have a chance to** /hæv ə tʃæns tu/ (phr, B1): có cơ hội làm gì (số nhiều: have chances to). Ví dụ: I had a chance to practise English with tourists last week (Tuần trước mình có cơ hội luyện tiếng Anh với khách du lịch). - **the environment** /ði ɪnˈvaɪrənmənt/ (n, B1): môi trường (luôn có the khi nói chung). Ví dụ: Plastic bags are bad for the environment (Túi ni lông có hại cho môi trường). - **the air** /ði ɛr/ (n, A2): không khí (thường đi với the; vẫn có câu như Air is essential). Ví dụ: The air in the countryside is fresh and clean (Không khí ở nông thôn trong lành và sạch). - **I'm coming to the job interview on Monday.**: Tôi sẽ đến buổi phỏng vấn xin việc vào thứ Hai. (danh từ đếm được số ít cần mạo từ; không viết "come to job interview"). - **I'm an engineer.**: Tôi là kỹ sư. (trước tên nghề có a/an; không nói "I'm engineer"). - **I've been working as a nurse for five years.**: Tôi đã làm y tá được năm năm. (sau as, tên nghề số ít thường có a/an: as a nurse). - **I'm working in a hotel now.**: Hiện tôi đang làm việc ở một khách sạn. (thì tiếp diễn phải có to be: I'm working). - **I want to improve my work.**: Tôi muốn cải thiện công việc của mình. (không viết "improve work"; work cần my, your, the…). - **I hope to have a chance to increase my salary.**: Tôi hy vọng có cơ hội tăng lương. (không viết "having chance to increase salary"; chance cần a, salary cần my/the). - **Thank you for your help and support.**: Cảm ơn bạn đã giúp đỡ và ủng hộ. (không viết "Thank you for help and support"). - **I will revise the lesson tonight.**: Tối nay tôi sẽ ôn bài. (không đặt the trước động từ: không viết "the revise"). - **I really like Da Lat.**: Tôi rất thích Đà Lạt. (tên thành phố, tỉnh không dùng a: không viết "I really like a Da Lat"). - **I really want to visit Ha Long Bay.**: Tôi rất muốn đến thăm vịnh Hạ Long. (tên Ha Long Bay không dùng the: không viết "visit the Ha Long Bay"). - **Most people think online shopping saves time.**: Phần lớn mọi người nghĩ mua sắm trực tuyến tiết kiệm thời gian. (không viết "The most people"). - **Smoking has bad effects on the environment and health.**: Hút thuốc gây ảnh hưởng xấu tới môi trường và sức khỏe. (the environment có the; health nói chung không có the). - **My cousin got married to a Japanese man.**: Chị họ tôi lấy một người đàn ông Nhật. (người đếm được số ít cần a; dùng get married to). - **Our club held a special community activity last weekend.**: Câu lạc bộ của chúng tôi tổ chức một hoạt động cộng đồng đặc biệt vào cuối tuần trước. (activity số ít cần a). - **I take online courses at weekends.**: Tôi học các khóa trực tuyến vào cuối tuần. (courses số nhiều nói chung nên không cần mạo từ). ### Đại từ thay cho danh từ (9 mục) #### Đại từ chủ ngữ và đại từ tân ngữ Đại từ dùng để thay cho một danh từ đã nói trước đó, nhờ vậy bạn không phải lặp lại danh từ. **Đại từ chủ ngữ** đứng trước động từ, chỉ người hay vật làm hành động: I, you, he, she, it, we, they. **Đại từ tân ngữ** đứng sau động từ hoặc giới từ, chỉ người hay vật nhận hành động: me, you, him, her, it, us, them. Từng cặp tương ứng: I – me, you – you, he – him, she – her, it – it, we – us, they – them. Ví dụ: "My parents are busy, so I often help them." (they → them vì đứng sau động từ help). #### Khớp số ít và số nhiều **Quy tắc:** đại từ phải khớp số với danh từ mà nó thay. Danh từ số ít (a bag, my phone, this book) thì dùng **it**. Danh từ số nhiều (items, clothes, these books) thì dùng **they** (chủ ngữ) hoặc **them** (tân ngữ). **Cách kiểm nhanh:** trước khi nói "it", hãy nhìn lại danh từ mình vừa nói. Với danh từ số nhiều như people, children hoặc clothes, dùng they hoặc them tùy vị trí trong câu. Không phải mọi danh từ có đuôi -s đều là số nhiều: news dùng it. **Lỗi hay gặp:** nói về các món đồ (items) mà vẫn dùng "it". Đúng là "I don't need them", vì items là số nhiều. Chủ ngữ số nhiều thì động từ theo sau cũng chia số nhiều: "Gym workouts ... because they help them", không viết "because it helps them". #### Đại từ phản thân Đại từ phản thân dùng khi người làm và người nhận hành động là một, hoặc để nhấn mạnh ai tự làm việc đó: myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, **themselves**. **Lỗi hay gặp:** viết "themself". Với they ở số nhiều, dạng chuẩn là **themselves**: "Young people want to support themselves." - **them** /ðɛm/ (pron, A1): họ, chúng, những cái đó (đại từ tân ngữ, thay danh từ số nhiều). Ví dụ: I bought some old books last year, but I never read them (Tôi đã mua vài cuốn sách cũ năm ngoái, nhưng tôi chưa bao giờ đọc chúng). - **it** /ɪt/ (pron, A1): nó, cái đó (thay danh từ số ít hoặc không đếm được). Ví dụ: My bike is quite old, but I still ride it to work (Xe đạp của tôi khá cũ, nhưng tôi vẫn đạp nó đi làm). - **they** /ðeɪ/ (pron, A1): họ, chúng (đại từ chủ ngữ, thay danh từ số nhiều). Ví dụ: My neighbors are friendly, and they often share food with us (Hàng xóm của tôi thân thiện, và họ thường chia sẻ đồ ăn với chúng tôi). - **themselves** /ðəmˈsɛlvz/ (pron, A2): chính họ, tự họ (đại từ phản thân số nhiều). Ví dụ: My grandparents still cook for themselves every day (Ông bà tôi vẫn tự nấu ăn cho mình mỗi ngày). - **These items are too old, so I don't need them anymore.**: Những món đồ này cũ quá, nên tôi không cần chúng nữa. (items số nhiều nên dùng them; tránh "I don't need it"). - **I have a lot of clothes, but I only wear a few of them.**: Tôi có nhiều quần áo, nhưng tôi chỉ mặc vài bộ trong số đó. (clothes luôn là số nhiều nên dùng them). - **My laptop is slow, but I can't replace it right now.**: Máy tính xách tay của tôi chạy chậm, nhưng tôi chưa thể thay nó lúc này. (laptop số ít nên dùng it). - **Gym workouts can be beneficial for older people because they help them stay active.**: Tập thể dục ở phòng gym có thể có lợi cho người lớn tuổi vì các bài tập này giúp họ năng động. (workouts số nhiều nên viết they help, không viết it helps). - **Many young people want to support themselves when they turn 18.**: Nhiều người trẻ muốn tự lo cho bản thân khi họ tròn 18 tuổi. (viết themselves, không viết themself; nói turn 18, không nói get 18 years old). ### Mệnh đề quan hệ với who (9 mục) #### Dùng who để nói thêm về người Khi muốn nói thêm thông tin về một người, bạn đặt **who** ngay sau danh từ chỉ người rồi nói tiếp phần thông tin. Cách này nối hai ý thành một câu, thay vì nói hai câu rời hoặc ghép từ sai trật tự. **Công thức:** danh từ chỉ người + who + động từ + … Ví dụ: "I have a cousin. She works in a hospital." → "I have a cousin **who** works in a hospital." Khi who làm tân ngữ (người được yêu, được gặp, được sống cùng), sau who là một chủ ngữ mới: "the people **who I live with**", "someone **who I love**". Trong câu nói thường ngày, who ở vị trí tân ngữ có thể lược: "the people I live with". **Không lặp lại chủ ngữ** sau who: viết "a friend who plays the guitar", không viết "a friend who he plays the guitar". Để so sánh: **which** dùng cho vật và con vật, **where** dùng cho nơi chốn. Khi thông tin thêm chỉ là ý phụ về một người đã rõ (ví dụ "my mother"), đặt dấu phẩy trước who: "I live with my mother, who is a nurse." #### Lỗi hay gặp: ghép ý về người **Lỗi:** nói "can choose anyone to live with I love". Phần "I love" bị đặt rời ở cuối nên câu khó hiểu. **Sửa:** dùng who để nối phần "người mình thương" vào ngay sau danh từ chỉ người: "Adults can choose to live with anyone **who** they love." Trong Speaking, câu có who giúp bạn nói dài hơn và tự nhiên hơn khi kể về gia đình, bạn bè, người sống cùng. Khóa đã có câu mẫu dùng mệnh đề quan hệ với which: "I come from Hue, which is a quiet city in central Vietnam." #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **anyone who** /ˈɛniˌwʌn hu/ (phr, B1) bất kỳ ai mà. Ví dụ: Anyone who needs help can call this number (Bất kỳ ai cần giúp đỡ đều có thể gọi số này). - **who** /hu/ (pron, A1): người mà (đại từ quan hệ chỉ người). Ví dụ: I have a sister who lives in Da Lat (Tôi có một người chị sống ở Đà Lạt). - **someone who** /ˈsʌmˌwʌn hu/ (phr, B1): một người mà. Ví dụ: I want to share a flat with someone who is tidy (Tôi muốn ở chung căn hộ với một người ngăn nắp). - **the person who** /ðə ˈpərsən hu/ (phr, B1): người mà (chỉ một người cụ thể). Ví dụ: The person who taught me to swim was my uncle (Người dạy tôi bơi là chú tôi). - **people who** /ˈpipəl hu/ (phr, B1): những người mà. Ví dụ: People who live alone often cook simple meals (Những người sống một mình thường nấu những bữa ăn đơn giản). - **Adults can choose to live with anyone who they love.**: Người trưởng thành có thể chọn sống với bất kỳ ai mà họ thương. (dùng who để nối; tránh "can choose anyone to live with I love"). - **There are four people in my family, and the person who I talk to most is my mother.**: Gia đình tôi có bốn người, và người tôi trò chuyện nhiều nhất là mẹ tôi. (who làm tân ngữ, có thể lược: the person I talk to most). - **I have a friend who plays the guitar very well.**: Tôi có một người bạn chơi đàn guitar rất giỏi. (không lặp chủ ngữ: tránh "a friend who he plays"). - **The people who I live with are my parents and my younger brother.**: Những người tôi sống cùng là cha mẹ và em trai tôi. (giới từ with để ở cuối mệnh đề). - **I live with my grandmother, who is very kind and patient.**: Tôi sống với bà, một người rất tốt bụng và kiên nhẫn. (có dấu phẩy vì "my grandmother" đã rõ là ai; who chỉ thêm ý phụ). ### So sánh hơn khi nêu lý do chọn (29 mục) #### So sánh hơn dùng khi nào So sánh hơn dùng để so hai người, hai vật hoặc hai hành động khác nhau. Dạng so sánh hơn thường đi với **than** để nêu cái được đem ra so: "The train is faster than the bus." **Trong Speaking Part 1**, câu hỏi "Do you prefer A or B?" thực chất là một câu hỏi so sánh: bạn chọn một bên và nói vì sao bên đó hơn bên kia. Vì vậy, hãy nêu lý do bằng so sánh hơn: "I prefer A because it's cheaper / more comfortable." **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi trả lời câu prefer, câu có dùng so sánh hơn để nêu lý do thường được điểm cao hơn câu chỉ nói "I like A". Khi người nghe đã biết bạn so với cái gì, có thể nói gọn mà không cần than: "I prefer shopping online. It's cheaper." #### Cách tạo so sánh hơn của tính từ **Tính từ một âm tiết:** thêm -er: cheap → cheaper, fast → faster, safe → safer (tận cùng -e chỉ thêm -r). **Một âm tiết, tận cùng một nguyên âm + một phụ âm:** thường nhân đôi phụ âm cuối rồi thêm -er: big → bigger, hot → hotter, thin → thinner. Không nhân đôi w, x hoặc y: new → newer. **Hai âm tiết, tận cùng -y:** đổi y thành -ier: easy → easier, busy → busier, healthy → healthier. **Tính từ dài:** thường đặt more phía trước, giữ nguyên tính từ: more interesting, more comfortable, more convenient. Một số tính từ hai âm tiết có thể dùng -er, ví dụ simple → simpler, narrow → narrower. Muốn nói "kém … hơn" thì dùng less: less expensive, less tiring. **Bất quy tắc:** good → better, bad → worse, far → farther hoặc further, many và much → more, little → less. **Trạng từ:** nhiều trạng từ tận cùng -ly dùng more: carefully → more carefully. Riêng early có dạng so sánh hơn là earlier. Một số trạng từ bất quy tắc: well → better, badly → worse, fast → faster, early → earlier, late → later. **Lỗi hay gặp:** dùng cả more lẫn -er ("more cheaper"), hoặc thêm -er vào tính từ dài ("comfortabler"). Mỗi tính từ chỉ dùng một cách: hoặc -er, hoặc more. #### Khung trả lời câu prefer **Khung 1:** I prefer A (to B) because it's + tính từ ngắn-er (+ than + V-ing …). Ví dụ: "I prefer cooking at home because it's cheaper than eating out." **Khung 2:** I prefer A because it's more + tính từ dài (+ than B). Ví dụ: "I prefer the train because it's more comfortable than the bus." **Thêm ý thứ hai:** dùng Besides hoặc In addition, rồi more + danh từ (nhiều … hơn): "Besides, I have more time to relax." Sau prefer, hành động có thể ở dạng V-ing hoặc to + động từ: "I prefer walking to driving.", "I prefer to walk." Khi so hai hành động bằng than, hai vế cũng để V-ing: "Walking is healthier than driving." **Phát âm là một tiêu chí chấm của Speaking.** Không cần đọc như người bản xứ, nhưng từ khóa của câu trả lời phải đọc đủ rõ để người nghe hiểu. Ví dụ, comfortable đọc là /ˈkʌmftərbəl/: ba âm tiết, nhấn âm đầu, chữ "or" ở giữa gần như không đọc thành một âm riêng. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **less expensive** /lɛs ɪkˈspɛnsɪv/ (phr, B1) ít tốn kém hơn, rẻ hơn. Ví dụ: The small hotel was less expensive than the one near the beach (Khách sạn nhỏ rẻ hơn khách sạn gần bãi biển). - **It's cheaper than + V-ing**: (khung) Nó rẻ hơn (việc) … Ví dụ: I prefer cooking at home. It's cheaper than eating out (Tôi thích nấu ăn ở nhà hơn. Nó rẻ hơn đi ăn ngoài). - **It's more + long adj**: (khung) Nó … hơn (tính từ dài). Ví dụ: I prefer the train. It's more comfortable than the bus (Tôi thích đi tàu hơn. Nó thoải mái hơn xe buýt). - **It's less + long adj**: (khung) Nó kém … hơn, ít … hơn. Ví dụ: Studying online is less tiring than going to the center every day (Học trực tuyến ít mệt hơn đến trung tâm mỗi ngày). - **prefer doing A to doing B**: (khung) thích làm A hơn làm B. Ví dụ: I prefer reading books to watching TV (Tôi thích đọc sách hơn xem tivi). - **more + noun**: (khung) nhiều … hơn. Ví dụ: In a big supermarket, you have more products to choose from (Ở siêu thị lớn, bạn có nhiều sản phẩm hơn để chọn). - **cheaper** /ˈtʃipər/ (adj, A2): rẻ hơn. Ví dụ: Fruit at the local market is cheaper than fruit at the mall (Trái cây ở chợ gần nhà rẻ hơn trái cây ở trung tâm thương mại). - **faster** /ˈfæstər/ (adj, A1): nhanh hơn. Ví dụ: A motorbike is faster than a bicycle in the city (Trong thành phố, xe máy nhanh hơn xe đạp). - **safer** /ˈseɪfər/ (adj, A2): an toàn hơn. Ví dụ: I think it's safer to go home before dark (Tôi nghĩ về nhà trước khi trời tối thì an toàn hơn). - **easier** /ˈiziər/ (adj, A2): dễ hơn. Ví dụ: For me, speaking is easier than writing (Với tôi, nói dễ hơn viết). - **healthier** /ˈhɛlθiər/ (adj, A2): tốt cho sức khỏe hơn. Ví dụ: Home-cooked meals are healthier than fast food (Bữa ăn nấu ở nhà tốt cho sức khỏe hơn đồ ăn nhanh). - **busier** /ˈbɪziər/ (adj, A2): bận rộn hơn, đông đúc hơn. Ví dụ: The streets are busier on Friday evening (Đường phố đông đúc hơn vào tối thứ Sáu). - **quieter** /ˈkwaɪətər/ (adj, A2): yên tĩnh hơn. Ví dụ: I study at the library because it's quieter than my house (Tôi học ở thư viện vì ở đó yên tĩnh hơn nhà tôi). - **better** /ˈbɛtər/ (adj, A1): tốt hơn. Ví dụ: For me, a small café is better than a library for group study (Với tôi, một quán cà phê nhỏ tốt hơn thư viện khi học nhóm). - **worse** /wərs/ (adj, A2): tệ hơn. Ví dụ: The traffic is worse in the evening than in the morning (Kẹt xe (ùn tắc) vào buổi tối tệ hơn buổi sáng). - **farther / further** /ˈfɑrðər; ˈfərðər/ (adj, B1): xa hơn. Ví dụ: The new market is farther from my house than the old one (Chợ mới ở xa nhà tôi hơn chợ cũ). - **less** /lɛs/ (det, A2): ít hơn. Ví dụ: I spend less money when I cook at home (Tôi tiêu ít tiền hơn khi tôi nấu ăn ở nhà). - **more interesting** /mɔr ˈɪntrəstɪŋ/ (phr, A2): thú vị hơn. Ví dụ: Watching a film at the cinema is more interesting than watching it on my phone (Xem phim ở rạp thú vị hơn xem trên điện thoại). - **more comfortable** /mɔr ˈkʌmftərbəl/ (phr, A2): thoải mái hơn. Ví dụ: These shoes are more comfortable than my old ones (Đôi giày này thoải mái hơn đôi cũ của tôi). - **more convenient** /mɔr kənˈvinjənt/ (phr, B1): tiện hơn. Ví dụ: Shopping online is more convenient because I can do it at home (Mua sắm trực tuyến tiện hơn vì tôi có thể làm việc đó ở nhà). - **Do you prefer shopping online or in stores?**: Bạn thích mua sắm trực tuyến hay mua ở cửa hàng hơn? (câu hỏi prefer của Speaking Part 1). - **I prefer shopping online because it's cheaper.**: Tôi thích mua sắm trực tuyến hơn vì nó rẻ hơn. (nói gọn, không cần than khi đã rõ so với gì). - **It's cheaper than shopping at a market.**: Nó rẻ hơn mua sắm ở chợ. (sau than là V-ing khi so với một hành động). - **Besides, I have more products to choose from.**: Ngoài ra, tôi có nhiều sản phẩm hơn để chọn. (more + danh từ = nhiều … hơn). - **This bag is cheaper than that one.**: Cái túi này rẻ hơn cái kia. (tính từ ngắn thêm -er; không nói "more cheaper"). - **Taking the train is more comfortable than taking the bus.**: Đi tàu thoải mái hơn đi xe buýt. (tính từ dài dùng more; không nói "comfortabler"). - **My new phone is better than my old one.**: Điện thoại mới của tôi tốt hơn cái cũ. (good đổi thành better; không nói "more good" hay "gooder"). - **Watching a comedy is more relaxing than reading the news when people are tired.**: Khi người ta mệt, xem phim hài thư giãn hơn đọc tin tức. (people are tired: không bỏ động từ to be). - **Most people find online shopping more convenient.**: Phần lớn mọi người thấy mua sắm trực tuyến tiện hơn. (most people hoặc most of the people; không nói "most of people"). - **I like reading, but tonight I would like to watch a film.**: Tôi thích đọc sách, nhưng tối nay tôi muốn xem phim. (like + V-ing và like + to V đều nói sở thích; nghĩa "muốn" dùng would like to). ### Câu điều kiện (22 mục) #### Câu điều kiện là gì Câu điều kiện là câu có **if** (nếu). Mỗi câu gồm hai phần: **mệnh đề điều kiện** (tình huống, bắt đầu bằng if) và **mệnh đề kết quả** (điều xảy ra từ tình huống đó). Có **bốn loại câu điều kiện: loại 0, 1, 2, 3**. Chọn loại theo hai câu hỏi: tình huống có thật hoặc có thể xảy ra không, và nói về hiện tại, tương lai hay quá khứ. **Loại 0 vẫn thường gặp:** khi nói về sự thật hiển nhiên, thói quen hay kết quả lần nào cũng xảy ra, người ta dùng loại 0. Vì vậy hãy học đủ cả bốn loại, không chỉ ba loại 1, 2, 3. **Dấu phẩy:** câu bắt đầu bằng if thì đặt dấu phẩy giữa hai mệnh đề: "If you call me, I'll pick you up." Câu bắt đầu bằng mệnh đề kết quả thì không dùng dấu phẩy: "I'll pick you up if you call me." #### Loại 0: sự thật hiển nhiên, thói quen **Công thức:** If + hiện tại đơn, hiện tại đơn. **Dùng khi:** nói điều nói chung luôn đúng, hoặc thói quen: hễ có điều kiện thì luôn có kết quả. Ở loại này, if gần nghĩa với when (khi, hễ). Ví dụ: "If I drink coffee after 6 p.m., I don't sleep well." (Nếu tôi uống cà phê sau 6 giờ tối, tôi ngủ không ngon.) #### Loại 1: việc có thể xảy ra **Công thức:** If + hiện tại đơn, will (won't) + động từ nguyên mẫu. **Dùng khi:** tình huống có thật hoặc có thể xảy ra ở hiện tại hay tương lai, và kết quả của nó. Ví dụ: "If the hotel is not too expensive, we'll stay there for two nights." (Nếu khách sạn không quá mắc (đắt), chúng tôi sẽ ở đó hai đêm.) **Nhớ:** vế if dùng hiện tại đơn dù nói về tương lai. Không viết "If it will rain tomorrow…", mà viết "If it rains tomorrow…". #### Loại 2: điều không có thật ở hiện tại **Công thức:** If + quá khứ đơn, would + động từ nguyên mẫu. **Dùng khi:** tình huống không có thật hoặc khó xảy ra ở hiện tại hay tương lai, và kết quả tưởng tượng của nó. Động từ ở vế if là quá khứ đơn nhưng **không nói về quá khứ**: "If I had a car, I would drive to work." nghĩa là bây giờ tôi không có xe. Với to be, dùng **were** cho mọi chủ ngữ: "If I were rich…", "If she were here…". **Lời khuyên:** dùng "If I were you, I would + V…" (Nếu tôi là bạn, tôi sẽ…). "If I was you…" cũng gặp nhưng kém trang trọng hơn; trong bài viết nên dùng "If I were you". #### Loại 3: điều không có thật trong quá khứ **Công thức:** If + had + V3, would have + V3. **Dùng khi:** tưởng tượng một tình huống trong quá khứ khác với điều đã xảy ra, và kết quả cũng không xảy ra. "If we had left earlier, we would have caught the bus." nghĩa là chúng tôi đã không đi sớm nên đã lỡ xe buýt. Có thể dùng **could have + V3** (đã có thể) hoặc **might have + V3** (có lẽ đã) thay cho would have, tùy nghĩa. So sánh: "If I had a headache, I would take a painkiller." (loại 2: bây giờ hoặc nói chung) khác "If I had had a headache, I would have taken a painkiller." (loại 3: chuyện đã qua). #### Chọn loại nào **Luôn đúng, thói quen** → loại 0: hiện tại đơn, hiện tại đơn. **Có thể xảy ra** → loại 1: hiện tại đơn, will + V. **Không có thật ở hiện tại, tương lai** → loại 2: quá khứ đơn, would + V. **Không có thật trong quá khứ** → loại 3: had + V3, would have + V3. **Mẹo nhận ra loại 1:** thấy vế if ở hiện tại đơn và vế kia có will hoặc won't thì đó là câu điều kiện loại 1. #### Lỗi hay gặp **Dùng will trong vế if:** "If she will come…" → "If she comes…". **Trộn would vào câu loại 1:** vế if ở hiện tại đơn thì vế kết quả dùng will, không dùng would: "If you come early, I will make breakfast." **Sai V3 trong loại 3:** "would have went" → "would have gone"; "If I had knew" → "If I had known". **Thiếu dấu phẩy hoặc thừa dấu phẩy:** if đứng đầu câu thì cần dấu phẩy; if đứng giữa câu thì không cần. **Nối hai câu bằng liên từ:** chọn if khi vế này là điều kiện của vế kia (nếu); chọn as, since hoặc because khi vế này là lý do (bởi vì); chọn when khi vế này chỉ thời điểm (khi). as, since và because cùng nghĩa "bởi vì", nên chỗ nào dùng được as thì thường cũng dùng được since hoặc because. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **general truth** /ˈdʒɛnərəl truθ/ (phr, B1) sự thật hiển nhiên, điều luôn đúng. Ví dụ: Use the zero conditional for a general truth (Dùng câu điều kiện loại 0 cho sự thật hiển nhiên). - **If + hiện tại đơn, hiện tại đơn**: câu điều kiện loại 0: sự thật hiển nhiên, thói quen. Ví dụ: If I drink coffee after 6 p.m., I don't sleep well (Nếu tôi uống cà phê sau 6 giờ tối, tôi ngủ không ngon). - **If + hiện tại đơn, will + V**: câu điều kiện loại 1: việc có thể xảy ra. Ví dụ: If it rains tomorrow, we will watch a film at home (Nếu mai trời mưa, chúng tôi sẽ xem phim ở nhà). - **If + quá khứ đơn, would + V**: câu điều kiện loại 2: điều không có thật ở hiện tại. Ví dụ: If I had more free time, I would learn the guitar (Nếu tôi có nhiều thời gian rảnh hơn, tôi sẽ học đàn ghi-ta). - **If + had + V3, would have + V3**: câu điều kiện loại 3: điều không có thật trong quá khứ. Ví dụ: If we had left earlier, we would have caught the bus (Nếu chúng tôi đi sớm hơn, chúng tôi đã kịp chuyến xe buýt). - **could have + V3**: đã có thể (thay would have trong loại 3). Ví dụ: If she had asked me, I could have helped her (Nếu chị ấy nhờ tôi, tôi đã có thể giúp chị ấy). - **might have + V3**: có lẽ đã (thay would have khi không chắc chắn). Ví dụ: If you had stayed longer, you might have met my brother (Nếu bạn ở lại lâu hơn, có lẽ bạn đã gặp anh trai tôi). - **If I were you** /ɪf aɪ wər ju/ (phr, B1): nếu tôi là bạn (mở đầu lời khuyên). Ví dụ: If I were you, I would take a short break (Nếu tôi là bạn, tôi sẽ nghỉ ngơi một chút). - **condition** /kənˈdɪʃən/ (n, A2): điều kiện. Ví dụ: You can borrow my bike on one condition: bring it back before 6 p.m. (Bạn có thể mượn xe đạp của tôi với một điều kiện: trả lại trước 6 giờ tối). - **result** /rɪˈzʌlt/ (n, A1): kết quả. Ví dụ: The result of the test depends on how well you prepare (Kết quả bài kiểm tra phụ thuộc vào việc bạn chuẩn bị tốt đến mức nào). - **If you mix red and blue, you get purple.**: Nếu bạn trộn màu đỏ với màu xanh dương, bạn được màu tím. (loại 0: hai vế đều ở hiện tại đơn). - **My dog barks if someone knocks on the door.**: Con chó của tôi sủa nếu có ai gõ cửa. (loại 0; mệnh đề kết quả đứng trước nên không có dấu phẩy). - **If the hotel is not too expensive, we'll stay there for two nights.**: Nếu khách sạn không quá mắc (đắt), chúng tôi sẽ ở đó hai đêm. (loại 1: hiện tại đơn, will + V). - **I will call you if I finish work early.**: Tôi sẽ gọi bạn nếu tôi xong việc sớm. (loại 1; if đứng giữa câu nên không có dấu phẩy). - **If it rains tomorrow, we won't go to the beach.**: Nếu mai trời mưa, chúng tôi sẽ không đi biển. (vế if dùng hiện tại đơn: không nói "If it will rain"). - **If you come early, I will make breakfast for you.**: Nếu bạn đến sớm, tôi sẽ làm bữa sáng cho bạn. (câu loại 1 dùng will: không trộn would vào). - **If I lived near the sea, I would swim every morning.**: Nếu tôi sống gần biển, tôi sẽ bơi mỗi sáng. (loại 2: thực tế tôi không sống gần biển). - **If I were rich, I would buy a house for my parents.**: Nếu tôi giàu, tôi sẽ mua một căn nhà cho cha mẹ. (loại 2: dùng were cho mọi chủ ngữ). - **If I had a car, I would drive to work.**: Nếu tôi có xe hơi, tôi sẽ lái xe đi làm. (quá khứ đơn nhưng nói về hiện tại: bây giờ tôi không có xe). - **If I were you, I would talk to the manager first.**: Nếu tôi là bạn, tôi sẽ nói chuyện với quản lý trước. (loại 2 dùng để khuyên; trang trọng hơn "If I was you"). - **If he had taken the medicine, he would have felt better.**: Nếu anh ấy uống thuốc thì anh ấy đã thấy đỡ hơn. (loại 3: thực tế anh ấy đã không uống thuốc). - **If we hadn't missed the train, we would have arrived on time.**: Nếu chúng tôi không lỡ chuyến tàu thì chúng tôi đã đến đúng giờ. (loại 3: thực tế đã lỡ tàu và đến trễ). - **If I had known about the party, I would have gone.**: Nếu tôi biết về bữa tiệc thì tôi đã đi rồi. (V3 của know là known, của go là gone: không nói "had knew", "would have went"). ### Động từ dạng V-ing và nguyên thể (24 mục) #### Sau like, enjoy và giới từ: dùng V-ing Sau các động từ chỉ sở thích như **like, love, enjoy, hate** và sau các cụm kết thúc bằng giới từ như **be interested in, be keen on, be good at, be afraid of**, bạn dùng **V-ing** hoặc một danh từ. Ví dụ: "I enjoy cooking." hoặc "I enjoy Italian food." Không dùng động từ nguyên mẫu không có to ngay sau like: nói "I like playing games", "I like to play games" hoặc "I like games", không nói "I like play games". Cụm "look forward to" kết thúc bằng giới từ to, nên sau nó vẫn dùng V-ing: "I look forward to seeing you." **Khi liệt kê** nhiều hoạt động sau các cụm này, **mọi động từ đều thêm -ing**: "I'm interested in drawing pictures and playing the guitar." Lỗi hay gặp là chỉ thêm -ing cho động từ đầu, còn động từ sau để nguyên mẫu. Nhớ viết **interested** (người thấy thích), không phải interesting (điều gây thích thú). Danh từ đếm được sau V-ing thường để số nhiều: reading books, playing games. Muốn nhấn mạnh mức độ thích, hãy nói **I really like**, **I'm really into** hoặc **I'm keen on**. Không nói "I super like" hay "I extremely like". **like + V-ing** và **like + to V** đều nói về sở thích, khác nhau rất ít. Khi muốn nói "muốn" (một mong muốn lúc này), hãy dùng **would like to**: "I'd like to drink some water." #### help, make và allow: động từ theo sau tân ngữ **help + O + V0**: sau help là tân ngữ (me, people, us, them), rồi động từ nguyên mẫu, không cần to. Ví dụ: "Reading helps me sleep better." Không nói "helps me sleeping". Khung này dùng được ở hầu hết chủ đề nói: âm nhạc, thể thao, sở thích. **make + O + V0**: "Sad films make me cry." Cũng có thể dùng make + O + tính từ: "Cooking makes my life more fun." **allow + O + to V**: sau allow có tân ngữ và to V. Ví dụ: "The app allows me to talk with my family every day." Dùng xen kẽ các khung "It helps me + V0", "It makes me + V0", "help + O + V0", "allow + O + to V" để câu trả lời đa dạng hơn. Muốn đổi cho khỏi lặp help, có thể dùng **improve**, sau improve là thứ được cải thiện, không cần us hay them: "That can improve my health." **relax** là động từ, **relaxing** là tính từ. Nói "Swimming is so relaxing" hoặc "Swimming helps me relax". Không nói "it's so relax". #### It is good (for sb) + to V Khung: **It is + tính từ + for + O + to + V0**. Sau to luôn dùng động từ nguyên mẫu. Ví dụ: "It's good for children to play outside." Lỗi hay gặp là thêm -ing sau to: không nói "it's good for them to relaxing", mà nói "it's good for them to relax". Khung này nối tiếp tốt sau một câu dùng help: "Gardening helps old people relax, and it's good for them to spend time outdoors." #### V-ing làm chủ ngữ V-ing (một mình hoặc kèm tân ngữ, vd. **raising a pet**) có thể làm chủ ngữ của câu. Khi đó câu **vẫn phải có động từ chính**, và động từ chính **chia số ít**: helps, has, brings, makes. Khung: **V-ing + (O) + V(s/es) …** Ví dụ: "Raising a pet has many benefits for the elderly." "Raising a pet helps the elderly relieve stress in their life." Lỗi hay gặp 1: thiếu động từ chính, vd. "Raising pet for the elderly more and more popular". Câu đúng: "Raising a pet for the elderly has become more and more common." (has become là thì hiện tại hoàn thành). Lỗi hay gặp 2: động từ không chia số ít, vd. "raising a pet have many benefits". Câu đúng: "raising a pet has many benefits", "raising a pet brings many benefits". Lỗi hay gặp 3: quên mạo từ. "Pet" là danh từ đếm được, nên nói **a pet** hoặc dùng số nhiều **pets**. So sánh: "Raising pets helps old people" (chủ ngữ là V-ing nên vẫn helps) và "Pets help old people" (chủ ngữ là danh từ số nhiều nên help). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói, lỗi nhỏ như thiếu -s ở động từ ít bị bắt lỗi hơn khi viết. Tuy vậy, ngữ pháp vẫn là một tiêu chí chấm Speaking, nên hãy tập chia đúng động từ cả khi nói. - **enjoy** /ɪnˈdʒɔɪ/ (v, A1): thích, tận hưởng (theo sau là danh từ hoặc V-ing). Ví dụ: There are several reasons why people enjoy playing sports (Có vài lý do khiến mọi người thích chơi thể thao). - **hate** /heɪt/ (v, A1): ghét (theo sau là V-ing, to V hoặc danh từ). Ví dụ: I hate waiting for the bus in the rain (Tôi ghét đứng chờ xe buýt dưới mưa). - **help** /hɛlp/ (v, A1): giúp (help + tân ngữ + V0, không cần to). Ví dụ: A short walk after dinner helps me sleep better (Một cuộc đi bộ ngắn sau bữa tối giúp tôi ngủ ngon hơn). - **make** /meɪk/ (v, A1): khiến, làm cho (make + tân ngữ + V0 hoặc tính từ). Ví dụ: Funny videos always make my little brother laugh (Những video hài luôn khiến em trai tôi bật cười). - **allow** /əˈlaʊ/ (v, A2): cho phép (allow + tân ngữ + to V). Ví dụ: Online classes allow students to study at home (Các khóa học trực tuyến cho phép học viên học ở nhà). - **relax** /rɪˈlæks/ (v, A1): thư giãn. Cũng nói: unwind. Ví dụ: After work, I listen to music to relax (Sau giờ làm, tôi nghe nhạc để thư giãn). - **relaxing** /rɪˈlæksɪŋ/ (adj, B1): giúp thư giãn, dễ chịu. Ví dụ: Sitting by the river in the evening is very relaxing (Ngồi bên bờ sông vào buổi tối rất thư giãn). - **raise** /reɪz/ (v, A2): nuôi (con, thú cưng). Ví dụ: Raising a dog teaches children to be responsible (Nuôi một con chó dạy trẻ em tính trách nhiệm). - **pet** /pɛt/ (n, A2): thú cưng. Ví dụ: My aunt has two pets, a cat and a parrot (Dì tôi có hai con thú cưng, một con mèo và một con vẹt). - **common** /ˈkɑmən/ (adj, A1): phổ biến, thường gặp. Ví dụ: Working from home has become more and more common (Làm việc tại nhà ngày càng trở nên phổ biến). - **I like playing badminton.**: Tôi thích chơi cầu lông. (sau like dùng V-ing, to V hoặc danh từ; không nói "I like play badminton"). - **I'm interested in reading comics and watching cartoons.**: Tôi thích đọc truyện tranh và xem phim hoạt hình. (khi liệt kê, mọi động từ đều thêm -ing; viết interested, không phải interesting). - **I really like cooking for my friends.**: Tôi rất thích nấu ăn cho bạn bè. (không nói "I super like" hay "I extremely like"). - **I'd like to drink a glass of water.**: Tôi muốn uống một ly nước. (nghĩa "muốn" dùng would like to; "I like to drink water" chỉ là nói sở thích). - **In my free time, I just play games.**: Lúc rảnh, tôi chỉ chơi game thôi. (không nói "I'm just play game"). - **Listening to music helps me relax.**: Nghe nhạc giúp tôi thư giãn. (help + O + V0; không nói "helps me relaxing"). - **Swimming is so relaxing.**: Bơi lội rất thư giãn. (relaxing là tính từ; không nói "it's so relax"). - **Playing the piano makes my life more fun.**: Chơi đàn piano làm cuộc sống của tôi vui hơn. (makes chia số ít; không cần đổi sang give). - **My job allows me to travel to many places.**: Công việc cho phép tôi đi đến nhiều nơi. (allow + O + to V). - **It's good for children to play outside.**: Trẻ em chơi ngoài trời là tốt cho chúng. (sau to dùng V0; không nói "to playing"). - **Raising a pet brings many benefits.**: Nuôi thú cưng mang lại nhiều lợi ích. (V-ing làm chủ ngữ nên động từ chia số ít: brings). - **Raising pets helps old people feel less lonely.**: Nuôi thú cưng giúp người già bớt thấy lẻ loi. (chủ ngữ là V-ing nên helps; "pet" đếm được nên nói a pet hoặc pets). - **Pets help old people feel less lonely.**: Thú cưng giúp người già bớt thấy lẻ loi. (chủ ngữ là danh từ số nhiều pets nên help không thêm -s). - **Gym workouts are good for older people because they help them stay strong.**: Tập gym tốt cho người lớn tuổi vì nó giúp họ giữ sức khỏe. (workouts số nhiều nên dùng they help, không dùng it helps). ### Cấu trúc câu (24 mục) #### Câu đủ thành phần Một câu tiếng Anh phải có **chủ ngữ (S) và động từ (V)** và nói trọn một ý. Thiếu một trong hai thì chưa thành câu: "My sister a teacher." thiếu động từ, phải viết "My sister is a teacher."; "Is very friendly." thiếu chủ ngữ, phải viết "She is very friendly." Năm mẫu câu cơ bản: **S + V** (The baby is sleeping.), **S + V + O** (Minh reads the news every morning.), **S + V + C** (The soup tastes good.), **S + V + O + O** (My aunt gave me a new bag.), **S + V + O + C** (The news made us happy.). O là tân ngữ, C là bổ ngữ (từ nói về chủ ngữ hoặc tân ngữ). **Câu mệnh lệnh thường bỏ chủ ngữ** (Close the door, please.); trong hội thoại, câu trả lời rút gọn cũng có thể bỏ chủ ngữ. Khi kể hay nêu ý kiến trong bài viết, bài nói, câu đầy đủ cần chủ ngữ. Khi khuyên ai, nên viết "You can go to the party and have some time for yourself.", không viết "Go to the party and a lot of time for yourself." (câu này thiếu động từ "have"). **Trật tự câu kể: chủ ngữ đứng trước động từ.** Viết "I must take full responsibility for this problem.", không viết "…this must I take full responsibility". Câu hỏi thường đảo trợ động từ lên trước chủ ngữ (Must I take…?); một số câu kể cũng có đảo ngữ, ví dụ “Never have I seen it.” **Mỗi mệnh đề có một cặp chủ ngữ – động từ riêng.** Hai mệnh đề không được dính vào nhau: nối chúng bằng and, so, because, when… hoặc tách thành hai câu. "which has resulted in my leg is injured" sai vì sau "result in" lại đặt cả một mệnh đề. Viết "I had an accident. My leg was injured, and I needed medical treatment." hoặc dùng danh từ sau result in: "…which resulted in a leg injury." **Tự soát mỗi câu:** chủ ngữ là gì? động từ là gì? chủ ngữ có đứng trước động từ không? có hai mệnh đề dính nhau không? #### There is / there are Muốn nói "**có** cái gì (ở đâu)" mà câu không có sẵn người hay vật làm chủ ngữ, dùng **there is** + danh từ số ít hoặc không đếm được, **there are** + danh từ số nhiều. Quá khứ: **there was / there were**. Không dùng "it has" hay "it's" để nói "có": viết "There are too many deadlines this month.", không viết "It has too many deadlines this month." Viết "In my hometown, there is a famous pagoda, and there are many fruit gardens.", không viết "because it's a pagoda and fruits". Khi đã có chủ ngữ cụ thể thì dùng have/has bình thường: "My city has many parks." (Thành phố tôi có nhiều công viên.) Lỗi chỉ xảy ra khi "it" không chỉ vật nào cả. Nói số người trong gia đình: "**There are four people in my family.**" Câu này tự nhiên hơn "I'm living with my family with 4 people." Câu hỏi: đảo is/are lên trước there: "Is there a bank near here?", "Are there any good restaurants in your town?" **Theo kinh nghiệm cá nhân:** ở Speaking Part 1, khi bí chủ ngữ cho một câu nói về nơi ở, trường học hay công việc, mở câu bằng "There is…" hoặc "There are…" là cách an toàn và nói nhanh được; ví dụ "There is one thing I don't like about my job." Trong thư Writing Task 1, lỗi "it has" cũng hay gặp, nên soát lại trước khi nộp. #### Cấu trúc song song Các vế nối bằng **and** (hoặc or, but, dấu phẩy khi liệt kê) phải **cùng dạng**: đang dùng động từ nguyên mẫu thì tất cả nguyên mẫu, đang dùng V-ing thì tất cả V-ing, đang dùng tính từ thì tất cả tính từ. Nguyên mẫu: "Music helps me relax and refresh my mind." (không viết "relax and refreshing"). "When you live alone, you have to study, work and cook for yourself." (cả ba đều nguyên mẫu sau "have to"). V-ing: "My hobbies are singing and taking photos." (không viết "singing and take photos"). Khi liệt kê sở thích sau enjoy, like, love, hãy chọn V-ing cho mọi vế. Tính từ: "The bus is **not only** convenient **but also** cheap." Cả hai vế là tính từ; không viết "not only convenience but also cheap" vì convenience là danh từ. Tương tự với **both … and**: "The room is both bright and quiet." **Mẹo soát:** gạch chân từng vế sau and, rồi xem chúng có cùng "đuôi" không (cùng không đuôi, cùng -ing, cùng là tính từ). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **parallel structure** /ˈpærəˌlɛl ˈstrʌktʃər/ (phr, B2) cấu trúc song song. Ví dụ: Use parallel structure when you list your hobbies (Hãy dùng cấu trúc song song khi bạn liệt kê sở thích). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **refresh my mind** /rɪˈfrɛʃ maɪ maɪnd/ (phr, B2) làm đầu óc thư thái. Ví dụ: A short walk helps me relax and refresh my mind (Một cuộc đi bộ ngắn giúp tôi thư giãn và làm đầu óc thư thái). - **take photos** /teɪk ˈfoʊtoʊz/ (phr, A1) chụp ảnh. Ví dụ: I love travelling and taking photos of old buildings (Tôi thích đi du lịch và chụp ảnh những tòa nhà cổ). - **have time for yourself** /hæv taɪm fər jərˈsɛlf/ (phr, B1) có thời gian cho bản thân. Ví dụ: You should go out more and have some time for yourself (Bạn nên ra ngoài nhiều hơn và có chút thời gian cho bản thân). - **take full responsibility** /teɪk fʊl rɪˌspɑnsəˈbɪləti/ (phr, B2) chịu hoàn toàn trách nhiệm. Ví dụ: I will take full responsibility for the late report (Tôi sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm về bản báo cáo nộp trễ). - **get injured** /ɡɛt ˈɪndʒərd/ (phr, B1) bị thương. Ví dụ: Two players got injured during the match (Hai cầu thủ bị thương trong trận đấu). - **medical treatment** /ˈmɛdɪkəl ˈtritmənt/ (phr, B2) sự điều trị y tế. Ví dụ: My grandfather needed medical treatment after his fall (Ông tôi cần được điều trị sau khi bị té). - **there is** /ðɛr ɪz/ (phr, A1): có (+ danh từ số ít hoặc không đếm được). Ví dụ: There is a small market at the end of my street (Có một cái chợ nhỏ ở cuối con đường nhà tôi). - **there are** /ðɛr ɑr/ (phr, A1): có (+ danh từ số nhiều). Ví dụ: There are three bus stops near my office (Có ba trạm xe buýt gần văn phòng tôi). - **there was / there were** /ðɛr wʌz; ðɛr wər/ (phr, A2): đã có (quá khứ của there is/are). Ví dụ: There were many people at the night market yesterday (Hôm qua có nhiều người ở chợ đêm). - **complete sentence** /kəmˈplit ˈsɛntəns/ (phr, B1): câu hoàn chỉnh. Ví dụ: Write a complete sentence with a subject and a verb (Hãy viết một câu hoàn chỉnh có chủ ngữ và động từ). - **not only … but also** /nɑt ˈoʊnli … bət ˈɔlsoʊ/ (phr, B1): không những … mà còn. Ví dụ: This phone is not only light but also strong (Chiếc điện thoại này không những nhẹ mà còn bền). - **both … and** /boʊθ … ænd/ (phr, A2): cả … lẫn … Ví dụ: My new job is both interesting and well paid (Công việc mới của tôi vừa thú vị vừa được trả lương cao). - **The baby is sleeping.**: Em bé đang ngủ. (mẫu S + V). - **Minh reads the news every morning.**: Minh đọc tin tức mỗi sáng. (mẫu S + V + O). - **The soup tastes good.**: Món canh có vị ngon. (mẫu S + V + C). - **My aunt gave me a new bag.**: Dì tôi tặng tôi một cái túi mới. (mẫu S + V + O + O). - **The news made us happy.** /ðə nuːz meɪd ʌs ˈhæpi/: Tin đó làm chúng tôi vui. (mẫu S + V + O + C). - **My sister is a teacher.** /maɪ ˈsɪstər ɪz ə ˈtiːtʃər/: Chị tôi là giáo viên. (không viết "My sister a teacher": câu thiếu động từ). - **You can go to the party and have some time for yourself.**: Bạn có thể đi dự tiệc và có chút thời gian cho bản thân. (câu khuyên cần chủ ngữ "You" và đủ động từ "have"). - **I must take full responsibility for this problem.**: Tôi phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về vấn đề này. (chủ ngữ đứng trước động từ; không viết "this must I take"). - **I had an accident last week. My leg was injured, and I needed medical treatment.**: Tuần trước tôi bị tai nạn. Chân tôi bị thương và tôi cần được điều trị. (tách mệnh đề; không viết "which has resulted in my leg is injured"). - **There is one thing I don't like about my job.**: Có một điều tôi không thích ở công việc của mình. (nói "có" dùng there is; không nói "it has"). - **There are too many deadlines this month.**: Tháng này có quá nhiều hạn nộp. (danh từ số nhiều dùng there are). - **In my hometown, there is a famous pagoda, and there are many fruit gardens.**: Quê tôi có một ngôi chùa nổi tiếng và nhiều vườn trái cây. (không viết "it's a pagoda and fruits"). - **My city has many parks.**: Thành phố tôi có nhiều công viên. (có chủ ngữ cụ thể thì dùng has được). - **Are there any good restaurants in your town?**: Thị trấn của bạn có nhà hàng nào ngon không? (câu hỏi đảo are lên trước there). - **Music helps me relax and refresh my mind.**: Âm nhạc giúp tôi thư giãn và làm đầu óc thư thái. (hai động từ nguyên mẫu; không viết "relax and refreshing"). - **My hobbies are singing and taking photos.**: Sở thích của tôi là hát và chụp ảnh. (liệt kê đều V-ing; không viết "sing, taking photo"). - **When you live alone, you have to study, work and cook for yourself.**: Khi sống một mình, bạn phải tự học, tự làm việc và tự nấu ăn. (ba động từ đều nguyên mẫu sau "have to"). - **The bus is not only convenient but also cheap.**: Xe buýt không những tiện lợi mà còn rẻ. (hai vế đều là tính từ; không dùng danh từ "convenience"). ### Từ loại quyết định cách đặt câu (13 mục) #### Xem từ loại trước khi đặt câu Trước khi dùng một từ, hãy xem nó là **danh từ, động từ, tính từ hay trạng từ**. Từ loại quyết định từ đó đứng ở đâu trong câu và cần đi kèm từ gì. **Tính từ cần to be:** S + be + adj. Ví dụ: "It's catchy." (Nó dễ thuộc), "It's easy.", "Going out is time consuming." Không nói "it catchy", "it time consuming" hay "when people tired"; phải nói "it's catchy", "it's time consuming", "when people are tired". **Động từ thường:** trong thì hiện tại đơn, dùng S + V(s/es) và thêm tân ngữ nếu động từ cần; không thêm be trước động từ chính. Chủ ngữ số ít ở thì hiện tại đơn thì động từ thêm s: "It appears on my home page every day.", "It makes my life more fun." **Chỗ cần danh từ thì phải dùng danh từ:** sau many, sau một tính từ, sau động từ cần tân ngữ. Ví dụ: "many harms" (harmful là tính từ), "relieve stress and tiredness" (tired là tính từ), "different things" (different là tính từ, phải có danh từ đi sau), "sweet food" (sweet là tính từ, không nói "I hate sweet"). **Sau will (can, should) dùng động từ nguyên mẫu:** "will affect", "will choose". Không đặt danh từ vào chỗ này. **Đuôi từ giúp đoán từ loại:** -tion, -ment, -ness, -ure → thường là danh từ; -ful, -less, -y, -ing, -ed → thường là tính từ; -ly → thường là trạng từ. Các thẻ hậu tố, be harmful to, time-consuming đã có trong khóa; trang này chỉ luyện cách đặt chúng vào câu. #### Học từ theo họ từ Khi học một từ mới, hãy học luôn **các từ cùng họ** (động từ, danh từ, tính từ), nhất là **danh từ**, vì bài nói và bài viết cần danh từ rất nhiều. Ví dụ: fail → failure (sự thất bại); succeed → success (sự thành công) → successful; choose → choice; relax → relaxing, relaxed; harm → harmful. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** gặp từ lạ thì ghi ngay vào tập từ vựng. Mỗi ngày dành khoảng 1 đến 1,5 tiếng: học thêm từ mới và ôn lại từ hôm trước. Ví dụ hôm nay học 20 từ, hôm sau ôn lại 20 từ đó rồi học thêm 10 từ. #### Lỗi dùng nhầm từ loại hay gặp **Thiếu be trước tính từ:** "it catchy" → "it's catchy"; "it time consumption" → "it's time consuming"; "when people tired" → "when people are tired". **Dùng tính từ ở chỗ cần danh từ:** "many harmful" → "many harms"; "receive different from ordering" → "receive different things (different products) from ordering"; "I hate sweet" → "I hate sweet things (sweet food)". **Dùng danh từ ở chỗ cần động từ:** "I don't choice" → "I don't choose"; sau "will" phải là động từ: "how this trend will affect…". **discuss không đi với about:** discuss + tân ngữ: "discuss the prediction", không viết "discuss about the prediction". **Phát âm:** choose (động từ) có nguyên âm /u/, còn choice (danh từ) có nguyên âm /ɔɪ/. Đọc rõ để người nghe biết bạn đang dùng từ nào. - **appear** /əˈpɪr/ (v, A2): xuất hiện. Ví dụ: Her new song appears on the trending list every week (Bài hát mới của chị ấy xuất hiện trong danh sách thịnh hành mỗi tuần). - **tiredness** /ˈtaɪərdnəs/ (n, B2): sự mệt mỏi. Ví dụ: A cup of tea can relieve stress and tiredness after work (Một tách trà có thể giúp giảm căng thẳng và mệt mỏi sau giờ làm). - **failure** /ˈfeɪljər/ (n, B2): sự thất bại (động từ là fail). Ví dụ: One failure does not mean you are not good enough (Một lần thất bại không có nghĩa là bạn không đủ giỏi). - **success** /səkˈsɛs/ (n, A1): sự thành công (động từ succeed, tính từ successful). Ví dụ: Hard work is the key to success (Chăm chỉ là chìa khóa của thành công). - **different + danh từ**: khác nhau, nhiều loại (cần danh từ đi sau). Ví dụ: The market sells different vegetables from different provinces (Chợ bán nhiều loại rau từ nhiều tỉnh khác nhau). - **It's catchy, so I can remember it easily.**: Nó dễ thuộc nên tôi nhớ nó dễ dàng. (catchy là tính từ, cần be: không nói "it catchy"). - **Going out every weekend is time consuming.**: Đi chơi mỗi cuối tuần rất tốn thời gian. (tính từ cần be đứng trước: không nói "it time consumption"). - **Some people drink coffee when they are tired.**: Một số người uống cà phê khi họ mệt. (tired là tính từ, cần be: không nói "when people tired"). - **Spending all day on the phone can have many harmful effects.**: Dành cả ngày cho điện thoại có thể gây ra nhiều tác hại. (harmful là tính từ: không nói "many harmful", phải có danh từ đi sau như "many harmful effects"). - **Sometimes I receive different things from what I ordered online.**: Đôi khi tôi nhận được những món khác với món tôi đặt trên mạng. (different là tính từ; trong câu này bổ nghĩa cho danh từ things). - **I don't eat much sweet food.**: Tôi không ăn nhiều đồ ngọt. (sweet là tính từ; trong câu này bổ nghĩa cho danh từ food). - **I don't choose my clothes by price.**: Tôi không chọn quần áo theo giá. (choose là động từ, choice là danh từ: không nói "I don't choice"). - **This essay discusses how working from home will affect family life.**: Bài luận này bàn về việc làm việc tại nhà sẽ ảnh hưởng tới đời sống gia đình ra sao. (sau will dùng động từ affect; discuss không đi với about). ### Tính từ -ed và -ing (10 mục) #### Cảm thấy dùng -ed, gây ra cảm giác dùng -ing **-ed: người cảm thấy, người bị tác động.** I feel relaxed. I'm interested in reading books. She feels excited. **-ing: bản chất của sự việc, hoặc người, vật gây ra cảm giác.** Fishing is relaxing. The film is interesting. "I'm an interesting guy" nghĩa là "tôi là người thú vị", hoàn toàn khác "I'm interested in…" (tôi quan tâm, tôi thích…). **Cách hỏi nhanh:** ai cảm thấy → -ed; cái gì làm người khác có cảm giác đó → -ing. **Cặp hay gặp:** interested – interesting, relaxed – relaxing, excited – exciting, bored – boring, refreshed – refreshing. Riêng stressed – stressful: người căng thẳng là "I'm stressed"; việc, tình huống gây căng thẳng là "stressful". Muốn nói một người vui, phấn khởi, ngoài excited có thể dùng **glad, cheerful, happy**. **Lỗi hay gặp:** "I'm interesting in…" → "I'm interested in…"; "I'm stressful" → "I'm stressed"; "you feel refresh" → "you feel refreshed"; "scare of" → "be scared of". Thẻ be interested in đã có trong khóa. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **refreshed** /rɪˈfrɛʃt/ (adj, B2) thấy sảng khoái, khỏe khoắn lại. Ví dụ: You feel refreshed when you walk by the river in the morning (Bạn thấy sảng khoái khi đi bộ bên bờ sông vào buổi sáng). - **relaxed** /rɪˈlækst/ (adj, B1): thấy thư thái (người cảm thấy). Ví dụ: I feel relaxed after a warm shower (Tôi thấy thư thái sau khi tắm nước ấm). - **excited** /ɪkˈsaɪtɪd/ (adj, A1): háo hức, phấn khích (người cảm thấy). Ví dụ: My sister feels excited about her first trip abroad (Em gái tôi thấy háo hức về chuyến đi nước ngoài đầu tiên). - **exciting** /ɪkˈsaɪtɪŋ/ (adj, A1): gay cấn, gây háo hức (sự việc). Ví dụ: The final match was really exciting (Trận chung kết thật sự gay cấn). - **interesting** /ˈɪntrəstɪŋ/ (adj, A1): thú vị (người, vật gây hứng thú). Ví dụ: My grandfather tells interesting stories about his village (Ông tôi kể những câu chuyện thú vị về ngôi làng của ông). - **bored** /bɔrd/ (adj, A1): thấy chán (người cảm thấy). Ví dụ: I get bored when I stay home all weekend (Tôi thấy chán khi ở nhà cả cuối tuần). - **boring** /ˈbɔrɪŋ/ (adj, A1): nhàm chán (sự việc). Ví dụ: The meeting was long and boring (Cuộc họp dài và nhàm chán). - **cheerful** /ˈtʃɪrfəl/ (adj, B1): vui vẻ, tươi tắn. Ví dụ: My neighbour is always cheerful in the morning (Người hàng xóm của tôi luôn vui vẻ vào buổi sáng). - **I'm interested in reading books.**: Tôi thích đọc sách. (người quan tâm dùng interested: không nói "I'm interesting in"). - **I'm an interesting person.**: Tôi là một người thú vị. (-ing nói tính chất của người đó, khác hẳn "I'm interested in…"). - **Gardening is relaxing, so I always feel relaxed after an hour in the garden.**: Làm vườn giúp thư giãn nên tôi luôn thấy thư thái sau một giờ ở ngoài vườn. (việc dùng -ing; người cảm thấy dùng -ed). ### Get + tính từ; something + tính từ (4 mục) #### Get, feel, be + tính từ chỉ trạng thái Muốn nói một người **rơi vào, trở nên** một trạng thái, dùng **get + tính từ**; muốn nói người đó đang ở trạng thái ấy, dùng **be** hoặc **feel + tính từ**. Ví dụ: get stressed, get homesick, feel homesick, feel alone, feel lonely, get mature. Sau get, feel, be là **tính từ**: "get carsick" (bị say xe). Nếu dùng danh từ thì đổi động từ: "suffer from carsickness", không nói "suffer from the car sick". **mature** là tính từ: chín chắn, trưởng thành. Trái nghĩa: **immature**, **childish** (trẻ con, chưa chín chắn). Ví dụ: "You become more mature when you live on your own." #### Something + tính từ Với something (và các từ cùng kiểu như anything, nothing, someone), tính từ đứng **ngay sau**: something new, something unexpected, something cheap. Không nói "new something". Mẫu này giúp câu trả lời Speaking ngắn mà tự nhiên: "I like trying something new." "I feel nervous when something unexpected happens." #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **get stressed** /ɡɛt strɛst/ (phr, B1) trở nên căng thẳng. Ví dụ: Many students get stressed before exams (Nhiều học sinh trở nên căng thẳng trước kỳ thi). - **get homesick** /ɡɛt ˈhoʊmˌsɪk/ (phr, B2) thấy nhớ nhà. Ví dụ: I got homesick during my first month in the city (Tôi thấy nhớ nhà trong tháng đầu tiên ở thành phố). - **feel lonely** /fil ˈloʊnli/ (phr, B1) thấy lẻ loi, buồn vì một mình. Ví dụ: Old people may feel lonely when their children live far away (Người già có thể thấy lẻ loi khi con cái sống ở xa). - **get more mature** /ɡɛt mɔr məˈtʃʊr/ (phr, B2) trở nên chín chắn, trưởng thành hơn. Ví dụ: Teenagers get more mature when they take care of themselves (Thanh thiếu niên trở nên chín chắn hơn khi tự lo cho bản thân). - **mature** /məˈtʃʊr/ (adj, C1) chín chắn, trưởng thành (trái nghĩa: immature, childish). Ví dụ: My cousin is only 16, but he is very mature (Em họ tôi mới 16 tuổi nhưng rất chín chắn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **something unexpected** /ˈsʌmθɪŋ ˌʌnɪkˈspɛktɪd/ (phr, B1) điều gì đó bất ngờ (tính từ đứng sau something). Ví dụ: I feel nervous when something unexpected happens at work (Tôi thấy lo khi có điều gì bất ngờ xảy ra ở chỗ làm). - **something new** /ˈsʌmθɪŋ nu/ (phr, A1): điều gì đó mới (tính từ đứng sau something). Ví dụ: I want to try something new this summer (Tôi muốn thử điều gì đó mới mẻ vào mùa hè này). - **Students often feel homesick when they first live away from home.**: Sinh viên thường thấy nhớ nhà khi mới sống xa nhà. (feel + tính từ homesick; muốn nói "bắt đầu thấy nhớ nhà" dùng get homesick). - **You become more mature when you live on your own.**: Bạn trở nên chín chắn hơn khi sống tự lập. (mature là tính từ, đi sau become). - **I'd like to eat something sweet after dinner.**: Tôi muốn ăn món gì đó ngọt sau bữa tối. (tính từ sweet đứng sau something: không nói "sweet something"). ### Trạng từ: really và vị trí trạng từ (8 mục) #### Very hay really **very** thường bổ nghĩa cho **tính từ hoặc trạng từ**: very good, very quickly. very **không** đi với động từ: không nói "I very like". Muốn nói "rất thích", dùng trạng từ **really** đặt trước động từ: **I really like + V-ing / N**. Cũng có thể nói **I'm really into…** hoặc **I'm keen on…** (thẻ be keen on đã có trong khóa). Không dùng "I super like" hay "I extremely like"; đó không phải cách nói chuẩn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** dùng trạng từ chỉ mức độ như really làm câu trả lời Speaking hay hơn và giúp nâng điểm. Khi nói có thể nói "I really really like…" để nhấn mạnh, nhưng dễ lẹo lưỡi; một chữ really là đủ. #### Vị trí của trạng từ Trạng từ chỉ cách thức như **clearly, carefully, well** không chen giữa động từ và tân ngữ. Đặt nó **sau tân ngữ**: "understand the lecture clearly", không viết "understand clearly the lecture". Trạng từ tần suất (always, usually, often, sometimes, never) đứng **trước động từ thường** và **sau be**: "I usually cook dinner.", "I'm always on time." Trạng từ cũng đứng trước tính từ để bổ nghĩa cho nó: **financially independent** (độc lập về tài chính), không nói "independently financial". #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **be really into** /bi ˈrili ˈɪntu/ (phr, B1) rất mê, rất thích. Ví dụ: I'm really into old movies (Tôi rất mê phim cũ). - **really + động từ**: thật sự, rất (đứng trước động từ). Ví dụ: I really like cooking with my mother (Tôi rất thích nấu ăn cùng mẹ). - **very + tính từ**: rất (chỉ đi với tính từ hoặc trạng từ). Ví dụ: The new bridge is very long (Cây cầu mới rất dài). - **clearly** /ˈklɪrli/ (adv, A2): rõ ràng, rõ. Ví dụ: Please write your name clearly on the form (Vui lòng viết tên của bạn rõ ràng trên mẫu đơn). - **carefully** /ˈkɛrfəli/ (adv, A2): cẩn thận, kỹ. Ví dụ: Read the instructions carefully before you start (Hãy đọc kỹ hướng dẫn trước khi bắt đầu). - **I really like playing badminton with my friends.**: Tôi rất thích chơi cầu lông với bạn bè. (very không đi với động từ: không nói "I very like"). - **I'm really into Korean dramas.**: Tôi rất mê phim truyền hình Hàn Quốc. (không nói "I super like" hay "I extremely like"). - **Short videos help me understand grammar rules clearly.**: Video ngắn giúp tôi hiểu rõ các quy tắc ngữ pháp. (clearly đứng sau tân ngữ grammar rules, không chen giữa understand và tân ngữ). - **I usually go jogging in the park, and I'm never late for work.**: Tôi thường chạy bộ trong công viên và tôi không bao giờ đi làm trễ. (trạng từ tần suất đứng trước động từ thường, sau be). ### Thể bị động (10 mục) #### Câu bị động là gì Câu bị động dùng khi **người hoặc vật chịu tác động** quan trọng hơn người làm, hoặc khi không biết, không cần nói ai làm. Công thức chung: **chủ ngữ + be + V3 (quá khứ phân từ)**. Cách đổi câu chủ động sang bị động: lấy tân ngữ làm chủ ngữ mới; chia **be** theo thì của động từ trong câu chủ động; đổi động từ chính sang **V3**; nếu cần nói người làm thì thêm **by + người làm** ở cuối câu. Ví dụ: Workers clean the beach every Sunday. → The beach is cleaned every Sunday. Không cần thêm "by workers" vì người đọc đã đoán được ai làm. Chỉ động từ có tân ngữ mới đổi sang bị động được. Các động từ như happen, arrive, die, appear **không có dạng bị động**. #### Bị động theo thì Hiện tại đơn: **am/is/are + V3** (Rice is grown in this area.). Hiện tại tiếp diễn: **am/is/are being + V3** (The bridge is being repaired.). Hiện tại hoàn thành: **have/has been + V3** (The tickets have been sold.). Quá khứ đơn: **was/were + V3** (The school was built ten years ago.). Quá khứ tiếp diễn: **was/were being + V3**. Quá khứ hoàn thành: **had been + V3**. Tương lai: **will be + V3**; với be going to: **am/is/are going to be + V3**. Sau động từ khuyết thiếu: **can/should/must + be + V3** (The form must be signed.). Câu hỏi bị động: đưa **trợ động từ đầu tiên** lên trước chủ ngữ: Was the window broken yesterday? Has the parcel been sent? Động từ có hai tân ngữ (give, send, show, offer) có hai cách bị động: Lan was given a prize. Hoặc: A prize was given to Lan. **Lỗi hay gặp:** quên **be** (viết sai: The house built last year.) hoặc dùng V2 thay V3 (viết sai: The letter was wrote.). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong bài nghe điền từ, nếu chỗ trống đứng ngay sau is, are, was, were (vd. the program is ___), từ cần điền thường là một tính từ hoặc một V3 (bị động); hãy xét nghĩa để chọn. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong bài luận, câu bị động làm câu nêu giải pháp khách quan hơn, vì không cần nói ai làm: More bus lanes should be built. - **be + V3**: bị, được (làm) (khung câu bị động). Ví dụ: The meeting room is cleaned every evening (Phòng họp được dọn dẹp mỗi tối). - **is being + V3**: đang được (làm) (bị động hiện tại tiếp diễn). Ví dụ: Our kitchen is being painted this week, so we're eating out (Nhà bếp của chúng tôi đang được sơn trong tuần này nên chúng tôi ăn ở ngoài). - **has been + V3**: đã được (làm) (bị động hiện tại hoàn thành). Ví dụ: All the tickets for the concert have been sold (Tất cả vé của buổi hòa nhạc đã được bán hết). - **will be + V3**: sẽ được (làm) (bị động tương lai). Ví dụ: The test results will be announced next Friday (Kết quả bài kiểm tra sẽ được công bố vào thứ Sáu tới). - **should be + V3**: nên được (làm) (bị động sau động từ khuyết thiếu). Ví dụ: More trees should be planted along this road (Nên trồng thêm cây dọc con đường này). - **by + người làm**: bởi, do (ai) (nêu người làm trong câu bị động). Ví dụ: This song was written by a fifteen-year-old student (Bài hát này do một học sinh mười lăm tuổi viết). - **be born** /bi bɔrn/ (phr, A1): được sinh ra (luôn ở dạng bị động). Ví dụ: My sister was born in a small village near the sea (Chị tôi được sinh ra ở một ngôi làng nhỏ gần biển). - **The new library was opened last month.**: Thư viện mới được khai trương vào tháng trước. (bị động cần was + V3; không bỏ was). - **The accident happened at eight in the morning.**: Vụ tai nạn xảy ra lúc tám giờ sáng. (happen không có bị động; không viết "was happened"). - **Was the car repaired yesterday?**: Hôm qua chiếc xe đã được sửa chưa? (câu hỏi bị động: đưa was lên trước chủ ngữ). ### Động từ khuyết thiếu: bắt buộc và phỏng đoán (7 mục) #### Nói về việc bắt buộc **must / have to / need to + V0**: phải làm (hiện tại, tương lai). Khi nói, **have to** dùng nhiều hơn; **must** hay gặp trong thông báo, nội quy và hướng dẫn viết. **mustn't + V0**: không được làm (cấm). **don't have to / don't need to / needn't + V0**: không cần làm (làm cũng được, không làm cũng được). Hai nhóm này **không cùng nghĩa**. Quá khứ: **had to + V0** (đã phải); **didn't have to / didn't need to + V0** (đã không cần). Must không có dạng quá khứ riêng, nên dùng had to. Sau động từ khuyết thiếu luôn là **V0**. Muốn nói về tính chất, trạng thái thì vẫn cần **be**: You must be careful (không viết "You must careful"). **Lỗi hay gặp:** dùng mustn't để nói "không cần". Câu đúng: You don't have to bring food; there will be lunch. #### Phỏng đoán ở hiện tại và tương lai **must + V0**: chắc hẳn là (khi có bằng chứng). **can't / couldn't + V0**: chắc chắn không phải (khi có bằng chứng). **should / ought to + V0**: có lẽ sẽ (điều mình mong đợi xảy ra). **could / may / might + V0**: có thể, có lẽ (không chắc). Khi nói Speaking mà chưa chắc chắn, dùng may hoặc might để câu nghe mềm hơn. Muốn phỏng đoán về quá khứ thì dùng **động từ khuyết thiếu + have + V3** (xem nhóm thẻ kế tiếp). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **mustn't** /ˈmʌsənt/ (modal v, A2) không được (cấm). Ví dụ: You mustn't use your phone during the test (Bạn không được dùng điện thoại trong giờ kiểm tra). - **don't have to** /doʊnt ˈhæf tə/ (phr, A2) không cần, không bắt buộc. Ví dụ: You don't have to wear a uniform on Fridays (Bạn không cần mặc đồng phục vào thứ Sáu). - **needn't** /ˈnidənt/ (modal v, B1) không cần. Ví dụ: You needn't bring a towel; the hotel gives you one (Bạn không cần mang khăn; khách sạn sẽ đưa cho bạn). - **have to** /ˈhæf tə/ (phr, A1): phải (do hoàn cảnh, quy định). Ví dụ: I have to get up at six because my bus leaves early (Tôi phải dậy lúc sáu giờ vì xe buýt của tôi chạy sớm). - **had to** /ˈhæd tə/ (phr, A2): đã phải. Ví dụ: The road was closed, so we had to walk home (Con đường bị chặn nên chúng tôi đã phải đi bộ về nhà). - **must + V0 (phỏng đoán)**: chắc hẳn là (có bằng chứng). Ví dụ: All the lights are off, so they must be asleep (Đèn tắt hết rồi nên chắc hẳn họ đang ngủ). - **can't + V0 (phỏng đoán)**: chắc chắn không phải (có bằng chứng). Ví dụ: That can't be Minh; he is on holiday in Da Lat (Đó không thể là Minh; anh ấy đang đi nghỉ ở Đà Lạt). - **might / may** /maɪt; meɪ/ (modal v, A2): có thể, có lẽ (không chắc). Ví dụ: Take a jacket; it might rain this afternoon (Hãy mang áo khoác; chiều nay trời có thể mưa). - **ought to** /ˈɔt tə/ (modal v, B1): nên; có lẽ sẽ (điều mong đợi). Ví dụ: The parcel ought to arrive by Thursday (Gói hàng có lẽ sẽ đến chậm nhất là vào thứ Năm). - **You must be careful on this road.**: Bạn phải cẩn thận trên con đường này. (sau must vẫn cần be trước tính từ; không viết "must careful"). ### Động từ khuyết thiếu dạng hoàn thành (5 mục) #### Động từ khuyết thiếu + have + V3 Công thức: **động từ khuyết thiếu + have + V3**. Dạng này luôn nói về **quá khứ**. Phủ định: **shouldn't have + V3**; câu hỏi: **Should I have + V3?** **could have + V3** có thể diễn tả một cơ hội đã không được thực hiện, hoặc một khả năng có thể đã xảy ra trong quá khứ. Khác với **could + V0** nói về khả năng chung trong quá khứ (I could swim when I was six). **should have / ought to have + V3**: lẽ ra nên làm (nhưng đã không làm, và đó là sai). **shouldn't have + V3**: lẽ ra không nên làm (nhưng đã làm). **should have + V3** còn diễn tả điều mình cho là lẽ ra đã xảy ra theo dự kiến (chưa chắc đã xảy ra): The train should have arrived ten minutes ago (theo dự kiến thì tàu đã đến cách đây mười phút). **must have + V3**: chắc hẳn đã (có bằng chứng). **can't have + V3**: chắc chắn đã không. **could / may / might have + V3**: có lẽ đã (không chắc). V3 của động từ bất quy tắc xem nhóm thẻ Động từ bất quy tắc. **Lỗi hay gặp:** dùng V2 sau have (viết sai: should have went; đúng: should have gone), hoặc viết "should of" theo âm đọc. - **should have + V3**: lẽ ra nên (làm) (tiếc hoặc trách). Ví dụ: I should have checked the weather before the trip (Lẽ ra tôi nên xem thời tiết trước chuyến đi). - **shouldn't have + V3**: lẽ ra không nên (làm). Ví dụ: You shouldn't have stayed up so late before the exam (Lẽ ra bạn không nên thức khuya như vậy trước kỳ thi). - **must have + V3**: chắc hẳn đã (làm). Ví dụ: The floor is wet; someone must have washed it (Sàn nhà ướt; chắc hẳn ai đó đã lau nó). - **can't have + V3**: chắc chắn đã không (làm). Ví dụ: He can't have seen my message; his phone was off (Anh ấy chắc chắn chưa thấy tin nhắn của tôi; điện thoại của anh ấy đã tắt). - **You should have told me earlier.**: Lẽ ra bạn nên nói với tôi sớm hơn. (should have + V3: told; không viết "should have tell" hay "should of"). ### Câu hỏi, câu hỏi đuôi, câu hỏi gián tiếp (10 mục) #### Cách đặt câu hỏi Câu hỏi có/không: đưa **trợ động từ** (do/does/did, am/is/are, have/has/had, can/should/will…) lên trước chủ ngữ: Do you live near here? Are they waiting? Have you finished? Câu hỏi có từ để hỏi: **từ để hỏi + trợ động từ + chủ ngữ + động từ**: Where did you buy it? Với **who, what**: nếu từ để hỏi là **chủ ngữ** thì không dùng do/did (Who called you?); nếu là **tân ngữ** thì đặt trợ động từ trước chủ ngữ; dùng do/does/did khi không có trợ động từ khác (Who did you call?; Who have you called?). Câu hỏi bị động: trợ động từ đầu tiên đứng trước chủ ngữ (Was the car repaired? Has the car been repaired?). #### Câu hỏi đuôi Câu hỏi đuôi dùng để **mời người nghe đồng ý** hoặc **kiểm tra điều mình nghĩ có đúng không**, nghĩa là "phải không?", "nhỉ?". Quy tắc: câu khẳng định → đuôi phủ định; câu phủ định → đuôi khẳng định. Đuôi lặp lại **trợ động từ** (hoặc be, động từ khuyết thiếu) của câu và dùng **đại từ** cho chủ ngữ: Nam works here, doesn't he? They didn't come, did they? Trường hợp đặc biệt: **I am → aren't I?**; I'm not → am I?; **Let's → shall we?**; have là động từ chính → haven't hoặc don't (They have a dog, don't they?). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong bài nghe, câu hỏi đuôi như "…, isn't it?" thường là lúc người nói kiểm tra lại một thông tin (giờ, ngày, giá); hãy nghe câu đáp ngay sau để biết thông tin đó được xác nhận hay bị sửa. #### Câu hỏi gián tiếp Câu hỏi gián tiếp giúp hỏi **lịch sự hơn**, hay dùng trong thư trang trọng và khi hỏi người lạ. Câu mở đầu bằng: Could you tell me…, Do you know…, I wonder if…, I would like to know… Phần sau **giữ trật tự câu kể**: chủ ngữ đứng trước động từ, không có do/does/did. Where is the station? → Could you tell me where the station is? Câu hỏi có/không thì thêm **if** hoặc **whether**: Does the shop open on Sunday? → Do you know if the shop opens on Sunday? **Lỗi hay gặp:** giữ trật tự câu hỏi (viết sai: Could you tell me where is the station?). - **Who called you?**: Ai đã gọi cho bạn? (who là chủ ngữ nên không dùng did). - **Who did you call?** /huː dɪd juː kɔːl/: Bạn đã gọi cho ai? (who là tân ngữ nên dùng did). - **You're coming tonight, aren't you?**: Tối nay bạn đến, phải không? (câu khẳng định → đuôi phủ định). - **She can't swim, can she?**: Cô ấy không biết bơi, phải không? (câu phủ định → đuôi khẳng định). - **I'm late, aren't I?**: Tôi đến trễ rồi, phải không? (I am → aren't I; không dùng "amn't I"). - **Let's take a break, shall we?**: Mình nghỉ một lát nhé? (Let's → shall we). - **Could you tell me + từ để hỏi + S + V**: Bạn có thể cho tôi biết… không? (câu hỏi gián tiếp lịch sự). Ví dụ: Could you tell me what time the museum closes? (Bạn có thể cho tôi biết mấy giờ bảo tàng đóng cửa không?). - **Do you know if + S + V**: Bạn có biết liệu… không? Ví dụ: Do you know if this bus goes to the airport? (Bạn có biết xe buýt này có đi sân bay không?). - **I wonder if + S + could + V0**: Không biết liệu… có thể… không (rất lịch sự). Ví dụ: I wonder if you could send me the price list (Không biết bạn có thể gửi cho tôi bảng giá được không). - **Could you tell me where the station is?**: Bạn có thể chỉ cho tôi nhà ga ở đâu không? (phần sau theo trật tự câu kể: the station is; không viết "where is the station"). ### So và such, too và enough (9 mục) #### So và such: đến mức… mà **so + tính từ / trạng từ + that + mệnh đề**: The soup was so hot that I couldn't eat it. She speaks so fast that I can't follow her. **so + many / much + danh từ + that**: many đi với danh từ đếm được số nhiều, much đi với danh từ không đếm được. **such + a/an + tính từ + danh từ số ít + that**; **such + (tính từ) + danh từ số nhiều hoặc không đếm được + that**; **such a lot of + danh từ + that**. Mẹo nhớ: **so** đi với tính từ hoặc trạng từ đứng một mình; **such** đi với cụm có danh từ. #### Too và enough **too + tính từ / trạng từ (+ to V0)**: quá… (đến mức không làm được). **too many / too much + danh từ**: quá nhiều. Too mang **ý tiêu cực** nên không dùng thay very khi khen. **tính từ / trạng từ + enough (+ to V0)**: đủ… để. **enough + danh từ (+ to V0)**: đủ (cái gì) để. Enough **đứng sau** tính từ, trạng từ nhưng **đứng trước** danh từ. Cả too và enough có thể đi với **for + người**: The box is too heavy for me. You're not old enough for this job. **Lỗi hay gặp:** viết "enough old" (đúng: old enough); dùng "too nice" khi muốn khen (đúng: very nice). - **so + adj + that**: quá… đến nỗi mà. Ví dụ: The film was so boring that we left early (Bộ phim chán đến nỗi chúng tôi về sớm). - **such + a/an + adj + noun + that**: là một… đến nỗi mà. Ví dụ: It was such a hot day that we stayed indoors (Hôm đó là một ngày nóng đến nỗi chúng tôi ở trong nhà). - **so many / so much** /soʊ ˈmɛni; soʊ mʌtʃ/ (phr, B1): nhiều đến mức (many + danh từ đếm được, much + danh từ không đếm được). Ví dụ: There were so many people that we couldn't find a seat (Đông người đến mức chúng tôi không tìm được chỗ ngồi). - **too + adj + to V0**: quá… nên không (làm gì) được. Ví dụ: The coffee is too hot to drink now (Cà phê quá nóng, bây giờ chưa uống được). - **adj + enough + to V0**: đủ… để (làm gì). Ví dụ: My brother is tall enough to reach the top shelf (Anh tôi đủ cao để với tới kệ trên cùng). - **enough + noun + to V0**: đủ (cái gì) để (làm gì). Ví dụ: We don't have enough time to visit the museum (Chúng tôi không có đủ thời gian để tham quan bảo tàng). - **too many / too much** /tu ˈmɛni; tu mʌtʃ/ (phr, A2): quá nhiều (ý tiêu cực). Ví dụ: I drank too much coffee and couldn't sleep (Tôi đã uống quá nhiều cà phê và không ngủ được). - **You're not old enough to drive.**: Bạn chưa đủ tuổi lái xe. (enough đứng sau tính từ; không viết "enough old"). - **The hotel was very nice.**: Khách sạn rất đẹp. (khen thì dùng very; too chỉ dùng cho ý tiêu cực). ### So sánh nhất (9 mục) #### So sánh nhất của tính từ và trạng từ So sánh nhất dùng để so một người, vật hay hành động **với cả nhóm**. Thường có **the** trước dạng so sánh nhất, có thể thêm **in + nơi chốn, nhóm** hoặc **of + số lượng**: the tallest building in the city, the best of the three. Tính từ một âm tiết: thêm **-est** (hard → the hardest). Tận cùng -e: thêm **-st** (late → the latest). Tận cùng một nguyên âm + một phụ âm: thường **gấp đôi phụ âm cuối** (big → the biggest), nhưng không gấp đôi w, x, y (slow → the slowest). Tận cùng -y: **-y → -iest** (dry → the driest). Tính từ hai âm tiết tận cùng bằng phụ âm + -y thường đổi -y thành -iest (easy → the easiest); nhiều tính từ hai âm tiết khác và tính từ từ ba âm tiết trở lên dùng **the most / the least + tính từ** (the most interesting, the least expensive). Bất quy tắc: good → the best; bad → the worst; little → the least; far → the farthest / the furthest; many, much → the most. Trạng từ thường: **the most / the least + trạng từ** (the most carefully). Trạng từ bất quy tắc: well → best; badly → worst. Một số trạng từ ngắn thêm -est hoặc -st: early → earliest; fast → fastest; late → latest; near → nearest. Mẫu hay dùng khi viết và nói: **one of the + so sánh nhất + danh từ số nhiều** (one of the busiest streets); **the + so sánh nhất + … + have ever + V3** (the best meal I have ever had). So sánh hơn đi với **than**, so sánh nhất đi với **the** (xem thẻ "This city is bigger than my hometown."). **Lỗi hay gặp:** thiếu the, hoặc dùng hai dạng cùng lúc (viết sai: the most biggest; đúng: the biggest). - **the + adj-est**: … nhất (tính từ ngắn). Ví dụ: This is the cheapest phone in the shop (Đây là chiếc điện thoại rẻ nhất trong cửa hàng). - **the most + adj**: … nhất (tính từ dài). Ví dụ: For me, history is the most interesting subject (Với tôi, lịch sử là môn học thú vị nhất). - **the least + adj**: ít… nhất. Ví dụ: Walking is the least expensive way to get around (Đi bộ là cách đi lại ít tốn kém nhất). - **best** /bɛst/ (adj, A1): tốt nhất, giỏi nhất (so sánh nhất của good, well). Ví dụ: My aunt is the best cook in our family (Dì tôi là người nấu ăn giỏi nhất nhà). - **worst** /wərst/ (adj, A2): tệ nhất (so sánh nhất của bad, badly). Ví dụ: That was the worst storm we had this year (Đó là cơn bão tệ nhất chúng tôi gặp trong năm nay). - **farthest / furthest** /ˈfɑrðəst; ˈfərðəst/ (adj, B1): xa nhất. Ví dụ: Mai lives the farthest from school, so she gets up the earliest (Mai sống xa trường nhất nên bạn ấy dậy sớm nhất). - **one of the + so sánh nhất + danh từ số nhiều**: một trong những… nhất. Ví dụ: This is one of the busiest streets in my town (Đây là một trong những con phố đông đúc nhất ở thị trấn của tôi). - **the + so sánh nhất + S + have ever + V3**: … nhất mà (ai) từng… Ví dụ: It is the best pizza I have ever eaten (Đó là chiếc bánh pizza ngon nhất mà tôi từng ăn). - **This is the biggest room in the hotel.**: Đây là phòng lớn nhất trong khách sạn. (không viết "the most biggest"). ### Câu điều kiện loại 2 và loại 3 (6 mục) #### Câu điều kiện loại 2 Dùng cho tình huống **không có thật hoặc khó xảy ra ở hiện tại, tương lai** và kết quả tưởng tượng của nó. Công thức: **If + S + V2 (quá khứ đơn), S + would / could / might + V0**. Với be, dùng **were** cho mọi chủ ngữ (If I were…); "If I was" thân mật hơn, "If I were" trang trọng hơn. Dùng để **khuyên**: If I were you, I would… (câu mẫu đã có ở phần Speaking). Dù động từ ở quá khứ, câu loại 2 **không nói về quá khứ**: If I had a car, I would drive to work (hiện tại tôi không có xe). Dấu phẩy: câu mở đầu bằng if thì có dấu phẩy giữa hai vế; vế kết quả đứng trước thì không có dấu phẩy. #### Câu điều kiện loại 3 Dùng cho tình huống **không có thật trong quá khứ** và kết quả tưởng tượng của nó, thường để tiếc hoặc trách. Công thức: **If + S + had + V3, S + would have + V3**. Có thể thay would bằng **could have** (đã có thể) hoặc **might have** (có lẽ đã). Hiểu nghĩa thật bằng cách đảo lại: If I had known, I would have come. = Tôi đã không biết, nên tôi đã không đến. **Lỗi hay gặp:** dùng would trong vế if (viết sai: If I would have known…), hoặc dùng V2 thay V3 (viết sai: would have went). - **If + S + V2, S + would + V0**: Nếu… thì sẽ… (không có thật ở hiện tại). Ví dụ: If I lived closer, I would walk to work (Nếu tôi sống gần hơn thì tôi sẽ đi bộ đi làm). - **If I were you, I would + V0**: Nếu tôi là bạn thì tôi sẽ… (lời khuyên). Ví dụ: If I were you, I would talk to the manager (Nếu tôi là bạn thì tôi sẽ nói chuyện với quản lý). - **If + S + had + V3, S + would have + V3**: Nếu (lúc đó)… thì đã… (không có thật ở quá khứ). Ví dụ: If we had left earlier, we would have caught the train (Nếu chúng tôi đi sớm hơn thì đã kịp chuyến tàu). - **If I had a car, I would drive you home.**: Nếu tôi có xe hơi thì tôi sẽ chở bạn về nhà. (loại 2: hiện tại tôi không có xe). - **If I had known about the party, I would have come.**: Nếu tôi biết về bữa tiệc thì tôi đã đến rồi. (vế if dùng had + V3, không dùng would). - **If you had asked me, I could have helped you.**: Nếu bạn hỏi tôi thì tôi đã có thể giúp bạn rồi. (could have = đã có thể; might have = có lẽ đã). ### Câu tường thuật (7 mục) #### Tường thuật lời nói Câu tường thuật kể lại lời người khác: **S + said (that) + mệnh đề** hoặc **S + told + người nghe + (that) + mệnh đề**. Ngay sau said không có người nghe; sau told phải có. Khi động từ tường thuật ở quá khứ (said, told), động từ **thường lùi thì** một bậc; có thể giữ nguyên thì nếu nội dung vẫn đúng hoặc còn liên quan: hiện tại đơn → quá khứ đơn; hiện tại tiếp diễn → quá khứ tiếp diễn; hiện tại hoàn thành (tiếp diễn) → quá khứ hoàn thành (tiếp diễn); quá khứ đơn → quá khứ hoàn thành; quá khứ tiếp diễn → quá khứ hoàn thành tiếp diễn. Động từ khuyết thiếu: will → would; am/is/are going to → was/were going to; can → could; must, have to → had to; may → might. **Không lùi thì** khi: động từ tường thuật ở hiện tại (says, tells); động từ đã ở quá khứ hoàn thành; các từ would, should, could, might. Đổi thêm các từ khác: đại từ và tính từ sở hữu theo người nói (I → he/she, my → his/her, we → they, us → them); now → then; today → that day; tonight → that night; yesterday → the day before; tomorrow → the next day; last week → the week before; next week → the following week; ago → before; here → there; this → that. Một số động từ tường thuật có cấu trúc riêng: **promise / refuse + to V0**; **deny / suggest + V-ing**; **apologize for + V-ing** (thẻ apologize for đã có). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** trong bài nghe, phương án đúng thường kể lại lời nhân vật theo cách tường thuật nên đại từ có thể đổi (us → them); đừng loại một phương án chỉ vì đại từ khác với lời nghe. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **the day before** /ðə deɪ bɪˈfɔr/ (phr, B1) ngày hôm trước (thay cho yesterday khi tường thuật). Ví dụ: He said he had met Lan the day before (Anh ấy nói anh ấy đã gặp Lan vào ngày hôm trước). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **deny** /dɪˈnaɪ/ (v, B2) phủ nhận (deny + V-ing). Ví dụ: The student denied copying his friend's homework (Cậu học sinh phủ nhận việc chép bài tập của bạn). - **said (that) + S + V**: nói rằng (lùi thì). Ví dụ: Mai said that she was hungry (Mai nói rằng cô ấy đói). - **told + người + (that) + S + V**: nói với (ai) rằng. Ví dụ: Tom told me that he had lost his wallet (Tom nói với tôi rằng anh ấy đã làm mất bóp (ví tiền)). - **the next day** /ðə nɛkst deɪ/ (phr, A2): ngày hôm sau (thay cho tomorrow khi tường thuật). Ví dụ: She said she would call me the next day (Cô ấy nói cô ấy sẽ gọi cho tôi vào ngày hôm sau). - **refuse** /rɪˈfjuz/ (v, A2): từ chối (refuse + to V0). Ví dụ: The shop refused to give me my money back (Cửa hàng từ chối trả lại tiền cho tôi). - **suggest** /səɡˈdʒɛst/ (v, A2): gợi ý, đề nghị (suggest + V-ing). Cũng nói: recommend. Ví dụ: Linh suggested having dinner at the new restaurant (Linh gợi ý đi ăn tối ở nhà hàng mới). - **"I can't come," Nam said. → Nam said that he couldn't come.**: "Mình không đến được," Nam nói. → Nam nói rằng cậu ấy không đến được. (can → could; I → he). - **My sister says she wants to study medicine.**: Chị tôi nói chị ấy muốn học ngành y. (động từ tường thuật ở hiện tại nên không lùi thì). ### Câu hỏi, mệnh lệnh và yêu cầu gián tiếp (6 mục) #### Tường thuật câu hỏi, mệnh lệnh, yêu cầu Câu hỏi có/không: **asked (+ người) + if / whether + S + V (lùi thì)**. "Are you ready?" → She asked me if I was ready. Câu hỏi có từ để hỏi: **asked (+ người) + từ để hỏi + S + V (lùi thì)**. "Where do you live?" → He asked me where I lived. Giống câu hỏi gián tiếp, phần sau **theo trật tự câu kể**, không dùng do/does/did làm trợ động từ để đảo ngữ; câu tường thuật kết thúc bằng dấu chấm. Do/does/did vẫn có thể là động từ chính: She asked what I did. Mệnh lệnh: **told + người + (not) to V0**. "Close the door." → The teacher told us to close the door. "Don't run." → She told the children not to run. Yêu cầu: **asked + người + (not) to V0**. "Can you help me?" → He asked me to help him. Cách đổi câu hỏi trực tiếp sang gián tiếp cũng dùng trong thư hỏi thông tin: I would like to know if… (câu mẫu đã có ở phần Writing). - **asked + người + if / whether + S + V**: hỏi (ai) liệu có… không. Ví dụ: She asked me if I had finished my homework (Cô ấy hỏi tôi đã làm xong bài tập chưa). - **asked + người + từ để hỏi + S + V**: hỏi (ai) … (câu hỏi có từ để hỏi). Ví dụ: The man asked me where the post office was (Người đàn ông hỏi tôi bưu điện ở đâu). - **told + người + to V0**: bảo (ai) làm gì (mệnh lệnh). Ví dụ: The doctor told my mother to rest for a week (Bác sĩ bảo mẹ tôi nghỉ ngơi một tuần). - **told + người + not to V0**: bảo (ai) đừng làm gì. Ví dụ: The guide told us not to touch the paintings (Hướng dẫn viên bảo chúng tôi đừng chạm vào các bức tranh). - **asked + người + to V0**: nhờ, yêu cầu (ai) làm gì. Ví dụ: My neighbor asked me to water her plants (Người hàng xóm nhờ tôi tưới cây giúp cô ấy). - **He asked me what time the film started.**: Anh ấy hỏi tôi mấy giờ phim bắt đầu. (không viết "what time did the film start" trong câu tường thuật). ### Câu ước với wish (7 mục) #### Wish, if only và hope **wish + S + V2 (quá khứ đơn)**: ước điều **không có thật ở hiện tại**. I wish I had more free time (thực tế tôi không có nhiều thời gian rảnh). Với be: I wish I were… hoặc I wish I was… (were trang trọng hơn). **If only** dùng giống wish, nghĩa "giá mà", cảm xúc mạnh hơn: If only I were taller! **wish + S + had + V3**: tiếc điều **đã xảy ra hoặc đã không xảy ra trong quá khứ**: I wish I had studied harder. **wish + S + would + V0**: muốn **người khác** hoặc tình huống thay đổi (thường là phàn nàn): I wish my neighbors would turn down the music. Không dùng would cho mong ước về chính mình (không viết "I wish I would…"). Điều **có thể xảy ra** thì dùng **hope**, không dùng wish: I hope you pass the exam. - **wish + S + V2**: ước (điều trái với hiện tại). Ví dụ: I wish I lived near the sea (Tôi ước mình sống gần biển). - **wish + S + had + V3**: ước, tiếc (điều trái với quá khứ). Ví dụ: I wish I had brought my camera yesterday (Tôi ước hôm qua mình đã mang theo máy ảnh). - **wish + S + would + V0**: mong (người khác, sự việc) sẽ thay đổi (thường là phàn nàn). Ví dụ: I wish the bus would come; we have waited for forty minutes (Tôi mong xe buýt đến; chúng tôi đã đợi bốn mươi phút rồi). - **if only** /ɪf ˈoʊnli/ (phr, B1): giá mà, giá như. Ví dụ: If only I knew her phone number! (Giá mà tôi biết số điện thoại của cô ấy!). - **hope** /hoʊp/ (v, A1): hy vọng (cho điều có thể xảy ra). Ví dụ: I hope the weather is nice this weekend (Tôi hy vọng cuối tuần này thời tiết đẹp). - **I wish I were taller.**: Tôi ước mình cao hơn. (wish + quá khứ; were trang trọng hơn was; không viết "I wish I am"). - **I hope you get the job.**: Tôi hy vọng bạn được nhận việc. (việc có thể xảy ra nên dùng hope, không dùng wish). ### Both, either, neither, so, nor (9 mục) #### Both, either, neither **both A and B**: cả A và B; chủ ngữ "both A and B" đi với **động từ số nhiều**. **either A or B**: hoặc A hoặc B (chọn một trong hai). **neither A nor B**: không A cũng không B (cả hai đều phủ định). Câu đã mang nghĩa phủ định nên **không thêm not**. Khi làm chủ ngữ, động từ thường chia theo danh từ **gần nhất**; khi nói, nhiều người dùng động từ số nhiều. A và B cần **song song về chức năng ngữ pháp**: neither clean nor quiet; either cooks or washes up; either at home or abroad. **both of / either of / neither of + us, you, them, the + danh từ số nhiều**: trước đại từ bắt buộc có of. Neither of us đi với động từ số ít (trang trọng) hoặc số nhiều (khi nói). #### So và nor: "cũng vậy", "cũng không" Đồng ý với câu **khẳng định**: **so + trợ động từ / be / động từ khuyết thiếu + chủ ngữ**. I like tea. – So do I. Lan is tired, and so am I. Đồng ý với câu **phủ định**: **nor (hoặc neither) + trợ động từ / be / động từ khuyết thiếu + chủ ngữ**. I can't swim. – Nor can I. Trợ động từ theo câu trước: like → do; liked → did; have finished → have; can → can; is → is. Đảo ngữ sau nor đã học ở phần Writing; ở đây dùng cho câu đáp ngắn trong hội thoại và câu nối hai vế. - **either** /ˈiðər/ (det, A2): một trong hai (cái nào cũng được). Ví dụ: You can sit on either side of the table (Bạn có thể ngồi bên nào của bàn cũng được). - **neither** /ˈniðər/ (det, A2): không cái nào (trong hai). Ví dụ: Neither answer is correct (Cả hai câu trả lời đều không đúng). - **both A and B** /boʊθ ə ənd biː/: cả A và B. Ví dụ: Both Hoa and her brother play the piano (Cả Hoa và em trai cô ấy đều chơi đàn piano). - **either A or B** /ˈiːðər ə ɔːr biː/: hoặc A hoặc B. Ví dụ: We can either take a bus or ride our bikes (Chúng ta có thể đi xe buýt hoặc đạp xe). - **neither A nor B**: không A cũng không B. Ví dụ: The hotel was neither clean nor quiet (Khách sạn không sạch cũng không yên tĩnh). - **neither of + us / them**: không ai, không cái nào trong hai. Ví dụ: Neither of us knew the answer (Không ai trong hai chúng tôi biết câu trả lời). - **So do I.** /soʊ duː aɪ/: Tôi cũng vậy. (đáp câu khẳng định có động từ thường ở hiện tại, vd. I love music). - **Nor do I.**: Tôi cũng không. (đáp câu phủ định ở hiện tại đơn có động từ thường, vd. I don't like spicy food; cũng có thể nói Neither do I; trợ động từ theo chủ ngữ của câu đáp: Nor does she). - **I'm hungry, and so is my brother.**: Tôi đói, và em trai tôi cũng vậy. (so + be + chủ ngữ). ### Thể sai khiến (6 mục) #### Have / get something done Thể sai khiến dùng khi **mình nhờ hoặc trả tiền cho người khác làm việc gì cho mình**: **have + vật + V3** hoặc **get + vật + V3**. Get thân mật hơn, hay dùng khi nói. Chia **have / get** theo thì: I have my hair cut every month. We had our car repaired last week. I'm going to get my phone fixed. So sánh: I cut my hair (tôi tự cắt) và I had my hair cut (thợ cắt cho tôi). Khi muốn nói người làm: **have + người + V0** (I had the mechanic check the brakes); **get + người + to V0** (I got my brother to help me). Cấu trúc **have + vật + V3** còn dùng cho **việc không may xảy ra với mình**: She had her bag stolen on the train. Đừng nhầm với **make + người + V0** (bắt ai làm gì) và **help + người + V0** (giúp ai làm gì). **Lỗi hay gặp:** dùng V0 hoặc V-ing sau vật (viết sai: I had my car repair); đúng: I had my car repaired. - **have + vật + V3**: nhờ, thuê (người khác) làm gì cho mình. Ví dụ: I have my eyes tested every year (Mỗi năm tôi đi kiểm tra mắt một lần). - **get + vật + V3**: nhờ, đem đi làm (thân mật hơn have). Ví dụ: I need to get my shoes repaired (Tôi cần đem giày đi sửa). - **have + người + V0**: nhờ, bảo (ai) làm gì. Ví dụ: The manager had his assistant print the report (Quản lý bảo trợ lý in bản báo cáo). - **get + người + to V0**: nhờ, thuyết phục (ai) làm gì. Ví dụ: I got my friend to fix my computer (Tôi nhờ bạn sửa máy tính giúp). - **have + vật + V3 (việc không may)**: bị (mất, hư…) cái gì. Ví dụ: He had his phone stolen at the market (Anh ấy bị trộm mất điện thoại ở chợ). - **I had my hair cut yesterday.**: Hôm qua tôi đi cắt tóc. (had my hair cut: nhờ người khác cắt; "I cut my hair" thường hiểu là tự cắt). ### Tiền tố (24 mục) #### Tiền tố là gì Tiền tố đứng trước gốc từ, đổi nghĩa nhưng thường không đổi từ loại. Mẹo: gặp từ lạ, tách tiền tố ra trước (un + happy) rồi đoán nghĩa phần còn lại. #### Cách học gốc từ Latinh Một từ tiếng Anh dài thường ghép từ 3 phần: - **Tiền tố** (đầu từ): đổi nghĩa, ví dụ un-, re-, dis- - **Gốc từ** (giữa): mang nghĩa chính, ví dụ port = mang - **Hậu tố** (cuối từ): đổi từ loại, ví dụ -tion, -able Ví dụ: trans + port + ation = **transportation** (sự vận chuyển). #### Phân biệt in- và in- Tiền tố **in-** có hai nghĩa khác nhau: - Nghĩa **không**: incorrect, invisible, informal - Nghĩa **vào trong**: include, income, inside Mẹo: in- phủ định thường đứng trước tính từ. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **inconvenient** /ˌɪnkənˈvinjənt/ (adj, B1) bất tiện (in- = không). Ví dụ: Living far from school is inconvenient (Sống xa trường thì bất tiện). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **non-smoking** /nɑn ˈsmoʊkɪŋ/ (adj, B2) cấm hút thuốc (non- = không). Ví dụ: This is a non-smoking area (Đây là khu vực cấm hút thuốc). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **postgraduate** /poʊstˈɡrædʒuət/ (adj) sau đại học (post- = sau). Ví dụ: She is a postgraduate student (Cô ấy là học viên sau đại học). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **misunderstand** /ˌmɪsəndərˈstænd/ (v, B2) hiểu lầm (mis- = sai). Ví dụ: Sorry, I misunderstood your question (Xin lỗi, tôi đã hiểu lầm câu hỏi của bạn). - **un- / in- / im- / dis- / non-**: không, ngược lại (tiền tố phủ định). Ví dụ: unhappy, impossible, disagree, non-smoking - **re-**: lại, làm lại. Ví dụ: reuse, review, rewrite - **co- / com- / con-**: cùng nhau. Ví dụ: cooperate, combine, connect - **de-**: xuống, giảm, bỏ đi. Ví dụ: decrease, destroy, deforestation - **pre-**: trước. Ví dụ: prepare, predict, prescription - **post-**: sau. Ví dụ: postgraduate, postpone - **sub-**: dưới, bên dưới. Ví dụ: subway, submit, subject - **super- / sur-**: trên, vượt qua. Ví dụ: supermarket, survive - **inter-**: giữa, qua lại. Ví dụ: international - **mis-**: sai, nhầm. Ví dụ: misunderstand - **unhappy** /ʌnˈhæpi/ (adj, A2): không vui, không hài lòng (un- = không). Ví dụ: He was unhappy with his test result (Anh ấy không hài lòng với kết quả bài kiểm tra của mình). - **impossible** /ɪmˈpɑsəbəl/ (adj, A2): không thể (im- = không). Ví dụ: It is impossible to finish this today (Không thể hoàn thành việc này trong hôm nay). - **independent** /ˌɪndɪˈpɛndənt/ (adj, A2): độc lập, tự lập. Ví dụ: Students who live alone become more independent (Những sinh viên sống một mình trở nên tự lập hơn). - **disagree** /ˌdɪsəˈɡri/ (v, A2): không đồng ý (dis- = ngược lại). Ví dụ: I disagree with this idea (Tôi không đồng ý với ý tưởng này). - **reuse** /riˈjuz/ (v): tái sử dụng (re- = lại). Ví dụ: We can reuse glass bottles (Chúng ta có thể tái sử dụng chai thủy tinh). - **review** /riˈvju/ (n, v, A2): sự xem xét, bài đánh giá (n); ôn lại, xem xét, đánh giá (v). Ví dụ: I review my notes before every test (Tôi ôn lại ghi chú của mình trước mỗi bài kiểm tra). - **replace** /riˈpleɪs/ (v, A2): thay thế. Ví dụ: Robots may replace some workers in the future (Trong tương lai, rô-bốt có thể thay thế một số người lao động). - **cooperate** /koʊˈɑpəreɪt/ (v, C1): hợp tác (co- = cùng nhau). Ví dụ: The two companies cooperate on many projects (Hai công ty hợp tác trong nhiều dự án). - **combine** /kəmˈbaɪn/ (v, B1): kết hợp. Ví dụ: You can combine work and study (Bạn có thể kết hợp làm việc và học tập). - **connect** /kəˈnɛkt/ (v, A2): kết nối. Ví dụ: The new bridge connects the two villages (Cây cầu mới nối hai ngôi làng). - **prepare** /priˈpɛr/ (v, A1): chuẩn bị (pre- = trước). Ví dụ: I prepare my lessons the night before (Tôi chuẩn bị bài vào tối hôm trước). - **subway** /ˈsʌbweɪ/ (n, A2): tàu điện ngầm (sub- = dưới). Ví dụ: We took the subway to the museum (Chúng tôi đã đi tàu điện ngầm đến bảo tàng). - **supermarket** /ˈsupərmɑrkɪt/ (n, A1): siêu thị (super- = trên, vượt). Ví dụ: The supermarket near my house opens at 7 a.m. (Siêu thị gần nhà tôi mở cửa lúc 7 giờ sáng). - **international** /ˌɪntərˈnæʃənəl/ (adj, A2): quốc tế (inter- = giữa). Ví dụ: He works for an international company (Anh ấy làm việc cho một công ty quốc tế). ### Hậu tố (23 mục) #### Hậu tố là gì Hậu tố đứng sau gốc từ, thường đổi từ loại: -tion/-ment → danh từ, -ful/-less → tính từ, -ly → trạng từ. Mẹo: xác định chỗ trống cần danh từ, tính từ hay trạng từ, rồi nhìn hậu tố để chọn từ đúng. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **modernize** /ˈmɑdərnaɪz/ (v, B2) hiện đại hóa (-ize tạo động từ). Ví dụ: The city plans to modernize its buses (Thành phố có kế hoạch hiện đại hóa các xe buýt của mình). - **-tion / -sion**: tạo danh từ chỉ việc, sự việc. Ví dụ: information, decision, pollution - **-ment**: tạo danh từ từ động từ. Ví dụ: development, government, environment - **-ance / -ence**: tạo danh từ chỉ trạng thái. Ví dụ: importance, difference - **-ity / -ty**: tạo danh từ chỉ tính chất. Ví dụ: ability, safety - **-er / -or / -ist / -ian**: chỉ người làm việc gì. Ví dụ: teacher, actor, scientist, musician - **-able / -ible**: có thể được. Ví dụ: washable, acceptable, visible - **-ful**: đầy, có nhiều. Ví dụ: useful, careful - **-less**: không có, thiếu. Ví dụ: careless, homeless - **-ive / -ous**: tạo tính từ mô tả. Ví dụ: creative, dangerous - **-ize / -en**: tạo động từ (làm cho). Ví dụ: modernize, widen - **decision** /dɪˈsɪʒən/ (n, A2): quyết định (-sion tạo danh từ). Ví dụ: It was a difficult decision (Đó là một quyết định khó khăn). - **development** /dɪˈvɛləpmənt/ (n, B1): sự phát triển (-ment tạo danh từ). Ví dụ: Education is important for a country's development (Giáo dục quan trọng đối với sự phát triển của một quốc gia). - **importance** /ɪmˈpɔrtəns/ (n, B1): tầm quan trọng (-ance). Ví dụ: Parents understand the importance of education (Cha mẹ hiểu tầm quan trọng của giáo dục). - **ability** /əˈbɪləti/ (n, A2): khả năng (-ity). Ví dụ: She has the ability to learn languages quickly (Cô ấy có khả năng học ngôn ngữ nhanh). - **scientist** /ˈsaɪəntɪst/ (n, A1): nhà khoa học (-ist chỉ người). Ví dụ: Scientists are studying climate change (Các nhà khoa học đang nghiên cứu biến đổi khí hậu). - **comfortable** /ˈkʌmfərtəbəl/ (adj, A2): thoải mái, dễ chịu. Ví dụ: This chair is very comfortable (Chiếc ghế này rất thoải mái). - **useful** /ˈjusfəl/ (adj, A1): hữu ích (-ful = có nhiều). Ví dụ: This dictionary is very useful (Cuốn từ điển này rất hữu ích). - **careless** /ˈkɛrləs/ (adj, B1): bất cẩn (-less = thiếu). Ví dụ: A careless driver caused the accident (Một tài xế bất cẩn đã gây ra vụ tai nạn). - **creative** /kriˈeɪtɪv/ (adj, A2): sáng tạo (-ive). Ví dụ: Children are very creative (Trẻ em rất sáng tạo). - **dangerous** /ˈdeɪndʒərəs/ (adj, A1): nguy hiểm (-ous tạo tính từ). Ví dụ: Riding without a helmet is dangerous (Đi xe mà không đội nón bảo hiểm thì nguy hiểm). - **widen** /ˈwaɪdən/ (v, C1): mở rộng (-en tạo động từ). Ví dụ: They are widening the main road (Họ đang mở rộng con đường chính). - **happiness** /ˈhæpinəs/ (n, B1): niềm hạnh phúc (-ness tạo danh từ). Ví dụ: Money cannot buy happiness (Tiền không thể mua được hạnh phúc). - **quickly** /ˈkwɪkli/ (adv, A1): một cách nhanh chóng (-ly tạo trạng từ). Ví dụ: Prices are rising quickly (Giá cả đang tăng nhanh). ### Nâng cấp từ A2 lên B1 (21 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **make progress** /meɪk ˈprɑɡrɛs/ (phr) tiến bộ. Ví dụ: She has made great progress in English (Cô ấy đã tiến bộ rất nhiều trong tiếng Anh). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **negative impact** /ˈnɛɡətɪv ˈɪmpækt/ (phr) tác động tiêu cực (thay cho bad side). Ví dụ: Fast food has a negative impact on children (Thức ăn nhanh có tác động tiêu cực đến trẻ em). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **postpone; delay** /poʊstˈpoʊn; dɪˈleɪ/ (v, C1) hoãn lại (postpone, thay cho put off); trì hoãn, làm chậm trễ (delay). Ví dụ: The meeting was postponed until Monday (Cuộc họp đã được hoãn đến thứ Hai). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **construct** /kənˈstrʌkt/ (v, B2) xây dựng (thay cho build). Ví dụ: They are constructing a new bridge (Họ đang xây dựng một cây cầu mới). - **vital / significant** /ˈvaɪtəl; sɪɡˈnɪfɪkənt/ (adj, B2): rất quan trọng (thay cho very important). Ví dụ: Clean water is vital for our health (Nước sạch rất quan trọng đối với sức khỏe của chúng ta). - **reduce / decrease** /rəˈdus; dɪˈkris/ (v, A2): giảm bớt (thay cho make less). Ví dụ: We must reduce plastic waste (Chúng ta phải giảm rác thải nhựa). - **provide** /prəˈvaɪd/ (v, A2): cung cấp (thay cho give). Ví dụ: The hotel provides free breakfast (Khách sạn cung cấp bữa sáng miễn phí). - **support / assist** /səˈpɔrt; əˈsɪst/ (v, A2): hỗ trợ (thay cho help). Ví dụ: The government should support poor families (Chính phủ nên hỗ trợ các gia đình nghèo). - **preserve / conserve** /prəˈzərv; kənˈsərv/ (v, B2): bảo tồn, gìn giữ (thay cho keep safe). Họ từ: conservation /ˌkɑnsərˈveɪʃən/ (n, B2) sự bảo tồn, bảo vệ; sự tiết kiệm tài nguyên — wildlife conservation bảo tồn động vật hoang dã, water conservation tiết kiệm nước; động từ conserve. Ví dụ: We need to preserve old buildings (Chúng ta cần bảo tồn những tòa nhà cũ). - **participate in / take part in** /pɑrˈtɪsəpeɪt ɪn; teɪk pɑrt ɪn/ (phr): tham gia (thay cho join). Ví dụ: All students participate in the school festival (Tất cả học sinh đều tham gia lễ hội của trường). - **improve** /ɪmˈpruv/ (v, A1): cải thiện (thay cho get better). Ví dụ: Reading improves your vocabulary (Việc đọc giúp cải thiện vốn từ vựng của bạn). - **positive effect** /ˈpɑzətɪv ɪˈfɛkt/ (phr): tác động tích cực (thay cho good side). Ví dụ: Sport has a positive effect on our mood (Thể thao có tác động tích cực đến tâm trạng của chúng ta). - **express** /ɪkˈsprɛs/ (v, A2): bày tỏ, diễn đạt (thay cho show). Ví dụ: Children should learn to express their feelings (Trẻ em nên học cách bày tỏ cảm xúc của mình). - **indicate** /ˈɪndəkeɪt/ (v, B1): cho thấy, chỉ ra (thay cho show). Ví dụ: The report indicates that sales are falling (Báo cáo cho thấy doanh số đang giảm). - **inform / notify** /ɪnˈfɔrm; ˈnoʊtəfaɪ/ (v, B2): thông báo (thay cho tell). Ví dụ: I am writing to inform you about the change (Tôi viết thư này để thông báo cho bạn về sự thay đổi). - **apologize for** /əˈpɑlədʒaɪz fɔr/ (phr): xin lỗi vì (thay cho say sorry). Ví dụ: I apologize for the late reply (Tôi xin lỗi vì đã trả lời trễ). - **receive / obtain** /rəˈsiv; əbˈteɪn/ (v, A2): nhận được (thay cho get). Ví dụ: I received your letter yesterday (Tôi đã nhận được thư của bạn hôm qua). - **consume** /kənˈsum/ (v, B1): tiêu thụ (thay cho use). Ví dụ: Air conditioners consume a lot of electricity (Máy lạnh tiêu thụ rất nhiều điện). - **effective** /ɪˈfɛktɪv/ (adj, B1): có hiệu quả. Ví dụ: Cycling is an effective way to keep fit (Đạp xe là một cách hiệu quả để giữ sức khỏe). - **incredible** /ɪnˈkrɛdəbəl/ (adj, A2): tuyệt vời, khó tin (thay cho very good). Ví dụ: The view from the top was incredible (Cảnh nhìn từ trên đỉnh thật tuyệt vời). - **require** /rɪˈkwaɪər/ (v, B1): đòi hỏi, cần (thay cho need). Ví dụ: This job requires good English (Công việc này đòi hỏi trình độ tiếng Anh tốt). - **depend on / rely on** /dɪˈpɛnd ɑn; rɪˈlaɪ ɑn/ (phr): phụ thuộc vào, dựa vào. Ví dụ: Many farmers depend on the weather (Nhiều nông dân phụ thuộc vào thời tiết). - **establish** /ɪˈstæblɪʃ/ (v, B2): thành lập. Ví dụ: The company was established in 1990 (Công ty được thành lập vào năm 1990). - **destroy / damage** /dɪˈstrɔɪ; ˈdæmədʒ/ (v, A2): phá hủy, làm hư (làm hỏng) (thay cho break). Ví dụ: The storm destroyed many houses (Cơn bão đã phá hủy nhiều ngôi nhà). - **numerous / a variety of** /ˈnumərəs; ə vəˈraɪəti ʌv/ (adj, B2, phr): rất nhiều; nhiều loại (thay cho many). Ví dụ: The city has numerous parks (Thành phố có rất nhiều công viên). ### Đoán nghĩa từ mới khi nghe: tách gốc và hậu tố (3 mục) #### Tách gốc để đoán nghĩa Gặp từ mới trong bài nghe hay bài đọc, hãy tách **gốc** và **hậu tố** để đoán nghĩa. Khóa đã có thẻ hậu tố -ize / -en (tạo động từ, nghĩa "làm cho"), -tion / -sion, -ment và gốc mem, memory; trang này chỉ nối chúng lại. **Ví dụ:** soft (mềm) + -en → soften (làm cho mềm) → thêm -er → softener (thứ làm mềm: nước xả vải). Hậu tố **-er** ngoài nghĩa chỉ người còn chỉ **đồ vật, dụng cụ** làm một việc: heater (máy sưởi), opener (đồ khui). memory (trí nhớ) → memorize (ghi nhớ). achieve (đạt được) → achievement (thành tựu). Đuôi -tion cho biết từ là danh từ: register → registration (sự đăng ký). **Lỗi hay gặp:** đoán softener là "nước giặt". Bột giặt, nước giặt là detergent; softener là nước xả vải, dùng sau khi giặt để vải mềm. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **-er (đồ vật)** /ər/ hậu tố chỉ đồ vật, dụng cụ làm một việc. Ví dụ: A heater keeps the room warm in winter (Máy sưởi giữ ấm căn phòng vào mùa đông). - **soften** /ˈsɔfən/ (v, B2): làm mềm, trở nên mềm. Ví dụ: Leave the butter on the table to soften it (Hãy để bơ trên bàn cho nó mềm ra). - **registration** /ˌrɛdʒɪˈstreɪʃən/ (n, B2): sự đăng ký. Ví dụ: Online registration closes on Friday (Việc đăng ký trực tuyến kết thúc vào thứ Sáu). - **achievement** /əˈtʃivmənt/ (n, B1): thành tựu. Ví dụ: Finishing the marathon was a big achievement for him (Hoàn thành cuộc chạy marathon là một thành tựu lớn với anh ấy). ### Phát âm: âm cuối, đuôi -s và nối âm (20 mục) #### Âm cuối (final sound) Tiếng Anh có **âm cuối** (final sound): phụ âm đứng cuối từ phải đọc ra thành tiếng. Tiếng Việt thường "nuốt" âm cuối, nên người Việt hay đọc "like" thành "lai", "night" thành "nai". **Đọc rõ âm cuối:** like /laɪk/ có âm /k/; night /naɪt/ có âm /t/; chance /tʃæns/ có âm /s/; was /wʌz/ có âm /z/ (chữ s). Từ dài cũng vậy: independently /ˌɪndəˈpɛndəntli/ có âm /t/ trước "ly", responsibility /rɪˌspɑnsəˈbɪləti/ có âm /s/ trong cụm /sp/. Bỏ âm cuối có thể làm người nghe hiểu sang từ khác: fade /feɪd/ (phai, héo úa) khác face /feɪs/ (khuôn mặt) chỉ ở âm cuối /d/ và /s/. **Phân biệt really và rarely:** really /ˈrili/ là "thật sự, rất"; rarely /ˈrɛrli/ là "hiếm khi". Đọc nhầm hai từ này làm câu đổi nghĩa gần như ngược lại. **Phát âm là một tiêu chí chấm Speaking.** Lỗi âm cuối lặp đi lặp lại làm người nghe khó hiểu, nên hãy luyện đọc rõ âm cuối ngay từ những từ quen thuộc nhất. #### Đuôi -s của danh từ số nhiều và động từ ngôi ba Danh từ số nhiều và động từ ngôi thứ ba số ít (he, she, it) có thêm **-s** hoặc **-es**. Âm cuối này phải đọc ra: questions /ˈkwɛstʃənz/ (không đọc thành question), friends /frɛndz/. **Ba cách đọc đuôi -s:** **/s/** sau âm vô thanh /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/: stops, cats, books, laughs, months. **/z/** sau nguyên âm và các âm hữu thanh còn lại: friends, songs, plays, questions. **/əz/** (nhiều sách ghi /ɪz/) sau /s/, /z/, /ʃ/, /ʒ/, /tʃ/, /dʒ/: classes, watches, changes, massages. Đuôi này thêm một âm tiết. Từ gốc tận cùng bằng âm /s/ hoặc /z/ cũng phải giữ âm cuối: exercise /ˈɛksərˌsaɪz/ kết thúc bằng âm /z/, nên "exercise more" phải nghe rõ /z/ trước "more". **Theo kinh nghiệm cá nhân:** khi nói, lỗi nhỏ như thiếu -s ở động từ ngôi ba ít bị bắt lỗi hơn khi viết. Tuy vậy, ngữ pháp (Grammar) vẫn là một tiêu chí chấm Speaking, nên vẫn phải chia và đọc đủ -s: It makes my life more fun. #### Nối âm (linking) Khi một từ tận cùng bằng **phụ âm** và từ sau bắt đầu bằng **nguyên âm**, phụ âm cuối nối sang từ sau: fond of đọc gần như "fon-dəv", a fan of đọc "ə-fæ-nəv". **it is:** âm /t/ nối sang "is", chữ i của "is" đọc nhẹ: "i-tiz". Có thể nói tắt it's /ɪts/: It's catchy. It's easy to sing along. **interested in:** đọc liền một hơi, âm /d/ nối sang "in": "in-tə-res-tə-din". Không ngắt thành "in-te-rest" rồi dừng. Hai nguyên âm gặp nhau cũng đọc liền, không ngắt: grew up đọc "gru-(w)ʌp", có âm /w/ nhẹ chen giữa. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nắm cách nối âm giúp nghe phần Listening dễ hơn, vì người bản ngữ nói nối các từ với nhau chứ không tách từng từ. Các cụm nói về sở thích nên đọc to cho quen miệng: love, enjoy, be fond of, be into, be keen on, be a fan of, be interested in, really like. Ba cụm be keen on, be fond of và be interested in đã có thẻ riêng trong khóa. **Lỗi hay gặp:** bỏ âm cuối (like, night, chance, was); đọc số nhiều thành số ít (questions → question); ngắt "interested in" thành từng mảnh; đọc really thành rarely; đọc fade thành face. #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **a fan of** /ə fæn ʌv/ (phr, A2) người hâm mộ, người mê. Ví dụ: I'm a big fan of street food (Tôi rất mê đồ ăn đường phố). - **it's** /ɪts/ (phr, A1) nó là (dạng nói tắt của it is). Ví dụ: I like this song because it's easy to sing along with (Tôi thích bài này vì nó dễ hát theo). - **final sound** /ˈfaɪnəl saʊnd/ (phr, B1) âm cuối. Ví dụ: Say the final sound of each word clearly (Hãy đọc rõ âm cuối của mỗi từ). - **like** /laɪk/ (v, A1): thích. Ví dụ: I really like music, especially pop songs (Tôi thật sự thích âm nhạc, nhất là nhạc pop). - **night** /naɪt/ (n, A1): đêm, buổi tối. Ví dụ: I usually read for an hour every night (Tôi thường đọc sách một tiếng mỗi tối). - **was** /wʌz/ (v, A1): đã là, đã ở (quá khứ của be). Ví dụ: My first school was near a small river (Ngôi trường đầu tiên của tôi ở gần một con sông nhỏ). - **questions** /ˈkwɛstʃənz/ (n, A1): các câu hỏi. Ví dụ: The teacher asked us three questions (Giáo viên hỏi chúng tôi ba câu hỏi). - **friends** /frɛndz/ (n, A1): bạn bè. Ví dụ: I often go to the cinema with my friends (Tôi thường đi xem phim với bạn bè). - **exercise** /ˈɛksərˌsaɪz/ (v, A1): tập thể dục. Ví dụ: I want to exercise more this year (Năm nay tôi muốn tập thể dục nhiều hơn). - **independently** /ˌɪndəˈpɛndəntli/ (adv, B2): một cách độc lập. Ví dụ: My sister has lived independently since she started work (Chị tôi sống tự lập từ khi bắt đầu đi làm). - **really** /ˈrili/ (adv, A1): thật sự, rất. Ví dụ: I really enjoy cooking at the weekend (Tôi thật sự thích nấu ăn vào cuối tuần). - **rarely** /ˈrɛrli/ (adv, B1): hiếm khi. Ví dụ: I rarely watch TV because I'm busy (Tôi hiếm khi xem TV vì tôi bận). - **face** /feɪs/ (n, A1): khuôn mặt. Ví dụ: She washed her face with cold water (Chị ấy rửa mặt bằng nước lạnh). - **I'm fond of music.**: Tôi thích âm nhạc. (nối /d/ của fond sang of: "fon-dəv"). - **I'm interested in cooking.**: Tôi thích nấu ăn. (đọc liền "interested in", /d/ nối sang in; viết đúng interested, không viết "interesting"). - **It is catchy and it's easy to sing along.**: Nó bắt tai và dễ hát theo. (it is nối /t/ sang is, i đọc nhẹ; có thể nói tắt it's). - **I really like reading.**: Tôi thật sự thích đọc sách. (dùng really like, không nói "I super like" hay "I extremely like"; really đọc /ˈrili/, không đọc thành rarely). - **I was born and grew up in a small town.**: Tôi sinh ra và lớn lên ở một thị trấn nhỏ. (was có âm cuối /z/; grew up đọc liền, có /w/ nhẹ chen giữa). - **I think I should exercise more.**: Tôi nghĩ tôi nên tập thể dục nhiều hơn. (đọc rõ âm /z/ cuối exercise trước more). - **Now I will answer the follow-up questions.**: Bây giờ tôi sẽ trả lời các câu hỏi tiếp theo. (questions là số nhiều, đọc rõ đuôi /z/). - **I go to bed late at night.**: Tôi đi ngủ trễ vào ban đêm. (night có âm cuối /t/, không đọc "nai"). - **This is a good chance to practise English.**: Đây là cơ hội tốt để luyện tiếng Anh. (chance có âm cuối /s/). - **The colours of the old photo have started to fade.**: Màu của tấm ảnh cũ đã bắt đầu phai. (fade có âm cuối /d/; đọc thành face là thành "khuôn mặt"). ### Phát âm: đuôi -ed (9 mục) #### Ba cách đọc đuôi -ed Động từ có quy tắc thêm **-ed** ở quá khứ và quá khứ phân từ. Đuôi -ed có ba cách đọc, tùy âm cuối của động từ gốc. **/əd/ (nhiều sách ghi /ɪd/), thêm một âm tiết:** chỉ khi động từ tận cùng bằng âm **/t/ hoặc /d/**: wanted /ˈwɑntəd/, needed /ˈnidəd/, prohibited /proʊˈhɪbətəd/. **/d/, không thêm âm tiết:** sau nguyên âm và âm hữu thanh như /n/, /m/, /l/, /v/, /b/, /ɡ/: banned /bænd/, played, lived, called. **/t/, không thêm âm tiết:** sau âm vô thanh /p/, /k/, /f/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /θ/: worked, stopped, watched, washed. **Lỗi hay gặp:** banned đọc thành "banded" hoặc "ben-ned". Ban tận cùng bằng /n/, nên banned chỉ có một âm tiết /bænd/; câu đúng: Smoking should be banned in public places. Đuôi -ed của tính từ chỉ cảm xúc như tired đọc nhẹ theo cùng quy tắc; xem bài về trọng âm và ngữ điệu. - **banned** /bænd/ (v, B1): bị cấm. Ví dụ: Smoking should be banned in public places (Hút thuốc nên bị cấm ở nơi công cộng). - **wanted** /ˈwɑntəd/ (v, A1): đã muốn. Ví dụ: I wanted to become a doctor when I was young (Hồi nhỏ tôi muốn trở thành bác sĩ). - **needed** /ˈnidəd/ (v, A1): đã cần. Ví dụ: We needed more time to finish the project (Chúng tôi đã cần thêm thời gian để làm xong dự án). - **prohibited** /proʊˈhɪbətəd/ (v, C1): bị cấm (trang trọng). Cũng nói: ban, prohibit. Ví dụ: The sale of cigarettes to children is prohibited (Việc bán thuốc lá cho trẻ em bị cấm). - **worked** /wərkt/ (v, A1): đã làm việc. Ví dụ: She worked at a bank for two years (Chị ấy đã làm ở một ngân hàng trong hai năm). - **played** /pleɪd/ (v, A1): đã chơi. Ví dụ: We played badminton after school (Chúng tôi chơi cầu lông sau giờ học). - **The new rule banned cars from the city centre.**: Quy định mới cấm xe hơi vào trung tâm thành phố. (banned đọc /bænd/, một âm tiết). - **I needed some help, so I called my brother.**: Tôi cần giúp đỡ nên đã gọi anh trai. (needed thêm âm tiết /əd/; đuôi -ed của called đọc /d/). - **They wanted to stay, but I walked home.**: Họ muốn ở lại, nhưng tôi đã đi bộ về nhà. (wanted thêm âm tiết; walked đọc /t/, không đọc "walk-ked"). ## Từ vựng theo chủ đề (1084 mục) ### Giáo dục (102 mục) - **knowledge** /ˈnɑlədʒ/ (n, A2): kiến thức, sự hiểu biết. Ví dụ: Reading books helps us broaden our knowledge (Đọc sách giúp chúng ta mở rộng kiến thức). - **skill** /skɪl/ (n, A1): kỹ năng. Ví dụ: Teamwork is an important soft skill (Làm việc nhóm là một kỹ năng mềm quan trọng). - **foreign language** /ˈfɔrən ˈlæŋɡwədʒ/ (phr): ngoại ngữ. Ví dụ: Learning a foreign language opens many doors (Học một ngoại ngữ mở ra nhiều cơ hội). - **scholarship** /ˈskɑlərʃɪp/ (n, B2): học bổng. Ví dụ: She won a scholarship to study in Japan (Cô ấy đã giành được học bổng để học ở Nhật Bản). - **tuition fee** /tuˈɪʃən fi/ (phr): học phí. Ví dụ: Many families cannot afford high tuition fees (Nhiều gia đình không đủ khả năng trả mức học phí cao). - **study abroad** /ˈstʌdi əˈbrɔd/ (phr): đi du học. Ví dụ: More and more students want to study abroad (Ngày càng nhiều học sinh muốn đi du học). - **curriculum** /kəˈrɪkjələm/ (n, B2): chương trình giảng dạy. Ví dụ: The school curriculum includes music and art (Chương trình giảng dạy của trường bao gồm âm nhạc và mỹ thuật). - **certificate** /sərˈtɪfɪkət/ (n, B2): chứng chỉ, giấy chứng nhận. Ví dụ: I need a B1 certificate to graduate (Tôi cần chứng chỉ B1 để tốt nghiệp). - **teamwork** /ˈtimwərk/ (n, B1): kỹ năng làm việc nhóm, sự phối hợp nhóm. Ví dụ: Group projects help students develop teamwork (Các dự án nhóm giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm). - **practical** /ˈpræktəkəl/ (adj, B1): thực tế, thiết thực. Ví dụ: Students need more practical experience (Học sinh cần thêm kinh nghiệm thực tế). - **concentrate on** /ˈkɑnsəntreɪt ɑn/ (phr): tập trung vào. Ví dụ: I cannot concentrate on my work when it is noisy (Tôi không thể tập trung vào công việc khi có tiếng ồn). - **learn by heart** /lərn baɪ hɑrt/ (phr): học thuộc lòng. Ví dụ: We had to learn the whole poem by heart (Chúng tôi đã phải học thuộc lòng cả bài thơ). - **drop out of school** /drɑp aʊt əv skul/ (phr): bỏ học giữa chừng. Ví dụ: Some teenagers drop out of school to find a job (Một số thanh thiếu niên bỏ học để tìm việc làm). - **distance learning / online learning** /ˈdɪstəns ˈlərnɪŋ; ˈɔnlaɪn ˈlərnɪŋ/ (phr): học từ xa; học trực tuyến. Ví dụ: Distance learning is popular among office workers (Học từ xa phổ biến trong giới nhân viên văn phòng). - **face-to-face** /feɪs tə feɪs/ (adj, B1): trực tiếp, mặt đối mặt. Ví dụ: I prefer face-to-face classes (Tôi thích các lớp học trực tiếp hơn). - **strict** /strɪkt/ (adj, B2): nghiêm khắc. Ví dụ: My teacher is strict but very kind (Giáo viên của tôi nghiêm khắc nhưng rất tốt bụng). - **encourage** /ɪnˈkərɪdʒ/ (v, B1): khuyến khích, động viên. Ví dụ: Parents should encourage their children to read (Cha mẹ nên khuyến khích con mình đọc sách). - **classmate** /ˈklæsmeɪt/ (n, A1): bạn cùng lớp. Ví dụ: I often study with my classmates after school (Tôi thường học cùng các bạn trong lớp sau giờ học). - **lecture** /ˈlɛktʃər/ (n, v, A2): bài giảng (n); giảng bài, thuyết giảng (v). Ví dụ: The lecture started at eight o'clock (Bài giảng bắt đầu lúc tám giờ). - **assignment** /əˈsaɪnmənt/ (n, B1): bài tập được giao. Ví dụ: Please submit the assignment before Friday (Vui lòng nộp bài tập trước thứ Sáu). - **take notes** /teɪk noʊts/ (phr): ghi chép. Ví dụ: I take notes in every class (Tôi ghi chép trong mỗi buổi học). - **revise** /rɪˈvaɪz/ (v, B1): ôn bài (Anh-Anh); chỉnh sửa, sửa lại. Ví dụ: I need to revise for the exam tonight (Tối nay tôi cần ôn bài cho kỳ thi). - **degree** /dɪˈɡri/ (n, A2): bằng đại học; độ (nhiệt độ, góc); mức độ. Ví dụ: She has a degree in economics (Cô ấy có bằng đại học ngành kinh tế). - **fail** /feɪl/ (v, A2): thất bại; thi rớt (trượt). Ví dụ: I do not want to fail the listening test (Tôi không muốn thi rớt bài kiểm tra nghe). - **pass** /pæs/ (v, A2, n, B1): đậu (đỗ), vượt qua (v); lượt chuyền, giấy phép (n). Ví dụ: She passed the driving test on her second try (Cô ấy đã thi đậu bằng lái xe ở lần thử thứ hai). - **compulsory** /kəmˈpʌlsəri/ (adj, B2): bắt buộc. Ví dụ: Math is a compulsory subject at this school (Toán là môn học bắt buộc ở trường này). - **optional** /ˈɑpʃənəl/ (adj, B2): tự chọn. Ví dụ: Art is an optional subject in grade 11 (Mỹ thuật là môn học tự chọn ở lớp 11). - **campus** /ˈkæmpəs/ (n, A2): khuôn viên trường. Ví dụ: The campus has a large library (Khuôn viên trường có một thư viện lớn). - **tutor** /ˈtutər/ (n, B2): gia sư, người hướng dẫn học tập. Ví dụ: My tutor helps me with grammar every Sunday (Gia sư giúp tôi học ngữ pháp vào mỗi Chủ nhật). - **homework** /ˈhoʊmwərk/ (n, A1): bài tập về nhà. Ví dụ: I do my homework after dinner (Tôi làm bài tập về nhà sau bữa tối). - **textbook** /ˈtɛkstbʊk/ (n, B2): sách giáo khoa. Ví dụ: Please bring your textbook tomorrow (Vui lòng mang sách giáo khoa của bạn vào ngày mai). - **timetable** /ˈtaɪmteɪbəl/ (n, A2): thời khóa biểu. Ví dụ: The timetable changes next week (Thời khóa biểu sẽ thay đổi vào tuần tới). - **attendance** /əˈtɛndəns/ (n, C1): sự có mặt, sự tham dự, sự chuyên cần. Ví dụ: Good attendance is important (Việc đi học chuyên cần rất quan trọng). - **semester** /səˈmɛstər/ (n, A2): học kỳ. Ví dụ: This semester ends in December (Học kỳ này kết thúc vào tháng Mười Hai). - **mark** /mɑrk/ (v, n, A2): chấm điểm (v); điểm số (n). Ví dụ: She got a high mark in writing (Cô ấy đạt điểm cao trong phần viết). - **grade** /ɡreɪd/ (n, B1, v, B2): khối lớp, điểm (n); chấm điểm (v). Ví dụ: He is in grade 10 (Anh ấy đang học lớp 10). - **hall** /hɔl/ (n, A2): hội trường, giảng đường; sảnh. lecture hall giảng đường, concert hall phòng hòa nhạc, city hall tòa thị chính. Ví dụ: The welcome talk for new students will take place in the main hall at 8 a.m. on Monday (Buổi nói chuyện chào đón tân sinh viên sẽ diễn ra tại hội trường chính lúc 8 giờ sáng thứ Hai). - **instructor** /ɪnˈstrʌktər/ (n, A2): người hướng dẫn, giảng viên, huấn luyện viên. driving instructor thầy dạy lái xe, fitness instructor huấn luyện viên thể hình; động từ instruct hướng dẫn. Ví dụ: The instructor asked each student to prepare a short presentation for next week's class (Giảng viên yêu cầu mỗi sinh viên chuẩn bị một bài thuyết trình ngắn cho buổi học tuần sau). - **mathematics** /ˌmæθəˈmætɪks/ (n, A2): toán học, môn toán. Dạng ngắn trong tiếng Anh-Mỹ là math; động từ chia số ít: Mathematics is...; tính từ mathematical. Ví dụ: My younger brother finds mathematics difficult, so he takes an extra class every Saturday morning (Em trai tôi thấy môn toán khó nên cậu ấy học thêm mỗi sáng thứ Bảy). - **academic** /ˌækəˈdɛmɪk/ (adj, B1): thuộc học tập, học thuật. academic subjects các môn văn hóa, academic results kết quả học tập; academics (n, số nhiều) việc học. Ví dụ: Students who join sports clubs often manage their time better and keep good academic results (Sinh viên tham gia câu lạc bộ thể thao thường quản lý thời gian tốt hơn và giữ được kết quả học tập tốt). - **confuse** /kənˈfjuz/ (v, B1): làm bối rối, gây khó hiểu; nhầm lẫn. confusing gây khó hiểu, confused bối rối; confuse A with B nhầm A với B. Ví dụ: The instructions on the form confused many applicants, so the office has written a simpler version (Hướng dẫn trên mẫu đơn khiến nhiều người nộp đơn bối rối, nên văn phòng đã viết một bản đơn giản hơn). - **educate** /ˈɛdʒəkeɪt/ (v, B1): giáo dục, dạy dỗ; giúp hiểu biết về. educate sb about sth giúp ai hiểu về điều gì; tính từ educated có học thức, danh từ education. (họ từ: educational /ˌɛdʒəˈkeɪʃənəl/ (adj, B1) thuộc giáo dục, mang tính giáo dục — educational opportunities cơ hội học tập, educational software phần mềm giáo dục; danh từ education.). Ví dụ: The campaign aims to educate young people about the dangers of drinking and driving (Chiến dịch nhằm giúp người trẻ hiểu về những nguy hiểm của việc lái xe sau khi uống rượu bia). - **improvement** /ɪmˈpruvmənt/ (n, B1): sự cải thiện, sự tiến bộ. improvement in sth sự cải thiện về mặt gì; make improvements cải thiện; động từ improve. Ví dụ: My teacher said there has been a clear improvement in my writing since I started keeping a diary (Thầy giáo nói bài viết của mình đã tiến bộ rõ rệt từ khi mình bắt đầu viết nhật ký). - **presentation** /ˌprɛzənˈteɪʃən/ (n, B1): sự trình bày, cách trình bày; bài thuyết trình. give a presentation thuyết trình; động từ present trình bày. Ví dụ: Each group will give a ten-minute presentation on their project at the end of the course (Mỗi nhóm sẽ thuyết trình mười phút về dự án của mình vào cuối khóa học). - **sample** /ˈsæmpəl/ (n, B1, v, B2): mẫu, mẫu thử, đề mẫu (n); nếm thử, lấy mẫu (v). sample test đề thi mẫu, free sample hàng dùng thử miễn phí. Ví dụ: Students can download a sample test from the center's website to practice before the real exam (Học viên có thể tải một đề thi mẫu từ trang web của trung tâm để luyện tập trước kỳ thi thật). - **summary** /ˈsʌməri/ (n, B1): bản tóm tắt. write a summary viết bản tóm tắt, in summary tóm lại; động từ summarize tóm tắt. (họ từ: summarize /ˈsʌməraɪz/ (v, B1) tóm tắt — danh từ summary bản tóm tắt; To summarize, ... Tóm lại, ... dùng ở đoạn kết bài luận.). Ví dụ: At the end of each lesson, the teacher gives us a short summary of the main points (Cuối mỗi buổi học, giáo viên đưa cho chúng tôi một bản tóm tắt ngắn các ý chính). - **concentration** /ˌkɑnsənˈtreɪʃən/ (n, B2): sự tập trung chú ý; sự tập trung, dồn về một chỗ. lose concentration mất tập trung, maintain concentration giữ sự tập trung; động từ concentrate on sth. Ví dụ: Turning off your phone during study time can greatly improve your concentration (Tắt điện thoại trong giờ học có thể giúp bạn tập trung tốt hơn nhiều). - **equip** /ɪˈkwɪp/ (v, B2): trang bị. be equipped with được trang bị; equip sb with skills trang bị kỹ năng cho ai; danh từ equipment thiết bị, không đếm được. Ví dụ: All classrooms are equipped with projectors and speakers for the new school year (Tất cả phòng học đều được trang bị máy chiếu và loa cho năm học mới). - **feedback** /ˈfidbæk/ (n, B2): ý kiến phản hồi, nhận xét. give feedback đưa ra nhận xét, receive feedback nhận phản hồi; danh từ không đếm được, không nói a feedback. Ví dụ: The teacher gives each student written feedback on their essay within one week (Giáo viên gửi nhận xét bằng văn bản về bài luận cho từng học sinh trong vòng một tuần). - **format** /ˈfɔrmæt/ (n, B2): định dạng, hình thức, cấu trúc. exam format cấu trúc đề thi; file format định dạng tệp. Ví dụ: Doing practice tests can help you get familiar with the format of the VSTEP exam (Làm đề thi thử có thể giúp bạn làm quen với cấu trúc của bài thi VSTEP). - **master** /ˈmæstər/ (n, v, B2): bậc thầy, người giỏi (n); thành thạo, nắm vững (v). master a skill, master a language thành thạo kỹ năng, ngôn ngữ; master's degree bằng thạc sĩ. Ví dụ: It takes time and patience to master a new language, so try to practice a little every day (Cần thời gian và sự kiên nhẫn để thành thạo một ngôn ngữ mới, vì vậy hãy cố gắng luyện tập một chút mỗi ngày). - **motivation** /ˌmoʊtəˈveɪʃən/ (n, B2): động lực. lack of motivation thiếu động lực; động từ motivate, tính từ motivated có động lực. Ví dụ: Setting small weekly goals can increase your motivation when you prepare for an important exam (Đặt mục tiêu nhỏ mỗi tuần có thể tăng động lực khi bạn ôn cho một kỳ thi quan trọng). - **outline** /ˈaʊtlaɪn/ (n, v, B2): dàn ý, đề cương, đường nét (n); phác thảo, nêu khái quát (v). make an outline lập dàn ý; outline the main points nêu khái quát các ý chính. Ví dụ: Before you start writing, spend five minutes making a short outline of your main ideas (Trước khi bắt đầu viết, hãy dành năm phút lập dàn ý ngắn cho các ý chính). - **peer** /pɪr/ (n, B2): bạn đồng trang lứa, người ngang hàng. peer pressure áp lực từ bạn bè đồng trang lứa; peer review đánh giá chéo. Ví dụ: In this course, students read and comment on their peers' essays before submitting the final version (Trong khóa học này, sinh viên đọc và nhận xét bài luận của bạn cùng lớp trước khi nộp bản cuối). - **psychology** /saɪˈkɑlədʒi/ (n, B2): tâm lý học; tâm lý. customer psychology tâm lý khách hàng; tính từ psychological, psychologist nhà tâm lý học. Ví dụ: She decided to study psychology because she wants to help teenagers deal with stress at school (Cô ấy quyết định học ngành tâm lý học vì muốn giúp thanh thiếu niên đối phó với áp lực ở trường). - **strengthen** /ˈstrɛŋθən/ (v, B2): củng cố, làm mạnh thêm. strengthen bones làm xương chắc khỏe, strengthen a relationship củng cố mối quan hệ; tính từ strong, danh từ strength. Ví dụ: Group projects can strengthen the relationship between classmates and improve their teamwork skills (Các dự án nhóm có thể củng cố mối quan hệ giữa các bạn cùng lớp và nâng cao kỹ năng làm việc nhóm). - **visual** /ˈvɪʒəwəl/ (adj, B2): thuộc thị giác, bằng hình ảnh. visual learners người học qua hình ảnh, visual aids phương tiện trực quan; động từ visualize hình dung. Ví dụ: Using charts and pictures in your presentation is helpful for visual learners in the class (Dùng biểu đồ và hình ảnh trong bài thuyết trình rất có ích cho người học qua hình ảnh trong lớp). - **communicate fluently** /kəˈmjunəkeɪt ˈfluəntli/ (phr, B1): giao tiếp trôi chảy. Ví dụ: After a year abroad, my brother can communicate fluently in English (Sau một năm ở nước ngoài, anh tôi có thể giao tiếp tiếng Anh trôi chảy). - **closest in meaning to** /ˈkloʊsəst ɪn ˈminɪŋ tu/ (phr, B1): gần nghĩa nhất với. Ví dụ: The word "rapid" in paragraph 2 is closest in meaning to "fast" (Từ "rapid" ở đoạn 2 gần nghĩa nhất với "fast"). - **detail** /dɪˈteɪl/ (n, A1): chi tiết. specific (adj.) cụ thể. Ví dụ: Read the passage again to find the detail that answers the question (Đọc lại đoạn văn để tìm chi tiết trả lời câu hỏi). - **inference** /ˈɪnfərəns/ (n, B2): sự suy luận, điều suy ra từ thông tin trong bài. Ví dụ: Inference questions ask you to draw a conclusion from the passage (Câu hỏi suy luận yêu cầu bạn rút ra kết luận từ đoạn văn). - **negative** /ˈnɛɡətɪv/ (adj, A1): phủ định. đối lập: positive /ˈpɑzətɪv/: khẳng định; nghĩa thường gặp khác: tiêu cực – tích cực. Ví dụ: In a negative question, you must find the answer that is NOT true (Ở câu hỏi phủ định, bạn phải tìm đáp án KHÔNG đúng). - **reference** /ˈrɛfərəns/ (n, B1): tham chiếu. Ví dụ: A reference question asks what a word like "it" refers to (Câu hỏi tham chiếu hỏi một từ như "it" chỉ đến điều gì). - **first-year student** /fərst jɪr ˈstudənt/ (phr, A2): sinh viên năm nhất. second-year, third-year, final-year student (sinh viên năm hai, năm ba, năm cuối). Ví dụ: As a first-year student, I'm still getting used to university life (Là sinh viên năm nhất, tôi vẫn đang làm quen với cuộc sống đại học). - **meet a deadline** /mit ə ˈdɛdlaɪn/ (phr, B1): kịp hạn nộp, kịp thời hạn. Ví dụ: I often stay up late to meet the deadlines for my assignments (Tôi thường thức khuya để kịp hạn nộp bài tập). - **bilingual** /baɪˈlɪŋɡwəl/ (adj, B1): song ngữ, nói thạo hai thứ tiếng (bi = hai). Ví dụ: Being bilingual can help you find a better job with a higher salary (Biết song ngữ có thể giúp bạn tìm được việc tốt hơn với lương cao hơn). - **conjunction** /kənˈdʒʌŋkʃən/ (n, B2): liên từ. Ví dụ: Try to use a conjunction such as "although" to link ideas in your essay (Hãy thử dùng một liên từ như "although" để nối các ý trong bài luận). - **focus on** /ˈfoʊkəs ɑn/ (phr v, B1): tập trung vào. Ví dụ: It is hard to focus on my homework when the neighbors are singing karaoke (Thật khó tập trung làm bài tập khi hàng xóm đang hát karaoke). - **online course** /ˈɔnlaɪn kɔrs/ (phr, A2): khóa học trực tuyến (online). Ví dụ: I am taking an online course to improve my English speaking skills (Tôi đang học một khóa học trực tuyến để nâng cao kỹ năng nói tiếng Anh). - **primary school** /ˈpraɪmɛri skul/ (n, A2): trường tiểu học. Ví dụ: My son walks to his primary school, which is only five minutes away (Con trai tôi đi bộ đến trường tiểu học, chỉ cách nhà năm phút). - **academic advisor** /ˌækəˈdɛmɪk ədˈvaɪzər/ (phr, B2): cố vấn học tập. Ví dụ: You should meet your academic advisor before choosing courses for next term (Bạn nên gặp cố vấn học tập trước khi chọn môn học cho học kỳ tới). - **complete** /kəmˈplit/ (v, A1): hoàn thành; điền đầy đủ (mẫu đơn, phiếu). Ví dụ: Students must complete the application form and return it by Friday (Sinh viên phải điền đầy đủ mẫu đơn và nộp lại trước thứ Sáu). - **drop** /drɑp/ (v, A2): bỏ, thôi học (một môn, khóa học) (= leave, stop). Ví dụ: If the course is too difficult, you can drop it before the second week (Nếu môn học quá khó, bạn có thể bỏ môn trước tuần thứ hai). - **fee** /fi/ (n, B2): lệ phí. Ví dụ: Students who register late have to pay an additional fee of ten dollars (Sinh viên đăng ký trễ phải đóng thêm lệ phí mười đô la). - **theme** /θim/ (n, B1): chủ đề. Ví dụ: The theme of this year's school festival is protecting the environment (Chủ đề của lễ hội trường năm nay là bảo vệ môi trường). - **in-person** /ˌɪn ˈpərsən/ (adj, B2): trực tiếp (gặp mặt). in-person classes: học trực tiếp. Ví dụ: Some students prefer in-person classes because they can ask questions more easily (Một số học sinh thích học trực tiếp vì họ có thể đặt câu hỏi dễ hơn). - **provide a new learning experience** /prəˈvaɪd ə nuː ˈlɜːrnɪŋ ɪkˈspɪriəns/: cung cấp trải nghiệm học mới. Ví dụ: Virtual reality can provide a new learning experience for young students (Thực tế ảo có thể mang lại trải nghiệm học mới cho học sinh nhỏ tuổi). - **work and learn in groups** (phr, B1): làm việc và học tập theo nhóm. cũng nói: study in groups. Ví dụ: Working and learning in groups helps students develop teamwork skills (Làm việc và học tập theo nhóm giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm). - **undergraduate** /ˌʌndərˈɡrædʒəwət/ (n, B2): sinh viên đại học. Ví dụ: As an undergraduate, he worked part-time in the university library (Khi còn là sinh viên đại học, anh ấy làm bán thời gian ở thư viện trường). - **time management** /taɪm ˈmænədʒmənt/ (phr): quản lý thời gian. Ví dụ: Online learners need good time management because nobody checks their progress every day (Người học trực tuyến cần quản lý thời gian tốt vì không ai kiểm tra tiến độ của họ mỗi ngày). - **a method of assessing students' knowledge**: phương pháp đánh giá kiến thức của học sinh. Ví dụ: Exams are a common method of assessing students' knowledge at the end of a course (Thi cử là phương pháp phổ biến để đánh giá kiến thức của học sinh vào cuối khóa học). - **accurately reflect a student's true abilities**: phản ánh chính xác năng lực thực sự của học sinh. Ví dụ: Some people believe one exam cannot accurately reflect a student's true abilities (Một số người cho rằng một kỳ thi không thể phản ánh chính xác năng lực thực sự của học sinh). - **critical thinking** /ˈkrɪtɪkəl ˈθɪŋkɪŋ/ (phr): tư duy phản biện. Ví dụ: Group discussions help students develop critical thinking and communication skills (Thảo luận nhóm giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giao tiếp). - **project-based learning** /ˈprɑdʒɛkt beɪst ˈlərnɪŋ/ (phr, B2): học qua dự án, làm project. cụm đi kèm: skill development (phát triển kỹ năng). Ví dụ: Project-based learning helps students work in teams and solve real problems (Học qua dự án giúp học sinh làm việc nhóm và giải quyết vấn đề thực tế). - **under a lot of pressure** (phr, B1): chịu nhiều áp lực. Ví dụ: Many high school students are under a lot of pressure before the final exams (Nhiều học sinh cấp ba chịu rất nhiều áp lực trước kỳ thi cuối cấp). - **studies** /ˈstʌdiz/ (n, B1): ngành nghiên cứu, ngành học (film studies: nghiên cứu về phim). Ví dụ: She chose film studies because she wants to work in the movie industry (Cô ấy chọn ngành nghiên cứu điện ảnh vì muốn làm việc trong ngành phim). - **use words in the wrong way** (phr, B1): dùng từ không chính xác. Ví dụ: Learners often use words in the wrong way when they translate directly (Người học thường dùng từ không chính xác khi dịch trực tiếp). - **attend language classes** /əˈtɛnd ˈlæŋɡwədʒ ˈklæsəz/ (phr, B1): tham gia khóa học ngoại ngữ, học trực tiếp. Ví dụ: My cousin attends language classes twice a week after work (Anh họ tôi đi học ngoại ngữ hai buổi mỗi tuần sau giờ làm). - **communicate with native speakers daily** (phr, B1): giao tiếp với người bản xứ hằng ngày. Ví dụ: If you communicate with native speakers daily, your listening will improve quickly (Nếu bạn giao tiếp với người bản xứ hằng ngày, khả năng nghe sẽ tiến bộ nhanh). - **decent** /ˈdisənt/ (adj, B2): tốt, tử tế, khá ổn. dùng thay good để từ vựng đa dạng hơn; nghĩa là khá ổn, đạt yêu cầu, không mạnh hơn good. Ví dụ: After two years of practice, I can hold a decent conversation in English (Sau hai năm luyện tập, tôi có thể trò chuyện khá ổn bằng tiếng Anh). - **enhance communication skills** /ɛnˈhæns kəˌmjunəˈkeɪʃən skɪlz/ (phr, B2): nâng cao kỹ năng giao tiếp. Ví dụ: Joining a debate club can enhance communication skills for shy students (Tham gia câu lạc bộ tranh biện có thể nâng cao kỹ năng giao tiếp cho học sinh nhút nhát). - **improved study and research opportunities** (phr, B2): cơ hội học tập và nghiên cứu tốt hơn. Ví dụ: Good English brings improved study and research opportunities at foreign universities (Tiếng Anh tốt mang lại cơ hội học tập và nghiên cứu tốt hơn ở các trường đại học nước ngoài). - **language exchange group or club** (phr, B1): nhóm, câu lạc bộ trao đổi ngôn ngữ. Ví dụ: Our town has a language exchange club that meets every Saturday evening (Thị trấn của chúng tôi có một câu lạc bộ trao đổi ngôn ngữ họp mỗi tối thứ Bảy). - **take online courses** /teɪk ˈɔnlaɪn ˈkɔrsəz/ (phr, B1): học các khóa online. liên quan: use language apps (dùng app học ngôn ngữ). Ví dụ: Busy workers often take online courses in the evening (Người đi làm bận rộn thường học các khóa online vào buổi tối). - **life skills** /laɪf skɪlz/ (phr): kỹ năng sống. hay đi cùng: responsibility (trách nhiệm). Ví dụ: Living away from home helps students learn life skills and responsibility (Sống xa nhà giúp sinh viên học kỹ năng sống và tinh thần trách nhiệm). - **lecturer** /ˈlɛktʃərər/ (n, B2): giảng viên. Ví dụ: The lecturer asked us to hand in the report by next Monday (Giảng viên yêu cầu chúng tôi nộp bài báo cáo trước thứ Hai tuần sau). - **catch up** /kætʃ ʌp/ (phr v, B1): học bù, theo kịp phần bị lỡ. Ví dụ: After two weeks off sick, I need to catch up with my classmates (Sau hai tuần nghỉ bệnh, tôi cần học bù cho kịp các bạn học). - **transfer your answers onto the answer sheet** (phr, B1): chuyển đáp án sang phiếu trả lời. Ví dụ: You have five minutes to transfer your answers onto the answer sheet (Bạn có năm phút để chuyển đáp án sang phiếu trả lời). - **apply it to my daily life** (phr, B1): áp dụng vào đời sống hằng ngày. Ví dụ: I like psychology because I can apply it to my daily life (Tôi thích tâm lý học vì có thể áp dụng nó vào đời sống hằng ngày). - **have difficulty** /hæv ˈdɪfəkəlti/ (phr, B1): gặp khó khăn. cũng nói: have difficulties. Ví dụ: Many students have difficulty managing their time during the exam season (Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian vào mùa thi). - **time management skill** /taɪm ˈmænədʒmənt skɪl/ (phr, B1): kỹ năng quản lý thời gian. Ví dụ: Good time management skills help students reduce stress before exams (Kỹ năng quản lý thời gian tốt giúp sinh viên giảm căng thẳng trước kỳ thi). - **to-do list** /tə du lɪst/ (n, B1): danh sách việc cần làm. Ví dụ: Every morning I write a to-do list to plan my study time (Mỗi sáng tôi viết danh sách việc cần làm để lên kế hoạch học). ### Công việc (80 mục) - **career** /kəˈrɪr/ (n, A1): sự nghiệp. Ví dụ: He wants to build a career in banking (Anh ấy muốn xây dựng sự nghiệp trong ngành ngân hàng). - **occupation / profession** /ˌɑkjəˈpeɪʃən; prəˈfɛʃən/ (n, B2): nghề nghiệp. Ví dụ: Please write your name and occupation on the form (Vui lòng ghi tên và nghề nghiệp của bạn vào mẫu đơn). - **salary** /ˈsæləri/ (n, A2): tiền lương. Ví dụ: Her salary is paid at the end of each month (Lương của cô ấy được trả vào cuối mỗi tháng). - **wage** /weɪdʒ/ (n, B2): tiền công (trả theo giờ, theo tuần). Ví dụ: The hourly wage for this job is quite low (Tiền công theo giờ cho công việc này khá thấp). - **income** /ˈɪnkəm/ (n, B2): thu nhập. Ví dụ: Families with a low income need more support (Các gia đình có thu nhập thấp cần được hỗ trợ nhiều hơn). - **colleague / coworker** /ˈkɑliɡ; ˈkoʊwərkər/ (n, A2): đồng nghiệp. Ví dụ: My colleagues are friendly and helpful (Các đồng nghiệp của tôi thân thiện và hay giúp đỡ). - **part-time** /pɑrtˈtaɪm/ (adj, adv, B2): bán thời gian. Ví dụ: Many students have part-time jobs (Nhiều sinh viên có việc làm bán thời gian). - **full-time** /fʊlˈtaɪm/ (adj, adv, B2): toàn thời gian. Ví dụ: She works full-time at a hospital (Cô ấy làm việc toàn thời gian tại một bệnh viện). - **work overtime** /wərk ˈoʊvərtaɪm/ (phr): làm thêm giờ, tăng ca. Ví dụ: I often work overtime before a deadline (Tôi thường làm thêm giờ trước hạn chót). - **night shift** /naɪt ʃɪft/ (phr): ca đêm. Ví dụ: Nurses sometimes have to work the night shift (Điều dưỡng đôi khi phải làm ca đêm). - **unemployment** /ˌʌnɪmˈplɔɪmənt/ (n, B1): tình trạng thất nghiệp. Ví dụ: Unemployment is a serious problem for young people (Thất nghiệp là một vấn đề nghiêm trọng đối với người trẻ). - **employee** /ɛmˈplɔɪi/ (n, A2): nhân viên. Ví dụ: The company has 200 employees (Công ty có 200 nhân viên). - **employer** /ɪmˈplɔɪər/ (n, A2): chủ, nhà tuyển dụng. Ví dụ: Employers want staff with good English (Các nhà tuyển dụng muốn nhân viên có trình độ tiếng Anh tốt). - **apply for a job** /əˈplaɪ fər ə dʒɑb/ (phr): nộp đơn xin việc. Ví dụ: I applied for a job at a hotel (Tôi đã nộp đơn xin việc tại một khách sạn). - **applicant** /ˈæpləkənt/ (n, B2): ứng viên, người nộp đơn. Ví dụ: Each applicant must send a CV (Mỗi ứng viên phải gửi một bản CV). - **qualification** /ˌkwɑləfəˈkeɪʃən/ (n, B1): bằng cấp, trình độ chuyên môn. Ví dụ: She has the right qualifications for the job (Cô ấy có đủ bằng cấp và trình độ phù hợp với công việc). - **opportunity** /ˌɑpərˈtunəti/ (n, A2): cơ hội. Ví dụ: This job offers many opportunities to travel (Công việc này mang đến nhiều cơ hội đi đây đi đó). - **work-life balance** /wərk laɪf ˈbæləns/ (phr): cân bằng công việc và cuộc sống. Ví dụ: Remote working gives people a better work-life balance (Làm việc từ xa giúp mọi người cân bằng công việc và cuộc sống tốt hơn). - **working environment** /ˈwərkɪŋ ɪnˈvaɪrənmənt/ (phr): môi trường làm việc. Ví dụ: A friendly working environment makes staff happy (Môi trường làm việc thân thiện khiến nhân viên vui vẻ). - **retire** /rɪˈtaɪər/ (v, B1): nghỉ hưu. Ví dụ: My father will retire next year (Cha tôi sẽ nghỉ hưu vào năm tới). - **resign / quit** /rɪˈzaɪn; kwɪt/ (v, B2): xin nghỉ việc, từ chức. Ví dụ: He resigned because of stress (Anh ấy đã nghỉ việc vì căng thẳng). - **hard-working** /hɑrd ˈwərkɪŋ/ (adj, B1): chăm chỉ, cần cù. Ví dụ: Hard-working staff often get promoted (Nhân viên chăm chỉ thường được thăng chức). - **deadline** /ˈdɛdlaɪn/ (n, B2): hạn chót. Ví dụ: I always try to meet the deadline (Tôi luôn cố gắng hoàn thành công việc đúng hạn). - **deal with / handle** /dil wɪð; ˈhændəl/ (v, phr v): giải quyết, xử lý. Ví dụ: A good manager can deal with difficult customers (Một người quản lý giỏi có thể xử lý những khách hàng khó tính). - **interview** /ˈɪntərvju/ (n, v, A1): buổi phỏng vấn (n); phỏng vấn (v). Ví dụ: I have a job interview on Friday (Tôi có một buổi phỏng vấn xin việc vào thứ Sáu). - **apply for** /əˈplaɪ fɔr/ (phr): nộp đơn xin. Ví dụ: I want to apply for a job at the hospital (Tôi muốn nộp đơn xin việc tại bệnh viện). - **promotion** /prəˈmoʊʃən/ (n, B2): sự thăng chức; khuyến mãi, quảng bá. Ví dụ: She got a promotion after two years (Cô ấy được thăng chức sau hai năm). - **overtime** /ˈoʊvərtaɪm/ (n, C1): giờ làm thêm. Ví dụ: Overtime pay is higher on the weekend (Tiền làm thêm giờ vào cuối tuần cao hơn). - **experience** /ɪkˈspɪriəns/ (n, A2, v, B1): kinh nghiệm (n); trải nghiệm (v). Ví dụ: I have no experience, but I learn quickly (Tôi không có kinh nghiệm, nhưng tôi học nhanh). - **responsibility** /rɪˌspɑnsəˈbɪləti/ (n, B1): trách nhiệm. Ví dụ: Safety is everyone's responsibility (An toàn là trách nhiệm của mọi người). - **staff** /stæf/ (n, B1): toàn bộ nhân viên. Ví dụ: The hotel staff were polite and helpful (Nhân viên khách sạn lịch sự và hay giúp đỡ). - **working conditions** /ˈwərkɪŋ kənˈdɪʃənz/ (phr): điều kiện làm việc. Ví dụ: Workers want better working conditions (Công nhân muốn có điều kiện làm việc tốt hơn). - **vacancy** /ˈveɪkənsi/ (n, B1): vị trí còn trống. Ví dụ: There is a vacancy for a receptionist (Có một vị trí nhân viên lễ tân còn trống). - **schedule** /ˈskɛdʒul/ (n, A2, v, B2): lịch trình, thời gian biểu (n); lên lịch, sắp xếp thời gian (v). on schedule đúng tiến độ, behind schedule chậm tiến độ; be scheduled for được lên lịch vào. Ví dụ: The manager has scheduled the meeting for Monday morning, so please check your work schedule (Quản lý đã lên lịch cuộc họp vào sáng thứ Hai, vì vậy vui lòng xem lại lịch làm việc của bạn). - **ambition** /æmˈbɪʃən/ (n, B1): hoài bão, tham vọng. achieve an ambition đạt được hoài bão, territorial ambitions tham vọng lãnh thổ; tính từ ambitious nhiều tham vọng. Ví dụ: Her ambition is to open a small bakery in her hometown after working in the city for a few years (Hoài bão của cô ấy là mở một tiệm bánh nhỏ ở quê sau vài năm làm việc ở thành phố). - **announce** /əˈnaʊns/ (v, B1): thông báo, công bố. announce that + mệnh đề; danh từ announcement lời thông báo. Ví dụ: The manager will announce the new working hours at the staff meeting on Friday afternoon (Quản lý sẽ thông báo giờ làm việc mới tại cuộc họp nhân viên chiều thứ Sáu). - **duty** /ˈduti/ (n, B1): nhiệm vụ, bổn phận; thuế hải quan. perform duties, carry out duties thực hiện nhiệm vụ; on duty đang trực, duty-free miễn thuế. Ví dụ: New staff will learn their main duties during the first week of training (Nhân viên mới sẽ được học các nhiệm vụ chính của mình trong tuần đầu tiên đào tạo). - **employment** /ɪmˈplɔɪmənt/ (n, B1): việc làm, sự tuyển dụng. part-time employment việc làm bán thời gian, employment opportunities cơ hội việc làm; động từ employ, trái nghĩa unemployment thất nghiệp. Ví dụ: The career center helps graduates find employment in local companies and banks (Trung tâm hướng nghiệp giúp sinh viên tốt nghiệp tìm việc làm ở các công ty và ngân hàng địa phương). - **expand** /ɪkˈspænd/ (v, B1): mở rộng, phát triển. expand the business mở rộng kinh doanh, expand the talent pool mở rộng nguồn nhân tài; danh từ expansion sự mở rộng. Ví dụ: The coffee shop plans to expand its menu and open a second branch near the university next year (Quán cà phê dự định mở rộng thực đơn và mở thêm chi nhánh thứ hai gần trường đại học vào năm sau). - **acquire** /əˈkwaɪər/ (v, B2): có được, đạt được, thu được. acquire skills, acquire knowledge có được kỹ năng, kiến thức; danh từ acquisition sự đạt được. Ví dụ: A part-time job at a café helped me acquire useful skills such as teamwork and dealing with customers (Công việc bán thời gian ở quán cà phê giúp mình có được những kỹ năng hữu ích như làm việc nhóm và giao tiếp với khách hàng). - **commitment** /kəˈmɪtmənt/ (n, B2): sự cam kết, sự tận tâm; việc phải lo, nghĩa vụ. commitment to sth cam kết với điều gì; academic commitments, family commitments việc học, việc gia đình phải lo; động từ commit. Ví dụ: Balancing family commitments with a full-time job can be difficult for many young parents (Cân bằng giữa việc gia đình và công việc toàn thời gian có thể là điều khó khăn với nhiều cha mẹ trẻ). - **creation** /kriˈeɪʃən/ (n, B2): sự tạo ra, sự sáng tạo; tác phẩm. job creation sự tạo việc làm; động từ create tạo ra; tính từ creative sáng tạo. Ví dụ: The new factory will lead to the creation of hundreds of jobs for young people in the province (Nhà máy mới sẽ tạo ra hàng trăm việc làm cho người trẻ trong tỉnh). - **creativity** /ˌkrieɪˈtɪvəti/ (n, B2): sự sáng tạo, óc sáng tạo. encourage creativity khuyến khích sự sáng tạo; tính từ creative, động từ create. Ví dụ: Our company holds a monthly design contest to encourage creativity among young employees (Công ty chúng tôi tổ chức cuộc thi thiết kế hằng tháng để khuyến khích sự sáng tạo của nhân viên trẻ). - **demonstrate** /ˈdɛmənstreɪt/ (v, B2): chứng minh, thể hiện; trình bày, làm mẫu. demonstrate your ability thể hiện năng lực; demonstrate how to do sth làm mẫu cách làm gì; danh từ demonstration. Ví dụ: In the interview, you need to demonstrate that you can work well under pressure (Trong buổi phỏng vấn, bạn cần chứng minh rằng mình có thể làm việc tốt dưới áp lực). - **dynamic** /daɪˈnæmɪk/ (adj, B2, n, C1): năng động, sôi nổi (adj); sự tương tác, cách vận hành giữa các thành viên (n). team dynamics cách các thành viên trong nhóm phối hợp, tương tác; nghĩa danh từ thường dùng số nhiều dynamics. Ví dụ: Our company is looking for dynamic young people who enjoy working in a fast-changing environment (Công ty chúng tôi đang tìm những bạn trẻ năng động, thích làm việc trong môi trường thay đổi nhanh). - **expectation** /ˌɛkspɛkˈteɪʃən/ (n, B2): sự kỳ vọng, sự mong đợi. salary expectation mức lương mong muốn, meet sb's expectations đáp ứng kỳ vọng của ai; động từ expect. Ví dụ: Please state your salary expectation in the application form before the interview (Vui lòng ghi mức lương mong muốn vào đơn ứng tuyển trước buổi phỏng vấn). - **flexible** /ˈflɛksəbəl/ (adj, B2): linh hoạt, mềm dẻo. flexible working hours giờ làm việc linh hoạt; danh từ flexibility sự linh hoạt. Ví dụ: This part-time job offers flexible working hours, so it suits students with busy class schedules (Công việc bán thời gian này có giờ làm linh hoạt nên phù hợp với sinh viên có lịch học dày đặc). - **industrial** /ɪnˈdʌstriəl/ (adj, B2): thuộc công nghiệp. industrial zone khu công nghiệp; danh từ industry ngành, nền công nghiệp. Ví dụ: Many young people move to the industrial zone near the city to work in electronics factories (Nhiều bạn trẻ chuyển đến khu công nghiệp gần thành phố để làm việc trong các nhà máy điện tử). - **junior** /ˈdʒunjər/ (adj, B2): cấp dưới, mới vào nghề; nhỏ tuổi hơn. junior staff nhân viên cấp dưới, junior high school trường trung học cơ sở; trái nghĩa senior. Ví dụ: The company is looking for a junior accountant with at least one year of experience (Công ty đang tuyển một kế toán viên mới vào nghề có ít nhất một năm kinh nghiệm). - **leadership** /ˈlidərʃɪp/ (n, B2): khả năng lãnh đạo, sự lãnh đạo. leadership skills kỹ năng lãnh đạo, leadership style phong cách lãnh đạo; leader người lãnh đạo. Ví dụ: The training course helps young employees develop leadership skills through team projects and discussions (Khóa đào tạo giúp nhân viên trẻ phát triển kỹ năng lãnh đạo qua các dự án nhóm và thảo luận). - **negotiate** /nəˈɡoʊʃieɪt/ (v, B2): đàm phán, thương lượng. negotiate with somebody thương lượng với ai; danh từ negotiation cuộc đàm phán. (họ từ: negotiation /nɪˌɡoʊʃiˈeɪʃən/ (n, B2) sự đàm phán, sự thương lượng — peaceful negotiations đàm phán hòa bình; động từ negotiate đàm phán.). Ví dụ: Before signing the contract, she negotiated a higher salary with the manager (Trước khi ký hợp đồng, cô ấy đã thương lượng mức lương cao hơn với quản lý). - **permanent** /ˈpərmənənt/ (adj, B2): lâu dài, cố định, vĩnh viễn. permanent job việc làm ổn định lâu dài; trái nghĩa temporary tạm thời; trạng từ permanently. Ví dụ: After six months as an intern, Lan was offered a permanent position at the bank (Sau sáu tháng thực tập, Lan được đề nghị làm chính thức ở ngân hàng). - **priority** /praɪˈɔrəti/ (n, B2): điều ưu tiên, sự ưu tiên. top priority ưu tiên hàng đầu, set priorities sắp xếp thứ tự ưu tiên; động từ prioritize. Ví dụ: Our first priority this week is to finish the report before the meeting with the client on Friday (Ưu tiên hàng đầu của chúng ta tuần này là hoàn thành bản báo cáo trước buổi họp với khách hàng vào thứ Sáu). - **pursue** /pərˈsu/ (v, B2): theo đuổi. pursue a career, pursue a dream, pursue a degree theo đuổi sự nghiệp, ước mơ, bằng cấp; danh từ pursuit. Ví dụ: After graduation, Lan decided to pursue a career in nursing at a hospital near her hometown (Sau khi tốt nghiệp, Lan quyết định theo đuổi nghề điều dưỡng tại một bệnh viện gần quê nhà). - **regulation** /ˌrɛɡjəˈleɪʃən/ (n, B2): quy định, quy tắc; sự quản lý, điều chỉnh. safety regulations quy định an toàn; follow the regulations tuân theo quy định; động từ regulate quản lý, điều chỉnh. Ví dụ: According to company regulations, all staff must wear their ID cards while they are in the building (Theo quy định của công ty, mọi nhân viên phải đeo thẻ nhân viên khi ở trong tòa nhà). - **requirement** /rɪˈkwaɪərmənt/ (n, B2): yêu cầu, điều kiện bắt buộc. meet the requirements đáp ứng yêu cầu; entry requirements điều kiện đầu vào; động từ require. Ví dụ: Applicants must meet all the requirements listed below before sending their application (Người nộp đơn phải đáp ứng mọi yêu cầu nêu dưới đây trước khi gửi hồ sơ). - **reward** /rɪˈwɔrd/ (n, v, B2): phần thưởng (n); thưởng (v). be rewarded for sth được thưởng vì cái gì; tính từ rewarding bổ ích, đáng công sức. Ví dụ: Staff who reach their sales targets this month will be rewarded with an extra day off (Nhân viên đạt chỉ tiêu doanh số tháng này sẽ được thưởng thêm một ngày nghỉ). - **workplace** /ˈwərkpleɪs/ (n, B2): nơi làm việc. in the workplace tại nơi làm việc; workplace stress căng thẳng nơi làm việc. Ví dụ: The company offers free yoga classes to help staff deal with stress in the workplace (Công ty tổ chức lớp yoga miễn phí để giúp nhân viên đối phó với căng thẳng ở nơi làm việc). - **workshop** /ˈwərkʃɑp/ (n, B2): hội thảo, buổi tập huấn; xưởng. attend a workshop tham dự hội thảo; writing workshop buổi học viết thực hành. Ví dụ: The city library will hold a free workshop on writing a CV this Saturday morning (Thư viện thành phố sẽ tổ chức buổi tập huấn miễn phí về cách viết CV vào sáng thứ Bảy này). - **job** /dʒɑb/ (n, A1): nghề nghiệp, công việc. Ví dụ: Could you tell me a little about your job and your workplace? (Bạn có thể kể một chút về công việc và nơi làm việc của bạn không?). - **international company** /ˌɪntərˈnæʃənəl ˈkʌmpəni/ (phr, A2): công ty quốc tế, đa quốc gia. Ví dụ: After graduating, I hope to work for an international company (Sau khi tốt nghiệp, tôi mong được làm việc cho một công ty quốc tế). - **office staff** /ˈɔfɪs stæf/ (phr, B1): nhân viên văn phòng. Ví dụ: All the office staff have to attend the meeting on Monday morning (Toàn bộ nhân viên văn phòng phải dự cuộc họp sáng thứ Hai). - **previous** /ˈpriviəs/ (adj, B1): trước đây, trước đó (= before). Ví dụ: In my previous job, I worked as a receptionist at a hotel (Ở công việc trước đây, tôi làm lễ tân cho một khách sạn). - **do a part-time job** /du ə ˈpɑrt taɪm dʒɑb/ (phr, B1): làm việc bán thời gian. Ví dụ: Doing a part-time job helps students learn how to manage their money (Làm việc bán thời gian giúp sinh viên học cách quản lý tiền bạc). - **gain experience** /ɡeɪn ɪkˈspɪriəns/ (phr, B1): có thêm kinh nghiệm. Ví dụ: Students can gain experience by working in a café during the summer (Sinh viên có thể có thêm kinh nghiệm bằng cách làm ở quán cà phê vào mùa hè). - **designer** /dɪˈzaɪnər/ (n, A2): nhà thiết kế. Ví dụ: The designer chose bright colours for the new summer collection (Nhà thiết kế chọn màu sáng cho bộ sưu tập mùa hè mới). - **professional** /prəˈfɛʃənəl/ (adj, A2): mang tính chuyên nghiệp, chuyên nghiệp. Ví dụ: You should wear professional clothes to a job interview (Bạn nên mặc trang phục chuyên nghiệp khi đi phỏng vấn xin việc). - **rate** /reɪt/ (n, A2): mức giá, mức lương. rates of pay: mức lương. Ví dụ: The hourly rate for weekend work is higher than on weekdays (Mức lương theo giờ khi làm cuối tuần cao hơn ngày thường). - **get away** /ɡɛt əˈweɪ/ (phr v): rời khỏi (chỗ làm), thu xếp đi được. Ví dụ: I'd love to join you, but I can't get away from the office on Friday (Tôi rất muốn đi cùng bạn nhưng thứ Sáu tôi không rời văn phòng được). - **get paid** /ɡɛt peɪd/ (phr, A2): được trả lương, nhận lương. Ví dụ: During the training month, I worked hard but wasn't getting paid (Trong tháng đào tạo, tôi làm việc chăm chỉ nhưng không được trả lương). - **psychologist** /saɪˈkɑlədʒəst/ (n, B2): nhà tâm lý học. Ví dụ: The psychologist gave students useful advice on dealing with exam stress (Nhà tâm lý học đã cho sinh viên lời khuyên hữu ích về cách đối phó với áp lực thi cử). - **translator** /trænˈsleɪtər/ (n, B2): người biên dịch, biên dịch viên. dịch văn bản; người dịch nói thường gọi là interpreter. Ví dụ: After graduating, he worked as a translator for a travel company (Sau khi tốt nghiệp, anh ấy làm biên dịch viên cho một công ty du lịch). - **well-paid** /ˌwɛlˈpeɪd/ (adj, B2): được trả lương cao. a well-paid job = a job with a high salary. Ví dụ: Many graduates want a well-paid job in a big city (Nhiều sinh viên mới tốt nghiệp muốn có một công việc lương cao ở thành phố lớn). - **better job opportunities** /ˈbɛtər dʒɑb ˌɑpərˈtunətiz/ (phr, B1): cơ hội việc làm tốt hơn. Ví dụ: Many students learn English to get better job opportunities in the future (Nhiều sinh viên học tiếng Anh để có cơ hội việc làm tốt hơn trong tương lai). - **on the basis of performance** (phr, B2): dựa trên hiệu suất, dựa trên kết quả làm việc. Ví dụ: Bonuses are paid on the basis of performance, not working hours (Tiền thưởng được trả dựa trên hiệu suất chứ không dựa trên số giờ làm). - **plan to do something as a job**: dự định làm (việc gì) như một nghề. Ví dụ: When I was young, I planned to teach music as my job (Hồi nhỏ, tôi dự định làm nghề dạy nhạc). - **spend a lot of time on the road** (phr, B1): dành nhiều thời gian đi lại. Ví dụ: Sales staff often spend a lot of time on the road visiting customers (Nhân viên bán hàng thường dành nhiều thời gian đi lại để gặp khách hàng). - **earn money for a living** /ɜːrn ˈmʌni fɔːr ə ˈlɪvɪŋ/ (phr, B1): kiếm tiền sinh sống. ngắn gọn, tự nhiên hơn: earn a living. Ví dụ: I am busy because I work part-time to earn money for a living (Tôi bận vì phải làm bán thời gian để kiếm tiền sinh sống). - **nursing** /ˈnərsɪŋ/ (n, B2): ngành điều dưỡng. liên quan: nurse (điều dưỡng viên). Ví dụ: My sister chose nursing because she enjoys helping sick people (Chị tôi chọn ngành điều dưỡng vì thích giúp đỡ người bệnh). - **take care of patients** /teɪk kɛr əv ˈpeɪʃənts/ (phr, B1): chăm sóc bệnh nhân. Ví dụ: Nurses take care of patients day and night in the hospital (Điều dưỡng chăm sóc bệnh nhân cả ngày lẫn đêm trong bệnh viện). ### Môi trường (71 mục) - **pollution** /pəˈluʃən/ (n, A2): sự ô nhiễm. Ví dụ: Air pollution is a serious problem in big cities (Ô nhiễm không khí là một vấn đề nghiêm trọng ở các thành phố lớn). - **pollute** /pəˈlut/ (v, A2): gây ô nhiễm. Ví dụ: Factories pollute rivers with chemicals (Các nhà máy gây ô nhiễm sông ngòi bằng hóa chất). - **climate change** /ˈklaɪmət tʃeɪndʒ/ (phr): biến đổi khí hậu. Ví dụ: Our class is discussing climate change today (Lớp chúng tôi đang thảo luận về biến đổi khí hậu hôm nay). - **global warming** /ˈɡloʊbəl ˈwɔrmɪŋ/ (phr): sự nóng lên toàn cầu. Ví dụ: Our teacher asked us to write about global warming (Giáo viên yêu cầu chúng tôi viết về sự nóng lên toàn cầu). - **greenhouse effect** /ˈɡrinhaʊs ɪˈfɛkt/ (phr): hiệu ứng nhà kính. Ví dụ: Car exhaust adds to the greenhouse effect (Khí thải ô tô góp phần gây ra hiệu ứng nhà kính). - **deforestation** /dɪˌfɔrɪˈsteɪʃən/ (n, B2): nạn phá rừng. Ví dụ: Deforestation destroys the homes of wild animals (Nạn phá rừng phá hủy nơi sinh sống của động vật hoang dã). - **plastic waste** /ˈplæstɪk weɪst/ (phr): rác thải nhựa. Ví dụ: Plastic waste is harmful to sea animals (Rác thải nhựa có hại cho động vật biển). - **rubbish / garbage** /ˈrʌbɪʃ; ˈɡɑrbɪdʒ/ (n, B1): rác, rác sinh hoạt. Ví dụ: Please put your garbage in the trash can (Vui lòng bỏ rác của bạn vào thùng). - **litter** /ˈlɪtər/ (v, n, B2): xả rác bừa bãi (v); rác (n). Ví dụ: People who litter in public should be fined (Những người xả rác ở nơi công cộng nên bị phạt tiền). - **natural resources** /ˈnætʃərəl ˈrisɔrsɪz/ (phr): tài nguyên thiên nhiên. Ví dụ: We must use natural resources wisely (Chúng ta phải sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý). - **renewable energy** /riˈnuəbəl ˈɛnərdʒi/ (phr): năng lượng tái tạo. Ví dụ: Solar power is a kind of renewable energy (Năng lượng mặt trời là một loại năng lượng tái tạo). - **fossil fuels** /ˈfɑsəl ˈfjuəlz/ (phr): nhiên liệu hóa thạch. Ví dụ: Fossil fuels such as coal will run out one day (Nhiên liệu hóa thạch như than đá rồi sẽ cạn kiệt). - **wildlife** /ˈwaɪldlaɪf/ (n, B2): động vật hoang dã. Ví dụ: The forest is home to a lot of wildlife (Khu rừng là nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã). - **endangered species** /ɛnˈdeɪndʒərd ˈspiʃiz/ (phr): loài có nguy cơ tuyệt chủng. Ví dụ: Tigers are an endangered species (Hổ là một loài có nguy cơ tuyệt chủng). - **protect** /prəˈtɛkt/ (v, A2): bảo vệ. Họ từ: protection /prəˈtɛkʃən/ (n, B2) sự bảo vệ. Ví dụ: We should all protect the environment (Tất cả chúng ta nên bảo vệ môi trường). - **eco-friendly / environmentally friendly** /ˈikoʊ ˈfrɛndli; ɪnˌvaɪrənˈmɛntəli ˈfrɛndli/ (phr): thân thiện với môi trường. Ví dụ: Cycling is an eco-friendly way to travel (Đạp xe là một cách đi lại thân thiện với môi trường). - **natural disaster** /ˈnætʃərəl dɪˈzæstər/ (phr): thiên tai. Ví dụ: Floods are the most common natural disaster here (Lũ lụt là thiên tai phổ biến nhất ở đây). - **flood** /flʌd/ (n, v, B1): lũ lụt (n); làm ngập, bị ngập (v). Ví dụ: The flood damaged hundreds of houses (Trận lũ đã làm hư hại hàng trăm ngôi nhà). - **drought** /draʊt/ (n, B2): hạn hán. Ví dụ: The long drought killed the crops (Đợt hạn hán kéo dài đã làm cây trồng chết). - **raise awareness** /reɪz əˈwɛrnəs/ (phr): nâng cao nhận thức. Ví dụ: Schools should raise awareness of recycling (Các trường học nên nâng cao nhận thức về việc tái chế). - **fine** /faɪn/ (n, v, C1): tiền phạt (n); phạt tiền (v). Ví dụ: He was fined for throwing garbage on the street (Anh ấy bị phạt tiền vì xả rác trên đường). - **clean up** /klin ʌp/ (phr): dọn sạch. Ví dụ: Volunteers clean up the beach every Sunday (Các tình nguyện viên dọn sạch bãi biển vào mỗi Chủ nhật). - **recycle** /riˈsaɪkəl/ (v, A2): tái chế. Ví dụ: We recycle paper, glass and plastic (Chúng tôi tái chế giấy, thủy tinh và nhựa). - **endangered** /ɛnˈdeɪndʒərd/ (adj, A2): có nguy cơ tuyệt chủng. Ví dụ: Tigers are an endangered species (Hổ là một loài có nguy cơ tuyệt chủng). - **waste** /weɪst/ (n, v, adj, B1): chất thải, rác (n); lãng phí (v); bỏ hoang, không được sử dụng (adj). Ví dụ: Factories must not dump waste into rivers (Các nhà máy không được đổ chất thải xuống sông). - **sustainable** /səˈsteɪnəbəl/ (adj, B2): bền vững. Ví dụ: We need a more sustainable way of living (Chúng ta cần một lối sống bền vững hơn). - **public awareness** /ˈpʌblɪk əˈwɛrnəs/ (phr): nhận thức của cộng đồng. Ví dụ: Public awareness of pollution is growing (Nhận thức của cộng đồng về ô nhiễm đang tăng lên). - **weather** /ˈwɛðər/ (n, A1): thời tiết. Ví dụ: The weather is hot today (Hôm nay trời nóng). - **forecast** /ˈfɔrkæst/ (n, v, B2): bản dự báo (n); dự báo (v). Ví dụ: The forecast says it will rain tonight (Bản dự báo cho biết tối nay trời sẽ mưa). - **storm** /stɔrm/ (n, A2): cơn bão. Ví dụ: The storm damaged several houses (Cơn bão đã làm hư hại một số ngôi nhà). - **rainy** /ˈreɪni/ (adj, A1): có mưa. Ví dụ: It is rainy in Hue in October (Tháng Mười ở Huế có mưa). - **sunny** /ˈsʌni/ (adj, A1): nắng. Ví dụ: It was sunny all weekend (Trời nắng suốt cuối tuần). - **humid** /ˈhjuməd/ (adj, B1): ẩm. Ví dụ: Summer in Ha Noi is hot and humid (Mùa hè ở Hà Nội nóng và ẩm). - **cloudy** /ˈklaʊdi/ (adj, A1): nhiều mây. Ví dụ: The sky is cloudy, so take an umbrella (Trời nhiều mây nên hãy mang theo dù). - **temperature** /ˈtɛmprətʃər/ (n, A2): nhiệt độ. Ví dụ: The temperature is 35 degrees today (Hôm nay nhiệt độ là 35 độ). - **thunder** /ˈθʌndər/ (n, B1): sấm. Ví dụ: The children were afraid of the thunder (Bọn trẻ sợ tiếng sấm). - **umbrella** /ʌmˈbrɛlə/ (n, A1): cây dù (cái ô). Ví dụ: I forgot my umbrella on the bus (Tôi để quên cây dù trên xe buýt). - **season** /ˈsizən/ (n, A2): mùa. Ví dụ: Mangoes are in season in June (Xoài vào mùa tháng Sáu). - **heatwave** /ˈhitweɪv/ (n): đợt nắng nóng. Ví dụ: Stay indoors during the heatwave (Hãy ở trong nhà trong đợt nắng nóng). - **burn** /bərn/ (v, A2): đốt, cháy; làm bỏng. burn coal, burn fuel đốt than, đốt nhiên liệu; burn calories đốt năng lượng; quá khứ burned hoặc burnt. Ví dụ: Farmers in the area are asked not to burn rice straw because the smoke pollutes the air (Nông dân trong vùng được yêu cầu không đốt rơm rạ vì khói làm ô nhiễm không khí). - **extreme** /ɛkˈstrim/ (adj, A2): khắc nghiệt, cực độ, cực đoan. extreme weather thời tiết khắc nghiệt, extreme heat nắng nóng gay gắt; trạng từ extremely vô cùng. Ví dụ: The city has opened cooling centers for elderly residents during the extreme heat this week (Thành phố đã mở các điểm tránh nóng cho người cao tuổi trong đợt nắng nóng gay gắt tuần này). - **forest** /ˈfɔrəst/ (n, A2): rừng. rain forest rừng mưa nhiệt đới; deforestation nạn phá rừng. Ví dụ: Visitors to the national park must stay on the marked paths to protect the forest (Khách tham quan vườn quốc gia phải đi đúng lối có đánh dấu để bảo vệ khu rừng). - **heat** /hit/ (n, v, A2): sức nóng, cái nóng, nhiệt (n); làm nóng, hâm nóng (v). extreme heat nắng nóng gay gắt; heating system hệ thống sưởi. Ví dụ: During the extreme heat this week, the school allowed students to wear sports clothes to class (Trong đợt nắng nóng gay gắt tuần này, nhà trường cho phép học sinh mặc đồ thể thao đến lớp). - **barrier** /ˈbæriər/ (n, B2): rào cản, vật chắn. natural barrier lá chắn tự nhiên; language barrier rào cản ngôn ngữ. Ví dụ: Mangrove forests act as a natural barrier that protects coastal villages from strong waves (Rừng ngập mặn đóng vai trò như một lá chắn tự nhiên bảo vệ các làng ven biển khỏi sóng lớn). - **destruction** /dɪˈstrʌkʃən/ (n, B2): sự phá hủy, sự tàn phá. environmental destruction sự tàn phá môi trường, cause destruction gây tàn phá; động từ destroy. Ví dụ: Cutting down forests for farmland causes serious destruction to the homes of wild animals (Chặt phá rừng lấy đất trồng trọt gây tàn phá nghiêm trọng nơi sống của động vật hoang dã). - **ecosystem** /ˈikoʊsɪstəm/ (n, B2): hệ sinh thái. fragile ecosystem hệ sinh thái dễ bị tổn thương, marine ecosystem hệ sinh thái biển. Ví dụ: Plastic waste in the sea can harm the whole ecosystem, from tiny fish to large birds (Rác nhựa trên biển có thể gây hại cho cả hệ sinh thái, từ những con cá nhỏ đến loài chim lớn). - **emission** /ɪˈmɪʃən/ (n, B2): khí thải, sự phát thải. carbon emissions khí thải carbon, reduce emissions giảm khí thải; thường dùng số nhiều; động từ emit thải ra. Ví dụ: The city encourages people to cycle or take the bus to reduce emissions from private vehicles (Thành phố khuyến khích người dân đi xe đạp hoặc đi xe buýt để giảm khí thải từ xe cá nhân). - **generate** /ˈdʒɛnəreɪt/ (v, B2): tạo ra, sinh ra. generate waste tạo ra rác thải, generate electricity tạo ra điện, generate income tạo thu nhập. Ví dụ: The school canteen generates a lot of plastic waste, so students are asked to bring their own cups (Căng tin trường tạo ra nhiều rác thải nhựa, nên học sinh được yêu cầu mang theo ly riêng). - **habitat** /ˈhæbətæt/ (n, B2): môi trường sống của động vật, thực vật. natural habitat môi trường sống tự nhiên; loss of habitat mất môi trường sống. Ví dụ: Building new roads through the forest can destroy the natural habitat of many wild animals (Việc làm đường mới xuyên qua rừng có thể phá hủy môi trường sống tự nhiên của nhiều loài động vật hoang dã). - **solar** /ˈsoʊlər/ (adj, B2): thuộc mặt trời. solar energy, solar power năng lượng mặt trời; solar panel tấm pin mặt trời; solar system hệ mặt trời. Ví dụ: Our school has put solar panels on the roof to save money on electricity (Trường mình đã lắp tấm pin mặt trời trên mái để tiết kiệm tiền điện). - **survival** /sərˈvaɪvəl/ (n, B2): sự sống còn, sự tồn tại. for survival để sinh tồn; động từ survive sống sót; survivor người sống sót. Ví dụ: Clean water from the river is essential for the survival of the animals in this forest (Nước sạch từ dòng sông rất cần thiết cho sự sống còn của các loài động vật trong khu rừng này). - **threat** /θrɛt/ (n, B2): mối đe dọa, nguy cơ. under threat bị đe dọa, a threat to sth mối đe dọa đối với cái gì; động từ threaten đe dọa. (họ từ: threaten /ˈθrɛtən/ (v, B2) đe dọa — threaten to do something dọa sẽ làm gì, be threatened by something bị đe dọa bởi; danh từ threat.). Ví dụ: Heavy rain and flooding are a serious threat to rice farmers in the area this month (Mưa lớn và lũ lụt là mối đe dọa nghiêm trọng với nông dân trồng lúa trong vùng tháng này). - **atmosphere** /ˈætməsfɪr/ (n, B1): bầu khí quyển. Ví dụ: Cars and factories release harmful gases into the atmosphere (Xe cộ và nhà máy thải khí độc hại vào bầu khí quyển). - **mountainous** /ˈmaʊntənəs/ (adj, B2): (thuộc) vùng núi, có nhiều núi. Ví dụ: The road through the mountainous area is narrow and dangerous in winter (Con đường qua vùng núi hẹp và nguy hiểm vào mùa đông). - **stem** /stɛm/ (n, C1): thân (cây). cùng cặp: root /rut/: rễ. Ví dụ: The farmer cut the stems and left the roots in the soil (Người nông dân cắt thân cây và để lại rễ trong đất). - **terrain** /təˈreɪn/ (n, C1): địa hình. Ví dụ: Hikers need strong shoes because the terrain here is rocky (Người đi bộ đường dài cần giày chắc vì địa hình ở đây nhiều đá). - **shore** /ʃɔr/ (n, B2): bờ (biển, hồ, sông). Ví dụ: The boat stayed close to the shore because the sea was rough (Con thuyền đi sát bờ vì biển động). - **wet** /wɛt/ (adj, A2): ướt. cụm: wet from head to toe (cũng nói: drenched from head to toe) = ướt sũng từ đầu tới chân. Ví dụ: I forgot my umbrella and got wet from head to toe (Tôi quên mang dù nên bị ướt sũng từ đầu tới chân). - **weather forecast** /ˈwɛðər ˈfɔrkæst/ (n, A2): dự báo thời tiết. cũng gặp: weather information (thông tin thời tiết). Ví dụ: According to the weather forecast, it will rain heavily this afternoon (Theo dự báo thời tiết, chiều nay trời sẽ mưa to). - **noise pollution** /nɔɪz pəˈluʃən/ (n, B2): ô nhiễm tiếng ồn. Ví dụ: Neighbors singing karaoke late at night is a common cause of noise pollution (Hàng xóm hát karaoke lúc khuya là nguyên nhân thường gặp của ô nhiễm tiếng ồn). - **enter** /ˈɛntər/ (v, A2): đi vào (= go in); tham gia (= participate, take part in). Ví dụ: The small animal enters its new shell backward to protect its soft body (Con vật nhỏ đi lùi vào chiếc vỏ mới để bảo vệ phần thân mềm). - **sense** /sɛns/ (n, A2): giác quan; cảm giác, ý thức. Ví dụ: Many animals use their sense of smell to find food in the dark (Nhiều loài vật dùng khứu giác để tìm thức ăn trong bóng tối). - **shell** /ʃɛl/ (n, B1): vỏ (ốc, sò). Ví dụ: We collected some small shells on the beach during our summer trip (Chúng tôi nhặt vài vỏ sò nhỏ trên bãi biển trong chuyến đi hè). - **climate** /ˈklaɪmət/ (n, A2): khí hậu. Ví dụ: The island has a warm climate (Hòn đảo có khí hậu ấm áp). - **desert** /ˈdɛzərt/ (n, A2): sa mạc. Ví dụ: It is very hot during the day in the desert but cold at night (Ở sa mạc ban ngày rất nóng nhưng ban đêm lạnh). - **song** /sɔŋ/ (n, A1): bài hát; tiếng hót (của chim). call: tiếng kêu của chim. Ví dụ: Every morning, I wake up to the songs of birds in the garden (Mỗi sáng tôi thức dậy với tiếng chim hót trong vườn). - **air pollution** /ɛr pəˈluʃən/ (n, B1): ô nhiễm không khí. Ví dụ: Wearing a mask can protect you from air pollution in busy streets (Đeo khẩu trang có thể bảo vệ bạn khỏi ô nhiễm không khí trên những con phố đông xe). - **environmental pollution** /ɪnˌvaɪrənˈmɛntəl pəˈluʃən/ (n, B1): ô nhiễm môi trường. Ví dụ: Environmental pollution is one of the biggest problems in large cities today (Ô nhiễm môi trường là một trong những vấn đề lớn nhất ở các thành phố lớn hiện nay). - **lack of green space** /læk əv ɡrin speɪs/ (phr, B1): thiếu không gian xanh. Ví dụ: Lack of green space means children have few safe places to play (Thiếu không gian xanh khiến trẻ em có ít nơi an toàn để vui chơi). - **arctic fox** /ˈɑrktɪk fɑks/ (n, B2): cáo Bắc Cực. Ví dụ: I saw a picture of an arctic fox in a book (Tôi thấy hình một con cáo Bắc Cực trong sách). - **harmful to the environment** /ˈhɑrmfəl tə ðə ɪnˈvaɪrənmənt/ (phr, B1): có hại cho môi trường. Ví dụ: Plastic bags are harmful to the environment because they take years to break down (Túi ni lông có hại cho môi trường vì phải mất nhiều năm mới phân hủy). ### Sức khỏe và lối sống (100 mục) - **healthy** /ˈhɛlθi/ (adj, A1): khỏe mạnh, lành mạnh. Ví dụ: Eating vegetables is a healthy habit (Ăn rau là một thói quen lành mạnh). - **unhealthy** /ʌnˈhɛlθi/ (adj, A2): không lành mạnh, có hại. Ví dụ: Fast food is unhealthy if you eat it every day (Thức ăn nhanh có hại cho sức khỏe nếu bạn ăn mỗi ngày). - **balanced diet** /ˈbælənst ˈdaɪət/ (phr): chế độ ăn cân bằng. Ví dụ: A balanced diet includes fruit and vegetables (Một chế độ ăn cân bằng bao gồm trái cây và rau củ). - **fast food / junk food** /fæst fud; dʒʌŋk fud/ (phr): đồ ăn nhanh, đồ ăn kém lành mạnh. Ví dụ: Many teenagers eat too much fast food (Nhiều thanh thiếu niên ăn quá nhiều thức ăn nhanh). - **home-cooked food** /hoʊm kʊkt fud/ (phr): đồ ăn nấu ở nhà. Ví dụ: Home-cooked food is cheaper and safer (Đồ ăn nấu ở nhà rẻ hơn và an toàn hơn). - **obesity** /oʊˈbisəti/ (n, B2): bệnh béo phì. Ví dụ: The doctor talked to us about obesity (Bác sĩ đã nói chuyện với chúng tôi về bệnh béo phì). - **overweight** /ˌoʊvərˈweɪt/ (adj, A2): thừa cân. Ví dụ: The doctor says he is a little overweight (Bác sĩ nói anh ấy hơi thừa cân). - **disease / illness** /dɪˈziz; ˈɪlnəs/ (n, A2): bệnh tật. Ví dụ: Heart disease is common in older people (Bệnh tim thường gặp ở người lớn tuổi). - **do exercise / work out** /du ˈɛksərsaɪz; wərk aʊt/ (phr): tập thể dục. Ví dụ: I do exercise for 30 minutes every morning (Tôi tập thể dục 30 phút mỗi sáng). - **keep fit / stay in shape** /kip fɪt; steɪ ɪn ʃeɪp/ (phr): giữ dáng, giữ cơ thể khỏe. Ví dụ: Swimming helps me keep fit (Bơi lội giúp tôi giữ cơ thể khỏe mạnh). - **physical health** /ˈfɪzɪkəl hɛlθ/ (phr): sức khỏe thể chất. Ví dụ: Sport improves our physical health (Thể thao cải thiện sức khỏe thể chất của chúng ta). - **mental health** /ˈmɛntəl hɛlθ/ (phr): sức khỏe tinh thần. Ví dụ: Too much stress is bad for your mental health (Quá nhiều căng thẳng có hại cho sức khỏe tinh thần của bạn). - **habit** /ˈhæbət/ (n, A2): thói quen. Ví dụ: Smoking is a bad habit (Hút thuốc là một thói quen xấu). - **stay up late** /steɪ ʌp leɪt/ (phr): thức khuya. Ví dụ: Students often stay up late before exams (Học sinh thường thức khuya trước các kỳ thi). - **get enough sleep** /ɡɛt ɪˈnʌf slip/ (phr): ngủ đủ giấc. Ví dụ: You should get enough sleep every night (Bạn nên ngủ đủ giấc mỗi đêm). - **suffer from** /ˈsʌfər frʌm/ (phr): chịu đựng, mắc phải (bệnh, căng thẳng). Ví dụ: Many office workers suffer from backache (Nhiều nhân viên văn phòng bị đau lưng). - **recover from** /rɪˈkʌvər frʌm/ (phr): hồi phục sau khi bị bệnh (ốm). Ví dụ: She recovered from the flu quickly (Cô ấy hồi phục nhanh sau khi bị cúm). - **medical check-up** /ˈmɛdəkəl ˈtʃɛk ʌp/ (phr): khám sức khỏe. Ví dụ: Everyone should have a medical check-up every year (Mọi người nên khám sức khỏe mỗi năm). - **immune system** /ɪˈmjun ˈsɪstəm/ (phr): hệ miễn dịch. Ví dụ: We learned about the immune system in class (Chúng tôi học về hệ miễn dịch trong lớp). - **vegetarian** /ˌvɛdʒəˈtɛriən/ (n, B1): người ăn chay. Ví dụ: My sister has been a vegetarian for five years (Chị tôi đã ăn chay được năm năm). - **addicted to** /əˈdɪktɪd tu/ (phr): bị nghiện. Ví dụ: Many young people are addicted to their phones (Nhiều người trẻ nghiện điện thoại). - **life expectancy** /laɪf ɪkˈspɛktənsi/ (phr): tuổi thọ trung bình. Ví dụ: Our teacher asked us to discuss life expectancy (Giáo viên yêu cầu chúng tôi thảo luận về tuổi thọ trung bình). - **diabetes** /ˌdaɪəˈbitiz/ (n, B2): bệnh tiểu đường. Ví dụ: Too much sugar can lead to diabetes (Ăn quá nhiều đường có thể dẫn đến bệnh tiểu đường). - **high blood pressure** /haɪ blʌd ˈprɛʃər/ (phr): bệnh cao huyết áp. Ví dụ: Salty food can cause high blood pressure (Đồ ăn mặn có thể gây cao huyết áp). - **stress** /strɛs/ (n, v, A2): sự căng thẳng (n); gây căng thẳng, nhấn mạnh (v). Ví dụ: Too much stress can make you ill (Quá nhiều căng thẳng có thể khiến bạn bị bệnh). - **prevent** /prɪˈvɛnt/ (v, A2): phòng ngừa. Ví dụ: Washing your hands can prevent illness (Rửa tay có thể phòng ngừa bệnh tật). - **symptom** /ˈsɪmptəm/ (n, B1): triệu chứng. Ví dụ: A high temperature is a common symptom (Sốt là một triệu chứng thường gặp). - **treatment** /ˈtritmənt/ (n, B1): sự điều trị, cách điều trị. Ví dụ: Early treatment can save lives (Điều trị sớm có thể cứu sống nhiều người). - **check-up** /ˈtʃɛk ʌp/ (n): buổi khám sức khỏe. Ví dụ: I have a check-up every year (Tôi khám sức khỏe mỗi năm). - **vaccine** /vækˈsin/ (n, B2): vắc-xin. Ví dụ: The vaccine protects children from the disease (Vắc-xin bảo vệ trẻ em khỏi căn bệnh đó). - **insomnia** /ɪnˈsɑmniə/ (n): chứng mất ngủ. Ví dụ: Stress can cause insomnia (Căng thẳng có thể gây mất ngủ). - **meal** /mil/ (n, A1): bữa ăn. Ví dụ: We eat three meals a day (Chúng tôi ăn ba bữa mỗi ngày). - **breakfast** /ˈbrɛkfəst/ (n, A1): bữa sáng. Ví dụ: I have bread and milk for breakfast (Tôi ăn bánh mì và uống sữa vào bữa sáng). - **lunch** /lʌntʃ/ (n, A1): bữa trưa. Ví dụ: Lunch at the canteen is cheap (Bữa trưa ở căng tin có giá rẻ). - **dinner** /ˈdɪnər/ (n, A1): bữa tối. Ví dụ: Dinner is at seven in my family (Gia đình tôi ăn tối lúc bảy giờ). - **snack** /snæk/ (n, A2): bữa ăn nhẹ. Ví dụ: Fruit is a better snack than sweets (Trái cây là món ăn nhẹ tốt hơn kẹo). - **ingredient** /ɪnˈɡridiənt/ (n, B1): nguyên liệu. Ví dụ: Rice is the main ingredient of this dish (Gạo là nguyên liệu chính của món này). - **recipe** /ˈrɛsəpi/ (n, A2): công thức nấu ăn. Ví dụ: My mother gave me the recipe (Mẹ đã cho tôi công thức nấu ăn). - **hungry** /ˈhʌŋɡri/ (adj, A1): đói. Ví dụ: I am hungry after school (Tôi đói sau giờ học). - **thirsty** /ˈθərsti/ (adj, A1): khát. Ví dụ: Drink water if you are thirsty (Hãy uống nước nếu bạn khát). - **taste** /teɪst/ (n, v, A2): vị (n); nếm, có vị (v). Ví dụ: This soup tastes a bit salty (Món súp này có vị hơi mặn). - **portion** /ˈpɔrʃən/ (n, B2): phần, một phần; khẩu phần. Ví dụ: A small portion is enough for me (Một khẩu phần nhỏ là đủ cho tôi). - **canteen** /kænˈtin/ (n, B1): căng tin. Ví dụ: The school canteen opens at eleven (Căng tin trường mở cửa lúc mười một giờ). - **nutrition** /nuˈtrɪʃən/ (n, B2): dinh dưỡng. Ví dụ: Good nutrition helps children grow (Dinh dưỡng tốt giúp trẻ em phát triển). - **complaint** /kəmˈpleɪnt/ (n, B1): lời phàn nàn. Ví dụ: She made a complaint about the late delivery (Cô ấy đã phàn nàn về việc giao hàng trễ). - **delivery** /dɪˈlɪvəri/ (n, B2): sự giao hàng; hàng được giao. Ví dụ: The delivery arrived two days late (Hàng được giao trễ hai ngày). - **exchange** /ɪksˈtʃeɪndʒ/ (n, v, B1): sự trao đổi (n); trao đổi, đổi hàng (v). Ví dụ: You can exchange the shoes within seven days (Bạn có thể đổi đôi giày trong vòng bảy ngày). - **active** /ˈæktɪv/ (adj, A2): năng động, tích cực; hoạt động. stay active giữ cơ thể vận động, take an active part in tham gia tích cực vào; trái nghĩa passive thụ động. Ví dụ: Taking the stairs instead of the elevator is an easy way to stay active at work (Đi thang bộ thay vì thang máy là cách dễ dàng để giữ cơ thể vận động khi đi làm). - **experiment** /ɪkˈspɛrəmənt/ (n, A2, v, B1): cuộc thí nghiệm, sự thử nghiệm (n); thử nghiệm, thử cái mới (v). experiment with something thử làm cái gì mới; do an experiment làm thí nghiệm. Ví dụ: On weekends I like to experiment with new recipes and invite my roommates to try them (Cuối tuần tôi thích thử các công thức nấu ăn mới và mời bạn cùng phòng ăn thử). - **fresh** /frɛʃ/ (adj, A2): tươi, tươi sống; mới; trong lành. fresh fruit trái cây (hoa quả) tươi, fresh air không khí trong lành; fresh food trái nghĩa processed food thực phẩm chế biến sẵn. Ví dụ: Our school canteen now serves fresh vegetables and fruit every day instead of fast food (Căng tin trường tôi hiện phục vụ rau và trái cây tươi mỗi ngày thay vì đồ ăn nhanh). - **lifestyle** /ˈlaɪfstaɪl/ (n, A2): lối sống. a healthy lifestyle lối sống lành mạnh, an active lifestyle lối sống năng động; maintain a lifestyle duy trì lối sống. Ví dụ: Walking to work and sleeping early are simple ways to build a healthier lifestyle (Đi bộ đi làm và ngủ sớm là những cách đơn giản để xây dựng lối sống lành mạnh hơn). - **nervous** /ˈnərvəs/ (adj, A2): lo lắng, hồi hộp. be nervous about sth lo lắng về việc gì; danh từ nervousness sự hồi hộp. Ví dụ: Many students feel nervous before the speaking test, so try to practice with a friend first (Nhiều sinh viên cảm thấy hồi hộp trước bài thi nói, vì vậy hãy thử luyện tập với bạn trước). - **regular** /ˈrɛɡjələr/ (adj, A2): đều đặn, thường xuyên; định kỳ; thông thường. regular exercise tập thể dục đều đặn, regular maintenance bảo trì định kỳ; trạng từ regularly. (họ từ: regularly /ˈrɛɡjələrli/ (adv, B1) thường xuyên, đều đặn — exercise regularly tập thể dục đều đặn; tính từ regular thường xuyên, đều đặn.). Ví dụ: Regular exercise and enough sleep can help students stay focused during the exam season (Tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc có thể giúp sinh viên tập trung trong mùa thi). - **skin** /skɪn/ (n, A2): da. dry skin da khô, skin care chăm sóc da; protect your skin from the sun bảo vệ da khỏi nắng. Ví dụ: Remember to wear sunscreen to protect your skin when you go hiking at noon (Nhớ thoa kem chống nắng để bảo vệ da khi đi bộ đường dài vào buổi trưa). - **grain** /ɡreɪn/ (n, B1): ngũ cốc; hạt. whole grains ngũ cốc nguyên hạt, a grain of rice một hạt gạo. Ví dụ: The canteen now serves brown rice and other whole grains as a healthier choice for lunch (Căng tin nay có cơm gạo lứt và các loại ngũ cốc nguyên hạt khác để bữa trưa lành mạnh hơn). - **mild** /maɪld/ (adj, B1): nhẹ, dịu, ít cay; ôn hòa. mild spice vị cay nhẹ, mild weather thời tiết ôn hòa, mild symptoms triệu chứng nhẹ; trái nghĩa strong, severe. Ví dụ: If you don't like spicy food, ask the waiter for the mild version of this curry (Nếu bạn không thích đồ cay, hãy nhờ người phục vụ làm món cà ri này loại ít cay). - **mood** /mud/ (n, B1): tâm trạng. be in a good mood đang vui, be in a bad mood đang bực bội; boost your mood cải thiện tâm trạng. Ví dụ: A short walk in the park after lunch can improve your mood and help you work better (Đi bộ một lát trong công viên sau bữa trưa có thể cải thiện tâm trạng và giúp bạn làm việc tốt hơn). - **muscle** /ˈmʌsəl/ (n, B1): cơ, cơ bắp. build muscle tăng cơ bắp, muscle strength sức mạnh cơ bắp; tính từ muscular vạm vỡ. Ví dụ: Swimming twice a week helps me build muscle and feel less tired after work (Bơi hai lần một tuần giúp tôi tăng cơ bắp và bớt mệt sau giờ làm). - **technique** /tɛkˈnik/ (n, B1): kỹ thuật, phương pháp. breathing technique kỹ thuật thở, study technique phương pháp học; tính từ technical thuộc kỹ thuật. Ví dụ: Our trainer will teach simple breathing techniques that help you relax before an exam (Huấn luyện viên sẽ dạy các kỹ thuật thở đơn giản giúp bạn thư giãn trước kỳ thi). - **adequate** /ˈædəkwət/ (adj, B2): đủ, đầy đủ, thỏa đáng. adequate rest, adequate sleep nghỉ ngơi đủ, ngủ đủ; adequate housing nhà ở đáp ứng nhu cầu; trái nghĩa inadequate. Ví dụ: To stay healthy during exam season, students need adequate sleep and regular meals (Để giữ sức khỏe trong mùa thi, học sinh cần ngủ đủ giấc và ăn uống đều đặn). - **anxiety** /æŋˈzaɪəti/ (n, B2): sự lo âu, nỗi lo lắng. test anxiety lo âu khi thi; tính từ anxious lo lắng. Ví dụ: Deep breathing for a few minutes before the test can help students reduce their anxiety (Hít thở sâu vài phút trước giờ kiểm tra có thể giúp học sinh giảm bớt lo âu). - **bitter** /ˈbɪtər/ (adj, B2): đắng; cay đắng, gay gắt. bitter taste vị đắng; bitter melon khổ qua (mướp đắng). Ví dụ: This coffee is too bitter for me, so I usually add some milk and sugar (Cà phê này quá đắng với tôi, nên tôi thường thêm chút sữa và đường). - **cancer** /ˈkænsər/ (n, B2): bệnh ung thư. lung cancer ung thư phổi, skin cancer ung thư da, cancer patient bệnh nhân ung thư. Ví dụ: Doctors advise people to wear sunscreen and avoid the midday sun to lower the risk of skin cancer (Bác sĩ khuyên mọi người dùng kem chống nắng và tránh nắng buổi trưa để giảm nguy cơ ung thư da). - **comfort** /ˈkʌmfərt/ (n, v, B2): sự thoải mái, sự an ủi (n); an ủi, vỗ về (v). comfort zone vùng an toàn, nơi quen thuộc dễ chịu; tính từ comfortable thoải mái. Ví dụ: Stepping out of your comfort zone can help you gain confidence and learn new skills (Bước ra khỏi vùng an toàn có thể giúp bạn tự tin hơn và học được kỹ năng mới). - **emotional** /ɪˈmoʊʃənəl/ (adj, B2): thuộc cảm xúc, tinh thần; xúc động. emotional well-being sức khỏe tinh thần, emotional support sự nâng đỡ tinh thần; danh từ emotion cảm xúc, trạng từ emotionally. Ví dụ: Talking with close friends can give you emotional support when you feel stressed about exams (Trò chuyện với bạn thân có thể giúp bạn được nâng đỡ tinh thần khi căng thẳng vì thi cử). - **flavor** /ˈfleɪvər/ (n, B2): hương vị, vị. strong flavor vị đậm; tính từ flavored có hương vị, flavored milk sữa có hương vị. Ví dụ: The shop sells ice cream in many local flavors, such as coconut, green tea, and durian (Cửa hàng bán kem với nhiều vị đặc trưng địa phương như dừa, trà xanh và sầu riêng). - **healthcare** /ˈhɛlθkɛr/ (n, B2): chăm sóc sức khỏe, dịch vụ y tế. healthcare services dịch vụ y tế, healthcare workers nhân viên y tế; cũng viết health care. Ví dụ: The company offers free healthcare for all employees and their children (Công ty cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe miễn phí cho toàn bộ nhân viên và con của họ). - **herb** /ərb/ (n, B2): rau thơm, thảo mộc. fresh herbs rau thơm tươi, herbal tea trà thảo mộc; tiếng Anh-Mỹ thường không đọc âm h. Ví dụ: My grandmother grows several herbs on the balcony and adds them to soups and salads (Bà tôi trồng vài loại rau thơm ngoài ban công và cho vào món canh và món rau trộn). - **isolate** /ˈaɪsəleɪt/ (v, B2): cách ly, cô lập, tách riêng. tính từ isolated hẻo lánh, bị cô lập: an isolated area vùng hẻo lánh; danh từ isolation sự cô lập. Ví dụ: Patients with the flu are isolated in a separate room to protect other people in the hospital (Bệnh nhân cúm được cách ly trong một phòng riêng để bảo vệ những người khác trong bệnh viện). - **protein** /ˈproʊtin/ (n, B2): chất đạm, protein. high in protein, rich in protein giàu chất đạm; source of protein nguồn chất đạm. Ví dụ: Eggs, fish and beans are cheap sources of protein for students who live on a small budget (Trứng, cá và đậu là nguồn chất đạm giá rẻ cho sinh viên có ngân sách eo hẹp). - **spice** /spaɪs/ (n, B2): gia vị. tính từ spicy cay; herbs and spices rau thơm và gia vị. (họ từ: spicy /ˈspaɪsi/ (adj, B1) cay). Ví dụ: This soup is mild, but you can add more spice if you like hot food (Món súp này không cay lắm, nhưng bạn có thể thêm gia vị nếu thích ăn cay). - **vitamin** /ˈvaɪtəmən/ (n, B2): vitamin. essential vitamins các vitamin thiết yếu; vitamin C có nhiều trong cam, ổi. Ví dụ: Fresh fruits like oranges and guavas give your body many vitamins that help you stay healthy (Trái cây tươi như cam và ổi cung cấp cho cơ thể nhiều vitamin giúp bạn khỏe mạnh). - **well-being** /wɛlˈbiɪŋ/ (n, B2): sức khỏe và hạnh phúc, trạng thái khỏe mạnh về thể chất lẫn tinh thần. mental well-being sức khỏe tinh thần; physical well-being sức khỏe thể chất. Ví dụ: The company organizes yoga classes every Friday to support the well-being of its employees (Công ty tổ chức lớp yoga vào mỗi thứ Sáu để chăm lo sức khỏe thể chất và tinh thần cho nhân viên). - **harmful** /ˈhɑrmfəl/ (adj, B2): có hại. dùng: harmful to / for. Ví dụ: Staying up late every night is harmful to your health (Thức khuya mỗi đêm có hại cho sức khỏe của bạn). - **volleyball** /ˈvɑlibɔl/ (n, A1): bóng chuyền. cũng gặp: table tennis (bóng bàn). Ví dụ: After school, we often play volleyball or table tennis in the yard (Sau giờ học, chúng tôi thường chơi bóng chuyền hoặc bóng bàn ở sân). - **catch a cold** /kætʃ ə koʊld/ (phr, A2): bị cảm lạnh. Ví dụ: Wear a warm jacket, or you might catch a cold in this weather (Hãy mặc áo khoác ấm, không thì bạn có thể bị cảm lạnh với thời tiết này). - **final** /ˈfaɪnəl/ (n, A2): trận chung kết. thường dùng: the final. Ví dụ: Our school football team played very well and reached the final (Đội bóng đá của trường chơi rất hay và vào tới trận chung kết). - **dentist** /ˈdɛntəst/ (n, A2): nha sĩ, bác sĩ nha khoa. Ví dụ: I have to go to the dentist because I have a toothache (Tôi phải đi nha sĩ vì bị đau răng). - **hat** /hæt/ (n, A1): nón (mũ). Ví dụ: Wear a hat and bring water because the race starts at noon (Hãy đội nón và mang nước vì cuộc đua bắt đầu lúc giữa trưa). - **sailing** /ˈseɪlɪŋ/ (n, A2): môn đi thuyền buồm. Ví dụ: Sailing is a popular water sport at this beach in summer (Đi thuyền buồm là môn thể thao nước phổ biến ở bãi biển này vào mùa hè). - **indoor** /ˈɪndɔr/ (adj, B1): trong nhà. indoor sports: thể thao trong nhà; trái nghĩa: outdoor /ˈaʊtdɔr/ (ngoài trời, outdoor sports: thể thao ngoài trời). Ví dụ: I prefer indoor sports like badminton because I don't like hot weather (Tôi thích thể thao trong nhà như cầu lông vì không thích trời nóng). - **keep me in good shape** /kiːp miː ɪn ɡʊd ʃeɪp/ (phr): giúp tôi giữ dáng, giữ sức khỏe tốt. tương đương: keep me fit; mẫu: keep + người + in good shape. Ví dụ: Swimming three times a week keeps me in good shape (Bơi ba lần một tuần giúp tôi giữ dáng). - **reduce stress** /rəˈdus strɛs/ (phr): giảm stress, giảm áp lực. Ví dụ: Doing exercise regularly is a good way to reduce stress (Tập thể dục đều đặn là cách tốt để giảm căng thẳng). - **cough** /kɔf/ (v, B1): ho, bị ho. Ví dụ: If you cough for more than a week, you should see a doctor (Nếu ho hơn một tuần, bạn nên đi khám bác sĩ). - **go out for a run** /ɡoʊ aʊt fɔːr ə rʌn/ (phr): đi chạy bộ (để thư giãn, tập thể dục) (cũng nói: go for a run). Ví dụ: After work, I often go out for a run in the park near my house (Sau giờ làm, tôi thường đi chạy bộ ở công viên gần nhà). - **encourage healthy eating habits** /ɪnˈkərɪdʒ ˈhɛlθi ˈitɪŋ ˈhæbəts/ (phr, B1): khuyến khích thói quen ăn uống lành mạnh. Ví dụ: Schools should encourage healthy eating habits by offering more fruit and vegetables (Trường học nên khuyến khích thói quen ăn uống lành mạnh bằng cách cung cấp nhiều trái cây và rau hơn). - **reduce screen time and be more active** (phr, B1): giảm thời gian dùng màn hình và vận động nhiều hơn. Ví dụ: Children should reduce screen time and be more active after school (Trẻ em nên giảm thời gian dùng màn hình và vận động nhiều hơn sau giờ học). - **unhealthy lifestyle habits** /ʌnˈhɛlθi ˈlaɪfstaɪl ˈhæbəts/ (phr, B1): thói quen sống không lành mạnh. Ví dụ: Staying up late and skipping breakfast are unhealthy lifestyle habits among young people (Thức khuya và bỏ bữa sáng là những thói quen sống không lành mạnh ở người trẻ). - **avoid injuries** /əˈvɔɪd ˈɪndʒəriz/ (phr, B1): tránh chấn thương. Ví dụ: You should warm up carefully before playing football to avoid injuries (Bạn nên khởi động kỹ trước khi đá bóng để tránh chấn thương). - **be beneficial for** /bi ˌbɛnəˈfɪʃəl fɔr/ (phr, B1): có ích cho. Ví dụ: Regular walking is beneficial for both your body and your mind (Đi bộ thường xuyên có ích cho cả cơ thể lẫn tinh thần). - **exercise more** /ˈɛksərˌsaɪz mɔr/ (phr, A2): tập thể dục nhiều hơn. cũng nói: get more exercise. Ví dụ: Having a dog encourages its owner to exercise more every day (Nuôi chó khuyến khích người chủ tập thể dục nhiều hơn mỗi ngày). - **clinic** /ˈklɪnɪk/ (n, B2): phòng khám. pet clinic: phòng khám thú y. Ví dụ: The pet clinic near my house is open until eight in the evening (Phòng khám thú y gần nhà tôi mở cửa tới tám giờ tối). - **be at risk** /bi ət rɪsk/ (phr, B2): gặp rủi ro, có nguy cơ. Ví dụ: Non-smokers who live with smokers are also at risk of lung disease (Người không hút thuốc sống chung với người hút cũng có nguy cơ mắc bệnh phổi). - **create a future generation with more health problems**: tạo ra một thế hệ tương lai có nhiều vấn đề sức khỏe hơn. Ví dụ: If young people keep smoking, we will create a future generation with more health problems (Nếu giới trẻ cứ hút thuốc, chúng ta sẽ tạo ra một thế hệ tương lai nhiều vấn đề sức khỏe hơn). - **give up** /ɡɪv ʌp/ (phr v, A2): từ bỏ. cũng nói: quit – bỏ (thuốc lá). Ví dụ: My uncle finally gave up smoking after his doctor's warning (Chú tôi cuối cùng đã bỏ thuốc lá sau lời cảnh báo của bác sĩ). - **offer support programs to help smokers give up smoking** (phr, B1): đưa ra chương trình hỗ trợ giúp người hút cai thuốc. Ví dụ: The government should offer support programs to help smokers give up smoking (Chính phủ nên đưa ra các chương trình hỗ trợ giúp người hút cai thuốc). - **serious illness** /ˈsɪriəs ˈɪlnəs/ (phr, B1): bệnh nghiêm trọng. cũng nói: serious sickness; ví dụ: lung cancer (ung thư phổi), heart disease (bệnh tim), breathing problems (vấn đề về hô hấp). Ví dụ: Smoking can cause serious illnesses such as lung cancer and heart disease (Hút thuốc có thể gây ra bệnh nghiêm trọng như ung thư phổi và bệnh tim). - **prevent obesity** /prɪˈvɛnt oʊˈbisəti/ (phr, B2): ngăn ngừa béo phì. Ví dụ: Outdoor games help prevent obesity in children who spend hours on screens (Trò chơi ngoài trời giúp ngăn ngừa béo phì ở trẻ ngồi hàng giờ trước màn hình). - **surgery** /ˈsərdʒəri/ (n, B2): phẫu thuật; liên quan: surgeon (bác sĩ phẫu thuật). Ví dụ: My favorite subject at medical school is surgery because it is challenging (Môn học yêu thích của tôi ở trường y là phẫu thuật vì nó đầy thử thách). - **take a rest** /teɪk ə rɛst/ (phr, A2): nghỉ ngơi. cũng nói: take a break. Ví dụ: After two hours of study, I take a rest for fifteen minutes (Sau hai giờ học, tôi nghỉ ngơi mười lăm phút). ### Du lịch, giao thông, đô thị (94 mục) - **tourism** /ˈtʊrɪzəm/ (n, A2): ngành du lịch. Ví dụ: Tourism brings money to local people (Ngành du lịch mang lại thu nhập cho người dân địa phương). - **tourist** /ˈtʊrəst/ (n, A1): khách du lịch. Ví dụ: Hoi An is full of tourists in summer (Hội An có rất nhiều khách du lịch vào mùa hè). - **destination** /ˌdɛstəˈneɪʃən/ (n, B1): điểm đến. Ví dụ: Da Lat is a popular tourist destination (Đà Lạt là một điểm đến du lịch được nhiều người ưa chuộng). - **itinerary** /aɪˈtɪnərɛri/ (n, C1): lịch trình chuyến đi. Ví dụ: The travel agent sent us the itinerary (Đại lý du lịch đã gửi lịch trình chuyến đi cho chúng tôi). - **souvenir** /ˌsuvəˈnɪr/ (n, B1): quà lưu niệm. Ví dụ: I bought some souvenirs for my family (Tôi đã mua một số món quà lưu niệm cho gia đình). - **local cuisine / local food** /ˈloʊkəl kwɪˈzin; ˈloʊkəl fud/ (phr): ẩm thực địa phương. Ví dụ: You should try the local cuisine (Bạn nên thử ẩm thực địa phương). - **specialty** /ˈspɛʃəlti/ (n, B2): đặc sản; chuyên môn, chuyên ngành. Ví dụ: Pho is a specialty of Ha Noi (Phở là một đặc sản của Hà Nội). - **breathtaking** /ˈbrɛθteɪkɪŋ/ (adj, B2): đẹp ngoạn mục, đẹp nghẹt thở. Ví dụ: The view from the mountain is breathtaking (Khung cảnh nhìn từ ngọn núi đẹp đến nghẹt thở). - **landscape** /ˈlændskeɪp/ (n, B2): phong cảnh. Ví dụ: The landscape in the north is wonderful (Phong cảnh ở miền Bắc thật tuyệt vời). - **passenger** /ˈpæsəndʒər/ (n, A2): hành khách. Ví dụ: The bus can carry 40 passengers (Xe buýt có thể chở 40 hành khách). - **congestion** /kənˈdʒɛstʃən/ (n): sự tắc nghẽn, kẹt xe (ùn tắc). Ví dụ: Traffic congestion is a serious problem in big cities (Tình trạng kẹt xe (ùn tắc) là một vấn đề nghiêm trọng ở các thành phố lớn). - **rush hour / peak hour** /rʌʃ ˈaʊər; pik ˈaʊər/ (phr): giờ cao điểm. Ví dụ: The roads are crowded during rush hour (Đường sá đông đúc vào giờ cao điểm). - **traffic accident** /ˈtræfɪk ˈæksədənt/ (phr): tai nạn giao thông. Ví dụ: He was hurt in a traffic accident (Anh ấy bị thương trong một vụ tai nạn giao thông). - **public transport** /ˈpʌblɪk ˈtrænspɔrt/ (phr): phương tiện giao thông công cộng. Ví dụ: I use public transport to save money (Tôi sử dụng phương tiện giao thông công cộng để tiết kiệm tiền). - **private vehicle** /ˈpraɪvət ˈviəkəl/ (phr): phương tiện cá nhân. Ví dụ: Private vehicles cause a lot of traffic jams (Các phương tiện cá nhân gây ra tình trạng kẹt xe (ùn tắc)). - **pedestrian** /pəˈdɛstriən/ (n, B2): người đi bộ. Ví dụ: This street is only for pedestrians (Con đường này chỉ dành cho người đi bộ). - **pavement** /ˈpeɪvmənt/ (n, B2): vỉa hè. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng sidewalk. Ví dụ: Motorbikes should not park on the pavement (Xe máy không nên đậu trên vỉa hè). - **countryside / rural area** /ˈkʌntrisaɪd; ˈrʊrəl ˈɛriə/ (n, B1): vùng nông thôn. Ví dụ: Life in the countryside is peaceful (Cuộc sống ở vùng nông thôn thật yên bình). - **urban area** /ˈərbən ˈɛriə/ (phr): khu vực đô thị, vùng thành thị. Ví dụ: Urban areas are often crowded and noisy (Các khu vực đô thị thường đông đúc và ồn ào). - **cost of living** /kɔst əv ˈlɪvɪŋ/ (phr): chi phí sinh hoạt. Ví dụ: The cost of living in big cities is high (Chi phí sinh hoạt ở các thành phố lớn rất cao). - **crowded** /ˈkraʊdəd/ (adj, A2): đông đúc, chật chội. Ví dụ: The market is always crowded at weekends (Chợ luôn đông đúc vào cuối tuần). - **noisy** /ˈnɔɪzi/ (adj, A2): ồn ào. Ví dụ: My street is too noisy at night (Con đường nơi tôi sống quá ồn ào vào ban đêm). - **peaceful** /ˈpisfəl/ (adj, B1): yên bình. Ví dụ: My hometown is a peaceful village (Quê tôi là một ngôi làng yên bình). - **convenient** /kənˈvinjənt/ (adj, B1): tiện lợi, thuận tiện. Ví dụ: Living near a bus stop is very convenient (Sống gần trạm xe buýt rất thuận tiện). - **traffic jam** /ˈtræfɪk dʒæm/ (phr): kẹt xe (ùn tắc). Ví dụ: I was late because of a traffic jam (Tôi đã đến trễ vì kẹt xe (ùn tắc)). - **sightseeing** /ˈsaɪtsiɪŋ/ (n, A2): đi tham quan. Ví dụ: We spent the morning sightseeing (Chúng tôi đã dành buổi sáng để đi tham quan). - **package tour** /ˈpækədʒ tʊr/ (phr): tour trọn gói. Ví dụ: A package tour includes the hotel and the bus (Một tour trọn gói bao gồm khách sạn và xe buýt). - **book a ticket** /bʊk ə ˈtɪkət/ (phr): đặt vé. Ví dụ: I booked a ticket online last night (Tối qua tôi đã đặt vé trực tuyến). - **one-way** /wʌn weɪ/ (adj): một chiều. Ví dụ: A one-way ticket is cheaper (Vé một chiều rẻ hơn). - **return ticket** /rɪˈtərn ˈtɪkət/ (phr): vé khứ hồi. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng round-trip ticket. Ví dụ: I bought a return ticket to Hue (Tôi đã mua một vé khứ hồi đi Huế). - **delay** /dɪˈleɪ/ (v, n, B2): trì hoãn, làm chậm trễ (v); sự chậm trễ (n). Ví dụ: The delay was caused by heavy rain (Sự chậm trễ là do mưa lớn). - **local people** /ˈloʊkəl ˈpipəl/ (phr): người dân địa phương. Ví dụ: Local people are friendly to visitors (Người dân địa phương thân thiện với du khách). - **accident** /ˈæksədənt/ (n, A2): tai nạn. Ví dụ: There was a small accident near the market (Đã có một vụ tai nạn nhỏ gần chợ). - **currency** /ˈkərənsi/ (n, B1): tiền tệ. Ví dụ: The local currency is the dong (Đơn vị tiền tệ địa phương là đồng). - **guidebook** /ˈɡaɪdbʊk/ (n, A2): sách hướng dẫn du lịch. Ví dụ: This guidebook lists cheap places to eat (Cuốn sách hướng dẫn du lịch này liệt kê các địa điểm ăn uống giá rẻ). - **check in** /tʃɛk ɪn/ (phr): làm thủ tục nhận phòng. Ví dụ: We checked in at the hotel at noon (Chúng tôi đã làm thủ tục nhận phòng tại khách sạn vào buổi trưa). - **check out** /tʃɛk aʊt/ (phr): trả phòng. Ví dụ: Please check out before midday (Vui lòng trả phòng trước 12 giờ trưa). - **single room** /ˈsɪŋɡəl rum/ (phr): phòng đơn. Ví dụ: I booked a single room for one night (Tôi đã đặt một phòng đơn cho một đêm). - **double room** /ˈdʌbəl rum/ (phr): phòng đôi. Ví dụ: A double room costs more (Phòng đôi có giá cao hơn). - **map** /mæp/ (n, A1, v, B2): bản đồ (n); lập bản đồ (v). Ví dụ: Use a map if you get lost (Hãy dùng bản đồ nếu bạn bị lạc). - **adventure** /ədˈvɛntʃər/ (n, A2): chuyến phiêu lưu, cuộc mạo hiểm. adventure trip chuyến đi mạo hiểm; tính từ adventurous thích phiêu lưu. Ví dụ: Our club is organizing a weekend adventure in the mountains, so please register before Friday (Câu lạc bộ đang tổ chức một chuyến phiêu lưu cuối tuần trên núi, vì vậy hãy đăng ký trước thứ Sáu). - **block** /blɑk/ (n, A2, v, B1): dãy nhà, khu phố, khối (n); chặn, chắn (v). a block away cách một dãy nhà; block the road chặn đường, block a user chặn người dùng. Ví dụ: The pharmacy is two blocks from our office, next to the large bookstore on the corner (Nhà thuốc cách văn phòng chúng tôi hai dãy nhà, cạnh nhà sách lớn ở góc đường). - **excellent** /ˈɛksələnt/ (adj, A2): rất tốt, xuất sắc. excellent service dịch vụ rất tốt, an excellent chance cơ hội rất tốt; excellent thường không đi với very. Ví dụ: The hotel near the beach offers excellent service and friendly staff at a reasonable price (Khách sạn gần bãi biển có dịch vụ rất tốt và nhân viên thân thiện với giá cả hợp lý). - **guide** /ɡaɪd/ (n, v, A2): hướng dẫn viên, sách hướng dẫn (n); hướng dẫn, dẫn đường (v). tour guide hướng dẫn viên du lịch; guide somebody through something hướng dẫn ai từng bước. Ví dụ: Our guide will meet the group at the hotel lobby at 8 a.m. and lead the walking tour (Hướng dẫn viên sẽ gặp đoàn ở sảnh khách sạn lúc 8 giờ sáng và dẫn đoàn đi bộ tham quan). - **hike** /haɪk/ (n, v, A2): chuyến đi bộ đường dài (n); đi bộ đường dài, leo núi (v). go hiking đi bộ đường dài; hiking trail đường mòn đi bộ; hiker người đi bộ đường dài. Ví dụ: Our club is planning a two-day hike in Sa Pa, so please bring comfortable shoes and a raincoat (Câu lạc bộ đang lên kế hoạch cho chuyến đi bộ đường dài hai ngày ở Sa Pa, vì vậy hãy mang giày thoải mái và áo mưa). - **hill** /hɪl/ (n, A2): ngọn đồi. on the hill trên đồi, rolling hills những ngọn đồi nhấp nhô; hill thấp và nhỏ hơn mountain là núi. Ví dụ: We climbed the hill behind the village early in the morning to watch the sunrise (Chúng tôi leo lên ngọn đồi sau làng vào sáng sớm để ngắm bình minh). - **platform** /ˈplætfɔrm/ (n, A2): sân ga; nền tảng trực tuyến. Which platform does the train leave from? Tàu chạy từ sân ga nào?; online platform nền tảng trực tuyến. Ví dụ: The train to Hue will leave from platform 3, so please have your tickets ready (Tàu đi Huế sẽ khởi hành từ sân ga số 3, vì vậy xin hành khách chuẩn bị sẵn vé). - **tower** /ˈtaʊər/ (n, A2): tháp, tòa tháp; tòa nhà cao tầng. clock tower tháp đồng hồ, office tower tòa nhà văn phòng cao tầng. Ví dụ: Visitors can take the elevator to the top of the tower for a view of the whole city (Du khách có thể đi thang máy lên đỉnh tháp để ngắm toàn cảnh thành phố). - **transportation** /ˌtrænspərˈteɪʃən/ (n, A2): giao thông, phương tiện đi lại, sự vận chuyển. public transportation giao thông công cộng; means of transportation phương tiện đi lại. Ví dụ: Many students choose public transportation because parking near the university is expensive and hard to find (Nhiều sinh viên chọn đi phương tiện công cộng vì chỗ gửi xe gần trường đại học vừa tốn kém vừa khó tìm). - **admire** /ædˈmaɪər/ (v, B1): chiêm ngưỡng, ngắm; ngưỡng mộ, khâm phục. admire the view ngắm cảnh; admire sb for sth ngưỡng mộ ai vì điều gì; danh từ admiration. Ví dụ: Many visitors stop on the bridge to admire the view of the river at sunset (Nhiều du khách dừng lại trên cầu để ngắm cảnh dòng sông lúc hoàng hôn). - **attraction** /əˈtrækʃən/ (n, B1): điểm tham quan, nơi thu hút khách; sự hấp dẫn. tourist attraction điểm du lịch; tính từ attractive hấp dẫn, động từ attract thu hút. Ví dụ: The old quarter is one of the main tourist attractions in Hanoi, especially on weekend evenings (Phố cổ là một trong những điểm du lịch chính ở Hà Nội, nhất là vào các tối cuối tuần). - **beauty** /ˈbjuti/ (n, B1): vẻ đẹp, cái đẹp. natural beauty vẻ đẹp tự nhiên; tính từ beautiful đẹp. Ví dụ: Many tourists come to Ha Long Bay every year to enjoy the natural beauty of its islands (Nhiều du khách đến vịnh Hạ Long mỗi năm để ngắm vẻ đẹp tự nhiên của các hòn đảo). - **confirm** /kənˈfərm/ (v, B1): xác nhận. confirm a booking xác nhận đặt chỗ; danh từ confirmation sự xác nhận. Ví dụ: Please reply to this email to confirm your booking at least two days before your arrival (Vui lòng trả lời email này để xác nhận đặt phòng ít nhất hai ngày trước khi bạn đến). - **entrance** /ˈɛntrəns/ (n, B1): lối vào, cổng vào; sự vào. main entrance lối vào chính; entrance exam kỳ thi tuyển sinh; trái nghĩa exit lối ra. Ví dụ: Visitors should wait for the tour guide at the main entrance of the museum at 8:30 in the morning (Khách tham quan nên chờ hướng dẫn viên ở lối vào chính của bảo tàng lúc 8 giờ 30 sáng). - **explore** /ɪkˈsplɔr/ (v, B1): khám phá, thám hiểm; tìm hiểu kỹ. explore the island khám phá hòn đảo; explore ideas/options tìm hiểu các ý tưởng, lựa chọn; danh từ exploration. Ví dụ: We rented bicycles to explore the old town and its small streets after breakfast (Chúng tôi thuê xe đạp để khám phá phố cổ và những con đường nhỏ sau bữa sáng). - **journey** /ˈdʒərni/ (n, B1): chuyến đi, hành trình. journey thường là chuyến đi xa từ nơi này đến nơi khác, trip chỉ chuyến đi, thường bao gồm cả hoạt động tại điểm đến; nghĩa bóng: fitness journey hành trình rèn luyện sức khỏe. Ví dụ: The bus journey from the city center to the airport takes about forty minutes (Chuyến xe buýt từ trung tâm thành phố ra sân bay mất khoảng bốn mươi phút). - **locate** /ˈloʊkeɪt/ (v, B1): đặt ở, nằm ở; xác định vị trí. be located in, be located near nằm ở, nằm gần; danh từ location vị trí, địa điểm. Ví dụ: The new shopping center is located near the bus station, so it is easy to get there (Trung tâm mua sắm mới nằm gần bến xe buýt nên rất dễ đi đến đó). - **path** /pæθ/ (n, B1): lối đi, đường mòn; con đường, hướng đi. take the wrong path đi nhầm đường; career path con đường sự nghiệp; the path to success con đường dẫn đến thành công. Ví dụ: Please stay on the marked path in the national park and do not pick any flowers (Vui lòng đi đúng lối đi có đánh dấu trong vườn quốc gia và không hái hoa). - **pleasant** /ˈplɛzənt/ (adj, B1): dễ chịu, thú vị. pleasant weather thời tiết dễ chịu; trái nghĩa unpleasant khó chịu. Ví dụ: The weather in Da Lat is pleasant all year, so it is a popular place for weekend trips (Thời tiết ở Đà Lạt dễ chịu quanh năm nên đây là nơi được nhiều người chọn đi chơi cuối tuần). - **recommendation** /ˌrɛkəmənˈdeɪʃən/ (n, B1): lời giới thiệu, lời khuyên, đề xuất. make a recommendation đưa ra đề xuất; động từ recommend giới thiệu, khuyên. Ví dụ: Could you give me some recommendations for good local restaurants near the hotel? (Bạn có thể giới thiệu cho tôi vài nhà hàng địa phương ngon gần khách sạn không?). - **reservation** /ˌrɛzərˈveɪʃən/ (n, B1): sự đặt chỗ trước. make a reservation đặt chỗ trước, bàn, phòng hoặc vé; động từ reserve đặt trước, đồng nghĩa booking. Ví dụ: I would like to make a reservation for a table for four at 7 p.m. this Saturday (Tôi muốn đặt trước một bàn cho bốn người lúc 7 giờ tối thứ Bảy này). - **accommodate** /əˈkɑmədeɪt/ (v, B2): có chỗ cho, chứa được; đáp ứng. accommodate tourists đáp ứng nhu cầu ăn ở của du khách; danh từ accommodation chỗ ở. (họ từ: accommodation /əˌkɑməˈdeɪʃən/ (n, B2) chỗ ở, nơi lưu trú). Ví dụ: The small guesthouse can only accommodate twelve guests, so please book early during the holidays (Nhà nghỉ nhỏ chỉ có chỗ cho mười hai khách, nên hãy đặt sớm vào mùa lễ). - **capture** /ˈkæptʃər/ (v, B2): ghi lại bằng ảnh, phim; bắt giữ; thu hút. capture a moment ghi lại khoảnh khắc; capture someone's attention thu hút sự chú ý của ai. Ví dụ: We woke up early to capture the sunrise over the bay with our cameras (Chúng tôi dậy sớm để chụp lại cảnh bình minh trên vịnh bằng máy ảnh). - **cave** /keɪv/ (n, B2): hang, động. cave painting tranh vẽ trong hang động; explore a cave khám phá hang động. Ví dụ: Our tour includes a boat trip and a visit to a large cave with beautiful rock formations (Tour của chúng tôi gồm một chuyến đi thuyền và tham quan một hang động lớn có những khối đá rất đẹp). - **construction** /kənˈstrʌkʃən/ (n, B2): sự xây dựng, việc thi công; công trình. under construction đang được xây, đang thi công; construction site công trường; động từ construct xây dựng. Ví dụ: The road near the school is under construction, so drivers should use another route this month (Con đường gần trường đang thi công nên tài xế nên đi đường khác trong tháng này). - **depart** /dɪˈpɑrt/ (v, B2): khởi hành, rời đi. depart from khởi hành từ, rời khỏi; danh từ departure, departure time giờ khởi hành. Ví dụ: The bus to Nha Trang will depart from Gate 3 at 7:30, so please arrive fifteen minutes early (Xe khách đi Nha Trang sẽ khởi hành từ cổng số 3 lúc 7 giờ 30, vì vậy vui lòng đến sớm mười lăm phút). - **dive** /daɪv/ (v, n, B2): lặn, nhảy lao đầu xuống nước (v); cú lặn, cú nhảy lao xuống (n). go diving đi lặn; danh từ diver thợ lặn, người lặn. Ví dụ: Tourists can dive to see the colorful coral reefs with an experienced guide (Du khách có thể lặn ngắm rạn san hô đầy màu sắc cùng một hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm). - **encounter** /ɪnˈkaʊntər/ (v, n, B2): gặp, bắt gặp, gặp phải khó khăn (v); cuộc gặp, cuộc chạm trán (n). encounter problems gặp phải vấn đề; trang trọng hơn meet. Ví dụ: Hikers may encounter wild monkeys along the trail, so please do not feed them (Người đi bộ đường dài có thể bắt gặp khỉ hoang dọc đường mòn, vì vậy vui lòng không cho chúng ăn). - **extraordinary** /ɪkˈstrɔrdənɛri/ (adj, B2): phi thường, đặc biệt, khác thường. an extraordinary journey hành trình đặc biệt, an extraordinary experience trải nghiệm phi thường; nghĩa mạnh hơn unusual. Ví dụ: Climbing Fansipan at sunrise was an extraordinary experience that I will never forget (Leo Fansipan lúc bình minh là một trải nghiệm phi thường mà tôi sẽ không bao giờ quên). - **frequent** /ˈfrikwənt/ (adj, B2): thường xuyên, hay xảy ra. frequent feedback phản hồi thường xuyên, a frequent visitor khách quen; trạng từ frequently. Ví dụ: Trains to the airport are frequent, with one leaving every fifteen minutes from early morning (Tàu ra sân bay chạy thường xuyên, cứ mười lăm phút có một chuyến từ sáng sớm). - **infrastructure** /ˈɪnfrəstrʌktʃər/ (n, B2): cơ sở hạ tầng. transport infrastructure hạ tầng giao thông, invest in infrastructure đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Ví dụ: The city plans to improve its infrastructure, including roads, bridges, and public toilets, before the festival (Thành phố dự định cải thiện cơ sở hạ tầng, gồm đường sá, cầu và nhà vệ sinh công cộng, trước lễ hội). - **inhabitant** /ɪnˈhæbətənt/ (n, B2): cư dân, người sống ở một nơi. Thường dùng số nhiều: the inhabitants of a city cư dân của một thành phố; động từ inhabit sinh sống. Ví dụ: The new park gives the inhabitants of this busy district a green place to relax (Công viên mới mang đến cho cư dân của quận đông đúc này một nơi xanh mát để thư giãn). - **memorable** /ˈmɛmərəbəl/ (adj, B2): đáng nhớ. a memorable trip, a memorable experience chuyến đi, trải nghiệm đáng nhớ; danh từ memory trí nhớ, kỷ niệm. Ví dụ: Our class trip to Da Lat was one of the most memorable experiences of my school years (Chuyến đi Đà Lạt cùng lớp là một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất thời đi học của tôi). - **nearby** /nɪrˈbaɪ/ (adj, adv, B2): gần đó, ở gần. a nearby park công viên gần đó, live nearby sống ở gần đó; near là giới từ: near the park. Ví dụ: Our hotel is quiet, but there are many restaurants and a night market nearby (Khách sạn của chúng tôi yên tĩnh, nhưng gần đó có nhiều nhà hàng và một chợ đêm). - **proceed** /prəˈsid/ (v, B2): đi tới; tiến hành, tiếp tục. proceed to Gate 5 đi đến cổng 5, hay gặp trong thông báo ở nhà ga, sân bay; proceed with tiếp tục làm việc gì. Ví dụ: All passengers on flight 368 to Da Nang should now proceed to Gate 12 for boarding (Tất cả hành khách chuyến bay 368 đi Đà Nẵng vui lòng đến cổng 12 để lên máy bay). - **rapid** /ˈræpəd/ (adj, B2): nhanh, nhanh chóng. rapid growth sự tăng trưởng nhanh, rapid change sự thay đổi nhanh; trạng từ rapidly, hay gặp trong văn viết hơn fast. Ví dụ: The rapid growth of the town has brought more traffic to its streets during rush hour (Sự phát triển nhanh chóng của thị trấn khiến đường phố đông xe hơn vào giờ cao điểm). - **regulate** /ˈrɛɡjəleɪt/ (v, B2): điều tiết, kiểm soát bằng quy định. regulate visitor numbers kiểm soát số lượng du khách; danh từ regulation quy định. Ví dụ: The city plans to regulate the number of street vendors on the walking street to keep it clean (Thành phố dự định kiểm soát số lượng người bán hàng rong trên phố đi bộ để giữ đường phố sạch sẽ). - **severe** /səˈvɪr/ (adj, B2): khắc nghiệt, nghiêm trọng, dữ dội. severe weather thời tiết khắc nghiệt, severe pain cơn đau dữ dội; trạng từ severely. Ví dụ: Due to severe weather, all boat trips to the island are canceled until further notice (Do thời tiết khắc nghiệt, mọi chuyến tàu ra đảo đều bị hủy cho đến khi có thông báo mới). - **spectacular** /spɛkˈtækjələr/ (adj, B2): ngoạn mục, hùng vĩ, đẹp mắt. spectacular views cảnh đẹp ngoạn mục, spectacular fireworks màn pháo hoa rực rỡ. Ví dụ: From the top of Fansipan, visitors can enjoy spectacular views of the mountains on a clear day (Từ đỉnh Fansipan, du khách có thể ngắm cảnh núi non ngoạn mục vào ngày trời quang). - **stunning** /ˈstʌnɪŋ/ (adj, B2): tuyệt đẹp, đẹp ngỡ ngàng; gây sửng sốt. stunning view, stunning landscape cảnh đẹp ngỡ ngàng; nghĩa mạnh hơn beautiful. Ví dụ: From the top of the mountain, you can enjoy a stunning view of the terraced fields below (Từ đỉnh núi, bạn có thể ngắm cảnh ruộng bậc thang tuyệt đẹp bên dưới). - **zone** /zoʊn/ (n, B2): khu vực, vùng. comfort zone vùng an toàn, no-parking zone khu vực cấm đậu (đỗ) xe; time zone múi giờ. Ví dụ: Please do not park your motorbike in the yellow zone in front of the hospital gate (Vui lòng không đậu xe máy trong khu vực màu vàng trước cổng bệnh viện). - **camping** /ˈkæmpɪŋ/ (n, A2): việc cắm trại. cũng nói: go camping (đi cắm trại). Ví dụ: Last summer, my friends and I went camping near a beautiful lake (Mùa hè năm ngoái, tôi và bạn bè đi cắm trại gần một hồ nước đẹp). - **arrive** /əˈraɪv/ (v, A1): đến. Ví dụ: Please arrive at the museum entrance at least ten minutes early (Vui lòng đến cổng bảo tàng sớm ít nhất mười phút). - **drive** /draɪv/ (v, A1): lái xe; chở (ai đó bằng ô tô). drive him to town = chở anh ấy lên thị trấn. Ví dụ: Could you drive me to the station tomorrow morning? (Sáng mai bạn chở mình ra ga được không?). - **You can't miss it**: dễ thấy lắm, không lạc được đâu (câu nói khi chỉ đường). Ví dụ: The post office is next to a big red building, so you can't miss it (Bưu điện nằm cạnh một tòa nhà lớn màu đỏ, nên bạn dễ thấy lắm). - **railroad** /ˈreɪlroʊd/ (n, A2): đường sắt, hệ thống đường sắt (Anh: railway). Ví dụ: The new railroad will make travel between the two cities much faster (Tuyến đường sắt mới sẽ giúp việc đi lại giữa hai thành phố nhanh hơn nhiều). - **heavy traffic** /ˈhɛvi ˈtræfɪk/ (phr): giao thông đông đúc. Ví dụ: I was late for the meeting because of heavy traffic in the city center (Tôi trễ cuộc họp vì giao thông đông đúc ở trung tâm thành phố). - **traffic congestion** /ˈtræfɪk kənˈdʒɛstʃən/ (phr): kẹt xe (ùn tắc giao thông); cũng nói: traffic jam. Ví dụ: Traffic congestion is one of the biggest problems in large cities today (Kẹt xe (ùn tắc) là một trong những vấn đề lớn nhất ở các thành phố lớn hiện nay). - **the second on the left** /ðə ˈsekənd ɑːn ðə left/: vị trí thứ hai bên trái (khi chỉ đường). Ví dụ: Go along this street and take the second on the left (Đi dọc con đường này và quẹo vào đường thứ hai bên trái). - **improve public transportation** /ɪmˈpruv ˈpʌblɪk ˌtrænspərˈteɪʃən/ (phr, B1): cải thiện giao thông công cộng. Ví dụ: The government should improve public transportation so fewer people drive to work (Chính phủ nên cải thiện giao thông công cộng để ít người lái xe đi làm hơn). - **depend on** /dɪˈpɛnd ɑn/ (phr v, B1): phụ thuộc vào. depend on the drivers: phụ thuộc vào tài xế. Ví dụ: I prefer driving myself because I don't want to depend on bus drivers (Tôi thích tự lái xe vì không muốn phụ thuộc vào tài xế xe buýt). - **motorcycle** /ˈmoʊtərsaɪkəl/ (n, A2): xe máy (như motorbike). Ví dụ: Most students in my town ride a motorcycle to school every day (Hầu hết học sinh ở thị trấn tôi đi xe máy đến trường mỗi ngày). - **highway** /ˈhaɪweɪ/ (n, B1): đường lớn, đường cao tốc. new highway: đường cao tốc mới. Ví dụ: The new highway has made the trip to the city much shorter (Đường cao tốc mới đã làm chuyến đi lên thành phố ngắn hơn nhiều). - **improve health** /ɪmˈpruv hɛlθ/ (phr, A2): cải thiện sức khỏe. đi kèm: broaden your understanding – mở mang hiểu biết; boost your confidence – tăng sự tự tin. Ví dụ: Traveling can improve health, broaden your understanding and boost your confidence (Đi du lịch có thể cải thiện sức khỏe, mở mang hiểu biết và tăng sự tự tin). ### Công nghệ và truyền thông (51 mục) - **technology** /tɛkˈnɑlədʒi/ (n, A2): công nghệ. Họ từ: technological /ˌtɛknəˈlɑdʒɪkəl/ (adj, B2) thuộc công nghệ — technological advances những tiến bộ công nghệ; danh từ technology công nghệ. Ví dụ: Modern technology makes life easier (Công nghệ hiện đại làm cho cuộc sống dễ dàng hơn). - **electronic device** /ˌɪlɛkˈtrɑnɪk dɪˈvaɪs/ (phr): thiết bị điện tử. Ví dụ: Turn off all electronic devices during the exam (Hãy tắt tất cả thiết bị điện tử trong lúc thi). - **smartphone** /ˈsmɑrtfoʊn/ (n, A2): điện thoại thông minh. Ví dụ: I use my smartphone to call my family (Tôi dùng điện thoại thông minh để gọi cho gia đình). - **social media** /ˈsoʊʃəl ˈmidiə/ (phr): mạng xã hội. Ví dụ: Young people spend hours on social media (Người trẻ dành nhiều giờ trên mạng xã hội). - **access** /ˈæksɛs/ (n, v, B1): quyền truy cập (n); truy cập, tiếp cận (v). Ví dụ: Students can access the Internet at school (Học sinh có thể truy cập Internet ở trường). - **online shopping** /ˈɔnlaɪn ˈʃɑpɪŋ/ (phr): mua sắm trực tuyến. Ví dụ: Online shopping saves a lot of time (Mua sắm trực tuyến tiết kiệm rất nhiều thời gian). - **application / app** /ˌæpləˈkeɪʃən; æp/ (n, B1): ứng dụng. Ví dụ: I use an app to learn English (Tôi dùng một ứng dụng để học tiếng Anh). - **artificial intelligence / AI** /ˌɑrtəˈfɪʃəl ɪnˈtɛlədʒəns; eɪˈaɪ/ (n): trí tuệ nhân tạo. Ví dụ: Artificial intelligence can translate texts quickly (Trí tuệ nhân tạo có thể dịch văn bản nhanh chóng). - **screen time** /skrin taɪm/ (phr): thời gian nhìn màn hình. Ví dụ: Parents should limit their children's screen time (Cha mẹ nên giới hạn thời gian nhìn màn hình của con). - **cyberbullying** /ˈsaɪbərbʊliɪŋ/ (n): bắt nạt trên mạng. Ví dụ: Cyberbullying can hurt teenagers badly (Bắt nạt trên mạng có thể gây tổn thương nặng nề cho thanh thiếu niên). - **fake news** /feɪk nuz/ (phr): tin giả. Ví dụ: Don't share fake news online (Đừng chia sẻ tin giả trên mạng). - **keep in touch with** /kip ɪn tʌtʃ wɪð/ (phr): giữ liên lạc với. Ví dụ: I keep in touch with my old friends on Facebook (Tôi giữ liên lạc với những người bạn cũ qua Facebook). - **up-to-date** /ʌp tə deɪt/ (adj, B1): cập nhật, mới nhất. Ví dụ: This website gives up-to-date news (Trang web này cung cấp tin tức mới nhất). - **time-saving** /taɪm ˈseɪvɪŋ/ (adj): tiết kiệm thời gian. Ví dụ: Online banking is time-saving (Dịch vụ ngân hàng trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian). - **time-consuming** /taɪm kənˈsumɪŋ/ (adj): tốn thời gian. Ví dụ: Cooking every day is time-consuming (Nấu ăn mỗi ngày tốn nhiều thời gian). - **user-friendly** /ˈjuzər ˈfrɛndli/ (adj): dễ sử dụng. Ví dụ: This app is very user-friendly (Ứng dụng này rất dễ sử dụng). - **download** /ˈdaʊnloʊd/ (v, n, A2): tải về máy (v); tệp tải về (n). Ví dụ: You can download the file for free (Bạn có thể tải tập tin về miễn phí). - **upload** /ˈʌploʊd/ (v, B1): đăng tải lên mạng. Ví dụ: She uploads a new video every week (Cô ấy đăng một video mới mỗi tuần). - **remote working / working from home** /rɪˈmoʊt ˈwərkɪŋ; ˈwərkɪŋ frəm hoʊm/ (phr): làm việc từ xa. Ví dụ: My sister enjoys remote working (Chị gái tôi thích làm việc từ xa). - **eyestrain** /ˈaɪstreɪn/ (n): mỏi mắt. Ví dụ: Looking at a screen for too long causes eyestrain (Nhìn màn hình quá lâu gây mỏi mắt). - **shortsighted** /ˌʃɔrtˈsaɪtɪd/ (adj): cận thị; thiển cận. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng nearsighted. Ví dụ: Many students are shortsighted (Nhiều học sinh bị cận thị). - **virtual** /ˈvərtʃuəl/ (adj, B2): ảo, trực tuyến. Ví dụ: We had a virtual meeting yesterday (Chúng tôi đã có một cuộc họp trực tuyến hôm qua). - **password** /ˈpæswərd/ (n, B2): mật khẩu. Ví dụ: Never tell anyone your password (Đừng bao giờ cho ai biết mật khẩu của bạn). - **update** /ʌpˈdeɪt (v); ˈʌpdeɪt (n)/ (v, n, B1): cập nhật (v); bản cập nhật (n). Ví dụ: Remember to update the app (Hãy nhớ cập nhật ứng dụng). - **search engine** /sərtʃ ˈɛndʒən/ (phr): công cụ tìm kiếm. Ví dụ: I used a search engine to find the address (Tôi đã dùng công cụ tìm kiếm để tìm địa chỉ). - **account** /əˈkaʊnt/ (n, B1, v, B2): tài khoản (n); giải thích (account for) (v). Ví dụ: I forgot the password for my account (Tôi đã quên mật khẩu tài khoản của mình). - **wireless** /ˈwaɪərlɪs/ (adj): không dây. Ví dụ: The cafe has wireless internet (Quán cà phê có Internet không dây). - **battery** /ˈbætəri/ (n, B1): pin. Ví dụ: My phone battery died on the bus (Pin điện thoại của tôi đã hết khi tôi đang ở trên xe buýt). - **code** /koʊd/ (n, A2): mã, mật mã; bộ quy tắc. discount code mã giảm giá, dress code quy định trang phục; genetic code mã di truyền. Ví dụ: Please enter the six-digit code sent to your phone to log in to your account (Vui lòng nhập mã gồm sáu chữ số được gửi đến điện thoại để đăng nhập vào tài khoản). - **communicate** /kəˈmjunəkeɪt/ (v, A2): giao tiếp, trao đổi; truyền đạt. communicate with sb giao tiếp với ai; danh từ communication sự giao tiếp, truyền thông. Ví dụ: Our team leader uses a group chat to communicate with colleagues who work from home (Trưởng nhóm của chúng tôi dùng nhóm chat để trao đổi với đồng nghiệp làm việc ở nhà). - **digital** /ˈdɪdʒətəl/ (adj, A2): kỹ thuật số, điện tử. digital textbook sách giáo khoa điện tử; digital camera máy ảnh kỹ thuật số. Ví dụ: Students can download the digital version of the course book from the library website for free (Sinh viên có thể tải miễn phí bản điện tử của giáo trình từ trang web thư viện). - **invention** /ɪnˈvɛnʃən/ (n, A2): phát minh, sự phát minh. the invention of writing sự ra đời của chữ viết; động từ invent phát minh, inventor nhà phát minh. Ví dụ: The museum has a new room that shows simple inventions which changed daily life in the past (Bảo tàng có một phòng mới trưng bày những phát minh đơn giản đã thay đổi cuộc sống thường ngày của con người trước đây). - **speed** /spid/ (n, A2, v, B2): tốc độ (n); chạy nhanh, đi nhanh (v). at high speed với tốc độ cao; high-speed internet internet tốc độ cao; speed up tăng tốc, đẩy nhanh. Ví dụ: The café offers free high-speed internet, so many students come here to study in the afternoon (Quán cà phê có internet tốc độ cao miễn phí, nên nhiều sinh viên đến đây học vào buổi chiều). - **user** /ˈjuzər/ (n, A2): người dùng, người sử dụng. internet user người dùng internet; user-friendly dễ sử dụng; động từ use sử dụng. Ví dụ: The new app lets users book a taxi and pay for the trip with just one tap (Ứng dụng mới cho phép người dùng đặt taxi và trả tiền chuyến đi chỉ với một lần chạm). - **headline** /ˈhɛdlaɪn/ (n, B1): tiêu đề, dòng tít; tin chính. make headlines trở thành tin nổi bật; read the headlines đọc các tin chính. Ví dụ: The story about the young inventor made headlines in several national newspapers last week (Câu chuyện về nhà phát minh trẻ đã trở thành tin nổi bật trên nhiều tờ báo trong nước tuần trước). - **software** /ˈsɔftwɛr/ (n, B1): phần mềm. Danh từ không đếm được, nói a piece of software; phân biệt hardware phần cứng. Ví dụ: The library computers have new software that helps students check their writing for spelling mistakes (Máy tính ở thư viện có phần mềm mới giúp sinh viên kiểm tra lỗi chính tả trong bài viết). - **switch** /swɪtʃ/ (v, B1, n, B2): chuyển, đổi sang (v); công tắc, sự chuyển đổi (n). switch to chuyển sang; switch on, switch off bật, tắt. Ví dụ: Because of the storm, the school decided to switch to online classes for the rest of the week (Vì cơn bão, nhà trường quyết định chuyển sang học trực tuyến trong những ngày còn lại của tuần). - **Wi-Fi** /ˈwaɪfaɪ/ (n, B1): mạng không dây, wifi. free Wi-Fi, complimentary Wi-Fi Wi-Fi miễn phí; Wi-Fi password mật khẩu Wi-Fi. Ví dụ: All guests can use free Wi-Fi in their rooms and in the hotel lobby (Tất cả khách lưu trú đều có thể dùng Wi-Fi miễn phí trong phòng và ở sảnh khách sạn). - **database** /ˈdeɪtəbeɪs/ (n, B2): cơ sở dữ liệu. the library's database cơ sở dữ liệu của thư viện; search a database tra cứu cơ sở dữ liệu. Ví dụ: Students can search the library database from home with their student ID and password (Sinh viên có thể tra cứu cơ sở dữ liệu của thư viện tại nhà bằng mã số sinh viên và mật khẩu). - **enable** /ɪˈneɪbəl/ (v, B2): giúp, cho phép ai làm được gì. Cấu trúc enable sb to do sth giúp ai làm được gì; gần nghĩa allow. Ví dụ: The new app enables customers to pay their electricity bills without going to the office (Ứng dụng mới giúp khách hàng thanh toán tiền điện mà không cần đến văn phòng). - **forum** /ˈfɔrəm/ (n, B2): diễn đàn. online forum, discussion forum diễn đàn trực tuyến, diễn đàn thảo luận; post a question on a forum đăng câu hỏi lên diễn đàn. Ví dụ: Students can post their questions on the course forum, and teachers will reply within two days (Sinh viên có thể đăng câu hỏi lên diễn đàn của khóa học và giảng viên sẽ trả lời trong vòng hai ngày). - **innovation** /ˌɪnəˈveɪʃən/ (n, B2): sự đổi mới, cải tiến, sáng kiến. technological innovation đổi mới công nghệ; tính từ innovative có tính đổi mới, sáng tạo. Ví dụ: Online banking is one innovation that has made paying bills much faster and easier (Ngân hàng trực tuyến là một cải tiến giúp việc thanh toán hóa đơn nhanh và dễ dàng hơn nhiều). - **charge** /tʃɑrdʒ/ (v, n, B1): sạc pin; tính phí; buộc tội (v); phí, khoản phí (n). Ví dụ: I forgot to charge my phone, so the battery died during the trip (Tôi quên sạc điện thoại nên máy hết pin giữa chuyến đi). - **delete** /dɪˈlit/ (v, B2): xóa. Ví dụ: Please delete the old photos to free up space on your phone (Hãy xóa ảnh cũ để giải phóng bộ nhớ điện thoại). - **button** /ˈbʌtən/ (n, A2): nút bấm; nút áo (cúc áo). program button (nút chương trình), off button (nút tắt). Ví dụ: Press the program button first, and then press the start button (Hãy bấm nút chương trình trước rồi bấm nút khởi động). - **network** /ˈnɛtwərk/ (n, A2): mạng lưới; mạng máy tính. Ví dụ: The library network is slow in the afternoon because many students use it (Mạng máy tính của thư viện chạy chậm vào buổi chiều vì nhiều sinh viên dùng). - **harmful content** /ˈhɑrmfəl ˈkɑntɛnt/ (phr): nội dung không tốt, có hại. Ví dụ: Parents should stop children from seeing harmful content online (Cha mẹ nên ngăn trẻ em xem nội dung có hại trên mạng). - **social network** /ˈsoʊʃəl ˈnɛtwərk/ (phr, B1): mạng xã hội. Ví dụ: Social networks help people share photos and news with friends quickly (Mạng xã hội giúp mọi người chia sẻ ảnh và tin tức với bạn bè một cách nhanh chóng). - **stay connected even when far apart** (phr, B1): giữ kết nối dù ở xa. Ví dụ: Video calls help family members stay connected even when far apart (Gọi video giúp các thành viên trong gia đình giữ kết nối dù ở xa nhau). - **modern** /ˈmɑdərn/ (adj, A1): hiện đại. trái nghĩa: early (đời đầu), traditional (truyền thống). Ví dụ: Modern phones can do many things that early models could not (Điện thoại hiện đại làm được nhiều việc mà các mẫu đời đầu không làm được). - **keep something for a long time** (phr, B1): giữ lâu dài. Ví dụ: I delete old posts because I do not want to keep them for a long time (Tôi xóa bài cũ vì không muốn giữ chúng lâu dài). ### Gia đình, xã hội, giải trí (102 mục) - **nuclear family** /ˈnukliər ˈfæməli/ (phr): gia đình hạt nhân (cha mẹ và con). Ví dụ: My family is a nuclear family (Gia đình tôi là gia đình hạt nhân). - **extended family** /ɪkˈstɛndəd ˈfæməli/ (phr): đại gia đình nhiều thế hệ. Ví dụ: I grew up in an extended family with my grandparents (Tôi lớn lên trong một đại gia đình có ông bà). - **generation gap** /ˌdʒɛnəˈreɪʃən ɡæp/ (phr): khoảng cách thế hệ. Ví dụ: The generation gap can cause arguments (Khoảng cách thế hệ có thể gây ra những cuộc tranh cãi). - **household chores** /ˈhaʊshoʊld tʃɔrz/ (phr): việc nhà. Ví dụ: Everyone in my family shares the household chores (Mọi người trong gia đình tôi cùng chia sẻ việc nhà). - **breadwinner** /ˈbrɛdwɪnər/ (n, C2): trụ cột kiếm tiền trong nhà. Ví dụ: My mother is the main breadwinner (Mẹ tôi là trụ cột kinh tế chính trong gia đình). - **upbringing** /ˈʌpbrɪŋɪŋ/ (n, B2): sự nuôi dạy từ nhỏ. Ví dụ: A good upbringing helps children become confident (Sự nuôi dạy tốt giúp trẻ trở nên tự tin). - **raise children** /reɪz ˈtʃɪldrən/ (phr): nuôi dạy con cái. Ví dụ: Raising children is not easy (Nuôi dạy con cái không dễ). - **relationship** /riˈleɪʃənʃɪp/ (n, A2): mối quan hệ. Ví dụ: I have a close relationship with my sister (Tôi có mối quan hệ thân thiết với chị gái của mình). - **get on well with** /ɡɛt ɑn wɛl wɪð/ (phr): hòa thuận, hợp tính với. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng get along with. Ví dụ: I get on well with my neighbors (Tôi hòa thuận với những người hàng xóm). - **leisure time / free time** /ˈliʒər taɪm; fri taɪm/ (phr): thời gian rảnh. Ví dụ: What do you do in your leisure time? (Bạn làm gì vào thời gian rảnh?). - **outdoor activities** /ˈaʊtdɔr ækˈtɪvətiz/ (phr): hoạt động ngoài trời. Ví dụ: Children should take part in outdoor activities (Trẻ em nên tham gia các hoạt động ngoài trời). - **broaden one's horizons** /ˈbrɔdən wʌnz həˈraɪzənz/ (phr): mở mang tầm mắt. Ví dụ: Traveling helps us broaden our horizons (Việc đi du lịch giúp chúng ta mở mang tầm mắt). - **traditional festival** /trəˈdɪʃənəl ˈfɛstəvəl/ (phr): lễ hội truyền thống. Ví dụ: Tet is the biggest traditional festival in Vietnam (Tết là lễ hội truyền thống lớn nhất ở Việt Nam). - **custom / tradition** /ˈkʌstəm; trəˈdɪʃən/ (n, B1): phong tục, truyền thống. Ví dụ: It is a custom to give lucky money at Tet (Lì xì vào dịp Tết là một phong tục). - **celebrate** /ˈsɛləbreɪt/ (v, A2): ăn mừng, tổ chức kỷ niệm. Họ từ: celebration /ˌsɛləˈbreɪʃən/ (n, B1) buổi ăn mừng. Ví dụ: We celebrated my grandmother's 80th birthday (Chúng tôi đã tổ chức sinh nhật lần thứ 80 cho bà). - **invitation** /ˌɪnvɪˈteɪʃən/ (n, A2): lời mời, thiệp mời. Ví dụ: Thank you for your invitation to the party (Cảm ơn bạn đã mời tôi đến dự tiệc). - **grateful / thankful** /ˈɡreɪtfəl; ˈθæŋkfəl/ (adj, B1): biết ơn. Ví dụ: I am very grateful for your help (Tôi rất biết ơn sự giúp đỡ của bạn). - **make friends** /meɪk frɛndz/ (phr): kết bạn. Ví dụ: Joining a club is a good way to make friends (Tham gia câu lạc bộ là một cách hay để kết bạn). - **childcare** /ˈtʃaɪldkɛr/ (n): việc chăm sóc trẻ. Ví dụ: Good childcare helps parents go to work (Việc chăm sóc trẻ tốt giúp cha mẹ có thể đi làm). - **single parent** /ˈsɪŋɡəl ˈpɛrənt/ (phr): cha hoặc mẹ đơn thân. Ví dụ: A single parent may need more support (Cha hoặc mẹ đơn thân có thể cần được hỗ trợ nhiều hơn). - **elderly** /ˈɛldərli/ (adj, B2): cao tuổi, lớn tuổi. Ví dụ: We should respect elderly people (Chúng ta nên tôn trọng người cao tuổi). - **neighbor** /ˈneɪbər/ (n, A1): hàng xóm. Ví dụ: Our neighbor looks after the cat when we travel (Người hàng xóm của chúng tôi chăm sóc con mèo khi chúng tôi đi du lịch). - **community** /kəˈmjunəti/ (n, A2): cộng đồng. Ví dụ: The community cleaned the park last Sunday (Cộng đồng đã dọn dẹp công viên vào Chủ nhật tuần trước). - **volunteer** /ˌvɑlənˈtɪr/ (n, v, B1): tình nguyện viên (n); làm tình nguyện (v). Ví dụ: She volunteers at the hospital (Cô ấy làm tình nguyện tại bệnh viện). - **lonely** /ˈloʊnli/ (adj, B1): cô đơn. Ví dụ: He felt lonely after moving to the city (Anh ấy cảm thấy cô đơn sau khi chuyển đến thành phố). - **leisure** /ˈliʒər/ (n, B1): thời gian rảnh; sự giải trí. Ví dụ: Reading is my favorite leisure activity (Đọc sách là hoạt động giải trí yêu thích của tôi). - **argument** /ˈɑrɡjəmənt/ (n, A2): cuộc tranh cãi; lý lẽ, lập luận. Ví dụ: Money can cause arguments in a family (Tiền bạc có thể gây ra tranh cãi trong gia đình). - **belong** /bɪˈlɔŋ/ (v, A2): thuộc về, là của, là thành viên của. Cấu trúc belong to + người/nhóm; danh từ belonging trong a sense of belonging cảm giác gắn bó, belongings đồ đạc cá nhân. Ví dụ: Joining the volunteer club helped me feel that I truly belong to this new school (Tham gia câu lạc bộ tình nguyện giúp tôi cảm thấy mình thật sự thuộc về ngôi trường mới này). - **charity** /ˈtʃærɪti/ (n, A2): tổ chức từ thiện, hoạt động từ thiện. raise money for charity quyên tiền làm từ thiện, charity event sự kiện từ thiện; tính từ charitable. Ví dụ: Our class will hold a charity run on Sunday morning to raise money for children in the mountains (Lớp chúng tôi sẽ tổ chức một cuộc chạy từ thiện vào sáng Chủ nhật để quyên tiền cho trẻ em vùng núi). - **peace** /pis/ (n, A2): hòa bình; sự yên bình. peace talks đàm phán hòa bình, peace and quiet sự yên tĩnh; tính từ peaceful yên bình. Ví dụ: After a busy week at work, I go back to my hometown for some peace and quiet (Sau một tuần làm việc bận rộn, tôi về quê để tìm chút yên tĩnh). - **scene** /sin/ (n, A2): cảnh, cảnh tượng; hiện trường. the scene of the accident hiện trường vụ tai nạn; phân biệt scenery phong cảnh, không đếm được. Ví dụ: The opening scene of the film shows a busy morning market in the old town (Cảnh mở đầu của bộ phim là một khu chợ buổi sáng nhộn nhịp ở khu phố cổ). - **entry** /ˈɛntri/ (n, B1): sự tham gia, sự vào; lối vào; bài dự thi. entry fee phí tham gia, phí vào cửa; free entry vào cửa miễn phí; động từ enter đi vào, tham gia. Ví dụ: Entry to the art festival is free for students who show their student card at the gate (Sinh viên xuất trình thẻ sinh viên ở cổng được vào lễ hội nghệ thuật miễn phí). - **glad** /ɡlæd/ (adj, B1): vui, mừng. be glad to do sth vui mừng, sẵn lòng làm gì; I'm glad that + mệnh đề mình mừng là; thường đứng sau động từ, không đứng trước danh từ. Ví dụ: I'm glad you could come to my birthday party last weekend, and thank you for the lovely gift (Mình rất vui vì bạn đã đến dự tiệc sinh nhật của mình cuối tuần trước, và cảm ơn món quà xinh xắn nhé). - **host** /hoʊst/ (n, B1, v, B2): chủ nhà, người tiếp đón khách, người dẫn chương trình (n); tổ chức, đăng cai, dẫn chương trình (v). host a party tổ chức tiệc; host family gia đình bản xứ nhận du học sinh ở cùng. Ví dụ: Our university will host a career fair next month, and over fifty companies have registered to attend (Trường đại học của chúng tôi sẽ tổ chức hội chợ việc làm vào tháng tới, và hơn năm mươi công ty đã đăng ký tham gia). - **proud** /praʊd/ (adj, B1): tự hào, hãnh diện. be proud of sb, sth tự hào về ai, điều gì; trạng từ proudly; danh từ pride niềm tự hào. Ví dụ: Our parents were very proud of us when our team won first prize in the school science fair (Cha mẹ rất tự hào về chúng mình khi đội mình đạt giải nhất hội thi khoa học của trường). - **appeal** /əˈpil/ (n, v, B2): sức hấp dẫn, lời kêu gọi (n); hấp dẫn, thu hút, kêu gọi (v). appeal to sb hấp dẫn ai; tính từ appealing hấp dẫn; make an appeal for help kêu gọi giúp đỡ. Ví dụ: A quiz night may appeal to more people than a running race because everyone can join in (Một buổi đố vui có thể thu hút nhiều người hơn một cuộc thi chạy vì ai cũng có thể tham gia). - **bond** /bɑnd/ (n, B2): mối gắn kết, mối quan hệ gắn bó. a strong bond between... mối gắn kết bền chặt giữa...; bonding experience trải nghiệm gắn kết. Ví dụ: Cooking dinner together every Sunday helps build a strong bond between parents and children (Cùng nấu bữa tối mỗi Chủ nhật giúp tạo mối gắn kết bền chặt giữa cha mẹ và con cái). - **conflict** /ˈkɑnflɪkt/ (n, B2): xung đột, mâu thuẫn. conflict with somebody mâu thuẫn với ai, avoid conflict tránh mâu thuẫn; armed conflict xung đột vũ trang. Ví dụ: Clear rules about noise and cleaning can help roommates avoid conflict in a shared apartment (Những quy định rõ ràng về tiếng ồn và việc dọn dẹp có thể giúp bạn cùng phòng tránh mâu thuẫn khi ở chung căn hộ). - **enjoyable** /ɪnˈdʒɔɪəbəl/ (adj, B2): thú vị, vui. an enjoyable experience một trải nghiệm thú vị; động từ enjoy; dùng cho sự việc: The trip was enjoyable, không nói I was enjoyable. Ví dụ: Thanks to your careful planning, everyone had a really enjoyable day at the picnic by the lake (Nhờ bạn lên kế hoạch chu đáo, mọi người đã có một ngày dã ngoại bên hồ thật vui). - **interact** /ˌɪntərˈækt/ (v, B2): giao tiếp, tương tác. interact with someone giao tiếp với ai; danh từ interaction sự tương tác, tính từ interactive có tính tương tác. (họ từ: interaction /ˌɪntərˈækʃən/ (n, B2) sự tương tác, sự giao tiếp qua lại — social interaction giao tiếp xã hội; động từ interact with tương tác với.). Ví dụ: Joining a club gives new students more chances to interact with classmates outside the classroom (Tham gia câu lạc bộ cho tân sinh viên thêm cơ hội giao lưu với bạn cùng lớp ngoài giờ học). - **popularity** /ˌpɑpjəˈlærəti/ (n, B2): sự phổ biến, sự được ưa chuộng. gain popularity trở nên phổ biến; tính từ popular. Ví dụ: Reading clubs have gained popularity among young people who want to meet friends without looking at their phones (Các câu lạc bộ đọc sách ngày càng được ưa chuộng trong giới trẻ muốn gặp gỡ bạn bè mà không phải nhìn vào điện thoại). - **relief** /rɪˈlif/ (n, B2): sự cứu trợ; sự nhẹ nhõm. emergency relief cứu trợ khẩn cấp, relief worker nhân viên cứu trợ; to my relief thật nhẹ nhõm là. Ví dụ: The student union is collecting clothes and food for flood relief in the central provinces (Hội sinh viên đang quyên góp quần áo và thực phẩm để cứu trợ lũ lụt ở các tỉnh miền Trung). - **reveal** /rɪˈvil/ (v, B2): tiết lộ, cho thấy. reveal a secret tiết lộ bí mật; reveal that + mệnh đề cho thấy rằng. Ví dụ: The singer will reveal the name of her new album during a live show on Friday evening (Nữ ca sĩ sẽ tiết lộ tên album mới trong buổi biểu diễn trực tiếp vào tối thứ Sáu). - **tension** /ˈtɛnʃən/ (n, B2): sự căng thẳng. tension between A and B căng thẳng giữa A và B; tensions rise căng thẳng gia tăng; tính từ tense căng thẳng. Ví dụ: Sharing housework fairly can reduce tension between roommates living in the same apartment (Chia việc nhà công bằng có thể giảm căng thẳng giữa những người ở chung một căn hộ). - **unity** /ˈjunəti/ (n, B2): sự đoàn kết, sự thống nhất. a sense of unity tinh thần đoàn kết; động từ unite đoàn kết, hợp nhất. Ví dụ: The football tournament between departments helped create a strong sense of unity in the company (Giải bóng đá giữa các phòng ban đã giúp tạo nên tinh thần đoàn kết mạnh mẽ trong công ty). - **city life** /ˈsɪti laɪf/ (phr, A2): cuộc sống ở thành phố. Ví dụ: Many young people prefer city life because there are more jobs (Nhiều người trẻ thích cuộc sống ở thành phố vì có nhiều việc làm hơn). - **foreigner** /ˈfɔrənər/ (n, A1): người nước ngoài. Ví dụ: My new job gives me many chances to work with foreigners (Công việc mới cho tôi nhiều cơ hội làm việc với người nước ngoài). - **people in my current living place**: người dân ở nơi tôi đang sống. tự nhiên hơn: people in the area where I live. Ví dụ: People in my current living place are kind and always ready to help (Người dân ở nơi tôi đang sống tốt bụng và luôn sẵn lòng giúp đỡ). - **concert** /ˈkɑnsərt/ (n, A1): buổi hòa nhạc. Ví dụ: We bought tickets for an outdoor concert in the city park (Chúng tôi đã mua vé cho một buổi hòa nhạc ngoài trời ở công viên thành phố). - **be a big fan of** /bi ə bɪɡ fæn ʌv/ (phr, B1): rất thích. cũng nói: be a fan of. Ví dụ: I'm a big fan of football, so I watch the matches every weekend (Tôi rất mê bóng đá nên cuối tuần nào cũng xem các trận đấu). - **clever** /ˈklɛvər/ (adj, B1): thông minh. cũng nói: smart, intelligent. Ví dụ: My sister is clever and always finds quick ways to solve problems (Chị tôi thông minh và luôn tìm ra cách giải quyết vấn đề nhanh chóng). - **attend** /əˈtɛnd/ (v, A2): tham dự. gần nghĩa: join, take part in. Ví dụ: About fifty students attended the English speaking club last Saturday (Khoảng năm mươi sinh viên đã tham dự câu lạc bộ nói tiếng Anh vào thứ Bảy tuần trước). - **dialect** /ˈdaɪəlɛkt/ (n, C1): phương ngữ. Ví dụ: People from different regions of my country speak different dialects (Người ở các vùng khác nhau của đất nước tôi nói các phương ngữ khác nhau). - **tent** /tɛnt/ (n, B1): lều. Ví dụ: We put up our tent near the river before it got dark (Chúng tôi dựng lều gần bờ sông trước khi trời tối). - **guitar** /ɡɪˈtɑr/ (n, A1): đàn guitar. cùng nhóm: piano /piˈænoʊ/ đàn piano, CD /siˈdi/ đĩa CD. Ví dụ: At the party, we can play the guitar or listen to some CDs (Ở bữa tiệc, chúng ta có thể chơi đàn guitar hoặc nghe vài đĩa CD). - **broken** /ˈbroʊkən/ (adj, A2): bị vỡ, gãy, hư hỏng. từ động từ break – broke – broken /breɪk broʊk ˈbroʊkən/. Ví dụ: My phone is broken, so I'll send you an email instead (Điện thoại của tôi bị hư rồi, nên thay vào đó tôi sẽ gửi email cho bạn). - **son** /sʌn/ (n, A1): con trai. Ví dụ: The man took his son to the swimming pool on Sunday (Người đàn ông đưa con trai đi hồ bơi vào Chủ nhật). - **visit** /ˈvɪzɪt/ (v, n, A1): thăm (một người nào đó) (v); chuyến thăm (n). Ví dụ: I often visit my grandparents in the countryside at the weekend (Tôi thường về quê thăm ông bà vào cuối tuần). - **kind** /kaɪnd/ (adj, B1): tốt bụng. cùng nhóm tính cách: friendly (thân thiện), caring (biết quan tâm), understanding (thấu hiểu, hiểu mình), funny (vui tính), loyal (trung thành). Ví dụ: My best friend is kind and always helps me when I have problems (Bạn thân tôi tốt bụng và luôn giúp tôi khi tôi gặp khó khăn). - **comic book** /ˈkɑmɪk bʊk/ (n, B1): truyện tranh. Ví dụ: My younger brother reads a comic book before going to bed every night (Em trai tôi đọc một cuốn truyện tranh trước khi đi ngủ mỗi tối). - **found** /faʊnd/ (v, B2): thành lập. Ví dụ: The town library was founded by a group of local teachers (Thư viện thị trấn được một nhóm giáo viên địa phương thành lập). - **private** /ˈpraɪvət/ (adj, B1): thuộc tư nhân. Ví dụ: Many private organizations give money to help poor students (Nhiều tổ chức tư nhân góp tiền giúp sinh viên nghèo). - **slum** /slʌm/ (n, B2): khu ổ chuột. Ví dụ: Many families in the slum live without clean water or electricity (Nhiều gia đình trong khu ổ chuột sống thiếu nước sạch và điện). - **unfortunate** /ənˈfɔrtʃənət/ (adj, B2): bất hạnh, không may. Ví dụ: The charity collects old clothes for unfortunate children in poor areas (Tổ chức từ thiện quyên góp quần áo cũ cho trẻ em bất hạnh ở vùng nghèo). - **keep up with the pace of modern life**: bắt kịp nhịp sống hiện đại. Ví dụ: Fast food helps busy workers keep up with the pace of modern life (Đồ ăn nhanh giúp người đi làm bận rộn bắt kịp nhịp sống hiện đại). - **on your own** /ɑn jɔr oʊn/ (phr): một mình (cũng nói: by yourself, alone). Ví dụ: Traveling on your own can be exciting, but you may sometimes feel bored (Đi du lịch một mình có thể thú vị nhưng đôi khi bạn có thể thấy buồn chán). - **decision-making** /dɪˈsɪʒən ˈmeɪkɪŋ/ (n, C1): việc ra quyết định. Ví dụ: Good decision-making is an important skill for university students (Ra quyết định tốt là một kỹ năng quan trọng đối với sinh viên đại học). - **source of entertainment** /sɔrs əv ˌɛntərˈteɪnmənt/ (phr, B1): nguồn giải trí. Ví dụ: For many teenagers, the internet is the main source of entertainment after school (Với nhiều thiếu niên, internet là nguồn giải trí chính sau giờ học). - **be eager to** /bi ˈiɡər tu/ (phr): háo hức, hào hứng muốn (làm gì). nghĩa gần: feel excited about. Ví dụ: Children are always eager to join the lantern parade at the festival (Trẻ em luôn háo hức tham gia rước đèn ở lễ hội). - **a good job and money** /ə ɡʊd dʒɑːb ənd ˈmʌni/: công việc tốt và tiền bạc. Ví dụ: For many young people, a good job and money are the most important things (Với nhiều người trẻ, công việc tốt và tiền bạc là những điều quan trọng nhất). - **arrangement** /əˈreɪndʒmənt/ (n, A2): sự sắp xếp, lịch đã hẹn trước. nói về lịch đã sắp xếp có thể dùng thì hiện tại tiếp diễn. Ví dụ: I've made an arrangement with the clinic, so I'm seeing the dentist on Friday (Tôi đã hẹn lịch với phòng khám nên thứ Sáu tôi sẽ đi khám răng). - **build strong relationships** /bɪld strɔŋ rɪˈleɪʃənˌʃɪps/ (phr, B1): xây dựng mối quan hệ bền chặt. Ví dụ: Sharing meals with neighbors helps people build strong relationships in the community (Ăn chung với hàng xóm giúp mọi người xây dựng mối quan hệ bền chặt trong cộng đồng). - **crowds and lack of space**: đông đúc và thiếu không gian. Ví dụ: Crowds and lack of space make life in the city center stressful (Sự đông đúc và thiếu không gian khiến cuộc sống ở trung tâm thành phố căng thẳng). - **polite** /pəˈlaɪt/ (adj, A2): lịch sự. trái nghĩa: rude = thô lỗ. Ví dụ: In many cultures, it is polite to greet older people first (Ở nhiều nền văn hóa, chào người lớn tuổi trước là lịch sự). - **reflect traditions, customs and ways of thinking**: thể hiện, phản ánh truyền thống, phong tục tập quán và cách suy nghĩ. Ví dụ: A language can reflect the traditions, customs and ways of thinking of its people (Một ngôn ngữ có thể phản ánh truyền thống, phong tục tập quán và cách suy nghĩ của người dân). - **Tet** /tɛt/ (n, B1): Tết. cũng nói: Lunar New Year. Ví dụ: During Tet, many families visit their relatives and share traditional food (Dịp Tết, nhiều gia đình đi thăm họ hàng và cùng ăn món truyền thống). - **easier integration into a new community** (phr, B2): hội nhập dễ dàng hơn vào cộng đồng mới. vd. khi ra nước ngoài hoặc vào làm ở công ty quốc tế. Ví dụ: Speaking the local language allows easier integration into a new community (Nói được tiếng địa phương giúp hội nhập dễ dàng hơn vào cộng đồng mới). - **join** /dʒɔɪn/ (v, A1): tham gia. gần nghĩa tùy ngữ cảnh: attend, participate in, take part in; đặt trước danh từ để thành cụm động từ. Ví dụ: I want to join a volunteer group this summer (Tôi muốn tham gia một nhóm tình nguyện vào mùa hè này). - **embarrassment** /ɪmˈbærəsmənt/ (n, C1): sự ngại ngùng, sự xấu hổ. Ví dụ: Fear of embarrassment stops many learners from speaking English in public (Nỗi sợ xấu hổ khiến nhiều người học không dám nói tiếng Anh nơi đông người). - **musical instrument** /ˈmjuzɪkəl ˈɪnstrəmənt/ (n, B1): nhạc cụ. cũng nói ngắn: instrument. Ví dụ: Joining the music club is a good way to learn a new musical instrument (Tham gia câu lạc bộ âm nhạc là cách hay để học một nhạc cụ mới). - **passion** /ˈpæʃən/ (n, B1): niềm đam mê. Họ từ: passionate /ˈpæʃənət/ (adj, B2) đam mê, say mê, nhiệt huyết — be passionate about đam mê điều gì; danh từ passion niềm đam mê. Ví dụ: Joining a club helps you meet people who share your passion for music (Tham gia câu lạc bộ giúp bạn gặp những người có cùng đam mê âm nhạc). - **item** /ˈaɪtəm/ (n, A2): vật phẩm; món, mục. trong game, vật phẩm có thể là thiết bị, vũ khí, trang sức… Ví dụ: Players can collect special items to make their characters stronger (Người chơi có thể thu thập vật phẩm đặc biệt để làm nhân vật mạnh hơn). - **socialize** /ˈsoʊʃəlaɪz/ (v, B2): giao lưu, mở rộng quan hệ, hòa nhập. Ví dụ: Clubs give students a chance to socialize and make new friends (Câu lạc bộ cho học sinh cơ hội giao lưu và kết bạn mới). - **at the age of 18** /æt ðə eɪdʒ ʌv/ (phr, B1): ở tuổi 18 (không cần thêm "years old"). Ví dụ: Many young people move out of their parents' home at the age of 18 (Nhiều người trẻ dọn ra khỏi nhà cha mẹ ở tuổi 18). - **be willing to** /bi ˈwɪlɪŋ tu/ (phr, B1): sẵn sàng (làm gì). Ví dụ: Most volunteers are willing to work at weekends without pay (Hầu hết tình nguyện viên sẵn sàng làm việc cuối tuần mà không nhận lương). - **decide what to eat, when to sleep, how to spend the time** (phr, B1): tự quyết định ăn gì, ngủ khi nào, dùng thời gian thế nào. Ví dụ: Students living alone decide what to eat, when to sleep and how to spend their time (Sinh viên sống một mình tự quyết định ăn gì, ngủ khi nào và dùng thời gian thế nào). - **gain the necessary life skills** (phr, B2): có được kỹ năng sống cần thiết. Ví dụ: Living away from home helps teenagers gain the necessary life skills for adulthood (Sống xa nhà giúp thanh thiếu niên có được kỹ năng sống cần thiết khi trưởng thành). - **live independently** /lɪv ˌɪndɪˈpɛndəntli/ (phr): sống độc lập. gần nghĩa: live alone (sống một mình). Ví dụ: More young people choose to live independently after they finish university (Ngày càng nhiều người trẻ chọn sống độc lập sau khi học xong đại học). - **make your own decisions** /meɪk jɔr oʊn dɪˈsɪʒənz/ (phr): tự quyết định. liên quan: do things in your own way (làm theo cách của mình). Ví dụ: When you live alone, you can make your own decisions about almost everything (Khi sống một mình, bạn có thể tự quyết định hầu hết mọi việc). - **upset** /ʌpˈsɛt/ (adj, B1): buồn bã. Ví dụ: She felt upset when her parents did not let her join the trip (Cô ấy buồn khi cha mẹ không cho cô ấy tham gia chuyến đi). - **provide … with** /prəˈvaɪd … wɪð/ (phr): cung cấp cho ai cái gì (provide someone with something). Ví dụ: Living with roommates provides you with chances to share costs (Sống chung với bạn cùng phòng cho bạn cơ hội chia sẻ chi phí). - **take care of your safety and well-being**: lo cho sự an toàn và sức khỏe (thể chất, tinh thần) của bản thân. Ví dụ: When you live alone, you have to take care of your safety and well-being (Khi sống một mình, bạn phải tự lo cho sự an toàn và sức khỏe của bản thân). - **poverty** /ˈpɑvərti/ (n, B1): sự nghèo đói, cảnh nghèo. Ví dụ: Many families in remote villages still live in poverty (Nhiều gia đình ở các làng xa xôi vẫn sống trong cảnh nghèo đói). - **a cool thing to do**: việc gì đó ngầu. Ví dụ: Some teenagers think smoking is a cool thing to do (Một số thanh thiếu niên nghĩ hút thuốc là việc ngầu). - **cartoon** /kɑrˈtun/ (n, A2): phim hoạt hình. thể loại khác: film, movie – phim; game show – trò chơi truyền hình; talk show – chương trình trò chuyện; comedy – phim hài. Ví dụ: My little brother watches cartoons, while I prefer game shows and comedies (Em trai tôi xem phim hoạt hình, còn tôi thích trò chơi truyền hình và phim hài). - **enjoy the programme by myself**: xem chương trình một mình. đi kèm: avoid the noise from others – tránh tiếng ồn từ người khác. Ví dụ: I like to enjoy the programme by myself to avoid the noise from others (Tôi thích xem chương trình một mình để tránh tiếng ồn từ người khác). - **public place** /ˈpʌblɪk pleɪs/ (phr, A2): nơi công cộng. vd. restaurant, airport, school, public transport, cinema. Ví dụ: Smoking should be banned in public places such as airports and cinemas (Nên cấm hút thuốc ở nơi công cộng như sân bay và rạp chiếu phim). - **raise students' awareness of harmful effects** (phr, B2): nâng cao nhận thức của học sinh về tác hại. Ví dụ: Schools should raise students' awareness of the harmful effects of smoking (Trường học nên nâng cao nhận thức của học sinh về tác hại của thuốc lá). - **share ideas and discuss our opinions together** (phr, B1): chia sẻ ý tưởng và cùng nhau bàn luận ý kiến. Ví dụ: After the news, we often share ideas and discuss our opinions together (Sau bản tin, chúng tôi thường chia sẻ ý tưởng và cùng nhau bàn luận ý kiến của mình). - **innocent** /ˈɪnəsənt/ (adj, B1): ngây thơ. Ví dụ: Young children are innocent and believe almost everything adults tell them (Trẻ nhỏ ngây thơ và tin gần như mọi điều người lớn nói). - **play an important role in shaping** (phr, B2): đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành. Ví dụ: Parents play an important role in shaping their children's habits (Cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen của con cái). - **responsible** /riˈspɑnsəbəl/ (adj, B1): có trách nhiệm. Ví dụ: Doing housework at a young age makes children more responsible (Làm việc nhà từ nhỏ giúp trẻ có trách nhiệm hơn). ### Tiền bạc và mua sắm (38 mục) - **afford** /əˈfɔrd/ (v, B1): có đủ tiền để. Ví dụ: Many families cannot afford private schools (Nhiều gia đình không đủ tiền học trường tư). - **budget** /ˈbʌdʒɪt/ (n, B2): ngân sách. Ví dụ: I plan a weekly budget for food (Tôi lập ngân sách hằng tuần cho tiền ăn). - **discount** /ˈdɪskaʊnt/ (n, B1, v, B2): sự giảm giá (n); giảm giá (v). Ví dụ: Students get a discount on bus tickets (Học sinh được giảm giá vé xe buýt). - **receipt** /rɪˈsit/ (n, B1): biên lai, hóa đơn. Ví dụ: Keep the receipt if you want a refund (Giữ lại hóa đơn nếu bạn muốn được hoàn tiền). - **refund** /ˈrifʌnd (n); rɪˈfʌnd (v)/ (n, v, B2): tiền hoàn lại (n); hoàn tiền (v). Ví dụ: The shop gave me a refund (Cửa hàng đã hoàn tiền cho tôi). - **debt** /dɛt/ (n, B2): khoản nợ. Ví dụ: He is trying to pay off his debt (Anh ấy đang cố trả hết nợ). - **save up** /seɪv ʌp/ (phr): để dành tiền. Ví dụ: I am saving up for a new bicycle (Tôi đang để dành tiền để mua xe đạp mới). - **bargain** /ˈbɑrɡən/ (v, n, B2): trả giá (mặc cả) (v); món hời (n). Ví dụ: You can bargain at the night market (Bạn có thể trả giá ở chợ đêm). - **cashier** /kæˈʃɪr/ (n): thu ngân. Ví dụ: The cashier was very polite (Nhân viên thu ngân rất lịch sự). - **customer** /ˈkʌstəmər/ (n, A1): khách hàng. Ví dụ: The customer complained about the delay (Vị khách đã phàn nàn về sự chậm trễ). - **queue** /kju/ (n, B1): hàng người xếp chờ. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng line. Ví dụ: We stood in a long queue (Chúng tôi đã xếp hàng dài). - **bill** /bɪl/ (n, A1, v, B2): hóa đơn (n); gửi hóa đơn cho, tính phí (v). Ví dụ: The electricity bill was higher this month (Hóa đơn tiền điện tháng này cao hơn). - **pocket money** /ˈpɑkət ˈmʌni/ (phr): tiền tiêu vặt. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng allowance. Ví dụ: I get pocket money every Sunday (Tôi được cho tiền tiêu vặt mỗi Chủ nhật). - **cheap** /tʃip/ (adj, A1, adv, B1): rẻ. Ví dụ: Street food is cheap and tasty (Món ăn đường phố vừa rẻ vừa ngon). - **installment** /ɪnˈstɔlmənt/ (n): khoản trả góp. Ví dụ: She bought the phone in twelve installments (Cô ấy mua điện thoại trả góp mười hai lần). - **waste money** /weɪst ˈmʌni/ (phr): phung phí tiền. Ví dụ: Do not waste money on things you do not need (Đừng phung phí tiền vào những thứ bạn không cần). - **ATM** /ˌeɪtiˈɛm/ (n): máy rút tiền. Ví dụ: The ATM near the school is out of order (Máy rút tiền gần trường bị hư). - **affordable** /əˈfɔrdəbəl/ (adj, B2): giá phải chăng, vừa túi tiền. affordable housing nhà ở giá phải chăng; động từ afford đủ khả năng chi trả, can't afford không đủ tiền mua. Ví dụ: Many young workers are looking for affordable apartments close to public transportation (Nhiều người trẻ đi làm đang tìm căn hộ giá phải chăng gần phương tiện công cộng). - **convenience** /kənˈvinjəns/ (n, B2): sự tiện lợi, sự thuận tiện. for your convenience để thuận tiện cho quý khách; convenience store cửa hàng tiện lợi; tính từ convenient. Ví dụ: For your convenience, you can now pay at the counter by card or by phone (Để thuận tiện cho quý khách, giờ đây quý khách có thể thanh toán tại quầy bằng thẻ hoặc điện thoại). - **grand** /ɡrænd/ (adj, B2): lớn, hoành tráng, sang trọng. grand opening lễ khai trương; hay gặp trong tên khách sạn, nhà hát. Ví dụ: The new shopping mall will hold its grand opening this Saturday with music and free gifts (Trung tâm thương mại mới sẽ tổ chức lễ khai trương vào thứ Bảy này với âm nhạc và quà tặng miễn phí). - **guarantee** /ˌɡærənˈti/ (v, n, B2): bảo đảm, cam kết (v); sự bảo đảm, giấy bảo hành (n). guarantee that + mệnh đề; money-back guarantee cam kết hoàn tiền. Ví dụ: The shop guarantees that customers can return any item within seven days for a full refund (Cửa hàng cam kết khách có thể trả lại bất kỳ món hàng nào trong vòng bảy ngày và được hoàn tiền đầy đủ). - **sales** /seɪlz/ (n, B1): việc bán (hàng), doanh số. Ví dụ: The shop's sales increased sharply after the new advertisement (Doanh số của cửa hàng tăng mạnh sau quảng cáo mới). - **save money** /seɪv ˈmʌni/ (phr, A2): tiết kiệm tiền. Ví dụ: We take the bus instead of a taxi to save money (Chúng tôi đi xe buýt thay vì taxi để tiết kiệm tiền). - **buy** /baɪ/ (v, A1): mua. dạng: buy – bought – bought /bɑt/. Ví dụ: I have just bought a new jacket for the school trip (Tôi vừa mua một cái áo khoác mới cho chuyến đi của trường). - **earring** /ˈɪrɪŋ/ (n, A2): bông tai. thường dùng số nhiều: earrings. Ví dụ: My dad bought me a pair of silver earrings for my birthday (Cha mua cho tôi một đôi bông tai bạc nhân dịp sinh nhật). - **look** /lʊk/ (v, A1): nhìn, trông. cụm: it looks good on you = cái đó hợp với bạn. Ví dụ: That blue jacket looks good on you, so you should buy it (Cái áo khoác xanh đó hợp với bạn, bạn nên mua đi). - **present** /ˈprɛzənt/ (n, adj, A1): quà (= gift) (n); hiện tại (= current) (adj). Ví dụ: I'm looking for a birthday present for my best friend (Tôi đang tìm một món quà sinh nhật cho bạn thân). - **choose** /tʃuz/ (v, A1): chọn. cũng nói: select (trang trọng hơn). Ví dụ: Online shops have more products, so customers have more things to choose from (Cửa hàng trực tuyến có nhiều sản phẩm hơn nên khách hàng có nhiều thứ để chọn). - **cannot check before placing an order**: không kiểm tra được hàng trước khi đặt. cũng nói: cannot check before ordering. Ví dụ: Online buyers cannot check the goods before placing an order (Người mua trực tuyến không kiểm tra được hàng trước khi đặt hàng). - **plain** /pleɪn/ (adj, B2): trơn, không hoa văn. Ví dụ: Staff must wear a plain white shirt and black trousers at work (Nhân viên phải mặc áo sơ mi trắng trơn và quần tây đen khi làm việc). - **economical** /ˌɛkəˈnɑmɪkəl/ (adj, B2): tiết kiệm (ít tốn tiền). Ví dụ: Studying online is more economical because you don't have to pay for travel (Học trực tuyến tiết kiệm hơn vì bạn không phải trả tiền đi lại). - **out of fashion** /aʊt əv ˈfæʃən/ (phr, B1): lỗi thời, lỗi mốt. Ví dụ: Clothes are not always a good gift because they can quickly go out of fashion (Quần áo không phải lúc nào cũng là món quà tốt vì chúng có thể nhanh chóng lỗi mốt). - **avoid spending too much money on unnecessary things** (phr, B1): tránh tiêu quá nhiều tiền vào những thứ không cần thiết. Ví dụ: Living alone teaches you to avoid spending too much money on unnecessary things (Sống một mình dạy bạn tránh tiêu quá nhiều tiền vào những thứ không cần thiết). - **earn money** /ərn ˈmʌni/ (phr, A2): kiếm tiền. cũng nói: make money. Ví dụ: Many students take part-time jobs to earn money for their living costs (Nhiều sinh viên làm thêm để kiếm tiền trang trải chi phí sinh hoạt). - **manage money** /ˈmænədʒ ˈmʌni/ (phr): quản lý tiền. liên quan: manage bills (quản lý hóa đơn). Ví dụ: Living on your own teaches you how to manage money and pay bills on time (Sống tự lập dạy bạn cách quản lý tiền và trả hóa đơn đúng hạn). - **wealth** /wɛlθ/ (n, B2): sự giàu có. Ví dụ: Some people think wealth is not the best measure of success in life (Một số người cho rằng sự giàu có không phải thước đo tốt nhất cho thành công trong đời). - **a big fan of cosmetics** (phr, B1): rất mê mỹ phẩm. Ví dụ: My sister is a big fan of cosmetics, so I bought her a lipstick (Chị tôi rất mê mỹ phẩm nên tôi mua tặng chị một thỏi son). - **backpack** /ˈbækpæk/ (n, B1): ba lô, cặp đeo lưng. Ví dụ: I gave my brother a new backpack for his first day at university (Tôi tặng em trai một chiếc ba lô mới cho ngày đầu vào đại học). ### An toàn và tội phạm (21 mục) - **crime** /kraɪm/ (n, A2): tội phạm. Họ từ: criminal /ˈkrɪmənəl/ (n, A2, adj, B1) tên tội phạm (n); thuộc tội phạm (adj). Ví dụ: Crime is a serious problem in some areas (Tội phạm là vấn đề nghiêm trọng ở một số khu vực). - **steal** /stil/ (v, A2): trộm. Ví dụ: Someone stole my phone on the bus (Ai đó đã lấy trộm điện thoại của tôi trên xe buýt). - **robbery** /ˈrɑbəri/ (n, B2): vụ cướp. Ví dụ: There was a robbery at the shop last night (Đã xảy ra một vụ cướp ở cửa hàng tối qua). - **victim** /ˈvɪktəm/ (n, B1): nạn nhân. Ví dụ: The victim was not badly hurt (Nạn nhân không bị thương nặng). - **witness** /ˈwɪtnəs/ (n, v, B2): nhân chứng (n); chứng kiến (v). Ví dụ: A witness called the police (Một nhân chứng đã gọi cảnh sát). - **obey** /oʊˈbeɪ/ (v, B2): tuân theo. Ví dụ: Drivers must obey the speed limit (Tài xế phải tuân thủ giới hạn tốc độ). - **break the law** /breɪk ðə lɔ/ (phr): vi phạm pháp luật. Ví dụ: You may be fined if you break the law (Bạn có thể bị phạt nếu vi phạm pháp luật). - **safe** /seɪf/ (adj, A2): an toàn. Ví dụ: This street is safe in the daytime (Con đường này an toàn vào ban ngày). - **emergency** /ɪˈmərdʒənsi/ (n, B1): tình huống khẩn cấp. Ví dụ: In an emergency, call 113 for the police (Trong trường hợp khẩn cấp, hãy gọi 113 để gặp cảnh sát). - **first aid** /fərst eɪd/ (phr): sơ cứu. Ví dụ: Every office should have a first aid kit (Mỗi văn phòng nên có một hộp sơ cứu). - **helmet** /ˈhɛlmət/ (n, B2): nón bảo hiểm (mũ bảo hiểm). Ví dụ: Cyclists should wear a helmet (Người đi xe đạp nên đội nón bảo hiểm). - **seat belt** /sit bɛlt/ (phr): dây an toàn. Ví dụ: Fasten your seat belt before the car moves (Hãy thắt dây an toàn trước khi xe chạy). - **warn** /wɔrn/ (v, B1): cảnh báo. Ví dụ: Signs warn drivers about the sharp bend (Biển báo cảnh báo tài xế về khúc cua gấp). - **lock** /lɑk/ (v, n, A2): khóa (v); ổ khóa (n). Ví dụ: Remember to lock the door (Hãy nhớ khóa cửa). - **security camera** /sɪˈkjʊrəti ˈkæmərə/ (phr): camera an ninh. Ví dụ: A security camera recorded the incident (Một camera an ninh đã ghi lại sự việc). - **alarm** /əˈlɑrm/ (n, B1, v, B2): chuông báo động (n); báo động (v). Ví dụ: The alarm went off at midnight (Chuông báo động đã reo lúc nửa đêm). - **danger** /ˈdeɪndʒər/ (n, A2): sự nguy hiểm, mối nguy. in danger đang gặp nguy hiểm, the dangers of những mối nguy của; tính từ dangerous nguy hiểm. Ví dụ: The sign warns swimmers about the danger of strong waves near the rocks after heavy rain (Biển báo cảnh báo người bơi về nguy hiểm của sóng mạnh gần các tảng đá sau mưa lớn). - **investigate** /ɪnˈvɛstəɡeɪt/ (v, B1): điều tra, tìm hiểu kỹ. investigate a case điều tra một vụ việc; danh từ investigation cuộc điều tra. Ví dụ: The police are investigating a series of bike thefts near the university dormitory (Cảnh sát đang điều tra hàng loạt vụ trộm xe đạp gần ký túc xá trường đại học). - **safety** /ˈseɪfti/ (n, B1): sự an toàn. safety regulations quy định an toàn; for safety reasons vì lý do an toàn; tính từ safe an toàn. Ví dụ: For your safety, please keep your seat belt fastened until the bus comes to a complete stop (Vì sự an toàn của bạn, vui lòng thắt dây an toàn cho đến khi xe buýt dừng hẳn). - **accuse** /əˈkjuz/ (v, B2): buộc tội, cáo buộc. Cấu trúc accuse somebody of doing something buộc tội ai làm gì; danh từ accusation. Ví dụ: The shop owner accused the young man of stealing a phone, but the camera showed he was innocent (Chủ cửa hàng buộc tội chàng trai trẻ lấy cắp điện thoại, nhưng camera cho thấy anh ấy vô tội). - **shelter** /ˈʃɛltər/ (n, B2): nơi trú ẩn, chỗ ở tạm; trại cứu hộ. take shelter trú ẩn, animal shelter trại cứu hộ động vật. Ví dụ: During the storm, many families stayed in the school building, which was used as a shelter (Trong cơn bão, nhiều gia đình ở lại trong trường học, nơi được dùng làm chỗ trú ẩn). ### Văn hóa và lễ hội (23 mục) - **festival** /ˈfɛstəvəl/ (n, A1): lễ hội. Ví dụ: The festival attracts thousands of visitors (Lễ hội thu hút hàng nghìn du khách). - **traditional** /trəˈdɪʃənəl/ (adj, A2): truyền thống. Ví dụ: She wore a traditional dress (Cô ấy đã mặc một chiếc váy truyền thống). - **Lunar New Year** /ˈlunər nu jɪr/ (phr): Tết Nguyên đán. Ví dụ: Lunar New Year is the biggest holiday in Vietnam (Tết Nguyên đán là kỳ nghỉ lễ lớn nhất ở Việt Nam). - **Mid-Autumn Festival** /mɪd ˈɔtəm ˈfɛstəvəl/ (phr): Tết Trung thu. Ví dụ: Children carry lanterns at the Mid-Autumn Festival (Trẻ em rước đèn lồng vào dịp Tết Trung thu). - **heritage** /ˈhɛrətədʒ/ (n, C1): di sản. Ví dụ: Hoi An is a world heritage site (Hội An là một di sản thế giới). - **temple** /ˈtɛmpəl/ (n, B2): đền, chùa. Ví dụ: We visited an old temple in the morning (Chúng tôi đã thăm một ngôi đền cổ vào buổi sáng). - **museum** /mjuˈziəm/ (n, A1): bảo tàng. Ví dụ: The museum is free on Sundays (Bảo tàng miễn phí vào các ngày Chủ nhật). - **exhibition** /ˌɛksəˈbɪʃən/ (n, B1): triển lãm. Ví dụ: There is an art exhibition at the cultural center (Có một buổi triển lãm nghệ thuật ở trung tâm văn hóa). - **performance** /pərˈfɔrməns/ (n, B1): buổi biểu diễn; sự thể hiện, kết quả (làm việc, học tập). Ví dụ: The performance starts at seven (Buổi biểu diễn bắt đầu lúc bảy giờ). - **decorate** /ˈdɛkəreɪt/ (v, B2): trang trí. Ví dụ: We decorate the house before Tet (Chúng tôi trang trí nhà cửa trước Tết). - **fireworks** /ˈfaɪərwərks/ (n, B2): pháo hoa. Ví dụ: Fireworks lit up the sky at midnight (Pháo hoa đã thắp sáng bầu trời lúc nửa đêm). - **gift** /ɡɪft/ (n, A2): quà tặng. Ví dụ: I bought a small gift for my teacher (Tôi đã mua một món quà nhỏ cho giáo viên của tôi). - **ceremony** /ˈsɛrəmoʊni/ (n, B1): nghi lễ. Ví dụ: The ceremony lasted about one hour (Buổi lễ đã kéo dài khoảng một giờ). - **costume** /ˈkɑstum/ (n, B1): trang phục biểu diễn, hóa trang. Ví dụ: The dancers wore colorful costumes (Các vũ công đã mặc những bộ trang phục sặc sỡ). - **cultural** /ˈkʌltʃərəl/ (adj, B1): thuộc về văn hóa. Ví dụ: Food is an important part of cultural life (Ẩm thực là một phần quan trọng của đời sống văn hóa). - **lantern** /ˈlæntərn/ (n): đèn lồng. Ví dụ: Children make lanterns for the festival (Trẻ em làm đèn lồng cho lễ hội). - **ancient** /ˈeɪntʃənt/ (adj, A2): cổ, cổ xưa, thời cổ đại. ancient town phố cổ, ancient times thời cổ đại; khác old là cũ, già. Ví dụ: Many tourists visit the ancient town of Hoi An to walk along its quiet streets at night (Nhiều du khách đến phố cổ Hội An để dạo trên những con phố yên tĩnh vào ban đêm). - **symbol** /ˈsɪmbəl/ (n, A2): biểu tượng, ký hiệu. a symbol of peace, a symbol of luck biểu tượng của hòa bình, của may mắn; tính từ symbolic mang tính biểu tượng. Ví dụ: In Vietnam, peach blossoms are a symbol of spring and good luck during Tet (Ở Việt Nam, hoa đào là biểu tượng của mùa xuân và may mắn trong dịp Tết). - **historical** /hɪˈstɔrɪkəl/ (adj, B1): thuộc lịch sử, có tính lịch sử. historical background bối cảnh lịch sử, historical site di tích lịch sử; phân biệt historic có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử. Ví dụ: Students will visit several historical sites in Hue as part of their history course (Sinh viên sẽ tham quan một số di tích lịch sử ở Huế trong khuôn khổ môn lịch sử). - **civilization** /ˌsɪvələˈzeɪʃən/ (n, B2): nền văn minh. ancient civilization nền văn minh cổ đại, the decline of a civilization sự suy tàn của một nền văn minh; tính từ civilized văn minh. Ví dụ: The exhibition introduces visitors to the daily life of ancient civilizations through tools, pottery, and maps (Buổi triển lãm giới thiệu với khách tham quan đời sống hằng ngày của các nền văn minh cổ đại qua dụng cụ, đồ gốm và bản đồ). - **colorful** /ˈkʌlərfəl/ (adj, B2): nhiều màu sắc, sặc sỡ; sinh động. colorful lanterns đèn lồng nhiều màu; danh từ color màu sắc. Ví dụ: During the Mid-Autumn Festival, children carry colorful lanterns and walk around the neighborhood (Vào dịp Tết Trung thu, trẻ em cầm những chiếc đèn lồng nhiều màu sắc đi quanh khu phố). - **diversity** /dəˈvərsəti/ (n, B2): sự đa dạng. cultural diversity sự đa dạng văn hóa, biodiversity đa dạng sinh học; tính từ diverse. Ví dụ: The international food fair celebrates the cultural diversity of students from many different countries (Hội chợ ẩm thực quốc tế tôn vinh sự đa dạng văn hóa của sinh viên đến từ nhiều quốc gia khác nhau). - **gesture** /ˈdʒɛstʃər/ (n, B2): cử chỉ, điệu bộ; hành động thể hiện tình cảm, thiện chí. hand gesture cử chỉ tay; a kind gesture một cử chỉ tử tế. Ví dụ: Bringing a small gift when you visit someone's home is a polite gesture in many cultures (Mang theo một món quà nhỏ khi đến thăm nhà ai đó là cử chỉ lịch sự ở nhiều nền văn hóa). ### Thể thao (23 mục) - **athlete** /ˈæθlit/ (n, A2): vận động viên. Ví dụ: The athlete trains six days a week (Vận động viên đó tập luyện sáu ngày mỗi tuần). - **coach** /koʊtʃ/ (n, v, A2): huấn luyện viên (n); huấn luyện (v). Ví dụ: Our coach is strict but fair (Huấn luyện viên của chúng tôi nghiêm khắc nhưng công bằng). - **stadium** /ˈsteɪdiəm/ (n, B1): sân vận động. Ví dụ: The stadium was full last night (Sân vận động đã chật kín tối qua). - **spectator** /ˈspɛkteɪtər/ (n, B2): khán giả (xem thi đấu, sự kiện). Ví dụ: Spectators must not run onto the field (Khán giả không được chạy vào sân). - **referee** /ˌrɛfəˈri/ (n, B2): trọng tài. Ví dụ: The referee stopped the match (Trọng tài đã dừng trận đấu). - **competition** /ˌkɑmpəˈtɪʃən/ (n, A2): cuộc thi đấu. Ví dụ: She won the school competition (Cô ấy đã thắng cuộc thi ở trường). - **champion** /ˈtʃæmpiən/ (n, B1): nhà vô địch. Ví dụ: He became the national champion (Anh ấy đã trở thành nhà vô địch quốc gia). - **score** /skɔr/ (v, n, A2): ghi điểm (v); tỷ số (n). Ví dụ: The final score was two-one (Tỷ số chung cuộc là 2–1). - **defeat** /dɪˈfit/ (v, n, B2): đánh bại (v); sự thất bại (n). Ví dụ: Our team defeated the visitors (Đội của chúng tôi đã đánh bại đội khách). - **draw** /drɔ/ (n, A2, v, A1): trận hòa (n); vẽ, hòa (v). Ví dụ: The match ended in a draw (Trận đấu đã kết thúc với tỷ số hòa). - **fitness** /ˈfɪtnəs/ (n, B1): thể lực. Ví dụ: Swimming is good for fitness (Bơi lội tốt cho thể lực). - **warm up** /wɔrm ʌp/ (phr): khởi động. Ví dụ: Always warm up before you run (Luôn khởi động trước khi chạy). - **injured** /ˈɪndʒərd/ (adj, B1): bị thương. Ví dụ: He was injured in the second half (Anh ấy đã bị thương trong hiệp hai). - **team** /tim/ (n, A1): đội. Ví dụ: Our team practices on Friday (Đội của chúng tôi tập luyện vào thứ Sáu). - **support** /səˈpɔrt/ (v, n, A2): ủng hộ, hỗ trợ; cổ vũ (v); sự ủng hộ, sự hỗ trợ (n). Ví dụ: I support the local football team (Tôi cổ vũ cho đội bóng đá địa phương). - **sportsmanship** /ˈspɔrtsmənʃɪp/ (n, B1): tinh thần thể thao. Ví dụ: Good sportsmanship is more important than winning (Tinh thần thể thao tốt quan trọng hơn chiến thắng). - **train** /treɪn/ (n, A1, v, A2): xe lửa (tàu hỏa) (n); tập luyện (v). Ví dụ: They train in the park every morning (Họ tập luyện ở công viên mỗi sáng). - **lose** /luz/ (v, A1): thua; mất. Ví dụ: It is normal to lose sometimes (Thua đôi khi là chuyện bình thường). - **win** /wɪn/ (v, A1, n, B1): thắng (v); chiến thắng (n). Ví dụ: We want to win, but we must play fair (Chúng tôi muốn thắng nhưng phải chơi công bằng). - **match** /mætʃ/ (n, v, A1): trận đấu (n); phù hợp (v). Ví dụ: The match was canceled because of the rain (Trận đấu đã bị hủy vì trời mưa). - **equipment** /ɪˈkwɪpmənt/ (n, A2): thiết bị, dụng cụ. Danh từ không đếm được: a piece of equipment một món thiết bị; sports equipment dụng cụ thể thao. Ví dụ: Members can use all the gym equipment for free but must put it back after each session (Hội viên được dùng miễn phí mọi thiết bị của phòng tập nhưng phải cất lại sau mỗi buổi). - **marathon** /ˈmærəθɑn/ (n, B2): cuộc chạy marathon (cự ly 42,195 km). run a marathon chạy marathon; half marathon bán marathon. Ví dụ: Runners must collect their race numbers at the sports center one day before the city marathon (Vận động viên phải nhận số báo danh tại trung tâm thể thao một ngày trước giải marathon thành phố). - **membership** /ˈmɛmbərʃɪp/ (n, B2): tư cách hội viên, thẻ hội viên. gym membership thẻ hội viên phòng tập, membership fee phí hội viên. Ví dụ: A monthly gym membership costs 400,000 dong and includes two free sessions with a personal trainer (Thẻ hội viên phòng tập hằng tháng có giá 400.000 đồng và gồm hai buổi miễn phí với huấn luyện viên cá nhân). ### Nhà ở (34 mục) - **rent** /rɛnt/ (n, v, B1): tiền thuê (n); thuê (v). Ví dụ: The rent is higher near the city center (Tiền thuê nhà cao hơn ở gần trung tâm thành phố). - **landlord** /ˈlændlɔrd/ (n, C1): chủ nhà cho thuê. Ví dụ: The landlord repaired the broken window (Chủ nhà đã sửa cửa sổ bị hư). - **tenant** /ˈtɛnənt/ (n, C1): người thuê nhà. Ví dụ: Tenants must pay the rent on time (Người thuê nhà phải trả tiền thuê đúng hạn). - **flat** /flæt/ (n, A1): căn hộ. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng apartment. Miền Nam không tính tầng trệt khi đếm lầu, nên tầng ba gọi là lầu hai. Ví dụ: They live in a small flat on the third floor (Họ sống trong một căn hộ nhỏ ở tầng ba). - **apartment** /əˈpɑrtmənt/ (n, A1): căn hộ. Ví dụ: The apartment has two bedrooms (Căn hộ có hai phòng ngủ). - **mortgage** /ˈmɔrɡɪdʒ/ (n, B2): khoản vay mua nhà. Ví dụ: They pay the mortgage every month (Họ trả khoản vay mua nhà mỗi tháng). - **neighborhood** /ˈneɪbərhʊd/ (n, A1): khu phố. Ví dụ: This neighborhood is quiet and safe (Khu phố này yên tĩnh và an toàn). - **furniture** /ˈfərnɪtʃər/ (n, A2): đồ nội thất. Ví dụ: We bought new furniture for the living room (Chúng tôi đã mua đồ nội thất mới cho phòng khách). - **spacious** /ˈspeɪʃəs/ (adj, C1): rộng rãi. Ví dụ: The kitchen is bright and spacious (Nhà bếp sáng sủa và rộng rãi). - **cramped** /kræmpt/ (adj): chật chội. Ví dụ: The room is cramped for three people (Căn phòng quá chật cho ba người ở). - **suburb** /ˈsʌbərb/ (n, B2): ngoại ô. Ví dụ: Many families move to the suburbs (Nhiều gia đình chuyển đến vùng ngoại ô). - **city center** /ˈsɪti ˈsɛntər/ (phr): trung tâm thành phố. Ví dụ: Apartments in the city center are expensive (Căn hộ ở trung tâm thành phố thì mắc (đắt)). - **facilities** /fəˈsɪlətiz/ (n, B2): cơ sở vật chất, tiện nghi. Ví dụ: The building has good facilities (Tòa nhà có tiện nghi tốt). - **deposit** /dɪˈpɑzət/ (n, v, B2): tiền đặt cọc, khoản tiền gửi (n); đặt cọc, gửi (tiền) (v). Ví dụ: You must pay a deposit before you move in (Bạn phải đặt cọc trước khi dọn vào). - **repair** /rɪˈpɛr/ (v, A2, n, B1): sửa chữa (v); sự sửa chữa (n). Ví dụ: We need to repair the roof before the rainy season (Chúng tôi cần sửa mái nhà trước mùa mưa). - **move house** /muv haʊs/ (phr): chuyển nhà. Ví dụ: We will move house next month (Chúng tôi sẽ chuyển nhà vào tháng tới). - **household** /ˈhaʊshoʊld/ (n, B2): hộ gia đình. Ví dụ: A typical household here has four people (Một hộ gia đình điển hình ở đây có bốn người). - **shut** /ʃʌt/ (v, A2): đóng, đóng lại. Bất quy tắc shut - shut - shut; shut down đóng cửa hẳn, tắt máy. Ví dụ: Please shut all the windows before you leave the apartment because it may rain this afternoon (Hãy đóng hết cửa sổ trước khi ra khỏi căn hộ vì chiều nay có thể mưa). - **hunt** /hʌnt/ (v, B1): săn bắt; tìm kiếm, lùng tìm. hunt for something tìm kiếm cái gì, job hunting việc tìm việc, apartment hunting việc tìm thuê căn hộ; danh từ hunter thợ săn. Ví dụ: My sister spent two weeks hunting for a cheap apartment near her new office (Chị tôi mất hai tuần lùng tìm một căn hộ giá rẻ gần văn phòng mới). - **installation** /ˌɪnstəˈleɪʃən/ (n, B2): sự lắp đặt, sự cài đặt. installation cost chi phí lắp đặt; động từ install lắp đặt, cài đặt. Ví dụ: The price of the air conditioner includes free installation and a two-year warranty (Giá máy lạnh đã bao gồm lắp đặt miễn phí và bảo hành hai năm). - **resident** /ˈrɛzɪdənt/ (n, B2): cư dân, người dân sống ở một nơi. local residents người dân địa phương; danh từ residence nơi ở, tính từ residential thuộc khu dân cư. Ví dụ: All residents of the apartment building must register their motorbikes with the management office by Friday (Tất cả cư dân của tòa chung cư phải đăng ký xe máy với ban quản lý trước thứ Sáu). - **famous for** /ˈfeɪməs fɔr/ (phr, A2): nổi tiếng về. cũng nói: well-known for, known for. Ví dụ: My hometown is famous for its fresh seafood and quiet beaches (Quê tôi nổi tiếng về hải sản tươi và những bãi biển yên tĩnh). - **I was born and grew up in**: tôi sinh ra và lớn lên ở. Ví dụ: I was born and grew up in a small town near the river (Tôi sinh ra và lớn lên ở một thị trấn nhỏ gần sông). - **ladder** /ˈlædər/ (n, B2): cái thang. cụm: carry the ladder back = mang cái thang về. Ví dụ: Can you help me carry the ladder back to the garage? (Bạn giúp mình mang cái thang về nhà để xe được không?). - **I used to live in …** (phr): tôi đã từng sống ở … (used to + động từ nguyên mẫu: việc trong quá khứ, nay không còn). Ví dụ: I used to live in a small village, but now I live in the city (Tôi từng sống ở một ngôi làng nhỏ, nhưng giờ tôi sống ở thành phố). - **basket** /ˈbæskət/ (n, B2): rổ, giỏ (rổ đựng chén (bát) trong máy rửa chén). Ví dụ: Put the small cups and spoons in the top basket of the dishwasher (Hãy để các ly nhỏ và muỗng vào rổ phía trên của máy rửa chén). - **liquid** /ˈlɪkwəd/ (n, adj, B1): chất lỏng (n); dạng lỏng (adj). cũng gặp: powder (dạng bột). Ví dụ: You can use liquid or powder detergent in this washing machine (Bạn có thể dùng nước giặt hoặc bột giặt cho máy giặt này). - **programme** /ˈproʊɡræm/ (n, A1): chương trình, chế độ (của máy giặt, máy rửa chén). cũng viết: program. Ví dụ: Choose the quick programme if your clothes are only a little dirty (Chọn chế độ giặt nhanh nếu quần áo chỉ hơi dơ). - **closer to** /ˈkloʊsər tu/ (phr, A2): gần hơn với. Ví dụ: After graduation, I want to find a job closer to my parents (Sau khi tốt nghiệp, tôi muốn tìm việc ở gần cha mẹ hơn). - **downtown** /daʊnˈtaʊn/ (adv, n, A2): ở trung tâm thành phố (adv); trung tâm thành phố (n). cũng nói: city center. Ví dụ: Rent is very high downtown, so many small firms move to the suburbs (Giá thuê ở trung tâm thành phố rất cao nên nhiều công ty nhỏ chuyển ra ngoại ô). - **near** /nɪr/ (prep, A1): gần. liên quan: next to (kế bên). Ví dụ: My house is near the market, and the bakery is next to it (Nhà tôi gần chợ, còn tiệm bánh thì nằm kế bên chợ). - **living in big cities** /ˈlɪvɪŋ ɪn bɪɡ ˈsɪtiz/ (phr, A2): sống ở thành phố lớn. Ví dụ: Living in big cities offers more jobs but also more stress (Sống ở thành phố lớn mang lại nhiều việc làm hơn nhưng cũng nhiều áp lực hơn). - **remote area** /rɪˈmoʊt ˈɛriə/ (phr, B1): vùng hẻo lánh. Ví dụ: Children in remote areas often walk a long way to school (Trẻ em ở vùng hẻo lánh thường phải đi bộ một quãng xa để đến trường). - **peaceful childhood in the countryside** (phr, B1): tuổi thơ yên bình ở quê. Ví dụ: I had a peaceful childhood in the countryside with my grandparents (Tôi có một tuổi thơ yên bình ở quê cùng ông bà). ### Khoa học và tự nhiên (17 mục) - **bone** /boʊn/ (n, A2): xương. strong bones xương chắc khỏe, break a bone gãy xương. Ví dụ: Milk and green vegetables help children build strong bones and teeth as they grow (Sữa và rau xanh giúp trẻ có xương và răng chắc khỏe khi lớn lên). - **brain** /breɪn/ (n, A2): não, bộ não; trí óc. brain injury chấn thương não; brain surgery phẫu thuật não. Ví dụ: Getting enough sleep helps your brain remember new words better before an important exam (Ngủ đủ giấc giúp bộ não ghi nhớ từ mới tốt hơn trước một kỳ thi quan trọng). - **discovery** /dɪˈskʌvəri/ (n, A2): sự phát hiện, sự khám phá. make a discovery có một phát hiện; động từ discover phát hiện, khám phá. Ví dụ: The museum's new exhibition tells the story of the discovery of an old shipwreck near the coast (Triển lãm mới của bảo tàng kể câu chuyện về việc phát hiện một con tàu đắm cổ gần bờ biển). - **earth** /ərθ/ (n, A2): Trái Đất; mặt đất, đất. Khi chỉ hành tinh thường viết hoa: on Earth trên Trái Đất; the earth mặt đất. Ví dụ: Our club organizes a cleanup every month to help protect the Earth for future generations (Câu lạc bộ của chúng tôi tổ chức dọn rác mỗi tháng để góp phần bảo vệ Trái Đất cho các thế hệ sau). - **planet** /ˈplænət/ (n, A2): hành tinh. the planet thường chỉ Trái Đất trong bài về môi trường; protect the planet bảo vệ Trái Đất. Ví dụ: Small actions like saving water and recycling can help protect our planet for future generations (Những việc nhỏ như tiết kiệm nước và tái chế có thể góp phần bảo vệ hành tinh của chúng ta cho các thế hệ sau). - **researcher** /ˈrisərtʃər/ (n, A2): nhà nghiên cứu. research vừa là danh từ vừa là động từ: sự nghiên cứu, nghiên cứu; carry out research tiến hành nghiên cứu. Ví dụ: The researchers will interview fifty local farmers about how the dry season affects their crops (Các nhà nghiên cứu sẽ phỏng vấn năm mươi nông dân địa phương về việc mùa khô ảnh hưởng đến mùa màng của họ thế nào). - **wave** /weɪv/ (n, A2, v, B1): sóng, làn sóng (n); vẫy tay (v). heat wave đợt nắng nóng, wave goodbye vẫy tay chào tạm biệt. Ví dụ: Swimming is not allowed today because the waves are too high after last night's storm (Hôm nay không được bơi vì sóng quá cao sau cơn bão đêm qua). - **scientific** /ˌsaɪənˈtɪfɪk/ (adj, B1): thuộc khoa học, có tính khoa học. scientific research nghiên cứu khoa học; danh từ science khoa học, scientist nhà khoa học. Ví dụ: The club invites students to take part in simple scientific experiments every Saturday morning (Câu lạc bộ mời học sinh tham gia các thí nghiệm khoa học đơn giản vào mỗi sáng thứ Bảy). - **tiny** /ˈtaɪni/ (adj, B1): rất nhỏ, nhỏ xíu. Gần nghĩa very small; tiny animals động vật rất nhỏ. Ví dụ: Through the microscope, the students could see tiny living things moving in a drop of pond water (Qua kính hiển vi, học sinh có thể thấy những sinh vật rất nhỏ chuyển động trong một giọt nước ao). - **colony** /ˈkɑləni/ (n, B2): quần thể, đàn sinh vật; thuộc địa. a colony of ants đàn kiến; coral colonies quần thể san hô; động từ colonize chiếm làm thuộc địa. Ví dụ: Visitors to the island can watch a large colony of seabirds from a safe distance on the cliff (Du khách đến đảo có thể ngắm một đàn chim biển lớn từ khoảng cách an toàn trên vách đá). - **creature** /ˈkritʃər/ (n, B2): sinh vật, loài vật. sea creatures, marine creatures sinh vật biển; living creatures sinh vật sống. Ví dụ: Visitors to the aquarium can see many strange sea creatures from deep in the ocean (Khách tham quan thủy cung có thể ngắm nhiều sinh vật biển kỳ lạ sống sâu dưới đại dương). - **exploration** /ˌɛkspləˈreɪʃən/ (n, B2): sự thám hiểm, sự khám phá; sự tìm hiểu. space exploration thám hiểm không gian; động từ explore khám phá, tìm hiểu. Ví dụ: The museum has a new room about ocean exploration with real diving equipment from the past (Bảo tàng có một phòng mới về thám hiểm đại dương, trưng bày thiết bị lặn thật từ thời trước). - **formation** /fɔrˈmeɪʃən/ (n, B2): sự hình thành, sự tạo thành. the formation of sth sự hình thành của cái gì; động từ form hình thành. Ví dụ: Our tour guide explained the formation of the limestone caves in Ha Long Bay (Hướng dẫn viên của đoàn đã giải thích sự hình thành các hang động đá vôi ở vịnh Hạ Long). - **mineral** /ˈmɪnərəl/ (n, B2): khoáng chất, khoáng sản. mineral water nước khoáng; vitamins and minerals vitamin và khoáng chất. Ví dụ: Fresh fruit and vegetables give your body many important vitamins and minerals (Trái cây và rau tươi cung cấp cho cơ thể nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng). - **phenomenon** /fəˈnɑmənɑn/ (n, B2): hiện tượng. số nhiều phenomena; natural phenomenon hiện tượng tự nhiên. Ví dụ: Many tourists come to the beach in the evening to watch a rare natural phenomenon called glowing waves (Nhiều du khách đến bãi biển vào buổi tối để xem một hiện tượng tự nhiên hiếm gặp gọi là sóng phát sáng). - **stream** /strim/ (n, B2): con suối, dòng suối; dòng nước, dòng người, dòng xe. a stream of + danh từ một dòng, một loạt (a stream of visitors dòng du khách); động từ stream phát trực tuyến. Ví dụ: We had lunch next to a small stream with clear, cold water at the foot of the mountain (Chúng tôi ăn trưa cạnh một con suối nhỏ nước trong và lạnh dưới chân núi). - **tissue** /ˈtɪʃu/ (n, B2): mô của cơ thể, thực vật; khăn giấy. body tissue mô cơ thể; a box of tissues một hộp khăn giấy. Ví dụ: In today's biology lesson, we will look at plant tissue under a microscope (Trong tiết sinh học hôm nay, chúng ta sẽ quan sát mô thực vật dưới kính hiển vi). ### Từ dùng chung: động từ (35 mục) - **compete** /kəmˈpit/ (v, A2): cạnh tranh, thi đấu, tranh tài. compete with/against sb cạnh tranh với ai, compete for sth tranh giành cái gì; competing theories các giả thuyết trái ngược nhau. Ví dụ: Five teams from different universities will compete in the final round of the debate contest this Saturday (Năm đội đến từ các trường đại học khác nhau sẽ tranh tài ở vòng chung kết cuộc thi tranh biện thứ Bảy này). - **remove** /riˈmuv/ (v, A2): lấy ra, dời đi; loại bỏ, tháo ra. remove something from lấy hoặc bỏ cái gì khỏi; danh từ removal sự dọn bỏ. Ví dụ: Please remove all personal items from your locker before the end of the semester (Vui lòng lấy hết đồ cá nhân ra khỏi tủ khóa trước khi kết thúc học kỳ). - **respond** /rɪˈspɑnd/ (v, A2): trả lời, phản hồi; phản ứng, ứng phó. respond to sb/sth trả lời ai, đáp lại cái gì; respond to an emergency ứng phó tình huống khẩn cấp; danh từ response. Ví dụ: Please respond to this email by Friday to confirm whether you can attend the meeting (Vui lòng trả lời email này trước thứ Sáu để xác nhận bạn có thể dự cuộc họp hay không). - **tie** /taɪ/ (v, n, A2): cột (buộc), gắn liền (v); cà vạt, mối quan hệ (n). be tied to gắn liền với; black-tie event sự kiện yêu cầu trang phục dạ hội trang trọng. Ví dụ: Many traditional festivals in Vietnam are closely tied to the rice growing season (Nhiều lễ hội truyền thống ở Việt Nam gắn liền với mùa vụ trồng lúa). - **appreciate** /əˈpriʃieɪt/ (v, B1): cảm kích, biết ơn; đánh giá cao, trân trọng. I would appreciate it if you could... tôi rất mong bạn có thể...; danh từ appreciation. Ví dụ: We really appreciate your help with the charity event and hope to see you again next year (Chúng tôi thật sự cảm kích sự giúp đỡ của bạn trong sự kiện từ thiện và mong gặp lại bạn vào năm sau). - **commit** /kəˈmɪt/ (v, B1): cam kết, dành hết tâm sức; phạm tội, phạm lỗi. commit to something/doing something cam kết làm gì; commit a crime phạm tội; danh từ commitment. Ví dụ: Volunteers must commit to working at least four hours every weekend during the summer program (Tình nguyện viên phải cam kết làm ít nhất bốn tiếng mỗi cuối tuần trong chương trình hè). - **gather** /ˈɡæðər/ (v, B1): thu thập, hái lượm; tụ họp, tập hợp. gather information, gather data thu thập thông tin, dữ liệu; danh từ gathering buổi họp mặt. Ví dụ: Families often gather at their grandparents' house to share a big meal during Tet (Các gia đình thường tụ họp ở nhà ông bà để cùng ăn bữa cơm lớn dịp Tết). - **highlight** /ˈhaɪlaɪt/ (v, n, B1): làm nổi bật, nêu bật (v); điểm nổi bật, phần hay nhất (n). Dạng câu hỏi The writer mentions X to highlight... Tác giả nhắc đến X để làm nổi bật...; highlights of the trip những điểm nổi bật của chuyến đi. Ví dụ: The report highlights the main problems students face when they move to a big city to study (Bản báo cáo nêu bật những vấn đề chính sinh viên gặp phải khi chuyển lên thành phố lớn để học). - **ignore** /ɪɡˈnɔr/ (v, B1): phớt lờ, làm ngơ, bỏ qua. cannot be ignored không thể bỏ qua; dễ nhầm ignorant thiếu hiểu biết. Ví dụ: If you receive a message asking for your bank password, ignore it and report it to the bank (Nếu bạn nhận được tin nhắn đòi mật khẩu ngân hàng, hãy phớt lờ nó và báo cho ngân hàng). - **roll** /roʊl/ (v, n, B1): lăn, cuộn, cuốn (v); cuộn, món cuốn, bánh mì tròn nhỏ (n). spring roll chả giò (nem rán), fresh spring roll gỏi cuốn; rolling hills đồi thoai thoải nhấp nhô. Ví dụ: Our cooking class will show you how to roll fresh spring rolls with shrimp and herbs (Lớp nấu ăn của chúng tôi sẽ chỉ bạn cách cuốn gỏi cuốn với tôm và rau thơm). - **adapt** /əˈdæpt/ (v, B2): thích nghi, thích ứng; điều chỉnh. adapt to sth thích nghi với cái gì; dễ nhầm với adopt là nhận nuôi, áp dụng. Ví dụ: Many first-year students need a few months to adapt to university life in a big city (Nhiều sinh viên năm nhất cần vài tháng để thích nghi với cuộc sống đại học ở thành phố lớn). - **adopt** /əˈdɑpt/ (v, B2): áp dụng, chấp nhận cách làm hoặc quan điểm; nhận nuôi. adopt a policy/approach áp dụng chính sách, cách tiếp cận; adopt a child nhận con nuôi; danh từ adoption. Ví dụ: Many offices have adopted a paperless system to save time and reduce waste (Nhiều văn phòng đã áp dụng hệ thống không dùng giấy để tiết kiệm thời gian và giảm rác thải). - **arise** /əˈraɪz/ (v, B2): nảy sinh, xuất hiện. problems arise vấn đề nảy sinh; dạng động từ arise, arose, arisen. Ví dụ: If any problems arise during the course, please contact the program assistant by email (Nếu có vấn đề gì nảy sinh trong khóa học, vui lòng liên hệ trợ lý chương trình qua email). - **clarify** /ˈklærəfaɪ/ (v, B2): làm rõ, giải thích rõ. clarify a point làm rõ một ý; danh từ clarification sự làm rõ. Ví dụ: If any part of the assignment is unclear, ask the teacher to clarify it before Friday (Nếu phần nào của bài tập chưa rõ, hãy nhờ giáo viên giải thích rõ trước thứ Sáu). - **collapse** /kəˈlæps/ (v, n, B2): sụp đổ, đổ sập, ngã quỵ (v); sự sụp đổ (n). economic collapse sự sụp đổ kinh tế; collapse from tiredness ngã quỵ vì kiệt sức. Ví dụ: Several old houses collapsed after the heavy storm, but luckily no one was hurt (Một số ngôi nhà cũ bị sập sau cơn bão lớn, nhưng may mắn không ai bị thương). - **contribute** /kənˈtrɪbjut/ (v, B2): đóng góp, góp phần. contribute to sth góp phần vào điều gì; danh từ contribution sự đóng góp. Ví dụ: Volunteers who contribute to the clean-up campaign will receive a certificate from the youth union (Tình nguyện viên đóng góp cho chiến dịch dọn dẹp sẽ nhận giấy chứng nhận của đoàn thanh niên). - **decline** /dɪˈklaɪn/ (v, n, B2): giảm, suy giảm, từ chối (v); sự suy giảm, sự sa sút (n). a decline in something sự giảm sút của cái gì; decline an invitation từ chối lời mời. Ví dụ: The number of visitors to the old market has declined since the new shopping mall opened (Số khách đến khu chợ cũ đã giảm kể từ khi trung tâm mua sắm mới khai trương). - **eliminate** /ɪˈlɪməneɪt/ (v, B2): loại bỏ, loại trừ. eliminate the need for khiến không còn cần đến; be eliminated bị loại khỏi cuộc thi. Ví dụ: Online forms eliminate the need to wait in long lines at the registration office (Mẫu đơn trực tuyến giúp khỏi phải xếp hàng dài chờ ở phòng đăng ký). - **emerge** /ɪˈmərdʒ/ (v, B2): xuất hiện, nổi lên, nảy sinh. emerge from sth xuất hiện từ đâu; danh từ emergence sự xuất hiện; phân biệt emergency tình huống khẩn cấp. Ví dụ: Several new problems emerged after the city opened the new market, especially traffic and waste (Nhiều vấn đề mới đã nảy sinh sau khi thành phố mở chợ mới, đặc biệt là giao thông và rác thải). - **emphasize** /ˈɛmfəsaɪz/ (v, B2): nhấn mạnh. Dạng câu hỏi What does the speaker emphasize about...? Người nói nhấn mạnh điều gì về...; danh từ emphasis, put emphasis on nhấn mạnh vào. Ví dụ: In his speech, the principal emphasized the importance of reading books every day (Trong bài phát biểu, thầy hiệu trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đọc sách mỗi ngày). - **engage** /ɛnˈɡeɪdʒ/ (v, B2): thu hút, lôi cuốn; tham gia. engage in tham gia vào, engage in talks tham gia đàm phán; danh từ engagement sự tham gia, lễ đính hôn. Ví dụ: Short group games are a simple way to engage students at the start of a lesson (Các trò chơi nhóm ngắn là cách đơn giản để thu hút học sinh khi bắt đầu buổi học). - **enhance** /ɛnˈhæns/ (v, B2): nâng cao, tăng cường, cải thiện. enhance creativity nâng cao khả năng sáng tạo; danh từ enhancement. Ví dụ: The company offers free training courses to enhance the communication skills of its staff (Công ty mở các khóa đào tạo miễn phí để nâng cao kỹ năng giao tiếp cho nhân viên). - **ensure** /ɪnˈʃʊr/ (v, B2): bảo đảm. ensure that + mệnh đề; ensure safety bảo đảm an toàn; dễ nhầm với insure là mua bảo hiểm. Ví dụ: The school has installed more cameras to ensure the safety of students in the parking area (Nhà trường đã lắp thêm camera để bảo đảm an toàn cho học sinh ở khu vực để xe). - **evolve** /ɪˈvɑlv/ (v, B2): tiến hóa; phát triển dần. evolve into something phát triển thành; danh từ evolution sự tiến hóa. Ví dụ: The small online shop slowly evolved into a popular brand with three stores in the city (Cửa hàng trực tuyến nhỏ dần phát triển thành một thương hiệu được yêu thích với ba cửa hàng trong thành phố). - **exclude** /ɪksˈklud/ (v, B2): loại trừ, không tính đến; gạt ra ngoài. feel excluded cảm thấy bị cho ra rìa; trái nghĩa include bao gồm. Ví dụ: The price of the tour excludes lunch, so please bring some money for food (Giá tour không bao gồm bữa trưa, vì vậy vui lòng mang theo ít tiền để ăn uống). - **hesitate** /ˈhɛzəteɪt/ (v, B2): do dự, ngần ngại. Don't hesitate to + V đừng ngần ngại làm gì, hay dùng cuối email; danh từ hesitation sự do dự. Ví dụ: If you have any questions about the course, please do not hesitate to contact me by email (Nếu có câu hỏi gì về khóa học, xin đừng ngần ngại liên hệ với tôi qua email). - **illustrate** /ˈɪləstreɪt/ (v, B2): minh họa, làm rõ bằng ví dụ. illustrate a point minh họa cho một luận điểm; danh từ illustration hình minh họa, ví dụ minh họa. Ví dụ: In your essay, use one or two personal examples to illustrate your main ideas (Trong bài luận, hãy dùng một hoặc hai ví dụ của bản thân để minh họa cho các ý chính). - **imply** /ɪmˈplaɪ/ (v, B2): ngụ ý, hàm ý. Hay gặp trong câu hỏi đọc, nghe: What does the speaker imply? Người nói ngụ ý gì?; danh từ implication hàm ý. Ví dụ: By asking whether I had checked the figures, my manager implied that the report contained mistakes (Khi hỏi tôi đã kiểm tra số liệu chưa, quản lý ngụ ý rằng bản báo cáo có lỗi). - **inspire** /ɪnˈspaɪər/ (v, B2): truyền cảm hứng, khích lệ. inspire sb to do sth truyền cảm hứng cho ai làm gì; be inspired by lấy cảm hứng từ; tính từ inspiring, danh từ inspiration. Ví dụ: Her story of learning English on her own inspired many students to keep studying every day (Câu chuyện tự học tiếng Anh của cô ấy đã truyền cảm hứng cho nhiều học sinh kiên trì học mỗi ngày). - **pose** /poʊz/ (v, B2): gây ra vấn đề, nguy cơ; đặt câu hỏi; tạo dáng. pose a risk, pose a challenge gây ra rủi ro, đặt ra thách thức; pose for a photo tạo dáng chụp ảnh. Ví dụ: Plastic waste on beaches poses a serious risk to sea birds and fish in the area (Rác thải nhựa trên bãi biển gây nguy hiểm nghiêm trọng cho chim biển và cá trong khu vực). - **prompt** /prɑmpt/ (v, B2): thúc đẩy, khiến, gây ra. prompt somebody to do something khiến ai làm gì; prompt calls for something dẫn đến lời kêu gọi điều gì. Ví dụ: The long lines at the canteen prompted the school to open a second serving counter (Những hàng dài ở căng tin đã khiến nhà trường mở thêm một quầy phục vụ thứ hai). - **resolve** /riˈzɑlv/ (v, B2): giải quyết. resolve a problem, resolve a conflict giải quyết vấn đề, xung đột; đồng nghĩa solve; danh từ resolution. Ví dụ: The IT team resolved the network problem within an hour, so classes continued as planned (Đội kỹ thuật đã giải quyết sự cố mạng trong vòng một giờ, nên các lớp học vẫn diễn ra như kế hoạch). - **secure** /sɪˈkjʊr/ (v, adj, B2): giành được, có được, giữ chắc (v); an toàn, ổn định, chắc chắn (adj). secure a seat/job giành được chỗ ngồi, việc làm; a secure income thu nhập ổn định; danh từ security. Ví dụ: Register early to secure a place on the free English speaking course this summer (Hãy đăng ký sớm để giữ được một chỗ trong khóa luyện nói tiếng Anh miễn phí hè này). - **struggle** /ˈstrʌɡəl/ (v, n, B2): đấu tranh, vật lộn, chật vật (v); cuộc đấu tranh, sự vật lộn (n). struggle to + V chật vật để làm gì; power struggle cuộc tranh giành quyền lực. Ví dụ: Many new students struggle to manage their time between classes and part-time jobs (Nhiều tân sinh viên chật vật cân đối thời gian giữa giờ học và việc làm thêm). - **vary** /ˈvɛri/ (v, B2): khác nhau, thay đổi. vary depending on thay đổi tùy theo; vary from A to B thay đổi từ A đến B; tính từ various đa dạng, danh từ variety. Ví dụ: Ticket prices vary depending on the day of the week and the time of the show (Giá vé thay đổi tùy theo ngày trong tuần và giờ chiếu). ### Từ dùng chung: danh từ (47 mục) - **alternative** /ɔlˈtərnətɪv/ (n, A2, adj, B1): sự lựa chọn khác, phương án thay thế (n); khác, thay thế (adj). an alternative to sth một lựa chọn thay cho cái gì; trạng từ alternatively hoặc là, nếu không thì. Ví dụ: If the bus is too crowded, cycling to school is a cheap and healthy alternative (Nếu xe buýt quá đông, đạp xe đến trường là một lựa chọn khác vừa rẻ vừa tốt cho sức khỏe). - **appearance** /əˈpɪrəns/ (n, A2): vẻ ngoài, ngoại hình; sự xuất hiện. physical appearance ngoại hình; động từ appear xuất hiện, có vẻ. Ví dụ: Many young people worry too much about their appearance and spend a lot of money on clothes (Nhiều bạn trẻ quá lo lắng về vẻ ngoài và tốn nhiều tiền cho quần áo). - **background** /ˈbækɡraʊnd/ (n, A2): bối cảnh, nền; lý lịch, xuất thân. historical background bối cảnh lịch sử, background check kiểm tra lý lịch; in the background ở phía sau. Ví dụ: Applicants should describe their educational background and work experience in the online form (Người nộp đơn nên mô tả quá trình học tập và kinh nghiệm làm việc trong mẫu đơn trực tuyến). - **context** /ˈkɑntɛkst/ (n, A2): ngữ cảnh, bối cảnh. in this context trong bối cảnh này; guess the meaning from context đoán nghĩa qua ngữ cảnh. Ví dụ: If you do not know a word, try to guess its meaning from the context of the sentence (Nếu không biết một từ, hãy thử đoán nghĩa của nó qua ngữ cảnh của câu). - **expert** /ˈɛkspərt/ (n, A2): chuyên gia. experts argue that các chuyên gia cho rằng, experts warn that các chuyên gia cảnh báo; an expert in chuyên gia về. Ví dụ: Many health experts advise office workers to stand up and stretch every hour (Nhiều chuyên gia sức khỏe khuyên nhân viên văn phòng đứng dậy vươn vai mỗi giờ). - **explanation** /ˌɛkspləˈneɪʃən/ (n, A2): lời giải thích, sự giải thích. give an explanation for something đưa ra lời giải thích cho việc gì; động từ explain giải thích. Ví dụ: The teacher gave a clear explanation of the grammar rule before we started the exercise (Giáo viên đã giải thích rõ ràng quy tắc ngữ pháp trước khi chúng tôi bắt đầu làm bài tập). - **expression** /ɪkˈsprɛʃən/ (n, A2): sự diễn đạt, cách thể hiện; nét mặt; cụm từ, thành ngữ. expression of ideas cách diễn đạt ý; facial expression nét mặt; động từ express bày tỏ. Ví dụ: Reading English books every day can help you improve your expression in the writing test (Đọc sách tiếng Anh mỗi ngày có thể giúp bạn cải thiện cách diễn đạt trong bài thi viết). - **manner** /ˈmænər/ (n, A2): cách, kiểu; thái độ. in a friendly manner một cách thân thiện; số nhiều manners phép lịch sự, good manners lễ phép. Ví dụ: The receptionist answered all our questions in a friendly and patient manner (Nhân viên lễ tân trả lời mọi câu hỏi của chúng tôi một cách thân thiện và kiên nhẫn). - **quantity** /ˈkwɑntəti/ (n, A2): số lượng, lượng. in large quantities với số lượng lớn; phân biệt quantity số lượng và quality chất lượng. Ví dụ: The shop gives a discount when customers buy paper and pens in large quantities (Cửa hàng giảm giá khi khách mua giấy và bút với số lượng lớn). - **request** /rɪˈkwɛst/ (n, A2, v, B1): lời yêu cầu, lời đề nghị (n); yêu cầu, đề nghị (v). make a request đưa ra yêu cầu; special request yêu cầu đặc biệt. Ví dụ: Guests with special requests, such as an extra bed, should contact the reception desk in advance (Khách có yêu cầu đặc biệt, chẳng hạn như thêm giường, nên liên hệ quầy lễ tân trước). - **speaker** /ˈspikər/ (n, A2): người nói, diễn giả; loa. guest speaker diễn giả khách mời; native speaker người bản ngữ. Ví dụ: The guest speaker at tomorrow's seminar will share tips on finding a part-time job (Diễn giả khách mời tại buổi hội thảo ngày mai sẽ chia sẻ mẹo tìm việc làm bán thời gian). - **suit** /sut/ (n, A2, v, B1): bộ com-lê, bộ vest (n); hợp với, phù hợp với (v). suit your needs phù hợp với nhu cầu của bạn, this color suits you màu này hợp với bạn; tính từ suitable phù hợp. Ví dụ: The center offers morning and evening classes, so you can choose a time that suits your schedule (Trung tâm có lớp buổi sáng và buổi tối, nên bạn có thể chọn giờ phù hợp với lịch của mình). - **tip** /tɪp/ (n, A2, v, B1): mẹo, lời khuyên, tiền boa; đầu, chóp (n); cho tiền boa (v). tips for + danh từ/V-ing mẹo để làm gì; give sb a tip cho ai lời khuyên hoặc tiền boa. Ví dụ: Here are some useful tips for saving money when you shop online during big sales (Sau đây là một số mẹo hữu ích để tiết kiệm tiền khi mua sắm trực tuyến trong các đợt giảm giá lớn). - **tool** /tul/ (n, A2): dụng cụ, công cụ. a useful tool for learning công cụ hữu ích cho việc học; a social tool công cụ giao tiếp xã hội. Ví dụ: Online dictionaries are a useful tool for students who want to check the meaning of new words (Từ điển trực tuyến là công cụ hữu ích cho sinh viên muốn tra nghĩa từ mới). - **attitude** /ˈætətud/ (n, B1): thái độ, quan điểm. attitude toward sth thái độ đối với cái gì, positive attitude thái độ tích cực. Ví dụ: Many employers value a positive attitude toward learning as much as work experience (Nhiều nhà tuyển dụng coi trọng thái độ tích cực đối với việc học không kém kinh nghiệm làm việc). - **collection** /kəˈlɛkʃən/ (n, B1): việc thu thập, thu gom; bộ sưu tập. data collection việc thu thập dữ liệu, garbage collection việc thu gom rác; động từ collect. Ví dụ: Garbage collection in our neighborhood will move to Tuesday and Friday mornings starting next week (Việc thu gom rác ở khu phố chúng ta sẽ chuyển sang sáng thứ Ba và thứ Sáu từ tuần sau). - **consequence** /ˈkɑnsəkwəns/ (n, B1): hậu quả, kết quả. serious consequences hậu quả nghiêm trọng, as a consequence do đó; trạng từ consequently. Ví dụ: Skipping breakfast every day can have serious consequences for your health and concentration at school (Bỏ bữa sáng mỗi ngày có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe và khả năng tập trung ở trường). - **difficulty** /ˈdɪfəkəlti/ (n, B1): sự khó khăn, điều khó khăn. have difficulty doing sth hoặc have difficulty in doing sth gặp khó khăn khi làm gì; tính từ difficult khó. Ví dụ: Many first-year students have difficulty managing their time between classes and part-time jobs (Nhiều sinh viên năm nhất gặp khó khăn trong việc sắp xếp thời gian giữa giờ học và việc làm thêm). - **strength** /strɛŋθ/ (n, B1): điểm mạnh; sức mạnh, sức lực. strengths and weaknesses điểm mạnh và điểm yếu; tính từ strong, động từ strengthen tăng cường. Ví dụ: In the interview, she talked about her strengths, such as teamwork and good time management (Trong buổi phỏng vấn, cô ấy nói về điểm mạnh của mình như làm việc nhóm và quản lý thời gian tốt). - **supporter** /səˈpɔrtər/ (n, B1): người ủng hộ; cổ động viên. supporters of an idea những người ủng hộ một ý kiến; football supporters cổ động viên bóng đá; động từ support. Ví dụ: Supporters of the new rule say it will make the streets safer for children (Những người ủng hộ quy định mới cho rằng nó sẽ giúp đường phố an toàn hơn cho trẻ em). - **trend** /trɛnd/ (n, B1): xu hướng. a growing trend xu hướng ngày càng tăng, follow the latest trends chạy theo xu hướng mới nhất; tính từ trendy hợp mốt. Ví dụ: Working from a coffee shop has become a popular trend among young freelancers in the city (Làm việc ở quán cà phê đã trở thành xu hướng phổ biến của người làm tự do trẻ trong thành phố). - **assistance** /əˈsɪstəns/ (n, B2): sự giúp đỡ, sự hỗ trợ. financial assistance hỗ trợ tài chính, further assistance hỗ trợ thêm; trang trọng hơn help. Ví dụ: If you need any assistance with your application, please contact the student office (Nếu bạn cần hỗ trợ về hồ sơ, vui lòng liên hệ phòng công tác sinh viên). - **characteristic** /ˌkærəktəˈrɪstɪk/ (n, adj, B2): đặc điểm, nét đặc trưng (n); đặc trưng, tiêu biểu (adj). a defining characteristic đặc điểm nổi bật nhất; characteristic of sth đặc trưng của cái gì. Ví dụ: Friendly people and delicious street food are the main characteristics of this coastal city (Người dân thân thiện và đồ ăn đường phố ngon là những đặc điểm chính của thành phố biển này). - **consideration** /kənˌsɪdəˈreɪʃən/ (n, B2): sự cân nhắc, sự xem xét; điều cần cân nhắc. careful consideration sự cân nhắc kỹ; take sth into consideration xem xét điều gì; động từ consider. Ví dụ: Cost is an important consideration when students choose a place to rent near the university (Chi phí là điều quan trọng cần cân nhắc khi sinh viên chọn chỗ thuê gần trường đại học). - **contest** /ˈkɑntɛst (n); kənˈtɛst (v)/ (n, v, B2): cuộc thi (n); tranh chấp, tranh giành, phản đối (v). a contested region vùng bị tranh chấp; enter a contest tham gia cuộc thi. Ví dụ: The English club is organizing a speaking contest, and the winner will receive a free course (Câu lạc bộ tiếng Anh đang tổ chức một cuộc thi nói, người thắng sẽ nhận được một khóa học miễn phí). - **core** /kɔr/ (n, adj, B2): lõi, phần cốt lõi (n); cốt lõi, chủ yếu (adj). core value giá trị cốt lõi; core subjects các môn học chính. Ví dụ: Math, literature and English are the core subjects that every student must take this year (Toán, ngữ văn và tiếng Anh là các môn học chính mà mọi học sinh phải học năm nay). - **desire** /dɪˈzaɪər/ (n, v, B2): mong muốn, khao khát. desire to do sth mong muốn làm gì; a strong desire for sth niềm khao khát điều gì; động từ desire trang trọng, ít dùng hơn want. Ví dụ: Her desire to study abroad pushed her to practice English every evening after work (Mong muốn đi du học thôi thúc cô ấy luyện tiếng Anh mỗi tối sau giờ làm). - **disagreement** /ˌdɪsəˈɡrimənt/ (n, B2): sự bất đồng, mâu thuẫn. disagreement over/about something bất đồng về việc gì; động từ disagree, trái nghĩa agreement. Ví dụ: There was some disagreement among team members about the date of the final presentation (Các thành viên trong nhóm có chút bất đồng về ngày thuyết trình cuối kỳ). - **implication** /ˌɪmpləˈkeɪʃən/ (n, B2): hệ quả, tác động có thể xảy ra; hàm ý. have implications for sth có tác động đến cái gì; động từ imply ngụ ý. Ví dụ: The new working hours will have important implications for staff who take their children to school (Giờ làm việc mới sẽ có tác động lớn đến những nhân viên phải đưa con đi học). - **monitor** /ˈmɑnətər/ (n, v, B2): màn hình, thiết bị theo dõi (n); theo dõi, giám sát (v). monitor progress/performance theo dõi tiến độ, kết quả làm việc; monitor screen time theo dõi thời gian dùng thiết bị. Ví dụ: Teachers use an online system to monitor students' progress and contact parents when needed (Giáo viên dùng hệ thống trực tuyến để theo dõi tiến độ học của học sinh và liên hệ phụ huynh khi cần). - **obstacle** /ˈɑbstəkəl/ (n, B2): trở ngại, chướng ngại. overcome an obstacle vượt qua trở ngại; an obstacle to sth trở ngại cho điều gì. Ví dụ: For many students, the high cost of living is the biggest obstacle to studying in a big city (Với nhiều sinh viên, chi phí sinh hoạt cao là trở ngại lớn nhất khi học ở thành phố lớn). - **origin** /ˈɔrədʒən/ (n, B2): nguồn gốc, xuất xứ. the origin of life nguồn gốc sự sống, country of origin nước xuất xứ; tính từ original ban đầu, nguyên bản. Ví dụ: The museum guide explained the origin of the old bridge and its name (Hướng dẫn viên bảo tàng giải thích nguồn gốc của cây cầu cổ và tên gọi của nó). - **outcome** /ˈaʊtkəm/ (n, B2): kết quả, kết cục. the outcome of something kết quả của việc gì; gần nghĩa result. Ví dụ: Whatever the outcome of the interview, you will learn something useful from the experience (Dù kết quả buổi phỏng vấn ra sao, bạn cũng sẽ học được điều hữu ích từ trải nghiệm này). - **pace** /peɪs/ (n, B2): nhịp độ, tốc độ. pace of life nhịp sống; at your own pace theo tốc độ của riêng mình. Ví dụ: Online courses let learners study at their own pace after work or on weekends (Các khóa học trực tuyến cho phép người học học theo tốc độ riêng sau giờ làm hoặc vào cuối tuần). - **patience** /ˈpeɪʃəns/ (n, B2): sự kiên nhẫn. require patience đòi hỏi sự kiên nhẫn, lose patience mất kiên nhẫn; tính từ patient kiên nhẫn, danh từ patient bệnh nhân. Ví dụ: Learning to play the guitar takes time and patience, so practice a little every day (Học đàn ghi-ta cần thời gian và sự kiên nhẫn, vì vậy hãy luyện tập một chút mỗi ngày). - **perspective** /pərˈspɛktɪv/ (n, B2): góc nhìn, quan điểm, cách nhìn nhận. from my perspective theo góc nhìn của tôi; gần nghĩa point of view. Ví dụ: Living abroad for a year gave me a new perspective on my own culture (Sống ở nước ngoài một năm cho tôi một góc nhìn mới về văn hóa của chính mình). - **preference** /ˈprɛfərəns/ (n, B2): sở thích, sự ưu tiên lựa chọn. preference for sth thích điều gì hơn; động từ prefer thích hơn. Ví dụ: Please let us know your seating preference when you book tickets for the concert (Vui lòng cho chúng tôi biết bạn muốn chọn chỗ ngồi nào khi đặt vé buổi hòa nhạc). - **presence** /ˈprɛzəns/ (n, B2): sự hiện diện, sự có mặt. in the presence of sb khi có mặt ai; trái nghĩa absence; tính từ present có mặt. Ví dụ: The presence of security guards at the entrance makes visitors feel safer at night (Sự có mặt của nhân viên bảo vệ ở lối vào giúp khách cảm thấy an toàn hơn vào ban đêm). - **resolution** /ˌrɛzəˈluʃən/ (n, B2): cách giải quyết, sự giải quyết; quyết tâm; độ phân giải. conflict resolution giải quyết xung đột, New Year's resolution quyết tâm đầu năm mới; động từ resolve. Ví dụ: The manager met both sides and helped them reach a fair resolution to the problem (Quản lý đã gặp cả hai bên và giúp họ đạt được cách giải quyết công bằng cho vấn đề). - **restriction** /rɪˈstrɪkʃən/ (n, B2): sự hạn chế, quy định hạn chế. dietary restrictions những hạn chế trong ăn uống; động từ restrict hạn chế. Ví dụ: There are traffic restrictions in the old quarter during the weekend festival, so please use the shuttle bus (Khu phố cổ có quy định hạn chế xe cộ trong dịp lễ hội cuối tuần, vì vậy vui lòng đi xe buýt đưa đón). - **root** /rut/ (n, B2): gốc rễ, nguồn gốc; rễ cây. the root of the problem gốc rễ của vấn đề; be rooted in bắt nguồn từ. Ví dụ: The manager held a meeting to find the root of the problem before making any changes (Quản lý tổ chức một cuộc họp để tìm ra gốc rễ của vấn đề trước khi thay đổi bất cứ điều gì). - **satisfaction** /ˌsætəsˈfækʃən/ (n, B2): sự hài lòng, sự thỏa mãn. a sense of satisfaction cảm giác hài lòng; job satisfaction sự hài lòng với công việc; tính từ satisfied, satisfying. Ví dụ: Teaching English to children in my neighborhood gives me a real sense of satisfaction (Dạy tiếng Anh cho trẻ em trong xóm mang lại cho tôi cảm giác thật sự hài lòng). - **shot** /ʃɑt/ (n, B2): bức ảnh, cảnh quay; phát súng; cú sút, cú đánh; mũi tiêm. a long shot việc khó thành công; flu shot mũi tiêm phòng cúm. Ví dụ: The photographer waited for hours to get the perfect shot of the sunrise over the bay (Nhiếp ảnh gia đã chờ hàng giờ để có được bức ảnh hoàn hảo về cảnh bình minh trên vịnh). - **tone** /toʊn/ (n, B2): giọng điệu, giọng văn; sắc thái. tone of voice giọng nói; the tone of the author giọng văn của tác giả, câu hỏi hay gặp trong bài đọc. Ví dụ: When you write an email to your manager, keep a polite tone and avoid using slang (Khi viết email cho quản lý, hãy giữ giọng văn lịch sự và tránh dùng tiếng lóng). - **trait** /treɪt/ (n, B2): đặc điểm, nét tính cách. personality trait nét tính cách; a common trait một đặc điểm chung. Ví dụ: Patience and honesty are important traits for anyone who wants to work with children (Kiên nhẫn và trung thực là những đức tính quan trọng với bất kỳ ai muốn làm việc với trẻ em). - **transition** /trænˈzɪʃən/ (n, B2): sự chuyển đổi, giai đoạn chuyển tiếp. transition to, transition from chuyển sang, chuyển từ; đề cũng dùng như động từ: transition to a greener future chuyển sang tương lai xanh hơn. Ví dụ: The transition from high school to university can be stressful for many first-year students (Giai đoạn chuyển từ trung học phổ thông lên đại học có thể gây căng thẳng cho nhiều sinh viên năm nhất). - **weakness** /ˈwiknəs/ (n, B2): điểm yếu; sự yếu ớt. strengths and weaknesses điểm mạnh và điểm yếu; tính từ weak yếu, trái nghĩa strength. Ví dụ: One weakness of my essay is that the examples in the second paragraph are not clear enough (Một điểm yếu trong bài luận của tôi là các ví dụ ở đoạn thứ hai chưa đủ rõ). ### Từ dùng chung: tính từ và trạng từ (60 mục) - **exact** /ɪɡˈzækt/ (adj, A2): chính xác, đúng. the exact time, the exact date thời gian, ngày chính xác; exactly (adv) chính xác, đúng vậy (dùng để đồng ý). Ví dụ: Please tell us the exact time of your arrival so we can pick you up at the airport (Vui lòng cho chúng tôi biết giờ đến chính xác để chúng tôi ra sân bay đón bạn). - **extremely** /ɛkˈstrimli/ (adv, A2): cực kỳ, vô cùng. extremely difficult, extremely important cực kỳ khó, cực kỳ quan trọng; tính từ extreme cực đoan, khắc nghiệt. Ví dụ: The road to the village is extremely narrow, so large buses cannot go there (Đường vào làng cực kỳ hẹp nên xe buýt lớn không thể vào được). - **lucky** /ˈlʌki/ (adj, A2): may mắn. be lucky to do something may mắn được làm gì; trái nghĩa unlucky; danh từ luck, trạng từ luckily. Ví dụ: We were lucky to find two empty seats on the last bus home that night (Tối hôm đó chúng tôi may mắn tìm được hai ghế trống trên chuyến xe buýt cuối cùng về nhà). - **secret** /ˈsikrət/ (adj, n, A2): bí mật (adj); điều bí mật, bí quyết (n). keep a secret giữ bí mật, the secret of success bí quyết thành công; trade secrets bí mật kinh doanh. Ví dụ: The chef finally shared the secret of his famous noodle soup with the cooking class (Đầu bếp cuối cùng cũng chia sẻ bí quyết món súp mì nổi tiếng của mình với lớp học nấu ăn). - **absolutely** /ˌæbsəˈlutli/ (adv, B1): hoàn toàn, tuyệt đối; chắc chắn rồi khi đáp lời. absolutely beautiful đẹp tuyệt, absolutely sure hoàn toàn chắc chắn; đáp Absolutely! nghĩa là Chắc chắn rồi! Ví dụ: The view from the top of the mountain was absolutely amazing, so it was worth the long climb (Cảnh nhìn từ đỉnh núi đẹp tuyệt vời nên rất đáng công leo suốt quãng đường dài). - **approximately** /əˈprɑksəmətli/ (adv, B1): khoảng, xấp xỉ. gần nghĩa about, around; approximately 40 minutes khoảng 40 phút; tính từ approximate gần đúng. Ví dụ: The bus trip from our school to the beach takes approximately three hours, including a short break (Chuyến xe buýt từ trường mình đến bãi biển mất khoảng ba giờ, kể cả một lần nghỉ ngắn). - **complex** /ˈkɑmplɛks/ (adj, B1, n, B2): phức tạp (adj); khu phức hợp (n). complex problem vấn đề phức tạp; sports complex khu liên hợp thể thao, apartment complex khu chung cư; danh từ complexity sự phức tạp. Ví dụ: Choosing a university can be a complex decision because students must think about cost, location, and future jobs (Chọn trường đại học có thể là một quyết định phức tạp vì sinh viên phải cân nhắc chi phí, địa điểm và việc làm sau này). - **essential** /ɪˈsɛnʃəl/ (adj, B1): thiết yếu, rất cần thiết. be essential for sth rất cần cho cái gì; it is essential that + mệnh đề; essential nutrients chất dinh dưỡng thiết yếu. Ví dụ: Good time management is essential for students who study and work part-time at the same time (Quản lý thời gian tốt là điều rất cần thiết đối với sinh viên vừa học vừa làm thêm). - **eventually** /ɪˈvɛntʃəwəli/ (adv, B1): cuối cùng, rốt cuộc. Gần nghĩa finally, in the end, chỉ kết quả sau một thời gian hoặc một chuỗi sự việc; không mang nghĩa có lẽ, có thể. Ví dụ: After three hours of waiting at the airport, our flight eventually took off at midnight (Sau ba giờ chờ ở sân bay, chuyến bay của chúng tôi cuối cùng cũng cất cánh lúc nửa đêm). - **frequently** /ˈfrikwəntli/ (adv, B1): thường xuyên. Gần nghĩa often; tính từ frequent, danh từ frequency tần suất. Ví dụ: Passengers who frequently travel by train can buy a monthly pass at a lower price (Hành khách thường xuyên đi tàu có thể mua vé tháng với giá rẻ hơn). - **giant** /ˈdʒaɪənt/ (adj, n, B1): khổng lồ, rất lớn (adj); người khổng lồ, công ty lớn (n). giant statue bức tượng khổng lồ; tech giant tập đoàn công nghệ lớn. Ví dụ: A giant screen will be set up in the park so everyone can watch the final match together (Một màn hình khổng lồ sẽ được dựng trong công viên để mọi người cùng xem trận chung kết). - **necessarily** /ˌnɛsəˈsɛrəli/ (adv, B1): nhất thiết, tất yếu. Hay dùng not necessarily không hẳn, chưa chắc; tính từ necessary cần thiết. Ví dụ: A higher salary does not necessarily mean that you will be happier at work (Lương cao hơn chưa chắc có nghĩa là bạn sẽ vui hơn trong công việc). - **plenty** /ˈplɛnti/ (pron, B1): nhiều, dư dả. plenty of + danh từ số nhiều hoặc không đếm được: plenty of time, plenty of water nhiều thời gian, nhiều nước. Ví dụ: Don't hurry because we still have plenty of time before the concert starts (Không cần vội vì chúng ta vẫn còn dư thời gian trước khi buổi hòa nhạc bắt đầu). - **powerful** /ˈpaʊərfəl/ (adj, B1): mạnh mẽ, có sức ảnh hưởng lớn. a powerful tool công cụ hữu hiệu; danh từ power sức mạnh, quyền lực; điện. Ví dụ: Social media can be a powerful tool for small businesses to reach new customers (Mạng xã hội có thể là một công cụ mạnh mẽ giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận khách hàng mới). - **primary** /ˈpraɪmɛri/ (adj, B1): chính, chủ yếu; sơ cấp, tiểu học. primary cause nguyên nhân chính, primary school trường tiểu học; trạng từ primarily chủ yếu. Ví dụ: The primary goal of the workshop is to help first-year students manage their time better (Mục tiêu chính của buổi hội thảo là giúp sinh viên năm nhất quản lý thời gian tốt hơn). - **proper** /ˈprɑpər/ (adj, B1): thích hợp, đúng cách, đúng đắn. proper training sự đào tạo bài bản; trạng từ properly một cách đúng đắn, đúng cách. (họ từ: properly /ˈprɑpərli/ (adv, B1) đúng cách, cẩn thận, kỹ lưỡng — recycle properly tái chế đúng cách; tính từ proper đúng, phù hợp.). Ví dụ: Without proper equipment, beginners should not try to climb this mountain alone (Không có dụng cụ thích hợp, người mới tập không nên một mình leo ngọn núi này). - **rare** /rɛr/ (adj, B1): hiếm, hiếm có. rare animals động vật quý hiếm, a rare chance cơ hội hiếm có; trạng từ rarely hiếm khi. Ví dụ: Visitors to the national park may see some rare birds if they go out early in the morning (Du khách đến vườn quốc gia có thể thấy một số loài chim quý hiếm nếu ra ngoài vào sáng sớm). - **relative** /ˈrɛlətɪv/ (adj, n, B1): tương đối (adj); người thân, họ hàng (n). relative to so với; trạng từ relatively khá, tương đối. Ví dụ: Life in the countryside offers relative peace and quiet compared with the busy city center (Cuộc sống ở nông thôn mang lại sự yên tĩnh tương đối so với trung tâm thành phố ồn ào). - **reliable** /rɪˈlaɪəbəl/ (adj, B1): đáng tin cậy, ổn định. reliable source nguồn đáng tin cậy; trái nghĩa unreliable; động từ rely on dựa vào. Ví dụ: Before you write your essay, make sure you collect information from reliable sources (Trước khi viết bài luận, hãy bảo đảm bạn thu thập thông tin từ những nguồn đáng tin cậy). - **sharp** /ʃɑrp/ (adj, B1): bén (sắc), nhọn; mạnh, đột ngột; rõ nét. a sharp rise, a sharp fall sự tăng mạnh, sự giảm mạnh; sharp đứng sau giờ nghĩa là đúng giờ: 6:30 sharp đúng 6 giờ 30. Ví dụ: After the heavy storm last week, there was a sharp rise in vegetable prices at local markets (Sau trận bão lớn tuần trước, giá rau ở các chợ địa phương tăng mạnh). - **slightly** /ˈslaɪtli/ (adv, B1): hơi, một chút. slightly different hơi khác, vary slightly thay đổi đôi chút; tính từ slight. Ví dụ: The bus schedule may change slightly during the holiday, so please check the website before leaving (Lịch xe buýt có thể thay đổi đôi chút trong dịp lễ, vì vậy hãy xem trang web trước khi đi). - **sudden** /ˈsʌdən/ (adj, B1): đột ngột, bất ngờ. all of a sudden bỗng nhiên; trạng từ suddenly đột ngột, bỗng nhiên. Ví dụ: Because of the sudden rain, the outdoor concert was moved into the school hall (Vì cơn mưa bất ngờ, buổi hòa nhạc ngoài trời được chuyển vào hội trường của trường). - **unless** /ənˈlɛs/ (conj, B1): trừ khi, nếu không. unless = if ... not; mệnh đề sau unless thường dùng dạng khẳng định: unless you hurry nếu bạn không nhanh lên. Ví dụ: You cannot enter the exam room unless you bring your student ID card (Bạn không được vào phòng thi nếu không mang thẻ sinh viên). - **unlike** /ənˈlaɪk/ (prep, B1): không giống, khác với. Unlike A, B... Không giống A, B...; phân biệt unlikely ít khả năng xảy ra: be unlikely to do sth. Ví dụ: Unlike my old school, my new university has a large library that stays open until late at night (Không giống trường cũ, trường đại học mới của mình có thư viện lớn mở cửa đến khuya). - **unlikely** /ənˈlaɪkli/ (adj, B1): khó có khả năng, ít có khả năng xảy ra. be unlikely to do sth khó có khả năng làm gì; trái nghĩa likely có khả năng. Ví dụ: Because of the heavy rain, the outdoor concert is unlikely to start on time tonight (Vì mưa lớn, buổi hòa nhạc ngoài trời tối nay khó có thể bắt đầu đúng giờ). - **unnecessary** /ənˈnɛsəsɛri/ (adj, B1): không cần thiết. unnecessary costs chi phí không cần thiết; trái nghĩa necessary cần thiết. Ví dụ: To save money, try to avoid unnecessary shopping and make a list before you go out (Để tiết kiệm tiền, hãy cố tránh mua sắm không cần thiết và lập danh sách trước khi ra ngoài). - **worldwide** /wərldˈwaɪd/ (adj, adv, B1): trên toàn thế giới, toàn cầu. Trạng từ đứng sau động từ (spread worldwide lan khắp thế giới); tính từ đứng trước danh từ (a worldwide problem vấn đề toàn cầu). Ví dụ: The online course is popular worldwide because students can join it from any country (Khóa học trực tuyến này được ưa chuộng trên toàn thế giới vì học viên ở nước nào cũng tham gia được). - **accidentally** /ˌæksəˈdɛntəli/ (adv, B2): vô tình, tình cờ; do sơ ý. Gần nghĩa by accident; trái nghĩa deliberately, on purpose cố ý. Ví dụ: I accidentally deleted the file, so I had to ask my teammate to send it again (Tôi vô tình xóa mất tệp, nên phải nhờ bạn cùng nhóm gửi lại). - **additional** /əˈdɪʃənəl/ (adj, B2): thêm, bổ sung. additional cost, additional information chi phí, thông tin bổ sung; trạng từ additionally ngoài ra, hay dùng để nối ý trong bài viết. Ví dụ: Guests who need an additional bed should contact the reception desk before arrival (Khách cần thêm giường phụ nên liên hệ quầy lễ tân trước khi đến). - **broad** /brɔd/ (adj, B2): rộng; rộng rãi, bao quát, chung. a broad range of nhiều loại, đa dạng; in broad terms nói chung; trạng từ broadly nhìn chung. Ví dụ: The course covers a broad range of topics, from daily conversations to writing formal emails (Khóa học bao gồm nhiều chủ đề đa dạng, từ hội thoại hằng ngày đến viết email trang trọng). - **considerable** /kənˈsɪdərəbəl/ (adj, B2): đáng kể, khá lớn. a considerable amount of time lượng thời gian đáng kể; dễ nhầm considerate chu đáo. Ví dụ: Learning a new language takes a considerable amount of time and effort, so start early (Học một ngôn ngữ mới cần lượng thời gian và công sức đáng kể, vì vậy hãy bắt đầu sớm). - **consistent** /kənˈsɪstənt/ (adj, B2): đều đặn, nhất quán; phù hợp, khớp. consistent with sth phù hợp với, khớp với cái gì; consistent practice luyện tập đều đặn; danh từ consistency. Ví dụ: Her consistent practice helped her feel more confident during the interview (Việc luyện tập đều đặn giúp cô ấy cảm thấy tự tin hơn trong buổi phỏng vấn). - **critical** /ˈkrɪtɪkəl/ (adj, B2): rất quan trọng, then chốt; chỉ trích, phê phán; nguy kịch. critical factor yếu tố then chốt; be critical of chỉ trích; critical thinking tư duy phản biện. Ví dụ: Good communication skills are critical for anyone who wants to work in customer service (Kỹ năng giao tiếp tốt là rất quan trọng đối với bất kỳ ai muốn làm trong ngành chăm sóc khách hàng). - **crucial** /ˈkruʃəl/ (adj, B2): rất quan trọng, then chốt. play a crucial role in đóng vai trò then chốt trong; crucial to/for sth rất quan trọng đối với. Ví dụ: Good sleep is crucial for students during the exam season, so avoid staying up late (Ngủ đủ giấc rất quan trọng với học sinh trong mùa thi, vì vậy hãy tránh thức khuya). - **distinct** /dɪˈstɪŋkt/ (adj, B2): khác biệt, riêng biệt; rõ rệt. distinct advantages những lợi thế rõ rệt, distinct from khác với; dễ nhầm distinctive đặc trưng. Ví dụ: Each district of the old town has its own distinct style of food and architecture (Mỗi khu của phố cổ có phong cách ẩm thực và kiến trúc riêng biệt). - **diverse** /daɪˈvərs/ (adj, B2): đa dạng, khác nhau. diverse needs nhu cầu đa dạng; danh từ diversity sự đa dạng. Ví dụ: Our club welcomes members from diverse backgrounds, and no experience is needed to join (Câu lạc bộ chào đón thành viên từ nhiều hoàn cảnh khác nhau, và không cần kinh nghiệm để tham gia). - **efficient** /ɪˈfɪʃənt/ (adj, B2): hiệu quả, năng suất; tiết kiệm năng lượng, thời gian. Phân biệt efficient làm việc hiệu quả, ít lãng phí nguồn lực với effective đạt được kết quả mong muốn; energy-efficient tiết kiệm năng lượng. Ví dụ: The new booking system is more efficient, so customers no longer wait long at the counter (Hệ thống đặt chỗ mới hiệu quả hơn, nên khách hàng không còn phải chờ lâu ở quầy). - **entire** /ɪnˈtaɪər/ (adj, B2): toàn bộ, cả. the entire + danh từ gần nghĩa the whole; trạng từ entirely hoàn toàn. (họ từ: entirely /ɪnˈtaɪərli/ (adv, B2) hoàn toàn, toàn bộ — be made entirely of được làm hoàn toàn bằng; not entirely không hoàn toàn.). Ví dụ: The power cut lasted the entire afternoon, so the shop had to close early (Mất điện kéo dài suốt cả buổi chiều nên cửa hàng phải đóng cửa sớm). - **gradually** /ˈɡrædʒuəli/ (adv, B2): dần dần, từ từ. tính từ gradual dần dần; trái nghĩa suddenly đột ngột. Ví dụ: After a few weeks of regular practice, my listening skills gradually got better (Sau vài tuần luyện tập đều đặn, kỹ năng nghe của mình dần dần tốt lên). - **incorrect** /ˌɪnkəˈrɛkt/ (adj, B2): sai, không đúng. incorrectly (adv) không đúng cách; trái nghĩa correct. Ví dụ: If your email address is incorrect, you will not receive the confirmation for your booking (Nếu địa chỉ email của bạn không đúng, bạn sẽ không nhận được xác nhận đặt chỗ). - **increasingly** /ɪnˈkrisɪŋli/ (adv, B2): ngày càng. increasingly + tính từ (increasingly popular ngày càng phổ biến); động từ increase tăng. Ví dụ: Online shopping has become increasingly popular among older people in recent years (Mua sắm trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến với người lớn tuổi trong những năm gần đây). - **initial** /ɪˈnɪʃəl/ (adj, B2): ban đầu, đầu tiên. initial cost chi phí ban đầu; trạng từ initially lúc đầu. Ví dụ: The initial cost of the course is quite high, but the books and online materials are included (Chi phí ban đầu của khóa học khá cao, nhưng đã bao gồm sách và tài liệu trực tuyến). - **intense** /ɪnˈtɛns/ (adj, B2): mạnh mẽ, dữ dội; căng thẳng, sôi nổi. intense study and debate nghiên cứu và tranh luận sôi nổi, intense heat cái nóng gay gắt; danh từ intensity. Ví dụ: After weeks of intense training, the team was ready for the final match on Saturday (Sau nhiều tuần luyện tập căng thẳng, đội đã sẵn sàng cho trận chung kết vào thứ Bảy). - **massive** /ˈmæsɪv/ (adj, B2): đồ sộ, khổng lồ, rất lớn. massive amounts of lượng rất lớn; gần nghĩa huge, enormous. Ví dụ: The festival attracted a massive crowd, so the roads near the city center were closed (Lễ hội thu hút một đám đông rất lớn nên các tuyến đường gần trung tâm thành phố tạm đóng). - **neutral** /ˈnutrəl/ (adj, B2): trung lập; trung tính. stay neutral giữ trung lập, neutral colors màu trung tính. Ví dụ: In a discussion essay, you should present both sides in a neutral way before giving your opinion (Trong bài luận thảo luận, bạn nên trình bày cả hai phía một cách trung lập trước khi nêu ý kiến của mình). - **occasionally** /əˈkeɪʒənəli/ (adv, B2): thỉnh thoảng, đôi khi. Mức độ thường xuyên: always, usually, often, sometimes, occasionally, rarely giảm dần; tính từ occasional. Ví dụ: I usually cook at home, but occasionally I eat out with friends on weekends (Tôi thường nấu ăn ở nhà, nhưng thỉnh thoảng đi ăn ngoài với bạn bè vào cuối tuần). - **overall** /ˈoʊvərˌɔl (adj); ˌoʊvərˈɔl (adv)/ (adj, adv, B2): tổng thể, toàn bộ (adj); nhìn chung, nói chung (adv). overall score điểm tổng; Overall, ... hay dùng mở đầu câu kết luận trong bài viết. Ví dụ: The trip was tiring, but overall we had a great time and learned a lot (Chuyến đi khá mệt, nhưng nhìn chung chúng tôi đã có khoảng thời gian tuyệt vời và học được nhiều điều). - **random** /ˈrændəm/ (adj, B2): ngẫu nhiên, tùy ý. at random một cách ngẫu nhiên; randomly (adv) ngẫu nhiên. Ví dụ: Five students will be chosen at random to win free tickets to the school concert (Năm học sinh sẽ được chọn ngẫu nhiên để nhận vé miễn phí xem buổi hòa nhạc của trường). - **rapidly** /ˈræpədli/ (adv, B2): nhanh chóng. Gần nghĩa quickly; rapidly changing thay đổi nhanh chóng; tính từ rapid. Ví dụ: Prices at the new café rose rapidly after it became popular on social media (Giá ở quán cà phê mới tăng nhanh chóng sau khi quán nổi tiếng trên mạng xã hội). - **regional** /ˈridʒənəl/ (adj, B2): thuộc vùng, khu vực. regional stability sự ổn định khu vực, regional dishes món ăn đặc trưng vùng; danh từ region vùng. Ví dụ: The festival lets visitors taste regional dishes from the North, the Central region, and the South (Lễ hội cho du khách nếm thử các món ăn đặc trưng của miền Bắc, miền Trung và miền Nam). - **remarkable** /rɪˈmɑrkəbəl/ (adj, B2): đáng chú ý, đặc biệt, phi thường. a remarkable achievement thành tựu đáng nể; trạng từ remarkably. Ví dụ: The team made remarkable progress and finished the project two weeks ahead of schedule (Nhóm đã tiến bộ vượt bậc và hoàn thành dự án sớm hai tuần so với kế hoạch). - **tough** /tʌf/ (adj, B2): khó khăn, vất vả; cứng rắn; dai. a tough decision một quyết định khó khăn, tough meat thịt dai. Ví dụ: Choosing a major was a tough decision, so I talked to my parents and teachers first (Chọn ngành học là một quyết định khó khăn nên tôi đã nói chuyện với cha mẹ và thầy cô trước). - **truly** /ˈtruli/ (adv, B2): thật sự, thực sự. truly + tính từ để nhấn mạnh (truly amazing thật sự tuyệt vời); Yours truly lời chào cuối thư trang trọng. Ví dụ: The night market was truly amazing, with lots of street food and local crafts (Chợ đêm thật sự tuyệt vời, với rất nhiều đồ ăn đường phố và đồ thủ công địa phương). - **ultimately** /ˈʌltəmətli/ (adv, B2): cuối cùng, rốt cuộc. Gần nghĩa in the end; tính từ ultimate cuối cùng, tối thượng. Ví dụ: Studying abroad can be expensive, but it ultimately helps many students find better jobs (Du học có thể tốn kém, nhưng rốt cuộc nó giúp nhiều sinh viên tìm được việc làm tốt hơn). - **unique** /juˈnik/ (adj, B2): độc nhất, độc đáo, có một không hai. be unique in that đặc biệt ở chỗ, unique to chỉ riêng ở. Ví dụ: This small village is famous for its unique style of pottery made by hand (Ngôi làng nhỏ này nổi tiếng với kiểu gốm làm tay độc đáo). - **universal** /ˌjunəˈvərsəl/ (adj, B2): phổ biến, chung cho mọi người; toàn cầu. universally accepted được chấp nhận rộng rãi; universal truth chân lý phổ quát. Ví dụ: Music is often called a universal language because it can bring people from different countries together (Âm nhạc thường được gọi là ngôn ngữ chung của nhân loại vì nó có thể gắn kết mọi người từ các quốc gia khác nhau). - **unknown** /ənˈnoʊn/ (adj, B2): không rõ, chưa biết; vô danh. for an unknown reason vì một lý do chưa rõ; the unknown điều chưa biết; trái nghĩa well-known nổi tiếng. Ví dụ: The train was delayed for an unknown reason, and passengers waited at the station for an hour (Tàu bị trễ vì một lý do chưa rõ và hành khách phải chờ ở ga suốt một tiếng). - **vast** /væst/ (adj, B2): rộng lớn, bao la; rất nhiều. a vast area vùng rộng lớn; the vast majority đại đa số. Ví dụ: From the top of the hill, visitors can see vast rice fields stretching to the mountains (Từ đỉnh đồi, du khách có thể ngắm những cánh đồng lúa bao la trải dài tới chân núi). - **whereas** /wɛrˈæz/ (conj, B2): trong khi, còn. dùng để nối hai ý đối lập: A..., whereas B...; gần nghĩa while. Ví dụ: My brother prefers living in the city, whereas I would rather live in a quiet village by the sea (Anh mình thích sống ở thành phố, còn mình thì muốn sống ở một ngôi làng yên tĩnh ven biển). - **wise** /waɪz/ (adj, B2): khôn ngoan, sáng suốt. it is wise to do sth làm gì là khôn ngoan; trạng từ wisely, danh từ wisdom sự khôn ngoan. Ví dụ: It is wise to book your train tickets early because they sell out quickly before the holidays (Đặt vé tàu sớm là lựa chọn khôn ngoan vì vé thường bán hết nhanh trước các dịp lễ). ### Từ mô tả mức độ, số lượng, thời gian (18 mục) - **dramatically** /drəˈmætɪkli/ (adv, B2): (tăng, giảm) rõ rệt, mạnh. Ví dụ: The number of people shopping online has increased dramatically in recent years (Số người mua sắm trực tuyến đã tăng rõ rệt trong những năm gần đây). - **distance** /ˈdɪstəns/ (n, A2): khoảng cách, quãng đường. Ví dụ: The distance from my house to the bus station is about two kilometers (Quãng đường từ nhà tôi tới bến xe khoảng hai cây số). - **single** /ˈsɪŋɡəl/ (adj, A2): duy nhất, chỉ một. Ví dụ: He didn't make a single mistake in the grammar test (Anh ấy không mắc dù chỉ một lỗi trong bài kiểm tra ngữ pháp). - **mile** /maɪl/ (n, A1): dặm. Ví dụ: The campsite is about two miles from the nearest town (Khu cắm trại cách thị trấn gần nhất khoảng hai dặm). - **variety** /vəˈraɪəti/ (n, A2): sự đa dạng. Ví dụ: The market offers a wide variety of fresh fruit and vegetables (Chợ có rất nhiều loại rau quả tươi đa dạng). - **kind of** /kaɪnd ʌv/ (phr, B1): khá là, hơi (văn nói). Ví dụ: I feel kind of homesick because this is my first year away from my family (Tôi thấy hơi nhớ nhà vì đây là năm đầu tiên xa gia đình). - **loads of** /loʊdz ʌv/ (phr): rất nhiều (giống a lot of; thân mật). Ví dụ: We had loads of fun at the beach and took lots of photos (Chúng tôi chơi rất vui ở biển và chụp rất nhiều ảnh). - **save time** /seɪv taɪm/ (phr): tiết kiệm thời gian. ngược nghĩa: waste time (lãng phí thời gian). Ví dụ: Taking the metro to work helps me save time and avoid heavy traffic (Đi tàu điện đi làm giúp tôi tiết kiệm thời gian và tránh giao thông đông đúc). - **half** /hæf/ (n, A1): một nửa. khi nói giờ là nửa giờ, 30 phút: half past six = sáu giờ rưỡi. Ví dụ: The museum opens at half past eight, so let's meet at the gate at eight (Bảo tàng mở cửa lúc tám giờ rưỡi nên mình gặp nhau ở cổng lúc tám giờ). - **last year** /læst jɪr/ (phr, A1): năm rồi (năm ngoái). Ví dụ: Last year I went to the beach, but this summer I'm staying home (Năm rồi tôi đi biển, nhưng mùa hè này tôi ở nhà). - **my plan** /maɪ plæn/ (phr, A1): dự định của tôi. thường đi với be going to. Ví dụ: My plan is to save some money because I'm going to buy a laptop (Dự định của tôi là tiết kiệm tiền vì tôi sắp mua một máy tính xách tay). - **past** /pæst/ (prep, A1): hơn (khi nói giờ). ten past seven = bảy giờ mười; to = kém: ten to seven = bảy giờ kém mười. Ví dụ: The train leaves at ten past seven, so we should hurry (Tàu rời ga lúc bảy giờ mười, nên chúng ta phải nhanh lên). - **quarter** /ˈkwɔrtər/ (n, A1): mười lăm phút (một phần tư giờ). quarter past = hơn mười lăm, quarter to = kém mười lăm. Ví dụ: The meeting starts at a quarter to nine, so please arrive early (Cuộc họp bắt đầu lúc chín giờ kém mười lăm, nên hãy đến sớm). - **more and more popular** /mɔr ənd mɔr ˈpɑpjələr/ (phr): càng ngày càng phổ biến. cũng nói: more and more common. Ví dụ: Living alone is becoming more and more popular among young adults (Sống một mình ngày càng phổ biến trong giới trẻ). - **always** /ˈɔlweɪz/ (adv, A1): luôn luôn. trạng từ tần suất khác: usually – thường; sometimes – thỉnh thoảng; never – không bao giờ. Ví dụ: I always watch the news after dinner, but I never watch talk shows (Tôi luôn xem thời sự sau bữa tối nhưng không bao giờ xem chương trình trò chuyện). - **avoid spending too much time on sth** (phr, B1): tránh dành quá nhiều thời gian cho việc gì. Ví dụ: To manage my time, I avoid spending too much time on social media (Để quản lý thời gian, tôi tránh dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội). - **various** /ˈvɛriəs/ (adj, B1): nhiều … khác nhau. gần nghĩa: different; hay đi với: items, stuff (đồ đạc). Ví dụ: I keep various items in my backpack, such as a charger and an umbrella (Tôi để nhiều đồ khác nhau trong ba lô, như sạc điện thoại và cây dù). - **waste time** /weɪst taɪm/ (phr, B1): lãng phí thời gian. Ví dụ: I try not to waste time on games when I have a lot of work (Tôi cố không lãng phí thời gian vào trò chơi khi có nhiều việc). ### Từ nối và diễn đạt quan điểm (12 mục) - **rather than** /ˈræðər ðæn/ (phr, B1): thay vì. Ví dụ: I prefer to walk to work rather than take the bus (Tôi thích đi bộ đi làm thay vì đi xe buýt). - **can't stand** /kænt stænd/ (phr, B1): không thể chịu được. Ví dụ: I can't stand waiting in long lines at the supermarket (Tôi không thể chịu được việc xếp hàng dài ở siêu thị). - **beneficial** /ˌbɛnəˈfɪʃəl/ (adj, B2): có lợi. Ví dụ: Regular exercise is beneficial for both your body and your mind (Tập thể dục đều đặn có lợi cho cả cơ thể lẫn tinh thần). - **satisfied** /ˈsætəsfaɪd/ (adj, B2): hài lòng. Ví dụ: I am not satisfied with the service, so I would like a refund (Tôi không hài lòng với dịch vụ, nên tôi muốn được hoàn tiền). - **there's no way I could …**: không thể nào tôi … được. Ví dụ: There's no way I could finish all this homework before tomorrow morning (Không thể nào tôi làm xong hết chỗ bài tập này trước sáng mai được). - **conclude that this is a positive trend**: kết luận rằng đây là một xu hướng tích cực. Ví dụ: After looking at both sides, I conclude that this is a positive trend (Sau khi xem xét cả hai mặt, tôi kết luận rằng đây là một xu hướng tích cực). - **solution** /səˈluʃən/ (n, A2): giải pháp. Ví dụ: One possible solution to traffic jams is to improve public transport (Một giải pháp có thể áp dụng cho tình trạng kẹt xe (ùn tắc) là cải thiện giao thông công cộng). - **due to its serious consequences**: do hậu quả nghiêm trọng của nó. Ví dụ: In conclusion, smoking should be banned due to its serious consequences (Tóm lại, nên cấm hút thuốc do hậu quả nghiêm trọng của nó). - **give** /ɡɪv/ (v, A1): cho, mang lại. động từ chỉ lợi ích liên quan: provide … with – cung cấp; help – giúp; improve – cải thiện; maintain – duy trì; develop – phát triển; increase – tăng. Ví dụ: Doing sport gives us energy and helps us maintain a healthy weight (Chơi thể thao cho chúng ta năng lượng và giúp duy trì cân nặng hợp lý). - **it depends on each person** /ɪt dɪˈpendz ɑːn iːtʃ ˈpɜːrsən/ (phr, B1): tùy mỗi người. Ví dụ: Should everyone learn to cook? I think it depends on each person (Mọi người có nên học nấu ăn không? Tôi nghĩ là tùy mỗi người). - **the effects of sth on sth** (phr, B1): ảnh hưởng của cái gì lên cái gì. Ví dụ: This essay discusses the effects of smoking on young people's health (Bài luận này bàn về ảnh hưởng của việc hút thuốc lên sức khỏe người trẻ). - **to be honest** /tə bi ˈɑnəst/ (phr, B1): thật lòng mà nói. Ví dụ: To be honest, I am busier now than I was last year (Thật lòng mà nói, bây giờ tôi bận hơn năm ngoái). ### Từ học thuật trong bài đọc, bài nghe (22 mục) - **consist of** /kənˈsɪst ʌv/ (phr v, B1): bao gồm, gồm có. Ví dụ: The exam consists of four parts: listening, reading, writing and speaking (Bài thi gồm bốn phần: nghe, đọc, viết và nói). - **expose** /ɪkˈspoʊz/ (v, B2): để lộ ra, cho tiếp xúc. be exposed to: tiếp xúc với. Ví dụ: Young children should not be exposed to strong sunlight for too long (Trẻ nhỏ không nên tiếp xúc với nắng gắt quá lâu). - **clear** /klɪr/ (adj, A2): rõ ràng (khác clean: sạch sẽ). Ví dụ: The instructions for this writing task are short and clear (Hướng dẫn cho bài viết này ngắn gọn và rõ ràng). - **inside out** /ɪnˈsaɪd aʊt/ (phr, B2): lộn từ trong ra ngoài. Ví dụ: He put his sweater on inside out and didn't notice all morning (Anh ấy mặc áo len bị lộn từ trong ra ngoài mà cả buổi sáng không để ý). - **lifting** /ˈlɪftɪŋ/ (n, B2): việc nâng lên. Ví dụ: In the reading passage, the lifting of the land created new mountains (Trong bài đọc, việc mặt đất được nâng lên đã tạo ra những ngọn núi mới). - **written form** /ˈrɪtən fɔrm/ (phr, B1): dạng chữ viết. Ví dụ: Some words sound the same but have different written forms (Một số từ phát âm giống nhau nhưng có dạng chữ viết khác nhau). - **achieve** /əˈtʃiv/ (v, A2): đạt được. danh từ: achievement /əˈtʃivmənt/ (thành tựu). Ví dụ: With hard work, you can achieve a high score in the VSTEP test (Nhờ chăm chỉ, bạn có thể đạt được điểm cao trong kỳ thi VSTEP). - **arrange** /əˈreɪndʒ/ (v, A2): sắp xếp, tổ chức. Ví dụ: The staff will arrange the chairs in rows before the meeting starts (Nhân viên sẽ sắp xếp ghế thành hàng trước khi cuộc họp bắt đầu). - **author** /ˈɔθər/ (n, A2): tác giả (= the writer). Ví dụ: In the second paragraph, the author explains why reading is important for children (Trong đoạn thứ hai, tác giả giải thích vì sao việc đọc quan trọng với trẻ em). - **biography** /baɪˈɑɡrəfi/ (n, C1): tiểu sử. Ví dụ: I am reading a biography of a famous scientist for my school project (Tôi đang đọc cuốn tiểu sử của một nhà khoa học nổi tiếng cho dự án ở trường). - **in contrast to** /ɪn ˈkɑntræst tu/ (phr): trái với, đối lập với (contrast (n): sự đối lập, tương phản). Ví dụ: In contrast to short stories, novels describe characters in great detail (Trái với truyện ngắn, tiểu thuyết mô tả nhân vật rất chi tiết). - **equal** /ˈikwəl/ (v, B1): bằng, tương đương. Ví dụ: In this game, three blue cards equal one red card (Trong trò chơi này, ba thẻ xanh bằng một thẻ đỏ). - **sight** /saɪt/ (n, B1): thị giác. Ví dụ: Some animals have poor sight but a very good sense of smell (Một số loài vật có thị giác kém nhưng khứu giác rất tốt). - **apparent** /əˈpɛrənt/ (adj, B2): rõ ràng. Ví dụ: It was apparent that the students were tired after the long exam (Rõ ràng là học sinh đã mệt sau kỳ thi dài). - **judge** /dʒʌdʒ/ (v, B1): đánh giá. Ví dụ: It is difficult to judge a person by their appearance alone (Thật khó đánh giá một người chỉ qua vẻ bề ngoài). - **reaction** /riˈækʃən/ (n, B1): phản ứng, phản hồi. Ví dụ: The writer was surprised by readers' reactions to her new book (Nhà văn bất ngờ trước phản hồi của độc giả về cuốn sách mới). - **difference** /ˈdɪfərəns/ (n, A1): sự khác nhau. trong đáp án hay được diễn đạt lại bằng contrast (sự trái ngược). Ví dụ: The lecture explains the main difference between city life and country life (Bài giảng giải thích điểm khác nhau chính giữa cuộc sống thành phố và nông thôn). - **purpose question** /ˈpərpəs ˈkwɛstʃən/ (phr, B1): câu hỏi về mục đích (hỏi vì sao tác giả nhắc tới một chi tiết). Ví dụ: In purpose questions, you need to find why the writer mentions a certain detail (Ở câu hỏi mục đích, bạn cần tìm lý do tác giả nhắc tới một chi tiết nào đó). - **Middle East** /ˈmɪdəl ist/ (n, B2): Trung Đông. Ví dụ: My uncle works for a company that exports rice to the Middle East (Chú tôi làm cho một công ty xuất khẩu gạo sang Trung Đông). - **narrative** /ˈnærətɪv/ (n, B1): mạch truyện, lối kể (văn tự sự, mạch kể từ đầu tới cuối). Ví dụ: The narrative of the game is simple, but it keeps players interested until the end (Mạch truyện của game đơn giản nhưng giữ được hứng thú của người chơi tới cuối). - **argue** /ˈɑrɡju/ (v, A2): tranh luận; lập luận. họ từ: argument (n, cuộc tranh luận), argumentative (adj, hay tranh cãi; mang tính nghị luận). Ví dụ: The writer argues that children should spend less time on their phones (Tác giả lập luận rằng trẻ em nên dành ít thời gian hơn cho điện thoại). - **economic growth** /ˌɛkəˈnɑmɪk ɡroʊθ/ (phr): tăng trưởng kinh tế. bài đọc hay diễn đạt lại bằng: change the economy (thay đổi nền kinh tế). Ví dụ: Tourism can bring fast economic growth to a small coastal town (Du lịch có thể đem lại tăng trưởng kinh tế nhanh cho một thị trấn ven biển nhỏ). ### Ăn uống (4 mục) - **fruit** /frut/ (n, A1): trái cây (hoa quả). Ví dụ: I try to eat some fresh fruit every morning before school (Tôi cố ăn chút trái cây tươi mỗi sáng trước khi đi học). - **lack of awareness about nutrition** /læk ʌv əˈwernəs əˈbaʊt nuːˈtrɪʃən/ (phr, B2): thiếu nhận thức về dinh dưỡng. Ví dụ: Lack of awareness about nutrition leads many children to eat too much junk food (Thiếu nhận thức về dinh dưỡng khiến nhiều trẻ em ăn quá nhiều đồ ăn vặt). - **cuisine** /kwɪˈzin/ (n, B2): ẩm thực. Ví dụ: Trying the local cuisine is my favorite part of visiting a new country (Thưởng thức ẩm thực địa phương là phần tôi thích nhất khi đến một nước mới). - **the worst effects of fast food** (phr, B1): những ảnh hưởng tệ nhất, tiêu cực nhất của thức ăn nhanh. Ví dụ: Weight gain is one of the worst effects of fast food on young people (Tăng cân là một trong những ảnh hưởng tệ nhất của thức ăn nhanh đối với giới trẻ). ### Thư từ và giao tiếp (10 mục) - **definitely** /ˈdɛfənətli/ (adv, A2): chắc chắn, dĩ nhiên. dùng thay cho "Yes"; cũng nói: absolutely, of course, sure. Ví dụ: "Do you like living in the city?" "Definitely! There is so much to do here." (– Bạn có thích sống ở thành phố không? – Chắc chắn rồi! Ở đây có rất nhiều việc để làm). - **signature** /ˈsɪɡnətʃər/ (n, B2): chữ ký. Ví dụ: Please put your signature at the bottom of the application form (Vui lòng ký tên ở cuối đơn đăng ký). - **reply** /rɪˈplaɪ/ (v, n, A2): phản hồi, trả lời (v); sự phản hồi, câu trả lời (n). viết tắt thân mật: rep. Ví dụ: Thank you for your quick reply to my email about the course (Cảm ơn bạn đã phản hồi nhanh email của tôi về khóa học). - **repeat** /rɪˈpit/ (v, A1): lặp lại, nhắc lại. tính từ: repetitive, lặp đi lặp lại. Ví dụ: Could you repeat the question, please? I didn't hear it clearly (Bạn vui lòng nhắc lại câu hỏi được không? Tôi nghe không rõ). - **apologize** /əˈpɑlədʒaɪz/ (v, B1): xin lỗi. Ví dụ: I apologize, but I need to change the time of our interview (Tôi xin lỗi, nhưng tôi cần đổi giờ buổi phỏng vấn của chúng ta). - **response** /rɪˈspɑns/ (n, A2): hồi âm, sự phản hồi. Ví dụ: I look forward to receiving your response as soon as possible (Tôi mong nhận được hồi âm của bạn sớm nhất có thể). - **eye contact** /aɪ ˈkɑntækt/ (n, B2): việc nhìn vào mắt người đối diện khi nói. ở Mỹ được xem là dấu hiệu của sự trung thực, thẳng thắn. Ví dụ: In America, good eye contact shows that you are honest and direct (Ở Mỹ, nhìn thẳng vào mắt người khác cho thấy bạn trung thực và thẳng thắn). - **facial expression** /ˈfeɪʃəl ɪkˈsprɛʃən/ (n, B2): nét mặt. vd. smiling (mỉm cười), frowning (cau mày). Ví dụ: Facial expressions such as smiling or frowning show how we really feel (Nét mặt như mỉm cười hay cau mày cho thấy cảm xúc thật của chúng ta). - **in touch with** /ɪn tʌtʃ wɪð/ (phr, B1): giữ liên lạc với. thường dùng: keep in touch with, stay in touch with. Ví dụ: I still keep in touch with my old classmates through social media (Tôi vẫn giữ liên lạc với bạn học cũ qua mạng xã hội). - **Thank you for your understanding** /θæŋk juː fɔːr jɔːr ˌʌndərˈstændɪŋ/ (phr, B1): cảm ơn sự thông cảm. Ví dụ: I am sorry for the delay, and thank you for your understanding (Tôi xin lỗi vì sự chậm trễ và cảm ơn sự thông cảm của bạn). ### Thông báo: thời tiết, chuyến đi, quà tặng (3 mục) #### Từ hay gặp trong thông báo ngắn Các từ dưới đây hay xuất hiện trong thông báo thời tiết, thông tin chuyến đi của trường và lời nhắn về quà sinh nhật ở Part 1. Từ đã có trong khóa: forecast, platform, depart, delay. **gold-colored** nghĩa là **màu vàng kim** (màu của vàng), không phải màu đồng. **race** là cuộc đua nói chung (chạy, bơi, đua xe…); **chạy nước rút** là **sprint**. - **heavy rain** /ˈhɛvi reɪn/ (phr, A2): mưa to. Ví dụ: There will be heavy rain in the north this evening (Tối nay sẽ có mưa to ở phía bắc). - **foggy** /ˈfɑɡi/ (adj, A1): có sương mù. Ví dụ: Drive slowly because the road is foggy this morning (Hãy lái chậm vì sáng nay đường có sương mù). - **change** /tʃeɪndʒ/ (n, A1): tiền lẻ, tiền thối lại. Ví dụ: Bring some change for the drink machine (Hãy mang ít tiền lẻ để mua nước ở máy bán hàng). ### Cách đi làm và du lịch phiêu lưu (8 mục) #### Các cách đi làm hằng ngày Câu khởi động: "What are the ways people commute to work?" (Người ta đi làm bằng những cách nào?). **Các cách thường gặp:** walking (đi bộ), car (xe hơi), motorbike (xe máy), train (xe lửa), bus (xe buýt), taxi, running (chạy bộ), bike hoặc bicycle (xe đạp), underground hoặc subway (tàu điện ngầm), tram (tàu điện chạy trên ray ở mặt đường), scooter (xe tay ga, hoặc xe trượt có tay lái), skateboard (ván trượt); thêm inline skating (trượt patin một hàng bánh). Khóa đã có thẻ **public transport** (giao thông công cộng). Cách nói đi bằng phương tiện gì: **by bus, by train, by tram** nhưng **on foot** (đi bộ). #### Du lịch phiêu lưu **Adventure travel** là du lịch phiêu lưu. Trong cụm này, **adventure là danh từ** (danh từ đứng trước bổ nghĩa cho danh từ travel), không phải tính từ; tính từ là **adventurous** (thích phiêu lưu, mạo hiểm). Khóa đã có thẻ **adventure** và **explore**. **Hoạt động thuộc du lịch phiêu lưu:** climb mountains (leo núi), explore nature (khám phá thiên nhiên), discover unspoiled places (khám phá những nơi còn hoang sơ), go to places without inhabitants (đến những nơi không có người ở), travel across deserts (đi xuyên sa mạc), take care of the environment (giữ gìn môi trường). **Không thuộc du lịch phiêu lưu:** cause pollution (gây ô nhiễm), leave the rubbish (bỏ rác lại), go shopping in busy streets (đi mua sắm ở phố đông), have basic things like a TV or a fridge (có sẵn đồ tiện nghi như tivi, tủ lạnh). **inhabitant** (khóa đã có thẻ) nghĩa là **cư dân, người sinh sống ở một nơi**, không chỉ "người địa phương". "A place without inhabitants" là nơi không có người ở. **nature** là danh từ (thiên nhiên), không phải động từ. - **commute** /kəˈmjut/ (v, B2): đi lại hằng ngày giữa nhà và nơi làm, nơi học. Ví dụ: Lan commutes to work by motorbike every day (Lan đi làm bằng xe máy mỗi ngày). - **motorbike** /ˈmoʊtərˌbaɪk/ (n, B2): xe máy. Ví dụ: My brother rides his motorbike to the market (Anh trai tôi chạy xe máy ra chợ). - **underground** /ˈʌndərˌɡraʊnd/ (n, B1): tàu điện ngầm (cách nói Anh). Ví dụ: It is faster to take the underground than a taxi (Đi tàu điện ngầm nhanh hơn đi taxi). - **tram** /træm/ (n, A2): tàu điện chạy trên ray ở mặt đường. Ví dụ: The tram stops right outside my school (Tàu điện dừng ngay trước trường tôi). - **on foot** /ɑn fʊt/ (phr, A2): đi bộ. Ví dụ: The park is close, so we go there on foot (Công viên ở gần nên chúng tôi đi bộ tới đó). - **tracksuit** /ˈtrækˌsut/ (n, B1): bộ đồ thể thao (áo khoác và quần dài). Ví dụ: He runs in an old tracksuit every morning (Anh ấy chạy bộ trong một bộ đồ thể thao cũ mỗi sáng). - **trainers** /ˈtreɪnərz/ (n, A2): giày thể thao. Ví dụ: I need new trainers for the race (Tôi cần giày thể thao mới cho cuộc đua). - **adventurous** /ədˈvɛntʃərəs/ (adj, B2): thích phiêu lưu, mạo hiểm. Ví dụ: My adventurous cousin wants to cross a desert by bike (Người anh họ thích phiêu lưu của tôi muốn đạp xe xuyên sa mạc). ### Hỏi việc làm ở khách sạn, nhà hàng (14 mục) #### Từ dễ hiểu sai khi hỏi việc Các từ part-time, full-time, salary, wage, staff, applicant, interview đã có ở nhóm Công việc. Trang này nêu thêm cách dùng dễ sai trong hội thoại hỏi việc. **staff** là danh từ tập hợp, chỉ toàn bộ nhân viên của một nơi; không thêm s. Nói về một người: **a member of staff** hoặc **a staff member**. **post** trong tin tuyển dụng nghĩa là vị trí công việc (giống position), không phải bài đăng trên mạng xã hội. **date** là ngày trong tháng (ngày 1, ngày 2…); thứ trong tuần là **day** (Monday, Tuesday…). **pay** làm động từ nghĩa là trả tiền; làm danh từ nghĩa là tiền lương, vd. rates of pay (mức lương). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** "stable staff" (nhân viên ổn định, làm lâu dài) thường được hiểu là nhân viên làm toàn thời gian. Đây chỉ là cách hiểu; bài nghe không nói stable staff là full-time, nên đừng dựa vào nó để chọn đáp án. **Từ Anh-Anh hay gặp:** trousers (Anh-Mỹ: pants), holiday (Anh-Mỹ: vacation), ring (Anh-Mỹ: call), CV (Anh-Mỹ: résumé). - **post** /poʊst/ (n, A1): vị trí công việc (trong tin tuyển dụng). Ví dụ: She applied for the post of head chef last week (Tuần trước cô ấy nộp đơn cho vị trí bếp trưởng). - **waiter** /ˈweɪtər/ (n, A1): bồi bàn, người phục vụ bàn. Ví dụ: The waiter brought us some water (Người phục vụ bàn mang nước cho chúng tôi). - **receptionist** /rɪˈsɛpʃənɪst/ (n, A2): nhân viên lễ tân. Ví dụ: Ask the receptionist for a map of the town (Hãy hỏi nhân viên lễ tân để lấy bản đồ thị trấn). - **pay** /peɪ/ (n, A2): tiền lương; (v, A1) trả tiền. Ví dụ: The pay is twelve pounds an hour (Tiền lương là mười hai bảng một giờ). - **per hour** /pər aʊər/ (phr, A2): mỗi giờ. Ví dụ: Kitchen assistants earn ten pounds per hour (Phụ bếp kiếm được mười bảng mỗi giờ). - **trousers** /ˈtraʊzərz/ (n, A1): quần dài (Anh-Anh; Anh-Mỹ: pants). Ví dụ: You need black trousers and a white shirt (Bạn cần quần dài màu đen và áo sơ mi trắng). - **holiday** /ˈhɑləˌdeɪ/ (n, A2): kỳ nghỉ (Anh-Anh; Anh-Mỹ: vacation). Ví dụ: Hotels need extra workers in the summer holiday (Các khách sạn cần thêm người làm vào kỳ nghỉ hè). - **date** /deɪt/ (n, A1): ngày (trong tháng). Ví dụ: What's the date today? It's the 14th (Hôm nay ngày mấy? Ngày 14). - **advertisement** /ˌædvərˈtaɪzmənt/ (n, A2): quảng cáo, tin tuyển dụng. Ví dụ: I saw the advertisement for the job in the local paper (Tôi thấy tin tuyển dụng công việc này trên báo địa phương). - **ring** /rɪŋ/ (v, A2): gọi điện (Anh-Anh; Anh-Mỹ: call). Ví dụ: Please ring the hotel before ten o'clock (Vui lòng gọi điện cho khách sạn trước mười giờ). - **We need more staff for the summer.**: Chúng tôi cần thêm nhân viên cho mùa hè. (staff không thêm s; nói về một người: a member of staff). - **The hotel has a post for a night porter.**: Khách sạn có một vị trí người gác đêm. (post ở đây là vị trí công việc, không phải bài đăng trên mạng xã hội). - **The starting date is the 5th of June.**: Ngày bắt đầu làm là ngày 5 tháng Sáu. (date là ngày trong tháng; thứ trong tuần là day). - **The hotel pays its staff every Friday.**: Khách sạn trả lương cho nhân viên vào mỗi thứ Sáu. (pay là động từ: trả tiền; danh từ pay nghĩa là tiền lương). ### Giáo dục: sinh viên và cố vấn học tập (8 mục) #### Từ dễ nhầm trong hội thoại về chuyện học **hometown** là quê hương, nơi bạn sinh ra hoặc lớn lên; quê có thể là một thành phố lớn. **countryside** mới là vùng quê, nông thôn. **Hometown khác countryside.** **familiar with** nghĩa là quen thuộc với, biết rõ (một nơi, một việc). Đừng nhầm **familiar** với **family** (gia đình) vì hai từ nghe na ná nhau. **get away from home** trong hội thoại về chuyện học là rời xa nhà để đi học ở nơi khác, không mang nghĩa bỏ nhà đi. **find the same is true (for you)** nghĩa là thấy điều đó cũng đúng với mình: người nói kể trải nghiệm của họ, rồi đoán bạn cũng sẽ thấy như vậy. **requirement** có ba âm tiết re-quire-ment, nhấn âm thứ hai: /rɪˈkwaɪərmənt/. - **advisor** /ədˈvaɪzər/ (n, B1): cố vấn học tập, người tư vấn. Ví dụ: My advisor helped me choose my classes for next term (Cố vấn học tập giúp mình chọn môn cho học kỳ tới). - **major** /ˈmeɪdʒər/ (n, B2): ngành học chính. Ví dụ: His major is tourism, but he also studies French (Ngành học chính của anh ấy là du lịch, nhưng anh ấy cũng học tiếng Pháp). - **hometown** /ˈhoʊmˌtaʊn/ (n, A1): quê hương, quê nhà. Ví dụ: My hometown is a busy city by the sea (Quê mình là một thành phố ven biển nhộn nhịp). - **homesick** /ˈhoʊmˌsɪk/ (adj, B1): nhớ nhà. Ví dụ: He felt homesick during his first month at university (Anh ấy thấy nhớ nhà trong tháng đầu ở trường đại học). - **familiar with** /fəˈmɪljər wɪð/ (phr, B1): quen thuộc với, biết rõ. Ví dụ: I'm not familiar with this part of the city yet (Mình chưa quen khu này của thành phố). - **I'm familiar with this area.**: Mình quen thuộc với khu vực này. (familiar with = quen thuộc với; đừng nhầm familiar với family = gia đình). - **My hometown is a small city in the north.**: Quê mình là một thành phố nhỏ ở miền Bắc. (hometown = quê hương, có thể là thành phố; vùng quê, nông thôn là countryside). - **He wanted to get away from home and study in the capital.**: Anh ấy muốn rời xa nhà để học ở thủ đô. (get away from home ở đây là đi học xa nhà, không phải bỏ nhà đi). ### Từ vựng nghe Part 2: công viên giải trí, thuê văn phòng, học tập (9 mục) #### Từ hay gặp trong hội thoại dài Hội thoại Part 2 hay xoay quanh đời sống: đi chơi công viên giải trí, thuê hoặc chuyển văn phòng, phỏng vấn về việc học và công việc. Hiểu đúng nghĩa các từ dưới đây giúp bạn nhận ra đáp án khi bài nói đổi cách diễn đạt. **Dễ hiểu nhầm:** ride trong công viên giải trí là **trò chơi** (tàu lượn, đu quay), không phải chạy xe; food court là **khu ăn uống**; minor là **chuyên ngành phụ**; film là **phim nói chung**, phim truyền hình nhiều tập là TV series; outgrow là **lớn quá so với** (không còn vừa); academic year là **một năm học**. - **theme park** /θim pɑrk/ (phr, A2): công viên giải trí (theo chủ đề). Ví dụ: We went to a theme park for my brother's birthday (Chúng tôi đi công viên giải trí nhân sinh nhật em trai tôi). - **expire** /ɪkˈspaɪər/ (v, C1): hết hạn. Ví dụ: My passport expires in June (Hộ chiếu của tôi hết hạn vào tháng Sáu). - **be due to** /bi du tu/ (phr, B1): dự kiến sẽ, theo kế hoạch sẽ. Ví dụ: The new library is due to open next week (Thư viện mới dự kiến sẽ mở cửa vào tuần sau). - **outskirts** /ˈaʊtˌskərts/ (n, B2): vùng ven (rìa thành phố). Ví dụ: The factory is on the outskirts of the city (Nhà máy nằm ở vùng ven thành phố). - **square meter** /skwɛr ˈmitər/ (phr, A2): mét vuông. Ví dụ: The apartment is about seventy square meters (Căn hộ rộng khoảng bảy mươi mét vuông). - **parking** /ˈpɑrkɪŋ/ (n, A2): việc đậu xe (đỗ xe); chỗ đậu xe (đỗ xe). Ví dụ: Is there free parking near the hospital? (Gần bệnh viện có chỗ đậu xe miễn phí không?) - **film** /fɪlm/ (n, A2): phim (nói chung). Ví dụ: We watched an old film on Saturday night (Tối thứ Bảy chúng tôi xem một bộ phim cũ). - **TV series** /ˌtiˈvi ˈsɪriz/ (phr, A2): phim truyền hình nhiều tập. Ví dụ: This TV series has forty episodes (Bộ phim truyền hình này có bốn mươi tập). - **cinema** /ˈsɪnəmə/ (n, A1): rạp chiếu phim; điện ảnh. Ví dụ: Korean cinema is popular in many countries (Điện ảnh Hàn Quốc được ưa chuộng ở nhiều nước). ### Học ngoại ngữ: lý do và cách học (8 mục) #### Nói về lý do và cách học một ngôn ngữ Chủ đề học ngoại ngữ hay gặp ở Part 3 của phần Nghe, và cũng dùng được khi Nói và Viết. Hãy học theo cụm động từ để nói rõ hành động. **Lý do (reasons):** get a better job; make international friends; travel more easily; study abroad; fit into a new community; improve communication skills. **Cách học (methods):** take online courses; use language apps; talk to people in shops and in the street; look up new words in a dictionary; watch everyday TV programs; read the newspaper; ask people what a word means; practice speaking and writing regularly. Các cụm participate in, take part in đã có thẻ trong khóa; ở đây dùng chúng để thêm động từ trước tên chương trình, ví dụ "take part in a speaking contest". - **look up** /lʊk ʌp/ (phr v, B1): tra (từ điển, thông tin). Ví dụ: Look up the new words after you finish the article (Hãy tra các từ mới sau khi đọc xong bài báo). - **native speaker** /ˈneɪtɪv ˈspikər/ (n, B1): người bản ngữ. Ví dụ: My speaking partner is a native speaker of Korean (Bạn luyện nói của tôi là người bản ngữ tiếng Hàn). - **job opportunity** /dʒɑb ˌɑpərˈtunəti/ (n, B1): cơ hội việc làm. Ví dụ: Speaking two languages gives you more job opportunities (Nói được hai thứ tiếng cho bạn nhiều cơ hội việc làm hơn). - **idiom** /ˈɪdiəm/ (n, B1): thành ngữ. Ví dụ: Idioms are hard because their meaning is not obvious (Thành ngữ khó vì nghĩa của chúng không rõ ràng). - **embarrassed** /ɪmˈbærəst/ (adj, B1): ngượng, xấu hổ. Ví dụ: I felt embarrassed when I used the wrong word (Tôi thấy ngượng khi dùng sai từ). - **I learn best by talking to people, not in a classroom.**: Tôi học hiệu quả nhất khi nói chuyện với mọi người, không phải trong phòng học. (câu nêu cách học ưa thích). - **I always plan what to say before I go into a shop.**: Tôi luôn tính trước điều cần nói trước khi vào cửa hàng. (một cách học: chuẩn bị câu trước khi giao tiếp). - **At first it was hard, but little by little I understood more.**: Lúc đầu thì khó, nhưng dần dần tôi hiểu nhiều hơn. (kể khó khăn ban đầu rồi tiến bộ). ### Nghề nghiệp: động từ mô tả nhiệm vụ (11 mục) #### Nói về nhiệm vụ của một nghề Khi kể một nghề làm gì, ta có thể dùng **cụm động từ**: develop storylines (xây dựng cốt truyện), create dialogue (viết lời thoại), write backstories (viết câu chuyện quá khứ của nhân vật), collaborate with designers (hợp tác với nhà thiết kế), edit and revise scripts (biên tập và sửa kịch bản), ensure consistency (bảo đảm sự nhất quán). **Khi nghe:** nếu người nói đưa ra một loạt động từ chỉ hoạt động công việc (develop, create, write, edit…), đoạn đó đang nói về **công việc và nhiệm vụ** (job and duties). **Theo kinh nghiệm cá nhân:** nhóm động từ develop, create, write, collaborate with, edit, revise, ensure dùng lại rất nhiều trong Speaking và Writing Task 2 khi đề hỏi về nghề nghiệp. Hãy học cả động từ lẫn tân ngữ đi kèm. Các từ **duty** (bổn phận, nhiệm vụ), **revise** (chỉnh sửa, sửa lại) và **ensure** (bảo đảm) đã có trong khóa; ở đây chỉ dùng lại. #### Ví dụ: nhiệm vụ của người viết kịch bản trò chơi điện tử Đây là danh sách tham khảo khi đề nói hoặc viết về một nghề sáng tạo, không phải nội dung bài nghe. 1. develop storylines and plot twists (xây dựng cốt truyện và các tình tiết bất ngờ); 2. create dialogue (viết lời thoại); 3. write backstories and character biographies (viết câu chuyện quá khứ và tiểu sử nhân vật); 4. collaborate with game designers and artists (hợp tác với người thiết kế trò chơi và họa sĩ). 5. write in-game text (viết chữ hiện trong trò chơi); 6. edit and revise scripts (biên tập và sửa kịch bản); 7. ensure consistency in narrative and tone (bảo đảm cách kể và giọng văn nhất quán); 8. create naming conventions (đặt quy tắc đặt tên cho nhân vật, địa danh). **Lỗi hay gặp 1:** ghi "write code" (viết mã) là nhiệm vụ của người viết kịch bản. Viết mã là việc của **lập trình viên** (programmer); người viết kịch bản viết cốt truyện, lời thoại, kịch bản. Chỉ ghi "write code" khi người đó kiêm luôn lập trình. **Lỗi hay gặp 2:** viết sai chính tả **character** (nhân vật). Nhớ đúng thứ tự chữ: c-h-a-r-a-c-t-e-r. **Lỗi hay gặp 3:** coi task, assignment là "bài tập" và coi mission là từ đồng nghĩa của duty. Thật ra **task, assignment** là nhiệm vụ, việc được giao (assignment còn có nghĩa bài tập ở trường); **duty** là bổn phận, trách nhiệm thuộc về một vị trí; **mission** là sứ mệnh hoặc nhiệm vụ được cử đi làm, không phải từ đồng nghĩa của duty. - **develop** /dɪˈvɛləp/ (v, A2): phát triển, xây dựng (ý tưởng, cốt truyện, sản phẩm). Ví dụ: Our team develops new ideas for the shop's website every month (Nhóm chúng tôi xây dựng ý tưởng mới cho trang web của cửa hàng mỗi tháng). - **create** /kriˈeɪt/ (v, A1): tạo ra, sáng tạo. Ví dụ: She creates short videos for small restaurants (Chị ấy làm các video ngắn cho những nhà hàng nhỏ). - **character** /ˈkærəktər/ (n, A2): nhân vật (trong truyện, phim, trò chơi). Ví dụ: My favourite character in the game is a little robot (Nhân vật tôi thích nhất trong trò chơi là một chú rô-bốt nhỏ). - **script** /skrɪpt/ (n, B1): kịch bản. Ví dụ: The actors read the script together on the first day (Các diễn viên cùng đọc kịch bản vào ngày đầu tiên). - **programmer** /ˈproʊˌɡræmər/ (n, B2): lập trình viên. Ví dụ: The programmer fixed the problem in the app in one hour (Lập trình viên sửa lỗi trong ứng dụng trong một giờ). - **task** /tæsk/ (n, A2): nhiệm vụ, việc được giao. Ví dụ: My first task every morning is to answer customers' emails (Việc đầu tiên tôi phải làm mỗi sáng là trả lời email của khách hàng). - **A programmer writes code / a game writer writes the story and the dialogue.**: Lập trình viên viết mã; người viết kịch bản trò chơi viết câu chuyện và lời thoại. (lỗi hay gặp: đừng ghi "write code" là nhiệm vụ của người viết kịch bản). - **The main character of the story is a young nurse.**: Nhân vật chính của câu chuyện là một y tá trẻ. (chú ý chính tả: character). - **Keeping the office safe is one of my duties.**: Giữ an toàn cho văn phòng là một trong những bổn phận của tôi. (duty là bổn phận, trách nhiệm; task, assignment là việc được giao; mission là sứ mệnh, không phải từ đồng nghĩa của duty). - **In my job, I develop new ideas and collaborate with other teams.**: Trong công việc, tôi xây dựng ý tưởng mới và hợp tác với các nhóm khác. (câu khung để kể nhiệm vụ trong Speaking). - **I edit and revise every report to ensure there are no mistakes.**: Tôi biên tập và sửa lại mọi bản báo cáo để bảo đảm không có lỗi. (dùng lại edit, revise, ensure khi nói về nhiệm vụ). ### Nghề nghiệp: quan hệ với đồng nghiệp (4 mục) #### Hòa hợp với mọi người: get on well with **get on (so) well with + somebody** nghĩa là **hòa hợp, có quan hệ tốt với ai**. Theo sau luôn là người (my boss, my colleagues, everyone in the team). Cụm này đã có trong khóa; trang này chỉ thêm cách dùng khi nghe và nói về công việc. Có thể nói ngắn "get on with somebody", nhưng **get on well with** nói rõ nghĩa hơn. Thêm "so" hoặc "really" để nhấn mạnh: I get on so well with everyone in my team. Chú ý dạng động từ: ở thì hiện tại đơn, dùng **get on** hoặc **gets on** tùy chủ ngữ; thì quá khứ là **got on**. Nghe kỹ để biết người nói đang kể hiện tại hay quá khứ. **Lỗi hay gặp:** hiểu get on well with là "đối xử tốt" hoặc "nói tốt về ai". Cụm này nói về **mối quan hệ** giữa hai người, không nói về cách nói. Nói tốt về ai là **speak well of somebody**. **Theo kinh nghiệm cá nhân:** cụm này gặp rất thường trong bài nghe và bài nói về công việc, nhất là khi người nói kể điều mình thích ở chỗ làm. Hãy dùng nó nhiều lần cho thật quen. - **I get on really well with my new neighbours.**: Tôi rất hòa hợp với những người hàng xóm mới. (get on well with + người). - **She doesn't get on well with her manager, so she wants to change teams.**: Chị ấy không hợp với quản lý nên muốn chuyển sang nhóm khác. (dạng phủ định). - **When I was a child, I got on well with my cousins.**: Lúc nhỏ tôi rất hợp với các anh chị em họ. (kể quá khứ dùng got on). - **He always speaks well of his colleagues.**: Anh ấy luôn nói tốt về đồng nghiệp. (nói tốt về ai là speak well of; get on well with là hòa hợp với ai). ### Sức khỏe: bệnh nhẹ và chăm sóc bản thân (19 mục) #### Nói về tình trạng sức khỏe Hội thoại về sức khỏe ở Part 2 hay nói về bệnh nhẹ, chấn thương và việc nên làm để mau khỏe. Các từ suffer from, recover from, symptom, treatment, healthcare đã có thẻ trong khóa; ở đây học thêm các cụm hay gặp khi kể bệnh. Ghép tên bộ phận cơ thể với "-ache" để nói chỗ đau kéo dài: headache, toothache, stomachache, backache. Nói "have a headache", "have a toothache" (có "a"); "stomachache" và "backache" có thể dùng có hoặc không có "a". Bị đau nhẹ, khó chịu thì nói "feel ill" hoặc "don't feel well". Bị sốt thì nói "have a fever" hoặc "have a temperature". - **feel ill** /fil ɪl/ (phr, A2): thấy trong người không khỏe, thấy bệnh (thấy ốm). Ví dụ: I felt ill after lunch, so I went home early (Tôi thấy không khỏe sau bữa trưa nên về nhà sớm). - **have a cough** /hæv ə kɔf/ (phr, A2): bị ho. Ví dụ: She has had a cough for three days (Chị ấy bị ho đã ba ngày). - **have a fever** /hæv ə ˈfivər/ (phr, A2): bị sốt. Ví dụ: My son has a fever, so he can't go to school today (Con trai tôi bị sốt nên hôm nay không đi học được). - **have a headache** /hæv ə ˈhɛdeɪk/ (phr, A2): bị đau đầu. Ví dụ: I have a headache because I didn't sleep well (Tôi bị đau đầu vì ngủ không ngon). - **toothache** /ˈtuθeɪk/ (n, A2): đau răng. Ví dụ: I can't eat ice cream because of my toothache (Tôi không ăn kem được vì đau răng). - **stomachache** /ˈstʌməkeɪk/ (n, A2): đau bụng. Ví dụ: Too much spicy food gave him a stomachache (Ăn quá nhiều đồ cay làm anh ấy đau bụng). - **backache** /ˈbækeɪk/ (n, B1): đau lưng. Ví dụ: Sitting at a desk all day can cause backache (Ngồi ở bàn cả ngày có thể gây đau lưng). - **fall off** /fɔl ɔf/ (phr v, A2): té khỏi (ngã khỏi) (xe đạp, ngựa, thang). Ví dụ: She fell off her bike on the way to school (Em ấy bị té xe đạp trên đường đi học). - **bandage** /ˈbændɪdʒ/ (n, B1): băng (băng vết thương). Ví dụ: The nurse put a bandage on my hand (Y tá băng tay cho tôi). - **see the doctor** /si ðə ˈdɑktər/ (phr, A1): đi khám bác sĩ. Ví dụ: If the pain doesn't stop, you should see the doctor (Nếu cơn đau không dứt, bạn nên đi khám bác sĩ). - **take medicine** /teɪk ˈmɛdəsən/ (phr, A2): uống thuốc. Ví dụ: Take this medicine twice a day after meals (Hãy uống thuốc này mỗi ngày hai lần sau bữa ăn). - **get better** /ɡɛt ˈbɛtər/ (phr, A2): khỏe lại, đỡ hơn. Ví dụ: I hope you get better soon (Mong bạn sớm khỏe lại). - **take care of yourself** /teɪk kɛr əv jərˈsɛlf/ (phr, A2): tự chăm sóc bản thân, giữ gìn sức khỏe. Ví dụ: Take care of yourself and drink plenty of water (Hãy giữ gìn sức khỏe và uống nhiều nước). - **catch up with** /kætʃ ʌp wɪð/ (phr v, B1): theo kịp (người khác, bài vở, công việc bị chậm). Ví dụ: After two weeks in hospital, he worked hard to catch up with his classmates (Sau hai tuần nằm viện, anh ấy cố gắng học để theo kịp các bạn). - **sleepy** /ˈslipi/ (adj, A2): buồn ngủ. Ví dụ: This medicine may make you sleepy (Thuốc này có thể làm bạn buồn ngủ). - **annoyed** /əˈnɔɪd/ (adj, B1): bực mình, khó chịu. Ví dụ: Her coughing made the other passengers annoyed (Tiếng ho của chị ấy làm các hành khách khác bực mình). - **I've got a temperature, so I'm staying at home today.**: Tôi bị sốt nên hôm nay tôi ở nhà. (I've got = I have, nói bệnh hiện tại; chuyện cũ dùng had). - **Last year she fell off her bike and hurt her arm.**: Năm ngoái chị ấy bị té xe đạp và đau tay. (fall – fell – fallen; "last year" cho biết đây là chuyện cũ). - **You should stay at home until you feel better.**: Bạn nên ở nhà cho tới khi thấy đỡ hơn. (lời khuyên khi bị bệnh: should + động từ nguyên mẫu). ### Công việc, thư viện và nơi làm việc trong bài nghe (15 mục) #### Từ hay gặp trong các bài nghe về nghề và nơi làm việc Bài nghe Part 2 và Part 3 hay kể về một nghề (nhân viên văn phòng du lịch, người làm phim, người viết trò chơi điện tử, gia sư), về thư viện đại học hoặc về trang phục nơi làm việc. Các từ career, salary, promotion, colleague, duty, working conditions, retire, uniform, volunteer đã có thẻ trong khóa; ở đây học thêm các từ hay đi kèm. Khi nghe kể về một nghề, hãy để ý trình tự: học gì, việc đầu tiên, được thăng chức thế nào, việc hằng ngày, điều thích, điều không thích. Bài về trang phục nơi làm việc hay so sánh hai kiểu: trang trọng (formal: suit, tie) và thoải mái (casual: jeans, T-shirt). - **be promoted** /bi prəˈmoʊtəd/ (phr, B1): được thăng chức. Ví dụ: She was promoted to team leader after two years (Chị ấy được thăng chức trưởng nhóm sau hai năm). - **journalist** /ˈdʒərnələst/ (n, A2): nhà báo. Ví dụ: A journalist called to ask about the new exhibition (Một nhà báo gọi điện hỏi về cuộc triển lãm mới). - **sign in** /saɪn ɪn/ (phr v, B1): ký tên khi vào (sổ ra vào). Ví dụ: Visitors must sign in before they go upstairs (Khách phải ký tên vào sổ trước khi lên lầu). - **photocopy** /ˈfoʊtoʊˌkɑpi/ (v, A2): photo, sao chụp. Ví dụ: You can't photocopy these old maps (Bạn không được photo những tấm bản đồ cũ này). - **video game** /ˈvɪdioʊ ɡeɪm/ (n, A2): trò chơi điện tử. Ví dụ: She writes the stories for video games (Chị ấy viết cốt truyện cho các trò chơi điện tử). - **rural** /ˈrʊrəl/ (adj, B2): thuộc nông thôn. Ví dụ: He taught English in a rural school for two years (Anh ấy dạy tiếng Anh ở một trường nông thôn trong hai năm). - **accent** /ˈæksɛnt/ (n, B2): giọng (theo vùng, theo nước). Ví dụ: She speaks English with a soft Irish accent (Chị ấy nói tiếng Anh với giọng Ireland nhẹ nhàng). - **way of life** /weɪ əv laɪf/ (n, B1): lối sống. Ví dụ: Life in a big city is a very different way of life (Sống ở thành phố lớn là một lối sống rất khác). - **retirement** /rɪˈtaɪərmənt/ (n, B2): sự nghỉ hưu, thời gian nghỉ hưu. Ví dụ: My uncle plans to open a small shop after retirement (Chú tôi dự định mở một cửa hàng nhỏ sau khi nghỉ hưu). - **formal** /ˈfɔrməl/ (adj, A2): trang trọng. Ví dụ: You need formal clothes for the job interview (Bạn cần quần áo trang trọng cho buổi phỏng vấn xin việc). - **casual** /ˈkæʒuəl/ (adj, B2): thường ngày, thoải mái, không trang trọng. Ví dụ: Staff can wear casual clothes on Fridays (Nhân viên được mặc quần áo thường ngày vào thứ Sáu). - **reassured** /ˌriəˈʃʊrd/ (adj, B2): yên tâm. Ví dụ: Patients feel reassured when the nurse explains everything clearly (Bệnh nhân thấy yên tâm khi y tá giải thích mọi thứ rõ ràng). - **melt** /mɛlt/ (v, B2): tan chảy. Ví dụ: Chocolate melts quickly in hot weather (Sô-cô-la tan chảy nhanh khi trời nóng). - **He was promoted to manager's assistant after a year.**: Sau một năm, anh ấy được thăng chức làm trợ lý giám đốc. (be promoted to + chức vụ). - **We are allowed to dress casually on Fridays.**: Chúng tôi được phép ăn mặc thoải mái vào thứ Sáu. (be allowed to = được phép; khác be required to = bắt buộc phải). ### Môi trường: tái chế và dòng sông (7 mục) #### Từ hay gặp trong bài nghe về tái chế và ô nhiễm sông Bài nghe về môi trường hay nói về một dòng sông bị ô nhiễm hoặc về cách tái chế tốt hơn. Các từ recycle, pollution, waste, protect, raise awareness, public awareness đã có thẻ trong khóa; ở đây học thêm từ đi kèm. Bài giảng về tái chế thường nêu vấn đề rồi nêu giải pháp: người dân hiểu biết hơn, công nghệ tốt hơn, nhu cầu dùng vật liệu tái chế cao hơn. Khi nghe, ghi mỗi giải pháp một dòng và ghi lời giải thích bên cạnh. - **sort** /sɔrt/ (v, B1): phân loại. Ví dụ: Please sort your rubbish into paper, plastic and glass (Hãy phân loại rác thành giấy, nhựa và thủy tinh). - **reusable** /riˈjuzəbəl/ (adj, B2): dùng lại được. Ví dụ: I take a reusable bag when I go shopping (Tôi mang theo túi dùng lại được khi đi mua sắm). - **demand** /dɪˈmænd/ (n, B2): nhu cầu. Ví dụ: There is a growing demand for recycled paper (Nhu cầu dùng giấy tái chế đang tăng). - **energy-efficient** /ˈɛnərdʒi ɪˈfɪʃənt/ (adj, B2): tiết kiệm năng lượng. Ví dụ: The factory uses energy-efficient machines (Nhà máy dùng máy móc tiết kiệm năng lượng). - **landfill** /ˈlændfɪl/ (n, B2): bãi chôn lấp rác. Ví dụ: Most of the town's rubbish goes to the landfill (Phần lớn rác của thị trấn được đưa tới bãi chôn lấp). - **chemical** /ˈkɛmɪkəl/ (n, B1): hóa chất. Ví dụ: The factory stopped putting chemicals into the river (Nhà máy đã ngừng thải hóa chất xuống sông). - **The river was getting dirtier and dirtier.**: Dòng sông ngày càng dơ hơn. (so sánh hơn lặp lại: dirtier and dirtier = ngày càng dơ). ### Từ dễ lẫn trong bài luyện câu hỏi tham chiếu (2 mục) #### Phân biệt từ dễ lẫn **harmonize** là hài hòa, ăn khớp với nhau; **balance** là cân bằng (hai bên nặng nhẹ ngang nhau). Hai từ gần nghĩa nhưng không thay cho nhau được. **texture** là kết cấu bề mặt (sờ vào thấy mịn, thô, nhám); **pattern** là họa tiết, các hình lặp lại trên bề mặt. **pawn** nghĩa gốc là quân tốt trong cờ vua; nghĩa bóng là người bị người khác lợi dụng, điều khiển, thường là người yếu thế trong xã hội. **bits of sound** là các mẩu, mẫu âm thanh rất nhỏ mà máy ghi lại, không phải "dung lượng âm thanh". - **balance** /ˈbæləns/ (n, B1): sự cân bằng. Ví dụ: Two small pictures on the left give balance to the large one on the right (Hai bức tranh nhỏ bên trái tạo sự cân bằng với bức lớn bên phải). - **pattern** /ˈpætərn/ (n, A2): họa tiết. Ví dụ: Lan's dress has a pattern of small yellow flowers (Chiếc váy của Lan có họa tiết những bông hoa nhỏ màu vàng). ### Đọc chi tiết: cặp từ đồng nghĩa hay gặp (8 mục) #### Nhận ra cách bài đọc nói lại cùng một ý Trong câu hỏi chi tiết, câu hỏi và đáp án thường dùng từ khác với bài nhưng cùng nghĩa. Học thành cặp giúp bạn định vị thông tin nhanh hơn khi scanning. Cặp hay gặp: **vacant = empty**; **obtain = get**; **substitute = replace**; **monitor ≈ watch or check regularly**; **outgrow = become too big for**; **equal to or higher than = the same or better**; **at least 50 = fifty or more**. **necessary** nghĩa là "cần thiết" (= needed, required), không đồng nghĩa với **important** (quan trọng). "It is necessary to get permission" là "cần phải được cho phép". **texture** là kết cấu bề mặt, cảm giác khi sờ (mịn, thô, nhám); **pattern** là họa tiết, hoa văn nhìn thấy trên bề mặt. Hai từ này không thay cho nhau. **the … in question** là "(cái) đang được nói tới": "the course in question" là học phần đang được nói tới. - **permission** /pərˈmɪʃən/ (n, A2): sự cho phép. Ví dụ: Students need permission to leave class early (Học sinh cần được cho phép mới được về sớm). - **necessary** /ˈnɛsəˌsɛri/ (adj, A2): cần thiết. = needed; không đồng nghĩa với important. Ví dụ: It is necessary to bring your ID card to the exam (Cần phải mang thẻ căn cước khi đi thi). - **in question** /ɪn ˈkwɛstʃən/ (phr, B2): (cái) đang được nói tới. Ví dụ: Please return the book in question to the front desk (Vui lòng trả cuốn sách đang được nói tới cho quầy tiếp tân). - **spot** /spɑt/ (v, B2): nhìn thấy, phát hiện ra. Ví dụ: I spotted my friend in the crowd at the bus station (Tôi nhìn thấy bạn mình trong đám đông ở bến xe). - **equal to** /ˈikwəl tu/ (phr, B1): bằng với. Ví dụ: This year our sales were equal to last year's (Năm nay doanh số của chúng tôi bằng với năm ngoái). - **The rooms on the top floor are vacant. = The rooms on the top floor are empty.**: Các phòng ở tầng trên cùng đang trống. (vacant = empty). - **Our test results were equal to or higher than last year's. = Our test results were the same or better.**: Kết quả thi của chúng tôi bằng hoặc cao hơn năm ngoái. (equal to or higher than = the same or better). - **The hotel has at least 50 rooms. = The hotel has fifty or more rooms.**: Khách sạn có ít nhất 50 phòng. (at least 50 = fifty or more). ### Đời sống cộng đồng (từ các bài luyện đọc) (4 mục) #### Cách dùng nhóm thẻ này Các từ dưới đây xuất hiện trong bài luyện của phần này. Học trước các từ này thì bạn đọc bài luyện nhanh hơn; đọc xong bài thì ôn lại để nhớ từ trong ngữ cảnh. - **stall** /stɔl/ (n, B2): quầy hàng, sạp hàng. Ví dụ: She sells grilled corn at a small stall near the station (Chị ấy bán bắp nướng ở một sạp hàng nhỏ gần nhà ga). - **doubt** /daʊt/ (v, B1): nghi ngờ, không tin là. Ví dụ: Many people doubted that the small shop would survive (Nhiều người không tin là cửa hàng nhỏ đó sẽ trụ được). - **take over** /teɪk ˈoʊvər/ (phr v, B2): tiếp quản, nhận lại (công việc từ người khác). Ví dụ: When her father got sick, she took over the family shop (Khi cha bị bệnh, chị ấy tiếp quản cửa hàng của gia đình). - **anniversary** /ˌænəˈvərsəri/ (n, B2): ngày kỷ niệm (hằng năm). Ví dụ: The shop gives free drinks on its anniversary (Cửa hàng tặng đồ uống miễn phí vào ngày kỷ niệm thành lập). ## Gốc từ (126 mục) ### Gốc từ là gì Gốc từ Latinh mang nghĩa chính của từ. Ghép tiền tố + gốc + hậu tố: trans + port + ation = sự vận chuyển. ### Gốc 1–9: PORT, DUC, TRANS, JECT, PRESS, SERV, VIT, CRED, FORM (31 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **export** /ˈɛkspɔrt (n); ɪkˈspɔrt (v)/ (n, v, B1) hàng xuất khẩu (n); xuất khẩu (v). Ví dụ: The company exports furniture (Công ty xuất khẩu đồ nội thất). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **portable** /ˈpɔrtəbəl/ (adj, C1) có thể mang theo. Ví dụ: I bought a portable speaker (Tôi đã mua một chiếc loa có thể mang theo). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **conduct** /kənˈdʌkt (v); ˈkɑndʌkt (n)/ (v, n, B2) tiến hành, thực hiện (v); hành vi (n). Ví dụ: The scientists conducted a survey (Các nhà khoa học đã tiến hành một cuộc khảo sát). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **impress** /ɪmˈprɛs/ (v, B2) gây ấn tượng. Ví dụ: Her English impressed the examiner (Tiếng Anh của cô ấy đã gây ấn tượng với giám khảo). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **reform** /rəˈfɔrm/ (n, v, C1) cải cách. Ví dụ: The government plans to reform education (Chính phủ dự định cải cách giáo dục). - **port** /pɔːrt/: (gốc) mang, vận chuyển. Latinh portare "mang, vận chuyển". Ví dụ: import, export, transport, portable, report - **duc / duct** /dʌk/ · /dʌkt/: (gốc) dẫn, đưa đi. Latinh ducere, ductus "dẫn, đưa đi". Ví dụ: education, introduce, produce, reduce - **trans** /trænz/: (tiền tố) qua, sang phía bên kia. Latinh trans "qua, sang bên kia". Ví dụ: transport, transfer, translate - **ject** /dʒekt/: (gốc) ném, quăng. Latinh jacere, jactus "ném, quăng". Ví dụ: project, reject, subject - **press** /pres/: (gốc) ấn, đè, ép. Latinh premere, pressus "ấn, đè, ép". Ví dụ: pressure, impress, express - **serv** /sɜːrv/: (gốc) giữ gìn; phục vụ. Latinh servare "giữ gìn", servire "phục vụ". Ví dụ: service, reserve, preserve - **vit / viv** /vɪv/: (gốc) sống, sự sống. Latinh vivere, vita "sống, sự sống". Ví dụ: vital, survive - **cred** /kred/: (gốc) tin. Latinh credere "tin". Ví dụ: credit - **form** /fɔːrm/: (gốc) hình dạng, định hình. Latinh forma "hình dạng". Ví dụ: information, uniform, reform, transform - **import** /ˈɪmpɔrt (n); ɪmˈpɔrt (v)/ (n, v, B1): hàng nhập khẩu (n); nhập khẩu (v). port = mang. Ví dụ: The company imports furniture (Công ty nhập khẩu đồ nội thất). - **transport** /ˈtrænspɔrt (n); trænsˈpɔrt (v)/ (n, v, B1): giao thông, sự vận chuyển (n); chuyên chở (v). Ví dụ: We use public transport to get to work (Chúng tôi dùng phương tiện công cộng để đi làm). - **report** /rɪˈpɔrt/ (n, A1, v, A2): báo cáo. Ví dụ: Please send me the report by Friday (Vui lòng gửi báo cáo cho tôi chậm nhất là thứ Sáu). - **education** /ˌɛdʒəˈkeɪʃən/ (n, A2): giáo dục. duc = dẫn dắt. Ví dụ: Education is the key to a better future (Giáo dục là chìa khóa cho một tương lai tốt đẹp hơn). - **introduce** /ˌɪntrəˈdus/ (v, A1): giới thiệu. Ví dụ: Let me introduce myself (Để tôi tự giới thiệu). - **produce** /prəˈdus/ (v, A2): sản xuất. Ví dụ: This factory produces shoes (Nhà máy này sản xuất giày). - **product** /ˈprɑdəkt/ (n, A1): sản phẩm. Ví dụ: Our products are sold online (Sản phẩm của chúng tôi được bán trên mạng). - **transfer** /trænsˈfər (v); ˈtrænsfər (n)/ (v, n, B2): chuyển (tiền, công tác) (v); sự chuyển giao (n). Ví dụ: I transferred the money yesterday (Tôi đã chuyển tiền hôm qua). - **translate** /trænzˈleɪt/ (v, B1): dịch (ngôn ngữ). trans = qua. Ví dụ: Can you translate this letter into English? (Bạn có thể dịch bức thư này sang tiếng Anh không?). - **project** /ˈprɑdʒɛkt (n); prəˈdʒɛkt (v)/ (n, A1, v, B2): dự án (n); dự kiến, chiếu (v). ject = ném. Ví dụ: We are working on a new project (Chúng tôi đang làm một dự án mới). - **reject** /rɪˈdʒɛkt/ (v, B1): từ chối, bác bỏ. Ví dụ: The company rejected my application (Công ty đã từ chối đơn xin việc của tôi). - **subject** /ˈsʌbdʒɪkt/ (n, A1, adj, B2): môn học, chủ đề (n); chịu sự chi phối (adj). Ví dụ: Math is my favorite subject (Toán là môn học yêu thích của tôi). - **pressure** /ˈprɛʃər/ (n, B1): áp lực. press = ép. Ví dụ: Students are under a lot of pressure (Học sinh chịu nhiều áp lực). - **impression** /ɪmˈprɛʃən/ (n, B1): ấn tượng. Ví dụ: First impressions are very important (Ấn tượng đầu tiên rất quan trọng). - **service** /ˈsərvəs/ (n, A2): dịch vụ. serv = phục vụ. Ví dụ: The hotel has excellent service (Khách sạn có dịch vụ xuất sắc). - **reserve** /rɪˈzərv/ (n, v, B2): sự dự trữ (n); đặt trước, giữ chỗ (v). Ví dụ: I'd like to reserve a table for two (Tôi muốn đặt trước một bàn cho hai người). - **deserve** /dɪˈzərv/ (v, B2): xứng đáng. Ví dụ: You deserve a long holiday (Bạn xứng đáng có một kỳ nghỉ dài). - **survive** /sərˈvaɪv/ (v, B1): sống sót. Ví dụ: Plants cannot survive without water (Cây cối không thể sống sót nếu thiếu nước). - **credit** /ˈkrɛdət/ (n, A2, v, B2): tín dụng, uy tín (n); ghi công (v). cred = tin. Ví dụ: You can pay by credit card (Bạn có thể trả bằng thẻ tín dụng). - **information** /ˌɪnfərˈmeɪʃən/ (n, A1): thông tin. form = hình dạng. Ví dụ: Can you give me more information? (Bạn có thể cho tôi thêm thông tin không?). - **uniform** /ˈjunəfɔrm/ (n, A2): đồng phục. Ví dụ: Students wear uniforms at school (Học sinh mặc đồng phục ở trường). - **perform** /pərˈfɔrm/ (v, A2): biểu diễn, thực hiện. Ví dụ: The band performed at the festival (Ban nhạc đã biểu diễn tại lễ hội). ### Gốc 10–14: VIS, AUD, SCRIB, DICT, MIT (18 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **vision** /ˈvɪʒən/ (n, B2) thị lực, tầm nhìn. Ví dụ: Too much screen time can harm your vision (Dùng màn hình quá nhiều có thể làm hại thị lực của bạn). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **subscribe** /səbˈskraɪb/ (v, C1) đăng ký theo dõi. Ví dụ: Subscribe to our channel for more videos (Hãy đăng ký theo dõi kênh của chúng tôi để xem thêm nhiều video). - **vis / vid** /vɪs/: (gốc) nhìn, thấy. Latinh videre, visus "nhìn, thấy". Ví dụ: vision, visible, evidence, provide - **aud** /ɔːd/: (gốc) nghe. Latinh audire, auditus "nghe". Ví dụ: audience, audio - **scrib / script** /skrɪpt/: (gốc) viết, ghi chép. Latinh scribere, scriptus "viết". Ví dụ: describe, subscribe, prescription - **dict** /dɪkt/: (gốc) nói, tuyên bố. Latinh dicere, dictus "nói". Ví dụ: predict, prediction, dictionary - **mit / miss** /ˈeˈmaɪˈtiː/ · /mɪs/: (gốc) gửi đi, cho đi. Latinh mittere, missus "gửi đi, cho đi". Ví dụ: admit, submit, permit, permission - **evidence** /ˈɛvədəns/ (n, A2): bằng chứng. vid = nhìn. Ví dụ: There is no evidence that he took the money (Không có bằng chứng nào cho thấy anh ấy đã lấy số tiền đó). - **visible** /ˈvɪzəbəl/ (adj, B2): có thể nhìn thấy. Ví dụ: The mountain is visible from my window (Ngọn núi có thể nhìn thấy được từ cửa sổ phòng tôi). - **audience** /ˈɔdiəns/ (n, A2): khán giả. aud = nghe. Ví dụ: The audience clapped loudly (Khán giả đã vỗ tay thật to). - **audio** /ˈɔdiˌoʊ/ (adj, n, A2): thuộc về âm thanh (adj); âm thanh, bản ghi âm (n). Ví dụ: Listen to the audio and answer the questions (Hãy nghe đoạn âm thanh rồi trả lời các câu hỏi). - **describe** /dɪˈskraɪb/ (v, A1): miêu tả. scrib = viết. Ví dụ: Describe your favorite place (Hãy miêu tả địa điểm yêu thích của bạn). - **description** /dɪˈskrɪpʃən/ (n, A1): sự miêu tả, bài mô tả. Ví dụ: Write a short description of your house (Hãy viết một đoạn miêu tả ngắn về ngôi nhà của bạn). - **prescription** /prəˈskrɪpʃən/ (n, C1): đơn thuốc. Ví dụ: The doctor gave me a prescription (Bác sĩ đã kê cho tôi một đơn thuốc). - **predict** /prɪˈdɪkt/ (v, A2): dự đoán. pre- trước + dict nói. Ví dụ: It is hard to predict the weather (Rất khó dự đoán thời tiết). - **prediction** /priˈdɪkʃən/ (n, B1): lời dự đoán. Ví dụ: His prediction was correct (Lời dự đoán của anh ấy đã đúng). - **admit** /ədˈmɪt/ (v, B1): thừa nhận; nhận vào. mit = gửi. Ví dụ: He admitted his mistake (Anh ấy đã thừa nhận lỗi của mình). - **submit** /səbˈmɪt/ (v, B2): nộp (bài, hồ sơ). Ví dụ: Submit your essay before Friday (Hãy nộp bài luận của bạn trước thứ Sáu). - **permit** /pərˈmɪt (v); ˈpərmɪt (n)/ (v, n, B2): cho phép (v); giấy phép (n). Ví dụ: Smoking is not permitted here (Không được hút thuốc ở đây). - **promise** /ˈprɑməs/ (v, n, A2): hứa (v); lời hứa (n). Ví dụ: I promise to call you tonight (Tôi hứa sẽ gọi cho bạn tối nay). ### Gốc 15–19: FACT, STRUCT, SPECT, TRACT, PEND (17 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **contract** /ˈkɑntrækt (n); kənˈtrækt (v)/ (n, v, B2) hợp đồng (n); ký hợp đồng, co lại (v). Ví dụ: She signed a two-year contract (Cô ấy đã ký hợp đồng hai năm). - **distract** /dɪˈstrækt/ (v, B2) làm xao nhãng. Ví dụ: Phones distract students in class (Điện thoại làm học sinh mất tập trung trong lớp). - **dependent** /dɪˈpɛndənt/ (adj, B2) phụ thuộc (tính từ, pend = treo). Ví dụ: Young children are dependent on their parents (Trẻ nhỏ phụ thuộc vào cha mẹ). - **fac / fact / fect** /fæk/ · /fækt/: (gốc) làm, tạo ra. Latinh facere "làm, tạo ra". Ví dụ: factory, manufacture, effect, affect - **struct** /strʌkt/: (gốc) xây dựng, sắp xếp. Latinh struere, structus "xây dựng, sắp xếp". Ví dụ: structure, construct - **spect** /spekt/: (gốc) nhìn, quan sát. Latinh specere, spectus "nhìn". Ví dụ: respect, expect, inspect, aspect - **tract** /trækt/: (gốc) kéo, lôi. Latinh trahere, tractus "kéo, lôi". Ví dụ: attract, contract, distract - **pend / pens** /penz/: (gốc) treo, cân, trả. Latinh pendere, pensus "treo, cân, trả". Ví dụ: depend, expensive, expense - **manufacture** /ˌmænjəˈfæktʃər/ (v, B2): sản xuất hàng loạt. fact = làm. Ví dụ: The company manufactures cars (Công ty này sản xuất ô tô). - **affect** /əˈfɛkt/ (v, A2): ảnh hưởng đến. động từ; danh từ là effect. Ví dụ: Noise affects our sleep (Tiếng ồn ảnh hưởng đến giấc ngủ của chúng ta). - **effect** /ɪˈfɛkt/ (n, A2): tác động, ảnh hưởng, tác dụng. Ví dụ: The medicine had a quick effect (Loại thuốc này đã có tác dụng nhanh). - **factor** /ˈfæktər/ (n, A2): yếu tố. Ví dụ: Price is an important factor (Giá cả là một yếu tố quan trọng). - **structure** /ˈstrʌktʃər/ (n, A2, v, B2): cấu trúc (n); sắp xếp, tổ chức (v). struct = xây. Ví dụ: An essay needs a clear structure (Một bài luận cần có cấu trúc rõ ràng). - **instruction** /ɪnˈstrʌkʃən/ (n, A2): lời hướng dẫn. Ví dụ: Read the instructions carefully (Hãy đọc hướng dẫn thật kỹ). - **respect** /rɪˈspɛkt/ (n, v, B1): sự tôn trọng (n); tôn trọng (v). spect = nhìn. Ví dụ: We should respect old people (Chúng ta nên tôn trọng người lớn tuổi). - **expect** /ɪkˈspɛkt/ (v, A2): mong đợi, kỳ vọng. Ví dụ: I expect to pass the exam (Tôi nghĩ mình sẽ thi đậu). - **aspect** /ˈæspɛkt/ (n, B2): khía cạnh. Ví dụ: Technology affects every aspect of life (Công nghệ ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của cuộc sống). - **attract** /əˈtrækt/ (v, B1): thu hút. tract = kéo. Ví dụ: Ha Long Bay attracts many tourists (Vịnh Hạ Long thu hút nhiều khách du lịch). - **expensive** /ɪkˈspɛnsɪv/ (adj, A1): mắc (đắt). pens = trả tiền. Ví dụ: Houses in the city are very expensive (Nhà ở thành phố rất mắc (đắt)). - **expense** /ɪkˈspɛns/ (n, B2): chi phí, khoản chi. Ví dụ: Travel expenses are paid by the company (Chi phí đi lại do công ty chi trả). ### Gốc 20–26: SENS, MENT, LOG, LOC, CAP, POS, GRAD (24 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **sensitive** /ˈsɛnsətɪv/ (adj, B2) nhạy cảm (sens = cảm nhận). Ví dụ: She is sensitive to cold weather (Cô ấy nhạy cảm với thời tiết lạnh). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **capable** /ˈkeɪpəbəl/ (adj, B2) có khả năng. Ví dụ: She is capable of running the business (Cô ấy có khả năng điều hành công việc kinh doanh). #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **upgrade** /ʌpˈɡreɪd (v); ˈʌpɡreɪd (n)/ (v, n, C1) nâng cấp (v); sự nâng cấp (n) (grad = bước). Ví dụ: The city needs to upgrade its roads (Thành phố cần nâng cấp đường sá). - **sens / sent** /senz/ · /sent/: (gốc) cảm nhận, suy nghĩ. Latinh sentire, sensus "cảm nhận, suy nghĩ". Ví dụ: sensitive, sensible - **ment** /ment/: (gốc) tâm trí, ghi nhớ. Latinh mens, mentis "tâm trí". Ví dụ: mention, comment, mental - **log** /lɔːɡ/: (dạng ghép) lời nói, lý lẽ, ngành nghiên cứu. Hy Lạp logos "lời nói, lý lẽ". Ví dụ: apology, dialogue - **loc** /loʊk/: (gốc) nơi chốn. Latinh locus "nơi chốn". Ví dụ: local, location - **cap / cept / ceive** /kæp/: (gốc) lấy, đón nhận, nắm bắt. Latinh capere, captus "lấy, nắm". Ví dụ: capable, accept, receive - **pos / pon** /pɑːs/ · /pɑːn/: (gốc) đặt, để, bố trí. Latinh ponere, positus "đặt, để". Ví dụ: position, propose, postpone - **grad / gress** /ɡræd/ · /ɡres/: (gốc) bước đi, bước tiến. Latinh gradi, gressus "bước đi". Ví dụ: graduate, progress, upgrade - **sensible** /ˈsɛnsəbəl/ (adj, B1): hợp lý, biết điều. Ví dụ: It was a sensible decision (Đó là một quyết định hợp lý). - **mention** /ˈmɛnʃən/ (v, A2, n, B1): đề cập, nhắc đến (v); sự đề cập, lời nhắc đến (n). ment = trí óc. Ví dụ: He didn't mention the price (Anh ấy đã không nhắc đến giá tiền). - **comment** /ˈkɑmɛnt/ (n, A2, v, B1): lời bình luận, nhận xét (n); bình luận, nhận xét (v). Ví dụ: Please leave a comment below (Vui lòng để lại bình luận bên dưới). - **remind** /riˈmaɪnd/ (v, B1): nhắc nhở. Ví dụ: Remind me to buy some milk (Hãy nhắc tôi mua sữa). - **apology** /əˈpɑlədʒi/ (n, B2): lời xin lỗi (log = lời nói). Ví dụ: Please accept my apology (Vui lòng chấp nhận lời xin lỗi của tôi). - **dialogue** /ˈdaɪəlɔɡ/ (n, A1): đoạn hội thoại. Ví dụ: Listen to the dialogue and take notes (Nghe đoạn hội thoại và ghi chú lại). - **local** /ˈloʊkəl/ (adj, A1, n, B1): thuộc địa phương (adj); người dân địa phương (n). loc = nơi chốn. Ví dụ: We buy fruit from local farmers (Chúng tôi mua trái cây từ nông dân địa phương). - **location** /loʊˈkeɪʃən/ (n, B1): vị trí, địa điểm. Ví dụ: The hotel has a great location (Khách sạn có vị trí rất đẹp). - **acceptable** /əkˈsɛptəbəl/ (adj, B2): chấp nhận được. cept = nhận. Ví dụ: Late homework is not acceptable (Bài tập nộp trễ không chấp nhận được). - **concept** /ˈkɑnsɛpt/ (n, B2): khái niệm. Ví dụ: The concept of online learning is not new (Khái niệm học trực tuyến không mới). - **except** /ɪkˈsɛpt/ (prep, A2, conj, B1): ngoại trừ. Ví dụ: Everyone came except Tom (Mọi người đều đã đến trừ Tom). - **position** /pəˈzɪʃən/ (n, A2, v, B2): vị trí, chức vụ (n); đặt vào vị trí (v). pos = đặt. Ví dụ: I am applying for the position of receptionist (Tôi đang ứng tuyển vị trí lễ tân). - **purpose** /ˈpərpəs/ (n, A2): mục đích. Ví dụ: What is the purpose of your visit? (Mục đích chuyến thăm của bạn là gì?). - **propose** /prəˈpoʊz/ (v, B2): đề xuất. Ví dụ: I propose a new plan (Tôi đề xuất kế hoạch mới). - **opposite** /ˈɑpəzət/ (adj, adv, prep, n, A1): đối diện, trái ngược (adj); ở phía đối diện (adv); đối diện (prep); điều trái ngược (n). Ví dụ: The bank is opposite the post office (Ngân hàng nằm đối diện bưu điện). - **positive** /ˈpɑzətɪv/ (adj, A1, n, B2): tích cực (adj); kết quả dương tính (n). Ví dụ: Try to stay positive (Hãy cố giữ thái độ tích cực). - **graduate** /ˈɡrædʒuət (n); ˈɡrædʒueɪt (v)/ (n, v, B1): người tốt nghiệp (n); tốt nghiệp (v). Ví dụ: She graduated from university in 2020 (Cô ấy tốt nghiệp đại học năm 2020). ### Gốc 27–31: MOV, ACT, VAL, PART, SIGN (17 mục) #### Từ và cụm từ tham khảo trong bài - **assign** /əˈsaɪn/ (v, B2) giao (việc, bài tập). Ví dụ: The teacher assigned us a group project (Giáo viên đã giao cho chúng tôi một dự án nhóm). - **mov / mot / mob** /mɑːb/: (gốc) chuyển động, di chuyển. Latinh movere, motus "di chuyển". Ví dụ: move, motivate, emotion, promote - **act / ag** /ækt/ · /æɡ/: (gốc) làm, hành động, thúc đẩy. Latinh agere, actus "làm, thúc đẩy". Ví dụ: react, activity, agent - **val / vail** /væl/ · /veɪl/: (gốc) mạnh, có giá trị. Latinh valere "mạnh, có giá trị". Ví dụ: value, valuable, evaluate - **part** /pɑːrt/: (gốc) phần, chia phần. Latinh pars, partis "phần". Ví dụ: particular, department, participate - **sign** /saɪn/: (gốc) dấu hiệu, ký hiệu. Latinh signum "dấu hiệu". Ví dụ: design, signal, assign, significant - **promote** /prəˈmoʊt/ (v, B1): thăng chức; quảng bá. mot = di chuyển. Ví dụ: She was promoted to manager (Cô ấy được thăng chức làm quản lý). - **motivate** /ˈmoʊtəveɪt/ (v, B2): tạo động lực. Ví dụ: Good teachers motivate their students (Giáo viên giỏi tạo động lực cho học sinh của họ). - **emotion** /ɪˈmoʊʃən/ (n, B1): cảm xúc. Ví dụ: Music can express strong emotions (Âm nhạc có thể thể hiện những cảm xúc mạnh mẽ). - **react** /riˈækt/ (v, A2): phản ứng. act = làm. Ví dụ: How did he react to the news? (Anh ấy đã phản ứng thế nào trước tin đó?). - **manage** /ˈmænədʒ/ (v, A2): quản lý; xoay xở được. Ví dụ: She manages a small shop (Cô ấy quản lý một cửa hàng nhỏ). - **value** /ˈvælju/ (n, B1, v, B2): giá trị (n); coi trọng, định giá (v). val = mạnh, có giá trị. Ví dụ: Family values are important to me (Các giá trị gia đình rất quan trọng đối với tôi). - **valuable** /ˈvæljəbəl/ (adj, B1): quý giá. Ví dụ: Thank you for your valuable advice (Cảm ơn lời khuyên quý giá của bạn). - **evaluate** /ɪˈvæljueɪt/ (v, B2): đánh giá. Ví dụ: Teachers evaluate students' work (Giáo viên đánh giá bài làm của học sinh). - **particular** /pərˈtɪkjələr/ (adj, A2): cụ thể, đặc biệt. part = phần. Ví dụ: Is there any particular reason? (Có lý do cụ thể nào không?). - **department** /dɪˈpɑrtmənt/ (n, A2): phòng, ban. Ví dụ: She works in the sales department (Cô ấy làm ở phòng kinh doanh). - **design** /dɪˈzaɪn/ (n, v, A1): bản thiết kế (n); thiết kế (v). sign = dấu hiệu. Ví dụ: He designs websites (Anh ấy thiết kế các trang web). - **signal** /ˈsɪɡnəl/ (n, v, B1): tín hiệu (n); ra tín hiệu (v). Ví dụ: There is no phone signal here (Ở đây không có tín hiệu điện thoại). ### Gốc thêm cho bài đọc B1 (19 mục) - **ven / vent** /vent/: (gốc) đến, đi tới. Latinh venire, ventum "đến". Ví dụ: event, prevent, invent - **event** /ɪˈvɛnt/ (n, A1): sự kiện. Ví dụ: The school event starts at eight o'clock (Sự kiện của trường bắt đầu lúc tám giờ). - **invent** /ɪnˈvɛnt/ (v, A2): phát minh. Ví dụ: Who invented the telephone? (Ai đã phát minh ra điện thoại?). - **nat** /næt/: (gốc) sinh ra, bẩm sinh, tự nhiên. Latinh nasci, natus "sinh ra". Ví dụ: nature, nation, natural - **nature** /ˈneɪtʃər/ (n, A2): thiên nhiên. Ví dụ: We should protect nature (Chúng ta nên bảo vệ thiên nhiên). - **nation** /ˈneɪʃən/ (n, B1): quốc gia. Ví dụ: Vietnam is a nation in Southeast Asia (Việt Nam là một quốc gia ở Đông Nam Á). - **natural** /ˈnætʃərəl/ (adj, A1): tự nhiên. Ví dụ: This juice is made from natural ingredients (Nước ép này được làm từ nguyên liệu tự nhiên). - **pop** /pɑːp/: (gốc) người dân. Latinh populus "người dân". Ví dụ: population, popular - **population** /ˌpɑpjəˈleɪʃən/ (n, A2): dân số. Ví dụ: The population of the city is growing (Dân số thành phố đang tăng). - **popular** /ˈpɑpjələr/ (adj, A1): phổ biến. Ví dụ: Football is popular with young people (Bóng đá phổ biến với giới trẻ). - **mem** /mem/: (gốc) tâm trí, ghi nhớ. Latinh memor "nhớ". Ví dụ: memory, remember - **memory** /ˈmɛməri/ (n, A2): trí nhớ; kỷ niệm. Ví dụ: A good night's sleep improves your memory (Một giấc ngủ ngon giúp cải thiện trí nhớ của bạn). - **remember** /rɪˈmɛmbər/ (v, A1): nhớ. Ví dụ: I cannot remember his name (Tôi không nhớ tên anh ấy). - **graph** /ɡræf/: (dạng ghép) chữ viết, bản vẽ, bản ghi. Hy Lạp graphein "viết, vẽ" và gramma "chữ, điều được viết". Ví dụ: paragraph, photograph - **paragraph** /ˈpærəɡræf/ (n, A1): đoạn văn. Ví dụ: Write one paragraph about your hometown (Hãy viết một đoạn văn về quê của bạn). - **photograph** /ˈfoʊtəɡræf/ (n, A1, v, A2): bức ảnh (n); chụp ảnh (v). Ví dụ: She took a photograph of the temple (Cô ấy đã chụp một bức ảnh ngôi đền). - **fer** /fɜːr/: (gốc) mang, đem, chịu. Latinh ferre "mang, đem, chịu". Ví dụ: offer, prefer, transfer - **offer** /ˈɔfər/ (v, n, A2): đề nghị, đưa ra, cung cấp (v); lời đề nghị (n). Ví dụ: The hotel offers free breakfast (Khách sạn phục vụ bữa sáng miễn phí). - **prefer** /prəˈfər/ (v, A1): thích hơn. Ví dụ: I prefer tea to coffee (Tôi thích trà hơn cà phê). ## Tham khảo (390 mục) ### Giáo dục (38 mục) - **boarding school** /ˈbɔrdɪŋ skul/ (phr): trường nội trú. Ví dụ: He lives at a boarding school during the week (Anh ấy sống ở trường nội trú trong tuần). - **theoretical** /ˌθiəˈrɛtɪkəl/ (adj, C1): mang tính lý thuyết, sách vở. Ví dụ: The course is too theoretical (Khóa học quá nặng về lý thuyết). - **integrate** /ˈɪntəɡreɪt/ (v, B2): tích hợp, lồng ghép, kết hợp; hòa nhập. integrate A into B tích hợp A vào B; integrate into society hòa nhập xã hội; danh từ integration. Ví dụ: The school plans to integrate English lessons into music and art classes next semester (Trường dự định lồng ghép bài học tiếng Anh vào các lớp âm nhạc và mỹ thuật học kỳ tới). - **stimulate** /ˈstɪmjəleɪt/ (v, B2): kích thích, khơi gợi, thúc đẩy. mentally stimulating kích thích trí óc; stimulate interest khơi gợi hứng thú. Ví dụ: Group games in class can stimulate students' interest and encourage them to speak more (Trò chơi nhóm trong lớp có thể khơi gợi hứng thú của học sinh và khuyến khích các em nói nhiều hơn). - **replace with** /riˈpleɪs wɪð/ (phr v, B1): thay ... bằng. dạng câu hỏi: can be replaced with (có thể được thay bằng); gần nghĩa: be substituted by. Ví dụ: In the question, the word "huge" can be replaced with "very big" (Trong câu hỏi, từ "huge" có thể được thay bằng "very big"). - **freshman** /ˈfrɛʃmən/ (n, C1): sinh viên năm nhất. Ví dụ: Many freshmen feel lost during their first few months at university (Nhiều sinh viên năm nhất cảm thấy lạc lõng trong vài tháng đầu ở đại học). - **first language** /fərst ˈlæŋɡwədʒ/ (phr, B1): ngôn ngữ thứ nhất, tiếng mẹ đẻ. liên quan: second language (ngôn ngữ thứ hai). Ví dụ: My first language is Vietnamese, and English is my second language (Tiếng mẹ đẻ của tôi là tiếng Việt, còn tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai). - **distract from** /dɪˈstrækt frʌm/ (phr): làm (ai) xao nhãng khỏi (công việc, việc học). mẫu: distract someone from work / studying. Ví dụ: Loud music can distract students from studying for their exams (Nhạc mở to có thể làm học sinh xao nhãng việc ôn thi). - **flexible learning environment** /ˈflɛksəbəl ˈlərnɪŋ ɪnˈvaɪrənmənt/ (phr, B2): môi trường học tập linh hoạt. Ví dụ: Online courses offer a flexible learning environment for people who work full-time (Các khóa học trực tuyến mang lại môi trường học tập linh hoạt cho người làm việc toàn thời gian). - **add a course** /æd ə kɔrs/ (phr, B1): thêm (đăng ký thêm) một học phần. Ví dụ: If you want to add a course, please fill in the form before Friday (Nếu muốn đăng ký thêm học phần, bạn hãy điền vào mẫu đơn trước thứ Sáu). - **medical school** /ˈmɛdəkəl skul/ (n, B1): khoa y, trường y. Ví dụ: After medical school, he worked as a doctor in a small country town (Sau khi học xong trường y, anh ấy làm bác sĩ ở một thị trấn nhỏ). - **petition** /pəˈtɪʃən/ (n, C1): đơn xin, đơn đề nghị. Ví dụ: To change your courses, fill in a drop-add petition at the student office (Muốn đổi môn học, hãy điền đơn xin thêm bớt môn ở văn phòng sinh viên). - **primer** /ˈprɪmər/ (n, C1): sách vỡ lòng. Ví dụ: Children in the past learned to read from a simple primer (Ngày xưa trẻ em học đọc bằng một cuốn sách vỡ lòng đơn giản). - **registrar's desk** /ˈrɛdʒəstrɑrz dɛsk/ (phr, C1): quầy giáo vụ. Ví dụ: Take your signed form to the registrar's desk before the end of the week (Hãy nộp mẫu đơn đã ký ở quầy giáo vụ trước cuối tuần). - **be independent in learning** /bi ˌɪndɪˈpɛndənt ɪn ˈlərnɪŋ/ (phr, B1): độc lập trong việc học. Ví dụ: Online courses help students become more independent in learning (Các khóa học trực tuyến giúp học sinh độc lập hơn trong việc học). - **enlarge** /ɛnˈlɑrdʒ/ (v, B2): mở rộng (kiến thức). enlarge your knowledge: mở rộng kiến thức. Ví dụ: Reading newspapers every day helps students enlarge their knowledge of the world (Đọc báo mỗi ngày giúp học sinh mở rộng hiểu biết về thế giới). - **business administration** /ˈbɪznəs ædˌmɪnɪˈstreɪʃən/ (n, B2): quản trị kinh doanh. khác accounting = kế toán. Ví dụ: He decided to study business administration because he wants to run his own company (Anh ấy quyết định học quản trị kinh doanh vì muốn tự điều hành công ty riêng). - **earn credits** /ərn ˈkrɛdɪts/ (phr, B2): tích lũy tín chỉ. earn = đạt được, credit = tín chỉ. Ví dụ: Students must earn enough credits before they can graduate (Sinh viên phải tích lũy đủ tín chỉ thì mới được tốt nghiệp). - **educational records** /ˌɛdʒəˈkeɪʃənəl ˈrɛkərdz/ (phr, B2): hồ sơ học tập, bảng điểm. Ví dụ: To transfer to another university, you must send your educational records first (Để chuyển sang trường đại học khác, bạn phải gửi hồ sơ học tập trước). - **senior** /ˈsinjər/ (n, A2): sinh viên năm cuối (Anh-Mỹ). Ví dụ: Most seniors are busy looking for jobs before graduation (Hầu hết sinh viên năm cuối đều bận tìm việc trước khi tốt nghiệp). - **alternative assessment method** /ɔlˈtərnətɪv əˈsɛsmənt ˈmɛθəd/ (phr): phương pháp đánh giá khác (thay cho thi cử). Ví dụ: Schools should consider alternative assessment methods such as projects and presentations (Nhà trường nên cân nhắc các phương pháp đánh giá khác như dự án và thuyết trình). - **excel through memorization** /ɪkˈsɛl θru ˌmɛmərəˈzeɪʃən/ (phr, C1): đạt kết quả tốt nhờ ghi nhớ (học thuộc). Ví dụ: Some students excel through memorization but cannot use the knowledge in real life (Một số học sinh đạt kết quả tốt nhờ học thuộc nhưng không áp dụng được kiến thức vào thực tế). - **hire invigilators** /haɪər ɪnˈvɪdʒəleɪtərz/ (phr, C1): thuê người coi thi. cụm đi kèm: administrative expenses (chi phí tổ chức). Ví dụ: Schools must hire invigilators for every exam, which adds to the cost (Trường phải thuê người coi thi cho mỗi kỳ thi, điều này làm tăng chi phí). - **rote memorization** /roʊt ˌmɛmərəˈzeɪʃən/ (phr, C1): học thuộc lòng máy móc, học vẹt. Ví dụ: Rote memorization may help you pass a test, but you forget everything quickly (Học thuộc lòng máy móc có thể giúp bạn qua bài kiểm tra nhưng bạn sẽ quên rất nhanh). - **stress or anxiety** /strɛs ɔr æŋˈzaɪəti/ (phr, B2): căng thẳng hoặc lo âu, lo sợ. Ví dụ: Some students do badly in exams because of stress or anxiety, not poor knowledge (Một số học sinh làm bài kém vì căng thẳng hoặc lo âu chứ không phải vì thiếu kiến thức). - **postgraduate course** /ˌpoʊstˈɡrædʒəwət kɔrs/ (phr, B2): khóa học sau đại học (vd. cao học). Ví dụ: After working for two years, she started a postgraduate course in business (Sau hai năm đi làm, cô ấy bắt đầu một khóa sau đại học ngành kinh doanh). - **film school** /fɪlm skul/ (n, B1): trường điện ảnh. Ví dụ: After high school, I want to study directing at a film school (Học xong trung học, tôi muốn học đạo diễn ở một trường điện ảnh). - **after-school club** /ˈæftər skul klʌb/ (phr): câu lạc bộ sau giờ học. Ví dụ: My son joined an after-school club to practice drawing twice a week (Con trai tôi tham gia câu lạc bộ sau giờ học để tập vẽ hai buổi một tuần). - **affect one's schooling** /əˈfɛkt wʌnz ˈskulɪŋ/ (phr, B2): ảnh hưởng đến việc học. Ví dụ: Smoking at a young age can affect students' schooling and health (Hút thuốc từ nhỏ có thể ảnh hưởng đến việc học và sức khỏe của học sinh). - **dominant** /ˈdɑmənənt/ (adj, B2): lấn át, chiếm ưu thế. vd. nam sinh lấn át khi học chung với nữ sinh. Ví dụ: In mixed schools, boys are sometimes more dominant during group discussions (Ở trường học chung nam nữ, nam sinh đôi khi lấn át hơn lúc thảo luận nhóm). - **look through the questions** /lʊk θru ðə ˈkwɛstʃənz/ (phr v, B1): xem lướt các câu hỏi. trong bài nghe: xem lướt câu hỏi và các lựa chọn trước khi nghe. Ví dụ: You have one minute to look through the questions before the recording starts (Bạn có một phút để xem lướt câu hỏi trước khi bài nghe bắt đầu). - **separated classroom** /ˈsɛpəreɪtɪd ˈklæsrum/ (phr, B2): mô hình học tách riêng nam và nữ. cũng nói: separate education; rõ nghĩa hơn: single-sex classroom, single-sex education. Ví dụ: Some parents believe separated classrooms help girls feel more confident (Một số phụ huynh tin rằng mô hình học tách riêng nam nữ giúp nữ sinh tự tin hơn). - **absorb** /əbˈzɔrb/ (v, B2): tiếp thu (kiến thức). gần nghĩa: acquire; acquire a new language: tiếp thu một ngôn ngữ mới. Ví dụ: Young children absorb new words very quickly when they hear them every day (Trẻ nhỏ tiếp thu từ mới rất nhanh khi được nghe mỗi ngày). - **anatomy** /əˈnætəmi/ (n, C1): giải phẫu học. Ví dụ: Anatomy is my favourite subject because I want to become a doctor (Giải phẫu học là môn tôi thích nhất vì tôi muốn trở thành bác sĩ). - **compared to other schools** /kəmˈpɛrd tə ˈʌðər skulz/ (phr, B1): so với các trường khác. Ví dụ: Compared to other schools, my school has more sports clubs (So với các trường khác, trường tôi có nhiều câu lạc bộ thể thao hơn). - **follow strictly** /ˈfɑloʊ ˈstrɪktli/ (phr, B2): làm theo nghiêm ngặt. liên quan: discipline (kỷ luật). Ví dụ: Once I make a study plan, I try to follow it strictly every day (Khi đã lập kế hoạch học tập, tôi cố làm theo nó nghiêm ngặt mỗi ngày). - **pick up new information** /pɪk ʌp nu ˌɪnfərˈmeɪʃən/ (phr, B1): tiếp thu thông tin mới. Ví dụ: Young children can pick up new information much faster than adults (Trẻ nhỏ có thể tiếp thu thông tin mới nhanh hơn người lớn nhiều). - **tight deadline** /taɪt ˈdɛdlaɪn/ (phr, B2): hạn gấp. liên quan: tight schedule (lịch kín). Ví dụ: What I dislike about studying is the tight deadlines for assignments (Điều tôi không thích ở việc học là hạn nộp bài gấp). ### Công việc (21 mục) - **analyst** /ˈænəlɪst/ (n, B2): nhà phân tích, chuyên viên phân tích. analysts argue that giới phân tích cho rằng; data analyst chuyên viên phân tích dữ liệu; động từ analyze phân tích. Ví dụ: The company is hiring a data analyst who can work with sales reports and customer surveys (Công ty đang tuyển một chuyên viên phân tích dữ liệu có thể làm việc với báo cáo bán hàng và khảo sát khách hàng). - **implement** /ˈɪmpləmɛnt/ (v, B2): thực hiện, thi hành, triển khai. implement a plan, implement a policy thực hiện kế hoạch, chính sách; danh từ implementation sự thực hiện. Ví dụ: The company will implement a new working schedule next month, so please check your email for details (Công ty sẽ áp dụng lịch làm việc mới từ tháng sau, vì vậy vui lòng kiểm tra email để biết chi tiết). - **timeline** /ˈtaɪmlaɪn/ (n, B2): tiến độ, mốc thời gian; dòng thời gian. project timeline tiến độ dự án, stick to a timeline bám sát tiến độ. Ví dụ: Our team leader shared a clear timeline so everyone knows when each part of the project is due (Trưởng nhóm đã gửi một bảng tiến độ rõ ràng để mọi người biết hạn của từng phần trong dự án). - **co-worker** /ˈkoʊwərkər/ (n, B1): đồng nghiệp. Ví dụ: My co-workers often help me when I have too much work (Đồng nghiệp thường giúp tôi khi tôi có quá nhiều việc). - **be at a disadvantage** /bi ət ə ˌdɪsədˈvæntɪdʒ/ (phr, B2): gặp bất lợi. Ví dụ: Job seekers without English skills may be at a disadvantage in big companies (Người tìm việc không có kỹ năng tiếng Anh có thể gặp bất lợi ở các công ty lớn). - **international job market** /ˌɪntərˈnæʃənəl dʒɑb ˈmɑrkət/ (phr, B2): thị trường việc làm quốc tế. Ví dụ: Good English skills help young people compete in the international job market (Kỹ năng tiếng Anh tốt giúp người trẻ cạnh tranh trên thị trường việc làm quốc tế). - **highly rewarding** /ˈhaɪli rɪˈwɔrdɪŋ/ (phr, B2): rất có giá trị, rất đáng làm. Ví dụ: Teaching children to swim on weekends has been highly rewarding for me (Dạy trẻ em bơi vào cuối tuần mang lại cho tôi rất nhiều giá trị). - **reduce productivity** /rəˈdus ˌproʊdəkˈtɪvəti/ (phr, B2): giảm năng suất. Ví dụ: Checking phone messages too often at work can reduce productivity (Kiểm tra tin nhắn điện thoại quá thường xuyên khi làm việc có thể làm giảm năng suất). - **alternate** /ˈɔltərˌneɪt/ (v, B2): luân phiên, thay đổi qua lại. Ví dụ: Hotel staff often alternate between day shifts and night shifts (Nhân viên khách sạn thường luân phiên giữa ca ngày và ca đêm). - **pack it in** /pæk ɪt ɪn/ (phr v, C1): bỏ cuộc, từ bỏ (văn nói). Ví dụ: The job was so hard that I almost packed it in after the first week (Công việc vất vả đến mức tôi suýt bỏ cuộc sau tuần đầu tiên). - **start from scratch** /stɑrt frəm skrætʃ/ (phr): bắt đầu lại từ đầu. Ví dụ: In the new company, you will start from scratch and learn everything again (Ở công ty mới, bạn sẽ bắt đầu lại từ đầu và học lại mọi thứ). - **busy at work** /ˈbɪzi ət wərk/ (phr): bận ở chỗ làm. Ví dụ: I'm sorry I can't come because I'm really busy at work this month (Xin lỗi tôi không đến được vì tháng này tôi rất bận ở chỗ làm). - **character biography** /ˈkærəktər baɪˈɑɡrəfi/ (phr, C1): tiểu sử nhân vật. Ví dụ: The writer prepares a short character biography before writing any dialogue (Người viết chuẩn bị một bản tiểu sử nhân vật ngắn trước khi viết lời thoại). - **CV** /siˈvi/ (n, B1): sơ yếu lý lịch (thông tin cá nhân gửi khi xin việc). cách diễn đạt lại: some information about herself. Ví dụ: Please send your CV and a short letter to our office by Friday (Vui lòng gửi sơ yếu lý lịch và một lá thư ngắn đến văn phòng chúng tôi trước thứ Sáu). - **gameplay** /ˈɡeɪmpleɪ/ (n, C1): lối chơi, quá trình chơi game. Ví dụ: The writer plays the game to check how the story fits the gameplay (Người viết chơi thử để kiểm tra câu chuyện có khớp với lối chơi không). - **in-game text** /ɪn ɡeɪm tɛkst/ (n, C1): văn bản trong game (lời thoại, hướng dẫn, kịch bản). Ví dụ: The writer checks all in-game text for spelling and grammar mistakes (Người viết kiểm tra toàn bộ văn bản trong game để tìm lỗi chính tả và ngữ pháp). - **naming convention** /ˈneɪmɪŋ kənˈvɛnʃən/ (n, C1): quy ước đặt tên (cách đặt tên cho nhân vật, địa điểm, vật phẩm). Ví dụ: The team agreed on a naming convention for all the towns in the game (Cả nhóm thống nhất một quy ước đặt tên cho tất cả thị trấn trong game). - **the money is good** /ðə ˈmʌni ɪz ɡʊd/ (phr, B1): lương cao (cũng nói: high salary). Ví dụ: I enjoy my new job because the money is good and the hours are flexible (Tôi thích công việc mới vì lương cao và giờ giấc linh hoạt). - **reschedule the interview** /riˈskɛdʒul ðə ˈɪntərvju/ (phr): dời lịch phỏng vấn. Ví dụ: I am writing to ask if it is possible to reschedule the interview to Friday (Tôi viết thư này để hỏi liệu có thể dời buổi phỏng vấn sang thứ Sáu không). - **affect company image** /əˈfɛkt ˈkʌmpəni ˈɪmədʒ/ (phr, B2): ảnh hưởng đến hình ảnh công ty. Ví dụ: This mistake may affect our company image, so we will fix it quickly (Lỗi này có thể ảnh hưởng đến hình ảnh công ty nên chúng tôi sẽ sửa ngay). - **double-check** /ˌdʌbəl ˈtʃɛk/ (v, B2): kiểm tra lại kỹ. Ví dụ: From now on, our staff will double-check every order before delivery (Từ nay, nhân viên của chúng tôi sẽ kiểm tra lại kỹ mọi đơn hàng trước khi giao). ### Môi trường (9 mục) - **carbon dioxide** /ˈkɑrbən daɪˈɑksaɪd/ (phr): khí cacbon đioxit. Ví dụ: Trees take in carbon dioxide (Cây cối hấp thụ khí cacbon đioxit). - **bloom** /blum/ (n, A2): hoa, đóa hoa. cũng nói: flower. Ví dụ: In spring, the garden is full of bright red blooms (Vào mùa xuân, khu vườn đầy những đóa hoa đỏ rực). - **cluster** /ˈklʌstər/ (n, C1): cụm, nhóm. Ví dụ: A cluster of small houses stands at the foot of the hill (Một cụm nhà nhỏ nằm dưới chân đồi). - **snowflake** /ˈsnoʊfleɪk/ (n, B1): bông tuyết. Ví dụ: The children tried to catch snowflakes on their tongues (Bọn trẻ cố hứng những bông tuyết bằng lưỡi). - **hot and dry weather** /hɑt ənd draɪ ˈwɛðər/ (phr, A2): thời tiết khô và nóng. Ví dụ: Hot and dry weather is great for a picnic but bad for farmers (Thời tiết khô và nóng rất hợp đi dã ngoại nhưng không tốt cho nhà nông). - **light shower** /laɪt ˈʃaʊər/ (phr, B1): mưa rào nhẹ và ngắn. thường dùng số nhiều light showers; shower còn là vòi sen. Ví dụ: There will be light showers in the morning, then sunshine in the afternoon (Buổi sáng sẽ có mưa rào nhẹ, buổi chiều trời nắng). - **occupy** /ˈɑkjəpaɪ/ (v, B2): chiếm, ở (= take up). Ví dụ: Some sea animals occupy empty shells left by other creatures (Một số loài vật biển chiếm những chiếc vỏ trống do loài khác bỏ lại). - **promote eco-friendly transport** /prəˈmoʊt ˌikoʊˈfrɛndli ˈtrænspɔrt/ (phr, B2): khuyến khích giao thông thân thiện với môi trường. Ví dụ: Cities can promote eco-friendly transport by building more bike lanes (Các thành phố có thể khuyến khích giao thông thân thiện với môi trường bằng cách làm thêm làn xe đạp). - **flammable material** /ˈflæməbəl məˈtɪriəl/ (phr, C1): vật liệu, vật dụng dễ cháy. Ví dụ: Never smoke near flammable materials such as paper, wood or gas (Đừng bao giờ hút thuốc gần vật liệu dễ cháy như giấy, gỗ hay khí ga). ### Sức khỏe và lối sống (28 mục) - **stroke** /stroʊk/ (n, B2): đột quỵ. Ví dụ: High blood pressure increases the risk of a stroke (Cao huyết áp làm tăng nguy cơ đột quỵ). - **lean** /lin/ (v, B2, adj, B1): dựa, nghiêng (v); nạc, ít mỡ (adj). lean meat thịt nạc, lean protein thực phẩm giàu đạm ít mỡ; lean on/against dựa vào. Ví dụ: For dinner, I usually have rice, vegetables and some lean meat such as chicken or fish (Bữa tối tôi thường ăn cơm, rau và một ít thịt nạc như thịt gà hoặc cá). - **clear my mind** /klɪr maɪ maɪnd/ (phr, B1): làm đầu óc nhẹ nhõm, giảm stress. bài học ghi cả cụm: clear my mind from chaos. Ví dụ: Going for a run in the evening helps me clear my mind (Chạy bộ buổi tối giúp tôi làm đầu óc nhẹ nhõm). - **indoor pool** /ˈɪndɔr pul/ (phr, A2): hồ bơi trong nhà. Ví dụ: The new sports center has an indoor pool, so we can swim all year (Trung tâm thể thao mới có hồ bơi trong nhà nên chúng ta bơi được quanh năm). - **underwater diving** /ˌʌndərˈwɔtər ˈdaɪvɪŋ/ (n, B1): môn lặn (dưới nước). Ví dụ: You need special training before you try underwater diving in the sea (Bạn cần được huấn luyện kỹ trước khi thử lặn dưới biển). - **water skiing** /ˈwɔtər ˈskiɪŋ/ (n, B1): môn trượt nước. Ví dụ: Water skiing looks exciting, but it is quite difficult for beginners (Trượt nước trông rất hấp dẫn nhưng khá khó với người mới chơi). - **enjoy the fresh air** /ɪnˈdʒɔɪ ðə frɛʃ ɛr/ (phr): tận hưởng không khí trong lành. Ví dụ: I prefer jogging in the park because I can enjoy the fresh air (Tôi thích chạy bộ trong công viên vì được tận hưởng không khí trong lành). - **forget stress** /fərˈɡɛt strɛs/ (phr): quên đi căng thẳng (stress). cũng nói: forget the stress, forget my stress. Ví dụ: Listening to music helps me relax and forget my stress after school (Nghe nhạc giúp tôi thư giãn và quên đi căng thẳng sau giờ học). - **recharge the battery** /riˈtʃɑrdʒ ðə ˈbætəri/ (phr): nạp năng lượng, lấy lại sức. nghĩa đen: sạc pin; thành ngữ hay dùng: recharge my batteries. Ví dụ: After a hard day at work, I listen to music to recharge my batteries (Sau một ngày làm việc vất vả, tôi nghe nhạc để nạp lại năng lượng). - **relieve** /rɪˈliv/ (v, B2): làm giảm, làm dịu (căng thẳng, mệt mỏi). relieve stress: giảm stress; cũng gặp: release stress (giải tỏa stress). Ví dụ: Listening to soft music can relieve stress and tiredness after a long day (Nghe nhạc nhẹ có thể giảm căng thẳng và mệt mỏi sau một ngày dài). - **the king of sports** /ðə kɪŋ əv spɔrts/ (phr, B1): môn thể thao vua. Ví dụ: Many people call soccer the king of sports because it is so popular (Nhiều người gọi bóng đá là môn thể thao vua vì nó rất phổ biến). - **negatively affect mental health** /ˈnɛɡətɪvli əˈfɛkt ˈmɛntəl hɛlθ/ (phr, B2): ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh thần. Ví dụ: Spending too many hours on social media can negatively affect mental health (Dành quá nhiều giờ cho mạng xã hội có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh thần). - **health and exercise** /hɛlθ ənd ˈɛksərsaɪz/ (phr, A2): sức khỏe và tập luyện thể dục. Ví dụ: For me, health and exercise are more important than money or fame (Với tôi, sức khỏe và tập thể dục quan trọng hơn tiền bạc hay danh tiếng). - **promote regular physical activity** /prəˈmoʊt ˈrɛɡjələr ˈfɪzɪkəl ækˈtɪvəti/ (phr, B2): thúc đẩy tập thể dục đều đặn. Ví dụ: The local government should promote regular physical activity by building more public parks (Chính quyền địa phương nên thúc đẩy việc tập thể dục đều đặn bằng cách xây thêm công viên). - **stress and emotional eating** /strɛs ənd ɪˈmoʊʃənəl ˈitɪŋ/ (phr, B2): căng thẳng và ăn theo cảm xúc. Ví dụ: Stress and emotional eating can make people gain weight without noticing it (Căng thẳng và ăn theo cảm xúc có thể khiến người ta tăng cân mà không nhận ra). - **make sb feel sick** /meɪk ˈsʌmbədi fil sɪk/ (phr, B1): khiến ai thấy khó chịu, buồn nôn. feel sick thường là buồn nôn, cũng có thể là thấy không khỏe; gần nghĩa: feel a bit ill (thấy hơi mệt). Ví dụ: Long bus trips on mountain roads always make me feel sick (Đi xe buýt đường dài trên đường đèo luôn khiến tôi buồn nôn). - **hurt your back** /hərt jʊr bæk/ (phr, B1): đau lưng, bị chấn thương lưng. liên quan: hurt your neck (đau cổ), a broken leg / arm (gãy chân / tay). Ví dụ: I hurt my back while I was moving a heavy table last weekend (Tôi bị đau lưng khi đang khiêng một cái bàn nặng cuối tuần trước). - **painkiller** /ˈpeɪnkɪlər/ (n, B2): thuốc giảm đau. cũng nói: medicine for the pain. Ví dụ: The doctor gave me some painkillers and told me to rest at home (Bác sĩ cho tôi ít thuốc giảm đau và dặn tôi nghỉ ngơi ở nhà). - **heart problem** /hɑrt ˈprɑbləm/ (n, B1): vấn đề về tim, bệnh tim. đi cùng: diabetes /ˌdaɪəˈbitiz/: bệnh tiểu đường; high blood pressure: huyết áp cao; stroke /stroʊk/: đột quỵ. Ví dụ: Eating too much salt can lead to heart problems and high blood pressure (Ăn quá nhiều muối có thể dẫn đến bệnh tim và huyết áp cao). - **keep in good shape** /kip ɪn ɡʊd ʃeɪp/ (phr): giữ dáng, giữ thể trạng tốt. cùng nhóm: a healthy diet (chế độ ăn hợp lý), control weight (kiểm soát cân nặng), build muscles (xây dựng cơ bắp). Ví dụ: I go swimming three times a week to keep in good shape (Tôi đi bơi ba lần một tuần để giữ dáng). - **reduce tension** /rəˈdus ˈtɛnʃən/ (phr): giảm căng thẳng. mức B2, dùng thay cho reduce stress. Ví dụ: Playing with a cat after work can help reduce tension (Chơi với mèo sau giờ làm có thể giúp giảm căng thẳng). - **become addicted to smoking** /bɪˈkʌm əˈdɪktɪd tə ˈsmoʊkɪŋ/ (phr, B2): trở nên nghiện thuốc lá. Ví dụ: Teenagers can become addicted to smoking after just a few months (Thanh thiếu niên có thể nghiện thuốc lá chỉ sau vài tháng). - **less anxious** /lɛs ˈæŋkʃəs/ (phr, B1): bớt lo âu. Ví dụ: Playing with a pet can help people feel less anxious after work (Chơi với thú cưng có thể giúp người ta bớt lo âu sau giờ làm). - **pregnant woman** /ˈprɛɡnənt ˈwʊmən/ (phr, B1): phụ nữ mang thai. đi kèm: slow the development of the fetus (làm chậm sự phát triển của thai nhi). Ví dụ: Smoking near pregnant women can slow the development of the fetus (Hút thuốc gần phụ nữ mang thai có thể làm chậm sự phát triển của thai nhi). - **develop physical health** /dɪˈvɛləp ˈfɪzɪkəl hɛlθ/ (phr, B1): phát triển sức khỏe thể chất. tự nhiên hơn: improve physical health. Ví dụ: Playing outdoors helps children develop physical health and make new friends (Chơi ngoài trời giúp trẻ phát triển sức khỏe thể chất và kết bạn mới). - **make someone feel tired** /meɪk ˈsʌmwən fil ˈtaɪərd/ (phr, B1): làm ai đó mệt. Ví dụ: Scrolling social media for hours makes me feel tired and stressed (Lướt mạng xã hội hàng giờ khiến tôi mệt mỏi và căng thẳng). - **rapid physical growth** /ˈræpəd ˈfɪzɪkəl ɡroʊθ/ (phr, B2): tăng trưởng thể chất nhanh. Ví dụ: Children need healthy food during the years of rapid physical growth (Trẻ cần thức ăn lành mạnh trong những năm tăng trưởng thể chất nhanh). - **strong immune system** /strɔŋ ɪˈmjun ˈsɪstəm/ (phr, B2): hệ miễn dịch khỏe. Ví dụ: Playing outside every day helps children build a strong immune system (Chơi ngoài trời mỗi ngày giúp trẻ xây dựng hệ miễn dịch khỏe). ### Du lịch, giao thông, đô thị (28 mục) - **expansion** /ɪkˈspænʃən/ (n, B2): sự mở rộng, sự phát triển. rapid expansion sự mở rộng nhanh chóng; động từ expand mở rộng. Ví dụ: Because of the expansion of the shopping center, the east entrance will be closed until December (Do trung tâm mua sắm đang mở rộng, cửa phía đông sẽ đóng đến tháng Mười Hai). - **lifetime** /ˈlaɪftaɪm/ (n, B2): cả cuộc đời, quãng đời. in your lifetime trong đời bạn; the adventure of a lifetime chuyến phiêu lưu có một không hai trong đời. Ví dụ: Seeing the northern mountains covered in clouds was an experience of a lifetime for our group (Ngắm núi rừng phía Bắc phủ mây là trải nghiệm có một không hai trong đời của nhóm chúng tôi). - **sky train** /skaɪ treɪn/ (phr, B1): tàu điện trên cao. Ví dụ: Taking the sky train helps people avoid traffic jams in the city center (Đi tàu điện trên cao giúp mọi người tránh kẹt xe (ùn tắc) ở trung tâm thành phố). - **floating market** /ˈfloʊtɪŋ ˈmɑrkət/ (phr, B1): chợ nổi. Ví dụ: Tourists often get up early to visit the floating market by boat (Du khách thường dậy sớm để đi thuyền tham quan chợ nổi). - **pagoda** /pəˈɡoʊdə/ (n, B2): chùa. Ví dụ: There is an old pagoda in my village that many visitors come to see (Làng tôi có một ngôi chùa cổ mà nhiều du khách tới thăm). - **sandy beach** /ˈsændi bitʃ/ (phr, B1): bãi biển cát, bãi cát. cũng gặp: annual festival (lễ hội hằng năm). Ví dụ: The city is famous for its sandy beaches and a colorful annual festival (Thành phố nổi tiếng với những bãi biển cát và một lễ hội hằng năm đầy màu sắc). - **wonderland** /ˈwʌndərlænd/ (n, C1): xứ sở thần tiên. Ví dụ: In autumn, the mountain area becomes a wonderland of red and yellow leaves (Vào mùa thu, vùng núi trở thành xứ sở thần tiên với lá đỏ và lá vàng). - **mountainous village** /ˈmaʊntənəs ˈvɪlədʒ/ (phr, B1): ngôi làng trên núi, làng vùng núi. Ví dụ: We stayed with a local family in a small mountainous village (Chúng tôi ở cùng một gia đình địa phương trong một ngôi làng nhỏ trên núi). - **train timetable** /treɪn ˈtaɪmteɪbəl/ (n, A2): lịch chạy tàu, thời gian biểu của tàu. cũng nói: train schedule. Ví dụ: Please check the train timetable before you leave for the station (Hãy xem lịch chạy tàu trước khi bạn ra ga). - **travel non-stop** /ˈtrævəl nɑn stɑp/ (phr): chạy thẳng, không dừng. Ví dụ: This train travels non-stop from the capital to the coast (Chuyến tàu này chạy thẳng từ thủ đô tới bờ biển, không dừng ga nào). - **automatic transmission** /ˌɔtəˈmætɪk trænzˈmɪʃən/ (phr, B2): (xe) số tự động. liên quan: manual transmission (số thủ công, số sàn). Ví dụ: Cars with automatic transmission are easier to drive in heavy traffic (Xe số tự động dễ lái hơn khi kẹt xe (ùn tắc)). - **fork in the road** /fɔrk ɪn ðə roʊd/ (phr, B2): ngã ba (đường). fork: cái nĩa. Ví dụ: When you reach a fork in the road, turn left towards the station (Khi đến ngã ba, hãy quẹo trái về phía nhà ga). - **take a right turn** /teɪk ə raɪt tərn/ (phr, A2): quẹo phải (rẽ phải). = turn right. Ví dụ: Take a right turn at the traffic lights and the bank is on your left (Quẹo phải ở đèn giao thông và ngân hàng nằm bên tay trái). - **skytrain** /ˈskaɪˌtreɪn/ (n, B2): tàu điện trên cao. Ví dụ: The new skytrain helps people travel across the city without traffic jams (Tàu điện trên cao mới giúp người dân đi khắp thành phố mà không bị kẹt xe (ùn tắc)). - **adventure holiday** /ədˈvɛntʃər ˈhɑlədeɪ/ (n, B1): chuyến đi phiêu lưu. Ví dụ: This company organizes adventure holidays such as mountain climbing and rafting (Công ty này tổ chức các chuyến đi phiêu lưu như leo núi và chèo bè vượt thác). - **cost of fuel** /kɔst əv ˈfjuəl/ (phr): chi phí nhiên liệu (xăng dầu). Ví dụ: The rising cost of fuel makes many people choose public transport (Chi phí nhiên liệu tăng khiến nhiều người chọn phương tiện công cộng). - **inadequate traffic laws** /ɪˈnædəkwət ˈtræfɪk lɔz/ (phr, B2): quy định giao thông chưa đầy đủ. Ví dụ: Inadequate traffic laws are one reason why accidents happen so often in cities (Quy định giao thông chưa đầy đủ là một lý do khiến tai nạn xảy ra thường xuyên ở thành phố). - **unsafe road conditions** /ənˈseɪf roʊd kənˈdɪʃənz/ (phr, B1): điều kiện đường sá chưa an toàn. Ví dụ: Unsafe road conditions, such as broken streets and poor lighting, cause many accidents (Điều kiện đường sá chưa an toàn, như đường hư và thiếu đèn chiếu sáng, gây ra nhiều tai nạn). - **go past** /ɡoʊ pæst/ (phr v, A2): đi qua, đi ngang qua. Ví dụ: Go past the supermarket and turn right at the second corner (Đi qua siêu thị rồi quẹo phải ở góc đường thứ hai). - **parking facility** /ˈpɑrkɪŋ fəˈsɪləti/ (phr, B1): bãi đậu xe (bãi đỗ xe). facility: cơ sở vật chất, tiện nghi. Ví dụ: We chose the new office because it has a large parking facility for staff (Chúng tôi chọn văn phòng mới vì có bãi đậu xe rộng cho nhân viên). - **encourage carpooling** /ɪnˈkərɪdʒ ˈkɑrˌpulɪŋ/ (phr, B2): khuyến khích đi chung xe (chia sẻ chuyến xe với nhau). Ví dụ: Companies can encourage carpooling to reduce the number of cars at rush hour (Các công ty có thể khuyến khích đi chung xe để giảm số xe vào giờ cao điểm). - **more convenient travel** /mɔr kənˈvinjənt ˈtrævəl/ (phr, B1): đi du lịch thuận tiện hơn. Ví dụ: Speaking English means more convenient travel when you go abroad alone (Nói được tiếng Anh giúp việc đi du lịch thuận tiện hơn khi bạn ra nước ngoài một mình). - **upgrade facilities** /ʌpˈɡreɪd fəˈsɪlətiz/ (phr): nâng cấp cơ sở vật chất. Ví dụ: The city should upgrade facilities at bus stations to attract more passengers (Thành phố nên nâng cấp cơ sở vật chất ở các trạm xe buýt để thu hút thêm hành khách). - **animals pulling carts** /ˈænəməlz ˈpʊlɪŋ kɑrts/ (phr): động vật kéo xe. Ví dụ: In the past, animals pulling carts were a common way to carry goods (Ngày xưa, dùng động vật kéo xe là cách phổ biến để chở hàng hóa). - **sense of direction** /sɛns əv dəˈrɛkʃən/ (phr, B1): khả năng định hướng. Ví dụ: I have a poor sense of direction, so I always use a map app (Tôi định hướng kém nên lúc nào cũng dùng ứng dụng bản đồ). - **youth hostel** /juθ ˈhɑstəl/ (n, B1): nhà nghỉ thanh niên. thường đơn giản, sạch sẽ, giá rẻ. Ví dụ: We stayed at a youth hostel because it was clean and cheap (Chúng tôi ở nhà nghỉ thanh niên vì ở đó sạch sẽ và rẻ). - **boost up** /bust ʌp/ (phr v, B2): tăng cường. đi kèm: broaden (mở rộng); tiếng Anh chuẩn thường chỉ nói boost. Ví dụ: Travelling abroad can boost up your confidence and broaden your mind (Đi du lịch nước ngoài có thể tăng sự tự tin và mở rộng tầm nhìn của bạn). - **get exposed to** /ɡɛt ɪkˈspoʊzd tu/ (phr, B2): được tiếp xúc, tiếp cận với. Ví dụ: Traveling abroad helps young people get exposed to foreign cultures (Đi du lịch nước ngoài giúp người trẻ được tiếp xúc với văn hóa nước ngoài). ### Công nghệ và truyền thông (14 mục) - **make online friends** /meɪk ˈɔnlaɪn frɛndz/ (phr): kết bạn trên mạng. Ví dụ: Playing online games is a good way to make online friends from other countries (Chơi game trực tuyến là cách hay để kết bạn trên mạng với người nước khác). - **fake website** /feɪk ˈwɛbsaɪt/ (phr, B1): trang web giả mạo. Ví dụ: Always check the address carefully so you do not buy from a fake website (Luôn kiểm tra kỹ địa chỉ để không mua hàng từ trang web giả mạo). - **security risk** /sɪˈkjʊrəti rɪsk/ (phr, B2): rủi ro an ninh, an toàn. Ví dụ: Using public Wi-Fi to pay online can be a serious security risk (Dùng Wi-Fi công cộng để thanh toán trực tuyến có thể là một rủi ro an ninh nghiêm trọng). - **means of education** /minz əv ˌɛdʒəˈkeɪʃən/ (phr): phương tiện giáo dục. Ví dụ: The internet has become an important means of education for students (Internet đã trở thành một phương tiện giáo dục quan trọng đối với học sinh). - **communicate with everyone** /kəˈmjunəkeɪt wɪð ˈɛvriwʌn/ (phr): giao tiếp được với mọi người, nhiều người. Ví dụ: With video calls, we can communicate with everyone in our family easily (Nhờ cuộc gọi video, chúng ta có thể dễ dàng giao tiếp với mọi người trong gia đình). - **entertainment channel** /ˌɛntərˈteɪnmənt ˈtʃænəl/ (phr): kênh giải trí (phim, nhạc, trò chơi). Ví dụ: For many teenagers, the internet is their main entertainment channel (Với nhiều thiếu niên, internet là kênh giải trí chính). - **privacy breach** /ˈpraɪvəsi britʃ/ (phr, C1): sự lộ, xâm phạm thông tin cá nhân. Ví dụ: Using weak passwords can lead to privacy breaches on social media accounts (Dùng mật khẩu yếu có thể dẫn tới lộ thông tin cá nhân trên tài khoản mạng xã hội). - **tutorial** /tuˈtɔriəl/ (n, B2): phần hướng dẫn (ở đây là hướng dẫn chơi game). Ví dụ: The game starts with a short tutorial that explains the basic controls (Trò chơi bắt đầu bằng một phần hướng dẫn ngắn về các thao tác cơ bản). - **supercomputer** /ˌsupərkəmˈpjutər/ (n, B2): siêu máy tính. Ví dụ: Weather centers use a supercomputer to process huge amounts of data (Các trung tâm thời tiết dùng siêu máy tính để xử lý lượng dữ liệu khổng lồ). - **be attentive to** /bi əˈtɛntɪv tu/ (phr, B2): chú ý đến, để tâm đến; cũng nói: pay attention to; hay gặp: be attentive to personal information (chú ý thông tin cá nhân). Ví dụ: Social media users should be attentive to their personal information online (Người dùng mạng xã hội nên chú ý đến thông tin cá nhân của mình trên mạng). - **humiliate** /hjuˈmɪlieɪt/ (v, B2): làm nhục, làm bẽ mặt người khác. Ví dụ: Some users post cruel comments to humiliate others on social media (Một số người dùng đăng bình luận ác ý để làm bẽ mặt người khác trên mạng xã hội). - **lag behind** /læɡ bɪˈhaɪnd/ (phr v, C1): bị tụt hậu. Ví dụ: People who never use social media may lag behind others in following the latest news (Người không bao giờ dùng mạng xã hội có thể bị tụt hậu so với người khác trong việc cập nhật tin tức). - **sensitive video** /ˈsɛnsətɪv ˈvɪdioʊ/ (phr, B2): video nhạy cảm. liên quan: low-spirited (tinh thần đi xuống, chán nản). Ví dụ: Parents should stop their children from watching sensitive videos on the internet (Cha mẹ nên ngăn con xem video nhạy cảm trên mạng). - **stay online** /steɪ ˈɔnlaɪn/ (phr, B1): luôn trực tuyến, lên mạng liên tục. Ví dụ: Many teenagers stay online until midnight to chat with their friends (Nhiều thiếu niên lên mạng tới nửa đêm để trò chuyện với bạn bè). ### Gia đình, xã hội, giải trí (72 mục) - **desperate** /ˈdɛsprɪt/ (adj, B2): tuyệt vọng, khốn cùng; rất cần, khao khát. desperate situation hoàn cảnh khốn cùng; be desperate for, be desperate to rất cần, rất muốn. Ví dụ: After the flood, many families were in a desperate situation and needed food and clean water (Sau trận lũ, nhiều gia đình rơi vào hoàn cảnh khốn cùng và cần thực phẩm cùng nước sạch). - **harp** /hɑrp/ (n, B2): đàn hạc. Ví dụ: The harp has many strings and makes a soft, beautiful sound (Đàn hạc có nhiều dây và tạo ra âm thanh nhẹ nhàng, êm tai). - **a chill girl** /ə tʃɪl ɡərl/ (phr, B2): bạn nữ thoải mái, dễ tính. cũng nói: a chill boy: chàng trai thoải mái (khẩu ngữ, dùng khi nói). Ví dụ: My roommate is a chill girl who never gets angry about small things (Bạn cùng phòng của tôi là một bạn nữ thoải mái, không bao giờ nổi giận vì chuyện nhỏ). - **broaden relationships** /ˈbrɔdən rɪˈleɪʃənʃɪps/ (phr, B2): mở rộng mối quan hệ. tự nhiên hơn: broaden your social circle. Ví dụ: Playing team sports is a good way to broaden your relationships (Chơi thể thao đồng đội là một cách tốt để mở rộng các mối quan hệ). - **hopeless romantic** /ˈhoʊpləs roʊˈmæntɪk/ (phr, C1): người lãng mạn, mơ mộng (lãng mạn tới mức khó thay đổi). Ví dụ: I'm a hopeless romantic, so I love films with happy endings (Tôi là người lãng mạn hết thuốc chữa nên rất thích phim có kết thúc có hậu). - **introverted** /ˈɪntroʊvərtɪd/ (adj, B2): hướng nội. trái nghĩa: extroverted (hướng ngoại); danh từ: an introvert, an extrovert (người hướng nội, người hướng ngoại). Ví dụ: I'm quite introverted, so I enjoy spending weekends alone at home (Tôi khá hướng nội nên thích ở nhà một mình vào cuối tuần). - **willing to help others** /ˈwɪlɪŋ tə hɛlp ˈʌðərz/ (phr, B1): sẵn sàng giúp đỡ người khác. Ví dụ: My best friend is kind and always willing to help others (Bạn thân của tôi tốt bụng và luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác). - **indoor activity** /ˈɪndɔr ækˈtɪvəti/ (phr, B1): hoạt động trong nhà. cũng gặp: indoors (trong nhà), outdoors (ngoài trời). Ví dụ: I prefer indoor activities like reading because I don't like hot weather (Tôi thích các hoạt động trong nhà như đọc sách vì không thích trời nóng). - **lyrics** /ˈlɪrɪks/ (n, B2): lời bài hát. Ví dụ: I like this song because the lyrics are simple and meaningful (Tôi thích bài hát này vì lời bài hát đơn giản và ý nghĩa). - **sleeping bag** /ˈslipɪŋ bæɡ/ (n, B1): túi ngủ. Ví dụ: Remember to bring a warm sleeping bag because nights in the mountains are cold (Nhớ mang túi ngủ ấm vì ban đêm trên núi rất lạnh). - **game store** /ɡeɪm stɔr/ (phr, A2): cửa hàng bán đồ chơi điện tử, trò chơi điện tử. Ví dụ: My brother spends most of his pocket money at the game store (Em trai tôi tiêu gần hết tiền tiêu vặt ở cửa hàng trò chơi điện tử). - **long hair** /lɔŋ hɛr/ (phr, A1): tóc dài. cùng mẫu: short hair (tóc ngắn), black hair (tóc đen), blonde hair (tóc vàng óng; tiếng Mỹ hay viết blond). Ví dụ: My younger brother has a friend with long black hair and brown eyes (Em trai tôi có một người bạn tóc đen dài và mắt nâu). - **make me laugh** /meɪk mi læf/ (phr): làm tôi cười. mẫu: make + người + động từ nguyên mẫu. Ví dụ: My best friend is very funny and can always make me laugh (Bạn thân tôi rất vui tính và lúc nào cũng làm tôi cười). - **Chinese film** /tʃaɪˈniz fɪlm/ (phr): phim Trung Quốc. cũng gặp: Chinese culture (văn hóa Trung Quốc). Ví dụ: I enjoy Chinese films because they help me learn about Chinese culture (Tôi thích phim Trung Quốc vì chúng giúp tôi hiểu thêm về văn hóa Trung Quốc). - **easy to sing along** /ˈizi tə sɪŋ əˈlɔŋ/ (phr): dễ hát theo. cũng gặp: sing along (hát theo), thường đi với to / with. Ví dụ: This song has simple words, so it is easy to sing along to (Bài hát này lời đơn giản nên dễ hát theo). - **melody** /ˈmɛlədi/ (n, C1): giai điệu. Ví dụ: I like this song because the melody is soft and easy to remember (Tôi thích bài hát này vì giai điệu nhẹ nhàng và dễ nhớ). - **simple to play** /ˈsɪmpəl tə pleɪ/ (phr, A2): dễ chơi. Ví dụ: Badminton is simple to play, so people of all ages enjoy it (Cầu lông dễ chơi nên người ở mọi lứa tuổi đều thích). - **life-changing experience** /laɪf ˈtʃeɪndʒɪŋ ɪkˈspɪriəns/ (phr, B2): trải nghiệm thay đổi cuộc đời. Ví dụ: Studying abroad for one year was a life-changing experience for me (Một năm du học là trải nghiệm thay đổi cuộc đời đối với tôi). - **must-have activity** /mʌst hæv ækˈtɪvəti/ (phr, B2): hoạt động phải có, không thể thiếu. Ví dụ: For many families, a weekend picnic is a must-have activity in spring (Với nhiều gia đình, đi dã ngoại cuối tuần là hoạt động không thể thiếu vào mùa xuân). - **attract talent** /əˈtrækt ˈtælənt/ (phr, B2): thu hút nhân tài. đi kèm trong buổi: safeguard the country /ˈseɪfɡɑrd ðə ˈkʌntri/ bảo vệ đất nước. Ví dụ: Higher salaries can help the government attract talent and safeguard the country (Lương cao hơn có thể giúp nhà nước thu hút nhân tài và bảo vệ đất nước). - **casual clothes** /ˈkæʒuəl kloʊz/ (n, B1): quần áo thường ngày, thoải mái (áo thun, quần jean). Ví dụ: Employees can wear casual clothes to the office on Fridays (Nhân viên được mặc quần áo thường ngày tới công ty vào thứ Sáu). - **public acceptance** /ˈpʌblɪk əkˈsɛptəns/ (phr): sự chấp nhận của công chúng. Ví dụ: New ideas often need time to gain public acceptance (Ý tưởng mới thường cần thời gian để được công chúng chấp nhận). - **have more relationships** /hæv mɔr rɪˈleɪʃənʃɪps/ (phr): có thêm nhiều mối quan hệ xã hội (cũng nói: have new relationships). Ví dụ: Thanks to social media, young people can have more relationships with others (Nhờ mạng xã hội, giới trẻ có thể có thêm nhiều mối quan hệ với người khác). - **parental supervision** /pəˈrɛntəl ˌsupərˈvɪʒən/ (phr, C1): sự quản lý, giám sát của cha mẹ. Ví dụ: Young children should only use the internet under parental supervision (Trẻ nhỏ chỉ nên dùng internet dưới sự giám sát của cha mẹ). - **learn to live away** /lərn tə lɪv əˈweɪ/ (phr, B1): học cách sống xa (gia đình, bạn bè). Ví dụ: First-year students must learn to live away from their families and old friends (Sinh viên năm nhất phải học cách sống xa gia đình và bạn cũ). - **lack of necessities** /læk əv nəˈsɛsɪtiz/ (phr, B2): sự thiếu những thứ cần thiết. Ví dụ: Many poor families suffer from a lack of necessities such as food and clean water (Nhiều gia đình nghèo phải chịu cảnh thiếu những thứ cần thiết như thức ăn và nước sạch). - **family values** /ˈfæməli ˈvæljuz/ (phr): giá trị gia đình. Ví dụ: Traditional festivals help children understand family values and respect for older people (Lễ hội truyền thống giúp trẻ hiểu giá trị gia đình và biết kính trọng người lớn tuổi). - **surprise birthday party** /sərˈpraɪz ˈbərθdeɪ ˈpɑrti/ (phr): tiệc sinh nhật bất ngờ. Ví dụ: We are planning a surprise birthday party for our manager next Friday (Chúng tôi đang lên kế hoạch tổ chức tiệc sinh nhật bất ngờ cho quản lý vào thứ Sáu tới). - **community activity** /kəˈmjunəti ækˈtɪvəti/ (phr): hoạt động cộng đồng. Ví dụ: The festival includes many community activities such as games, music and food stalls (Lễ hội có nhiều hoạt động cộng đồng như trò chơi, âm nhạc và gian hàng ẩm thực). - **homeless children** /ˈhoʊmləs ˈtʃɪldrən/ (phr): trẻ em vô gia cư. Ví dụ: Our club collects books and warm clothes for homeless children every winter (Câu lạc bộ của chúng tôi quyên góp sách và áo ấm cho trẻ em vô gia cư mỗi mùa đông). - **lantern design** /ˈlæntərn dɪˈzaɪn/ (phr): thiết kế lồng đèn (đèn lồng). Ví dụ: There is a lantern design competition for children at the Mid-Autumn Festival (Có cuộc thi thiết kế lồng đèn cho trẻ em vào dịp Trung thu). - **lack of awareness** /læk əv əˈwɛrnəs/ (phr, B2): thiếu nhận thức. Ví dụ: Lack of awareness about road safety puts many young drivers in danger (Thiếu nhận thức về an toàn giao thông khiến nhiều tài xế trẻ gặp nguy hiểm). - **low-income communities** /loʊ ˈɪnkʌm kəˈmjunətiz/ (phr, B2): khu vực, cộng đồng có thu nhập thấp. Ví dụ: Students in low-income communities often cannot afford extra classes before exams (Học sinh ở các cộng đồng thu nhập thấp thường không có tiền học thêm trước kỳ thi). - **students from privileged backgrounds** /ˈstudənts frəm ˈprɪvlədʒd ˈbækɡraʊndz/ (phr, C1): học sinh có điều kiện, xuất thân khá giả. Ví dụ: Students from privileged backgrounds can pay for private tutors before important exams (Học sinh có điều kiện có thể thuê gia sư riêng trước các kỳ thi quan trọng). - **multiracial** /ˌmʌltaɪˈreɪʃəl/ (adj, C1): đa chủng tộc. Ví dụ: Children in multiracial schools learn to respect different cultures from an early age (Trẻ em ở các trường đa chủng tộc học cách tôn trọng các nền văn hóa khác nhau từ nhỏ). - **adapt more easily** /əˈdæpt mɔr ˈizəli/ (phr, B1): thích nghi dễ dàng hơn. Ví dụ: Students who know the local language adapt more easily to life abroad (Sinh viên biết ngôn ngữ địa phương thích nghi dễ dàng hơn với cuộc sống ở nước ngoài). - **cultural norm** /ˈkʌltʃərəl nɔrm/ (n, B2): chuẩn mực văn hóa. Ví dụ: Visitors should learn about cultural norms before they travel to a new country (Du khách nên tìm hiểu các chuẩn mực văn hóa trước khi đến một nước mới). - **gain new perspectives** /ɡeɪn nu pərˈspɛktɪvz/ (phr, B2): có được góc nhìn, quan điểm mới. Ví dụ: Traveling alone helped me gain new perspectives on my own culture (Đi du lịch một mình giúp tôi có được góc nhìn mới về chính nền văn hóa của mình). - **language and culture** /ˈlæŋɡwədʒ ənd ˈkʌltʃər/ (phr, A2): ngôn ngữ và văn hóa. Ví dụ: Learning a new language and culture takes time, patience and practice (Học một ngôn ngữ và văn hóa mới cần thời gian, sự kiên nhẫn và luyện tập). - **promote respect** /prəˈmoʊt rɪˈspɛkt/ (phr, B1): thúc đẩy sự tôn trọng. Ví dụ: Cultural festivals promote respect between people from different backgrounds (Các lễ hội văn hóa thúc đẩy sự tôn trọng giữa những người có xuất thân khác nhau). - **social norm** /ˈsoʊʃəl nɔrm/ (n, B2): chuẩn mực xã hội (những cách cư xử được xã hội chấp nhận). Ví dụ: Children learn social norms, such as waiting in line, from their parents (Trẻ em học các chuẩn mực xã hội, như xếp hàng, từ cha mẹ). - **means of expressing culture** /minz əv ɪkˈsprɛsɪŋ ˈkʌltʃər/ (phr, B2): phương tiện để thể hiện văn hóa. Ví dụ: Music is one of the best means of expressing culture in my country (Âm nhạc là một trong những phương tiện tốt nhất để thể hiện văn hóa ở nước tôi). - **traditional art** /trəˈdɪʃənəl ɑrt/ (phr, B1): nghệ thuật truyền thống. Ví dụ: Young people should learn more about the traditional art of their hometown (Người trẻ nên tìm hiểu thêm về nghệ thuật truyền thống của quê mình). - **integration** /ˌɪntəˈɡreɪʃən/ (n, C1): sự hòa nhập, sự hội nhập. Ví dụ: Language courses help newcomers with their integration into local life (Các khóa học ngôn ngữ giúp người mới đến hòa nhập vào cuộc sống địa phương). - **make international friends** /meɪk ˌɪntərˈnæʃənəl frɛndz/ (phr, B1): kết bạn quốc tế. Ví dụ: Social media makes it easy to make international friends today (Ngày nay mạng xã hội giúp việc kết bạn quốc tế trở nên dễ dàng). - **react negatively** /riˈækt ˈnɛɡətɪvli/ (phr, B1): phản ứng tiêu cực. Ví dụ: Some people react negatively when others correct their English mistakes (Một số người phản ứng tiêu cực khi bị người khác sửa lỗi tiếng Anh). - **entertain people** /ˌɛntərˈteɪn ˈpipəl/ (phr, B1): giúp mọi người giải trí, làm mọi người vui. Ví dụ: I enjoy entertaining people, so I often sing at family parties (Tôi thích làm mọi người vui, nên thường hát trong các bữa tiệc gia đình). - **faithful** /ˈfeɪθfəl/ (adj, B1): trung thành. cũng nói: loyal; danh từ: faithfulness, loyalty. Ví dụ: My old dog stayed faithful to our family for many years (Con chó già của tôi trung thành với gia đình tôi suốt nhiều năm). - **cute overload** /kjut ˈoʊvərˌloʊd/ (phr, B2): dễ thương quá mức (cách nói thân mật, không dùng trong bài viết trang trọng). Ví dụ: Videos of kittens sleeping together are pure cute overload for pet lovers (Video mèo con ngủ cùng nhau dễ thương quá mức với người yêu thú cưng). - **express yourself freely** /ɪkˈsprɛs jərˈsɛlf ˈfrili/ (phr, B1): tự do thể hiện bản thân. đi cùng: experiment with new ideas: thử ý tưởng mới; reflect their personality: phản ánh cá tính. Ví dụ: Decorating your own room lets you express yourself freely and try new ideas (Tự trang trí phòng giúp bạn tự do thể hiện bản thân và thử ý tưởng mới). - **accountability** /əˌkaʊntəˈbɪləti/ (n, C1): trách nhiệm giải trình, sự chịu trách nhiệm về hành động của mình. cũng nói: be accountable for. Ví dụ: Living alone teaches young people accountability for their own decisions (Sống một mình dạy người trẻ biết chịu trách nhiệm về quyết định của chính mình). - **feel alone** /fil əˈloʊn/ (phr, A2): cảm thấy cô đơn. cũng nói: feel lonely. Ví dụ: Students who live far from home sometimes feel alone at weekends (Sinh viên sống xa nhà đôi khi cảm thấy cô đơn vào cuối tuần). - **freedom and autonomy** /ˈfridəm ənd ɔˈtɑnəmi/ (phr, C1): tự do và tự chủ. autonomy còn có nghĩa tự trị khi nói về vùng, tổ chức. Ví dụ: Moving out gives young adults more freedom and autonomy in daily life (Dọn ra ở riêng mang lại cho người trẻ nhiều tự do và tự chủ hơn trong cuộc sống hằng ngày). - **good listener** /ɡʊd ˈlɪsənər/ (n, B1): người biết lắng nghe. good listener without judging: người lắng nghe không phán xét; đi cùng: true love: tình yêu thật lòng. Ví dụ: My cat is a good listener because it never judges what I say (Con mèo của tôi rất biết lắng nghe vì nó không bao giờ phán xét điều tôi nói). - **high responsibility** /haɪ rɪˌspɑnsəˈbɪləti/ (phr, B2): trách nhiệm cao. Ví dụ: Living alone requires high responsibility because nobody reminds you to pay your bills (Sống một mình đòi hỏi trách nhiệm cao vì không ai nhắc bạn trả hóa đơn). - **unconditional love** /ˌʌnkənˈdɪʃənəl lʌv/ (phr): tình yêu thương vô điều kiện. Ví dụ: Many people keep dogs because dogs give their owners unconditional love (Nhiều người nuôi chó vì chó dành cho chủ tình yêu thương vô điều kiện). - **life partner** /laɪf ˈpɑrtnər/ (phr): bạn đời. Ví dụ: It takes time to find the right life partner, so there is no need to hurry (Cần thời gian để tìm đúng người bạn đời, nên không cần vội). - **become a serious problem** /bɪˈkʌm ə ˈsɪriəs ˈprɑbləm/ (phr, B1): trở thành vấn đề nghiêm trọng. cũng nói: become a serious issue. Ví dụ: Traffic jams have become a serious problem in big cities (Kẹt xe (ùn tắc) đã trở thành vấn đề nghiêm trọng ở các thành phố lớn). - **follow a bad example** /ˈfɑloʊ ə bæd ɪɡˈzæmpəl/ (phr, B1): học theo gương xấu. Ví dụ: Children may follow a bad example if adults smoke in front of them (Trẻ em có thể học theo gương xấu nếu người lớn hút thuốc trước mặt chúng). - **consider them close friends** /kənˈsɪdər ðɛm kloʊs frɛndz/ (phr, B1): coi chúng như bạn thân. cũng gặp: consider them as close friends. Ví dụ: Many pet owners consider their dogs close friends, not just animals (Nhiều người nuôi thú cưng coi chó của họ là bạn thân, không chỉ là con vật). - **express oneself** /ɪkˈsprɛs wʌnˈsɛlf/ (phr, B1): bày tỏ bản thân. đi kèm: personality /ˌpərsəˈnælɪti/ – tính cách. Ví dụ: Some people express themselves through their pets, which reflect their personality (Một số người bày tỏ bản thân qua thú cưng, vốn phản ánh tính cách của họ). - **prohibit selling** /prəˈhɪbət ˈsɛlɪŋ/ (phr, B2): cấm bán. cũng nói: prohibit the sale (of). Ví dụ: The government should prohibit selling cigarettes to teenagers (Chính phủ nên cấm bán thuốc lá cho thanh thiếu niên). - **beloved** /bɪˈlʌvd/ (adj, C1): thân yêu, yêu quý. dùng như danh từ: người thân yêu. Ví dụ: I spent my childhood with my beloved grandparents in the countryside (Tôi trải qua tuổi thơ cùng ông bà thân yêu ở quê). - **fly a kite** /flaɪ ə kaɪt/ (phr, A2): thả diều. cùng nhóm: go fishing (đi câu cá), play with dolls (chơi búp bê). Ví dụ: As children, we often flew kites in the fields after school (Hồi nhỏ, chúng tôi thường thả diều ngoài đồng sau giờ học). - **form personality** /fɔrm ˌpərsəˈnælɪti/ (phr, B2): hình thành tính cách. Ví dụ: Early experiences at home help children form their personalities (Những trải nghiệm đầu đời ở nhà giúp trẻ hình thành tính cách). - **joyfulness** /ˈdʒɔɪfəlnəs/ (n, C1): niềm vui. thường dùng hơn: joy. Ví dụ: The joyfulness of my childhood days still makes me smile today (Niềm vui của những ngày thơ ấu đến nay vẫn khiến tôi mỉm cười). - **less distracted by worries** /lɛs dɪˈstræktəd baɪ ˈwəriz/ (phr, B2): ít bị xao nhãng bởi lo lắng. Ví dụ: Children learn quickly because they are less distracted by worries than adults (Trẻ em học nhanh vì ít bị xao nhãng bởi lo lắng hơn người lớn). - **low-key** /ˌloʊˈki/ (adj, C1): kín đáo, không phô trương. liên quan: introvert (người hướng nội). Ví dụ: I prefer a low-key life, so I rarely post photos online (Tôi thích sống kín đáo nên hiếm khi đăng ảnh lên mạng). - **hide and seek** /haɪd ənd sik/ (n, A2): trò trốn tìm. liên quan: blind man's bluff (bịt mắt bắt dê), traditional games (trò chơi dân gian). Ví dụ: When I was a child, I often played hide and seek with my neighbors (Hồi nhỏ, tôi thường chơi trốn tìm với bọn trẻ hàng xóm). - **relaxing activity** /rɪˈlæksɪŋ ækˈtɪvəti/ (phr, B1): hoạt động giải trí, thư giãn. liên quan: popularity of smartphones (sự phổ biến của điện thoại thông minh). Ví dụ: Before the popularity of smartphones, children chose outdoor games as relaxing activities (Trước khi điện thoại thông minh phổ biến, trẻ em chọn trò chơi ngoài trời làm hoạt động giải trí). - **informal occasion** /ɪnˈfɔrməl əˈkeɪʒən/ (phr, B1): dịp thường, dịp không trang trọng. Ví dụ: I usually carry this backpack on informal occasions like weekend trips (Tôi thường đeo chiếc ba lô này vào những dịp thường như các chuyến đi cuối tuần). - **start a new period** /stɑrt ə nu ˈpɪriəd/ (phr, B1): bắt đầu giai đoạn mới. cũng nói: start a new life (bắt đầu cuộc sống mới). Ví dụ: My parents gave me a watch when I started a new period at university (Cha mẹ tặng tôi một chiếc đồng hồ khi tôi bắt đầu giai đoạn mới ở đại học). ### Tiền bạc và mua sắm (27 mục) - **income tax** /ˈɪnkəm tæks/ (phr): thuế thu nhập. Ví dụ: I pay income tax every month (Tôi đóng thuế thu nhập mỗi tháng). - **come down in price** /kʌm daʊn ɪn praɪs/ (phr, B1): giảm giá, rẻ đi. Ví dụ: New smartphones usually come down in price a few months after release (Điện thoại thông minh mới thường giảm giá vài tháng sau khi ra mắt). - **shop on site** /ʃɑp ɑn saɪt/ (phr, B1): mua trực tiếp tại cửa hàng. cũng nói: shop in person, shop in stores. Ví dụ: Some people prefer to shop on site because they can try clothes first (Một số người thích mua trực tiếp tại cửa hàng vì họ có thể thử quần áo trước). - **local market** /ˈloʊkəl ˈmɑrkət/ (phr, A2): chợ địa phương. Ví dụ: On Sunday mornings, my mother buys fresh vegetables at the local market (Sáng Chủ nhật, mẹ tôi mua rau tươi ở chợ địa phương). - **shipping cost** /ˈʃɪpɪŋ kɔst/ (phr, B1): chi phí vận chuyển. liên quan: delivery service (dịch vụ giao hàng). Ví dụ: The shipping cost is often higher than the price of small items (Chi phí vận chuyển thường cao hơn giá của những món hàng nhỏ). - **support small businesses** /səˈpɔrt smɔl ˈbɪznəsəz/ (phr, B1): ủng hộ doanh nghiệp nhỏ, cửa hàng nhỏ. Ví dụ: Buying from small local shops is a good way to support small businesses (Mua hàng ở các cửa hàng nhỏ địa phương là cách tốt để ủng hộ doanh nghiệp nhỏ). - **customer review** /ˈkʌstəmər riˈvju/ (phr, B1): đánh giá của khách hàng. đi kèm trong buổi: previous customers /ˈpriviəs ˈkʌstəmərz/ khách đã mua trước. Ví dụ: Before buying, I always read customer reviews from previous customers (Trước khi mua, tôi luôn đọc đánh giá của những khách đã mua trước). - **delivery delay** /dɪˈlɪvəri dɪˈleɪ/ (phr, B1): giao hàng trễ (chậm). Ví dụ: Delivery delays are common during holidays because of the large number of orders (Giao hàng trễ thường xảy ra vào dịp lễ vì số đơn hàng lớn). - **get a loan** /ɡɛt ə loʊn/ (phr, B1): vay vốn, vay tiền. Ví dụ: Many young people get a loan from the bank to start a small business (Nhiều người trẻ vay vốn ngân hàng để mở một cơ sở kinh doanh nhỏ). - **home delivery** /hoʊm dɪˈlɪvəri/ (n, B1): giao tận nhà. Ví dụ: This supermarket offers free home delivery for orders over 300,000 dong (Siêu thị này giao tận nhà miễn phí cho đơn hàng trên 300.000 đồng). - **no physical inspection** /noʊ ˈfɪzɪkəl ɪnˈspɛkʃən/ (phr, B2): không kiểm tra trực tiếp được (hàng hóa). Ví dụ: One drawback of online shopping is that there is no physical inspection of products (Một bất lợi của mua sắm trực tuyến là không kiểm tra trực tiếp được sản phẩm). - **quality issue** /ˈkwɑləti ˈɪʃu/ (phr, B1): vấn đề chất lượng (vd. hàng không đúng mô tả). Ví dụ: Many buyers complain about quality issues when products look different from the photos (Nhiều người mua phàn nàn về vấn đề chất lượng khi sản phẩm trông khác ảnh). - **return hassle** /rɪˈtərn ˈhæsəl/ (phr, B2): phiền toái khi đổi trả hàng. Ví dụ: Return hassles make some people avoid buying clothes online (Sự phiền toái khi đổi trả hàng khiến một số người tránh mua quần áo trực tuyến). - **wider variety** /ˈwaɪdər vəˈraɪəti/ (phr, B1): nhiều sự lựa chọn hơn. cũng nói: more variety. Ví dụ: Online stores offer a wider variety of products than local shops (Cửa hàng trực tuyến có nhiều lựa chọn sản phẩm hơn cửa hàng gần nhà). - **poor service** /pʊr ˈsərvəs/ (phr): dịch vụ kém. Ví dụ: I am writing to complain about the poor service at your restaurant last weekend (Tôi viết thư này để phàn nàn về dịch vụ kém tại nhà hàng của quý vị cuối tuần trước). - **high cost of living** /haɪ kɔst əv ˈlɪvɪŋ/ (phr, B1): chi phí sống cao, chi phí sinh hoạt cao. Ví dụ: The high cost of living makes it hard for young people to save money (Chi phí sống cao khiến người trẻ khó tiết kiệm tiền). - **a lot of choices** /ə lɑt əv ˈtʃɔɪsəz/ (phr, A2): nhiều lựa chọn; cũng nói: a wide range of choices, a wide selection. Ví dụ: This shop has a lot of choices, so you can easily find a nice shirt (Cửa hàng này có nhiều lựa chọn nên bạn dễ tìm được một chiếc áo sơ mi đẹp). - **durable** /ˈdʊrəbəl/ (adj, C1): bền, dùng được lâu. cũng nói: long-lasting. Ví dụ: A leather wallet is a good gift because it is durable and useful (Bóp (ví tiền) bằng da là món quà tốt vì nó bền và hữu ích). - **florist** /ˈflɑrɪst/ (n, B2): tiệm hoa; người bán hoa. Ví dụ: I bought a small bunch of flowers at the florist near my house (Tôi mua một bó hoa nhỏ ở tiệm hoa gần nhà). - **electricity bill** /ɪˌlɛkˈtrɪsəti bɪl/ (n, B1): hóa đơn tiền điện. đi cùng: school fee: học phí. Ví dụ: When you live alone, you must pay the electricity bill and your school fee on time (Khi sống một mình, bạn phải trả hóa đơn tiền điện và học phí đúng hạn). - **financial control skills** /fəˈnænʃəl kənˈtroʊl skɪlz/ (phr, B2): kỹ năng quản lý tài chính. Ví dụ: Living on your own helps you develop financial control skills quickly (Sống tự lập giúp bạn nhanh chóng phát triển kỹ năng quản lý tài chính). - **invest money wisely** /ɪnˈvɛst ˈmʌni ˈwaɪzli/ (phr): đầu tư tiền khôn ngoan. cô giảng theo nghĩa rộng: chi tiền khôn ngoan. Ví dụ: People who live alone learn to invest money wisely and avoid wasting it (Người sống một mình học được cách đầu tư tiền khôn ngoan và tránh lãng phí). - **make a spending plan** /meɪk ə ˈspɛndɪŋ plæn/ (phr): lập kế hoạch chi tiêu. có thể nhấn mạnh: make a great spending plan. Ví dụ: Students should make a spending plan at the beginning of each month (Sinh viên nên lập kế hoạch chi tiêu vào đầu mỗi tháng). - **plan your budget** /plæn jɔr ˈbʌdʒɪt/ (phr): lập ngân sách. Ví dụ: Before the trip, we planned our budget carefully so we did not run out of money (Trước chuyến đi, chúng tôi lập ngân sách cẩn thận để không bị hết tiền). - **increase taxation** /ɪnˈkris tækˈseɪʃən/ (phr, C1): tăng thuế. cũng nói: increase taxes. Ví dụ: The government could increase taxation on cigarettes to discourage young smokers (Chính phủ có thể tăng thuế thuốc lá để ngăn giới trẻ hút thuốc). - **beauty product** /ˈbjuti ˈprɑdəkt/ (n, B1): sản phẩm làm đẹp. liên quan: cosmetics (mỹ phẩm), skincare (chăm sóc da), sunscreen (kem chống nắng). Ví dụ: Sunscreen is a useful beauty product for people who work outdoors (Kem chống nắng là sản phẩm làm đẹp hữu ích cho người làm việc ngoài trời). - **sell fake products online** /sɛl feɪk ˈprɑdəkts ˈɔnlaɪn/ (phr, B1): bán hàng giả trên mạng. Ví dụ: Some shops sell fake products online at very low prices (Một số cửa hàng bán hàng giả trên mạng với giá rất rẻ). ### Nhà ở (13 mục) - **utility bill** /juˈtɪləti bɪl/ (phr): hóa đơn điện nước. Ví dụ: The utility bill includes water and electricity (Hóa đơn điện nước bao gồm tiền nước và tiền điện). - **shared house** /ʃɛrd haʊs/ (phr): nhà ở ghép. Ví dụ: Students often live in a shared house (Sinh viên thường sống trong nhà ở ghép). - **darkness** /ˈdɑrknəs/ (n, B2): bóng tối. in darkness trong bóng tối; tính từ dark tối. Ví dụ: The whole building was in darkness for an hour after the storm cut off the power (Cả tòa nhà chìm trong bóng tối suốt một giờ sau khi cơn bão làm mất điện). - **Mekong Delta** /ˈmeɪkɑŋ ˈdɛltə/ (n, B1): đồng bằng sông Cửu Long. Ví dụ: My hometown is in the Mekong Delta, where rice fields stretch everywhere (Quê tôi ở đồng bằng sông Cửu Long, nơi ruộng lúa trải dài khắp nơi). - **indicator** /ˈɪndəkeɪtər/ (n, C1): đèn báo (mức); chỉ số, dấu hiệu. Ví dụ: When the red indicator comes on, add more rinse aid to the machine (Khi đèn báo màu đỏ sáng, hãy thêm nước làm bóng vào máy). - **settle in** /ˈsɛtəl ɪn/ (phr v, B1): ổn định, quen dần (ở chỗ mới). cũng nói: settle into. Ví dụ: It took our family a few weeks to settle into the new apartment (Gia đình mình mất vài tuần để ổn định trong căn hộ mới). - **softener** /ˈsɔfənər/ (n, B2): nước xả vải. cũng nói: fabric softener /ˈfæbrɪk ˈsɔfənər/. Ví dụ: I always add some softener when I wash my winter clothes (Tôi luôn cho thêm ít nước xả vải khi giặt quần áo mùa đông). - **quiet street** /ˈkwaɪət strit/ (phr): đường yên tĩnh, vắng xe. Ví dụ: My family lives on a quiet street, far from the noisy market (Gia đình tôi sống trên một con đường yên tĩnh, xa khu chợ ồn ào). - **brick** /brɪk/ (n, B2): viên gạch. cùng nhóm vật liệu: cement (xi măng); liên quan: window frame (khung, sườn cửa sổ). Ví dụ: The workers need more bricks and cement to finish the new house (Thợ cần thêm gạch và xi măng để xây xong căn nhà mới). - **affordable housing** /əˈfɔrdəbəl ˈhaʊzɪŋ/ (phr, B2): nhà ở (nhà thuê) giá cả phải chăng. Ví dụ: The city should build more affordable housing for young workers (Thành phố nên xây thêm nhà ở giá cả phải chăng cho người lao động trẻ). - **share a room** /ʃɛr ə rum/ (phr, A2): ở chung phòng. cũng nói: share a room with friends = ở chung phòng với bạn. Ví dụ: To save money, many students share a room with friends near campus (Để tiết kiệm tiền, nhiều sinh viên ở chung phòng với bạn gần trường). - **boarding house** /ˈbɔrdɪŋ haʊs/ (n, B2): nhà trọ. Ví dụ: During my first year at university, I rented a small room in a boarding house (Năm nhất đại học, tôi thuê một phòng nhỏ ở nhà trọ). - **isolated place** /ˈaɪsəleɪtəd pleɪs/ (phr): nơi hẻo lánh. isolated: bị cô lập, cách biệt; dùng thay remote area khi tả nơi ít người lui tới. Ví dụ: My grandparents live in an isolated place far from any town (Ông bà tôi sống ở một nơi hẻo lánh, xa mọi thị trấn). ### Khoa học và tự nhiên (3 mục) - **biological** /ˌbaɪəˈlɑdʒɪkəl/ (adj, B2): thuộc sinh học. danh từ biology sinh học; biological parents cha mẹ ruột. Ví dụ: The biology club will visit a nature reserve to study the biological diversity of the local forest (Câu lạc bộ sinh học sẽ đến một khu bảo tồn để tìm hiểu sự đa dạng sinh học của khu rừng địa phương). - **genetic** /dʒəˈnɛtɪk/ (adj, B2): thuộc về gen, di truyền. genetic mutation đột biến gen; danh từ gene gen, genetics di truyền học. Ví dụ: Doctors say some skin problems may have a genetic cause, so they often run in families (Bác sĩ nói một số bệnh về da có thể do di truyền, nên thường gặp ở nhiều người trong cùng gia đình). - **organ** /ˈɔrɡən/ (n, B2): cơ quan trong cơ thể, nội tạng; đàn organ. internal organs nội tạng; organ donation hiến tạng. Ví dụ: The heart, lungs, and liver are important organs, so a healthy diet helps protect them (Tim, phổi và gan là những cơ quan quan trọng, nên ăn uống lành mạnh giúp bảo vệ chúng). ### Từ dùng chung: động từ (3 mục) - **convey** /kənˈveɪ/ (v, B2): truyền đạt, truyền tải. convey a message truyền tải thông điệp, convey meaning truyền đạt ý nghĩa. Ví dụ: A good poster should convey its main message clearly in just a few words (Một tấm áp phích tốt cần truyền tải thông điệp chính rõ ràng chỉ trong vài chữ). - **exceed** /ɪkˈsid/ (v, B2): vượt quá. demand exceeds supply cầu vượt cung, exceed the speed limit chạy quá tốc độ cho phép; danh từ excess sự vượt quá. Ví dụ: Bags that exceed 7 kilograms must be checked in at the counter before boarding (Hành lý vượt quá 7 kg phải được ký gửi tại quầy trước khi lên máy bay). - **terrify** /ˈtɛrəfaɪ/ (v, B2): làm khiếp sợ, làm hoảng sợ. terrifying (adj) đáng sợ, terrified (adj) sợ hãi; be terrified of rất sợ điều gì. Ví dụ: Loud thunder during the storm terrified the children, so their parents stayed with them all night (Tiếng sấm lớn trong cơn bão làm bọn trẻ khiếp sợ, nên cha mẹ ở bên các em suốt đêm). ### Từ dùng chung: danh từ (1 mục) - **foundation** /faʊnˈdeɪʃən/ (n, B2): nền tảng, cơ sở; quỹ từ thiện; móng nhà. lay the foundation for đặt nền móng cho; a strong foundation in English nền tảng tiếng Anh vững chắc. Ví dụ: A good foundation in grammar will help you write clearer essays in the exam (Nền tảng ngữ pháp tốt sẽ giúp bạn viết bài luận rõ ràng hơn trong kỳ thi). ### Từ dùng chung: tính từ và trạng từ (5 mục) - **dramatic** /drəˈmætɪk/ (adj, B2): mạnh mẽ, đột ngột; ấn tượng, ngoạn mục. a dramatic change, a dramatic increase thay đổi lớn, tăng mạnh; trạng từ dramatically. Ví dụ: There has been a dramatic increase in the number of people working from home in our company (Số người làm việc tại nhà ở công ty chúng tôi đã tăng mạnh). - **elsewhere** /ˈɛlswɛr/ (adv, B2): ở nơi khác, đến nơi khác. Cùng nghĩa somewhere else; look elsewhere tìm ở chỗ khác. Ví dụ: If this café is too crowded, we can find a quiet place elsewhere to study (Nếu quán cà phê này quá đông, chúng ta có thể tìm một chỗ yên tĩnh ở nơi khác để học). - **external** /ɪkˈstərnəl/ (adj, B2): bên ngoài, từ bên ngoài. external factors yếu tố bên ngoài; trái nghĩa internal bên trong. Ví dụ: The project was delayed because of external factors such as bad weather and a shortage of materials (Dự án bị chậm vì các yếu tố bên ngoài như thời tiết xấu và thiếu vật liệu). - **largely** /ˈlɑrdʒli/ (adv, B2): phần lớn, chủ yếu. largely depend on phụ thuộc phần lớn vào; largely due to chủ yếu do. Ví dụ: The success of the festival was largely due to the hard work of student volunteers (Thành công của lễ hội chủ yếu nhờ sự chăm chỉ của các tình nguyện viên là sinh viên). - **ongoing** /ˈɑnɡoʊɪŋ/ (adj, B2): đang diễn ra, đang tiếp diễn. ongoing talks các cuộc đàm phán đang diễn ra, ongoing research nghiên cứu đang tiến hành; gần nghĩa continuing. Ví dụ: Because of the ongoing road repairs, the number 12 bus will use a different route this month (Do việc sửa đường đang diễn ra, xe buýt số 12 sẽ đi tuyến khác trong tháng này). ### Từ mô tả mức độ, số lượng, thời gian (13 mục) - **diameter** /daɪˈæmətər/ (n, B1): đường kính. Ví dụ: The birthday cake I ordered is thirty centimeters in diameter (Cái bánh sinh nhật tôi đặt có đường kính ba mươi xen-ti-mét). - **myriad** /ˈmɪriəd/ (n, C1): vô số. Ví dụ: On clear nights, you can see a myriad of stars above the village (Vào những đêm trời quang, bạn có thể thấy vô số ngôi sao trên ngôi làng). - **sizable** /ˈsaɪzəbəl/ (adj, C1): lớn, khá lớn. Ví dụ: They live in a sizable house with a big garden (Họ sống trong một ngôi nhà khá lớn có khu vườn rộng). - **another time** /əˈnʌðər taɪm/ (phr, A2): lần khác. Ví dụ: I'm busy tonight, so can we meet another time? (Tối nay mình bận, mình gặp nhau lần khác được không?). - **half past two** /hæf pæst tu/ (phr, A1): hai giờ rưỡi (2:30). Ví dụ: The meeting starts at half past two, so please don't be late (Cuộc họp bắt đầu lúc hai giờ rưỡi, xin đừng đến trễ). - **extremely convenient** /ɛkˈstrimli kənˈvinjənt/ (phr, B1): rất tiện lợi. Ví dụ: Online shopping is extremely convenient for people who live far from the city (Mua sắm trực tuyến rất tiện lợi cho những người sống xa thành phố). - **increasingly popular** /ɪnˈkrisɪŋli ˈpɑpjələr/ (phr, B2): ngày càng phổ biến. cũng nói: more and more popular. Ví dụ: Cycling to work is becoming increasingly popular among young people in big cities (Đạp xe đi làm ngày càng phổ biến trong giới trẻ ở các thành phố lớn). - **daybreak** /ˈdeɪbreɪk/ (n, B2): bình minh, rạng sáng. Ví dụ: The fishermen left the village at daybreak to catch fish (Các ngư dân rời làng lúc rạng sáng để đánh cá). - **millennium** /məˈlɛniəm/ (n, C1): thiên niên kỷ (số nhiều: millennia). Ví dụ: People have used this river for transport for millennia (Con người đã dùng dòng sông này để đi lại suốt hàng thiên niên kỷ). - **annually** /ˈænjuəli/ (adv, B2): hằng năm. Ví dụ: The flower festival is held annually in the city park in early spring (Lễ hội hoa được tổ chức hằng năm ở công viên thành phố vào đầu xuân). - **lunar August** /ˈlunər ˈɔɡəst/ (phr): tháng 8 âm lịch. Ví dụ: The Mid-Autumn Festival takes place on the fifteenth day of lunar August (Tết Trung thu diễn ra vào ngày rằm tháng 8 âm lịch). - **extremely important** /ɛkˈstrimli ɪmˈpɔrtənt/ (phr, B1): cực kỳ quan trọng. Ví dụ: Regular exercise is extremely important for people who sit at a desk all day (Tập thể dục đều đặn cực kỳ quan trọng với người ngồi bàn giấy cả ngày). - **every kind of** /ˈɛvri kaɪnd ʌv/ (phr): mọi loại, đủ loại (gợi ý sự đa dạng). vd. every kind of transport. Ví dụ: The museum shows every kind of transport, from old carts to modern trains (Bảo tàng trưng bày đủ loại phương tiện, từ xe kéo cũ tới tàu hiện đại). ### Từ nối và diễn đạt quan điểm (12 mục) - **significant benefit** /sɪɡˈnɪfɪkənt ˈbɛnəfɪt/ (phr, B2): lợi ích đáng kể. Ví dụ: Learning a second language brings significant benefits to young people (Học một ngôn ngữ thứ hai mang lại lợi ích đáng kể cho người trẻ). - **hard to say** /hɑrd tə seɪ/ (phr, B1): khó nói. cũng nói: difficult to say. Ví dụ: It's hard to say which season I like best, because each has its charm (Thật khó nói tôi thích mùa nào nhất, vì mùa nào cũng có nét đẹp riêng). - **tough question** /tʌf ˈkwɛstʃən/ (phr, B2): câu hỏi khó. Ví dụ: That's a tough question, but I think I would choose living in the city (Đó là một câu hỏi khó, nhưng tôi nghĩ mình sẽ chọn sống ở thành phố). - **several reasons** /ˈsɛvrəl ˈrizənz/ (phr): một vài lý do (several: vài, một số). Ví dụ: There are several reasons why I prefer living in the countryside (Có một vài lý do khiến tôi thích sống ở nông thôn hơn). - **challenging yet rewarding** /ˈtʃæləndʒɪŋ jɛt rɪˈwɔrdɪŋ/ (phr, B2): vừa thử thách vừa bổ ích (đáng làm). Ví dụ: Working as a volunteer teacher is challenging yet rewarding (Làm giáo viên tình nguyện vừa thử thách vừa bổ ích). - **several benefits** /ˈsɛvrəl ˈbɛnəfɪts/ (phr, B1): một số thuận lợi. cặp với: certain drawbacks /ˈsərtən ˈdrɔˌbæks/ một số bất lợi. Ví dụ: Online shopping has several benefits, but it also has certain drawbacks (Mua sắm trực tuyến có một số thuận lợi nhưng cũng có một số bất lợi). - **allow me to** /əˈlaʊ mi tu/ (phr, B1): cho phép tôi, giúp tôi làm gì. Ví dụ: Learning English allows me to read news from many different countries (Học tiếng Anh giúp tôi đọc được tin tức từ nhiều nước khác nhau). - **find it hard** /faɪnd ɪt hɑrd/ (phr, B1): thấy khó khăn (khi làm gì). cũng dùng để nói nhẹ nhàng điều mình không thích; cũng nói: find it very hard. Ví dụ: I find it very hard to wake up early on cold mornings (Tôi thấy rất khó dậy sớm vào những buổi sáng lạnh). - **transitional word** /trænˈzɪʃənəl wərd/ (n, B2): từ nối, từ chuyển ý (vd. therefore, however, because, so). Ví dụ: Transitional words like "however" help you choose the missing sentence correctly (Các từ nối như "however" giúp bạn chọn đúng câu bị thiếu). - **bring many benefits** /brɪŋ ˈmɛni ˈbɛnəfɪts/ (phr, B1): mang lại nhiều lợi ích. Ví dụ: Keeping a pet can bring many benefits to elderly people who live alone (Nuôi thú cưng có thể mang lại nhiều lợi ích cho người già sống một mình). - **give a chance** /ɡɪv ə tʃæns/ (phr, B1): cho cơ hội. cũng nói: give an opportunity to … Ví dụ: Part-time jobs give students a chance to learn new skills (Việc làm bán thời gian cho sinh viên cơ hội học kỹ năng mới). - **like a nightmare** /laɪk ə ˈnaɪtmɛr/ (phr, B1): như cơn ác mộng. Ví dụ: A tight deadline at the end of the term is like a nightmare for me (Hạn nộp gấp vào cuối học kỳ giống như cơn ác mộng đối với tôi). ### Từ học thuật trong bài đọc, bài nghe (12 mục) - **oddly** /ˈɑdli/ (adv, B2): (một cách) kỳ lạ, khác thường. cũng nói: strangely; gốc: odd /ɑd/. Ví dụ: The street was oddly quiet on a Saturday evening (Con phố vắng lặng một cách kỳ lạ vào tối thứ Bảy). - **backward** /ˈbækwərd/ (adv, B1): lùi, giật lùi (về phía sau). Ví dụ: The driver had to move the car backward to get out of the parking lot (Người lái xe phải lùi xe để ra khỏi bãi đậu xe). - **mobility** /moʊˈbɪləti/ (n, C1): khả năng di chuyển, việc di chuyển. Ví dụ: Light shells help these animals keep their mobility on the sea floor (Vỏ nhẹ giúp những con vật này giữ được khả năng di chuyển dưới đáy biển). - **simplicity** /sɪmˈplɪsəti/ (n, C1): sự đơn giản. đi kèm trong buổi: repetition /ˌrɛpəˈtɪʃən/ sự lặp đi lặp lại. Ví dụ: Children's songs are easy to learn because of their simplicity and repetition (Bài hát thiếu nhi dễ học nhờ sự đơn giản và lặp đi lặp lại). - **best known for** /bɛst noʊn fɔr/ (phr, B1): nổi tiếng (nhất) với. Ví dụ: This small town is best known for its delicious rice noodles (Thị trấn nhỏ này nổi tiếng nhất với món bún ngon). - **distinctive** /dɪˈstɪŋktɪv/ (adj, C1): khác biệt, đặc trưng, dễ nhận ra. Ví dụ: My grandfather's old radio has a distinctive sound that I can recognize anywhere (Chiếc radio cũ của ông tôi có âm thanh đặc trưng mà tôi nhận ra ở bất cứ đâu). - **identifiable** /aɪˈdɛntəfaɪəbəl/ (adj, B2): có thể xác định được, có thể nhận ra. Ví dụ: The lost dog was easily identifiable by its red collar (Chú chó bị lạc dễ dàng được nhận ra nhờ chiếc vòng cổ màu đỏ). - **defensive** /dɪˈfɛnsɪv/ (adj, C1): phòng thủ, để bảo vệ. liên quan: defend /dɪˈfɛnd/ (v, B2) bảo vệ; trái nghĩa: offensive /əˈfɛnsɪv/ (tấn công; cũng có nghĩa: xúc phạm). Ví dụ: The animal becomes defensive when it feels its young are in danger (Con vật trở nên phòng thủ khi cảm thấy con non gặp nguy hiểm). - **archeologist** /ˌɑrkiˈɑlədʒɪst/ (n, B2): nhà khảo cổ học. cùng nhóm: biologist (nhà sinh vật học), psychologist (nhà tâm lý học). Ví dụ: The archeologist found some old tools buried near the river (Nhà khảo cổ học tìm thấy vài dụng cụ cổ bị chôn gần con sông). - **glamorous** /ˈɡlæmərəs/ (adj, B2): nổi bật, hấp dẫn, hào nhoáng. Ví dụ: Working as a flight attendant seems glamorous, but the job is actually very tiring (Làm tiếp viên hàng không có vẻ hào nhoáng nhưng thật ra công việc rất mệt). - **metabolism** /məˈtæbəlɪzəm/ (n, C1): sự trao đổi chất (từ sinh học). Ví dụ: Regular exercise can help your metabolism work better (Tập thể dục đều đặn có thể giúp quá trình trao đổi chất của bạn hoạt động tốt hơn). - **scatter** /ˈskætər/ (v, B1): rải, rắc, phân tán mỗi nơi một ít. cũng nói: scattered (adj) – nằm rải rác. Ví dụ: Small villages are scattered across the hills, far from each other (Những ngôi làng nhỏ nằm rải rác khắp các ngọn đồi, cách xa nhau). ### Ăn uống (3 mục) - **smelly** /ˈsmɛli/ (adj, B1): có mùi (thường là mùi khó chịu). Ví dụ: Put the fish in the fridge, or the kitchen will get smelly (Hãy cất cá vào tủ lạnh, nếu không nhà bếp sẽ bốc mùi). - **traditional food** /trəˈdɪʃənəl fud/ (phr, A2): món ăn truyền thống. Ví dụ: Visitors to my hometown should try the traditional food sold at the market (Du khách đến quê tôi nên thử các món ăn truyền thống bán ở chợ). - **quick and easy** /kwɪk ənd ˈizi/ (phr, A2): nhanh và dễ (làm). liên quan: quick and healthy (nhanh và lành mạnh). Ví dụ: Instant noodles are quick and easy, but they are not very healthy (Mì gói nhanh và dễ làm nhưng không lành mạnh lắm). ### Thư từ và giao tiếp (19 mục) - **further question** /ˈfərðər ˈkwɛstʃən/ (phr): câu hỏi kèm thêm, câu hỏi mở rộng. Ví dụ: In Speaking Part 3, the examiner may ask a further question about your topic (Ở phần 3 bài nói, giám khảo có thể hỏi thêm một câu về chủ đề của bạn). - **hadn't thought about** /ˈhædənt θɔt əˈbaʊt/ (phr, B1): chưa nghĩ tới. Ví dụ: Studying abroad sounds like a good idea, but I hadn't thought about the cost (Đi du học nghe có vẻ hay, nhưng tôi chưa nghĩ tới chi phí). - **drop me a line** /drɑp mi ə laɪn/ (phr): liên hệ với tôi, viết cho tôi vài dòng. nghĩa gần: let me know. Ví dụ: Drop me a line when you arrive so I know you are safe (Nhắn cho tôi vài dòng khi bạn tới nơi để tôi biết bạn an toàn). - **express my gratitude for** /ɪkˈsprɛs maɪ ˈɡrætətud fɔr/ (phr): bày tỏ lòng biết ơn về. Ví dụ: I would like to express my gratitude for your help during my stay (Tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn về sự giúp đỡ của bạn trong thời gian tôi ở lại). - **raise your eyebrows** /reɪz jʊr ˈaɪbraʊz/ (phr, B1): nhướn mày. Ví dụ: In some cultures, people raise their eyebrows instead of shaking their heads to say no (Ở một số nền văn hóa, người ta nhướn mày thay vì lắc đầu để nói không). - **avoid misunderstanding** /əˈvɔɪd ˌmɪsəndərˈstændɪŋ/ (phr, B1): tránh hiểu lầm. Ví dụ: Learning about other cultures helps us avoid misunderstanding when we travel (Tìm hiểu về các nền văn hóa khác giúp chúng ta tránh hiểu lầm khi đi du lịch). - **better communication** /ˈbɛtər kəˌmjunəˈkeɪʃən/ (phr, B1): giao tiếp tốt hơn. Ví dụ: Speaking a foreign language leads to better communication with international friends (Nói được ngoại ngữ giúp giao tiếp tốt hơn với bạn bè quốc tế). - **boost confidence in communication** /bust ˈkɑnfədəns ɪn kəˌmjunəˈkeɪʃən/ (phr, B2): tăng sự tự tin trong giao tiếp. Ví dụ: Joining an English club is a great way to boost confidence in communication (Tham gia câu lạc bộ tiếng Anh là cách tuyệt vời để tăng sự tự tin khi giao tiếp). - **greeting and communication** /ˈɡritɪŋ ənd kəˌmjunəˈkeɪʃən/ (phr, B1): cách chào hỏi và giao tiếp. Ví dụ: Styles of greeting and communication can be very different between countries (Cách chào hỏi và giao tiếp có thể rất khác nhau giữa các quốc gia). - **misinterpret meanings** /ˌmɪsɪnˈtərprət ˈminɪŋz/ (phr, C1): hiểu sai nghĩa, dịch sai nghĩa. Ví dụ: Without context, visitors may misinterpret the meanings of simple gestures abroad (Nếu thiếu ngữ cảnh, du khách có thể hiểu sai ý nghĩa của những cử chỉ đơn giản ở nước ngoài). - **nonverbal language** /ˌnɑnˈvərbəl ˈlæŋɡwədʒ/ (phr, B2): ngôn ngữ phi ngôn từ (cử chỉ, nét mặt, ánh mắt). thường nói: nonverbal communication. Ví dụ: Nonverbal language, like gestures and facial expressions, can show how we really feel (Ngôn ngữ phi ngôn từ, như cử chỉ và nét mặt, có thể cho thấy cảm xúc thật của chúng ta). - **everyday talk** /ˌɛvriˈdeɪ tɔk/ (phr, B1): lời nói hằng ngày, chuyện thường ngày. Ví dụ: Watching TV series helps you understand everyday talk better than textbooks do (Xem phim bộ giúp bạn hiểu lời nói hằng ngày tốt hơn sách giáo khoa). - **no longer available** /noʊ ˈlɔŋɡər əˈveɪləbəl/ (phr, B1): không còn rảnh (vào lúc đó). Ví dụ: I am sorry, but I am no longer available on Monday afternoon (Xin lỗi, tôi không còn rảnh vào chiều thứ Hai nữa). - **hope for your understanding** /hoʊp fər jər ˌʌndərˈstændɪŋ/ (phr): mong (ai) thông cảm. understanding (n): sự thông cảm, sự thấu hiểu. Ví dụ: I am sorry for the late reply and hope for your understanding (Tôi xin lỗi vì hồi âm trễ và mong bạn thông cảm). - **attach the doctor's certificate** /əˈtætʃ ðə ˈdɑktərz sərˈtɪfɪkət/ (phr, B1): đính kèm giấy chứng nhận của bác sĩ. Ví dụ: I have attached the doctor's certificate to explain why I missed the interview (Tôi đã đính kèm giấy chứng nhận của bác sĩ để giải thích lý do vắng buổi phỏng vấn). - **injure a leg** /ˈɪndʒər ə lɛɡ/ (phr, B1): bị thương ở chân. cũng nói: sustain a leg injury. Ví dụ: I am sorry I missed the interview because I injured my leg yesterday (Tôi xin lỗi đã vắng buổi phỏng vấn vì hôm qua tôi bị thương ở chân). - **recipient** /rəˈsɪpiənt/ (n, C1): người nhận (= receiver). Ví dụ: Always check the name of the recipient before you send an email (Luôn kiểm tra tên người nhận trước khi gửi email). - **attach the wrong file** /əˈtætʃ ðə rɔŋ faɪl/ (phr, B1): đính kèm sai tệp (file). đi kèm: double-check /ˌdʌbəl ˈtʃɛk/ – kiểm tra lại. Ví dụ: Sorry, I attached the wrong file, so I will double-check before sending again (Xin lỗi, tôi đính kèm sai tệp nên sẽ kiểm tra lại trước khi gửi lại). - **firm handshake** /fərm ˈhændʃeɪk/ (phr, B2): cái bắt tay chắc. thường được xem là tự tin; trái nghĩa: limp handshake (bắt tay yếu, mềm). Ví dụ: A firm handshake makes a good first impression at a job interview (Một cái bắt tay chắc tạo ấn tượng ban đầu tốt khi phỏng vấn xin việc). ### Thông báo: thời tiết, chuyến đi, quà tặng (4 mục) - **school trip** /skul trɪp/ (phr, A2): chuyến đi của trường. Ví dụ: The school trip to the farm is on Friday (Chuyến đi nông trại của trường vào thứ Sáu). - **entrance ticket** /ˈɛntrəns ˈtɪkɪt/ (phr, B1): vé vào cửa. Ví dụ: Keep your entrance ticket until you leave the zoo (Hãy giữ vé vào cửa tới khi bạn rời sở thú). - **birthday present** /ˈbərθˌdeɪ ˈprɛzənt/ (phr, A1): quà sinh nhật. Ví dụ: I haven't bought Dad's birthday present yet (Tôi chưa mua quà sinh nhật cho cha). - **sprint** /sprɪnt/ (n, B2): chạy nước rút, cuộc chạy cự ly ngắn. Ví dụ: She won the 100-meter sprint on sports day (Cô ấy thắng cuộc chạy nước rút 100 mét trong ngày hội thể thao). ### Cách đi làm và du lịch phiêu lưu (7 mục) - **scooter** /ˈskutər/ (n, B2): xe tay ga; xe trượt có tay lái. Ví dụ: He bought a small scooter for short trips (Anh ấy mua một chiếc xe tay ga nhỏ để đi gần). - **skateboard** /ˈskeɪtˌbɔrd/ (n, B2): ván trượt. Ví dụ: Some students go to class on a skateboard (Một số sinh viên đi học bằng ván trượt). - **inline skating** /ˌɪnˌlaɪn ˈskeɪtɪŋ/ (phr, B2): trượt patin một hàng bánh. Ví dụ: Inline skating to work is fun but tiring (Trượt patin đi làm thì vui nhưng mệt). - **adventure travel** /ədˈvɛntʃər ˌtrævəl/ (phr, B1): du lịch phiêu lưu. Ví dụ: Adventure travel is popular with young people who love nature (Du lịch phiêu lưu được những người trẻ yêu thiên nhiên ưa chuộng). - **climb mountains** /klaɪm ˈmaʊntənz/ (phr, A2): leo núi. Ví dụ: They climb mountains every summer (Họ leo núi mỗi mùa hè). - **explore nature** /ɪkˈsplɔr ˈneɪtʃər/ (phr, B1): khám phá thiên nhiên. Ví dụ: The tour lets children explore nature safely (Chuyến đi giúp trẻ em khám phá thiên nhiên một cách an toàn). - **take care of the environment** /teɪk ˈkɛr əv ði ɪnˈvaɪrənmənt/ (phr, B1): giữ gìn môi trường. Ví dụ: Good tourists take care of the environment (Du khách tốt thì giữ gìn môi trường). ### Hỏi việc làm ở khách sạn, nhà hàng (5 mục) - **a member of staff** /ə ˈmɛmbər əv stæf/ (phr, B1): một nhân viên. Ví dụ: A member of staff will take you to your room (Một nhân viên sẽ đưa bạn về phòng). - **day shift** /deɪ ʃɪft/ (phr, B1): ca ngày. Ví dụ: The day shift finishes at three in the afternoon (Ca ngày kết thúc lúc ba giờ chiều). - **late shift** /leɪt ʃɪft/ (phr, B1): ca tối, ca trễ (ca muộn). Ví dụ: On the late shift, I go home at eleven (Khi làm ca trễ, tôi về nhà lúc mười một giờ). - **time off** /taɪm ɔf/ (phr, B1): thời gian nghỉ (không phải làm việc). Ví dụ: How much time off do new workers get? (Người mới được nghỉ bao nhiêu thời gian?). - **starting date** /ˈstɑrtɪŋ deɪt/ (phr, B1): ngày bắt đầu làm việc. Ví dụ: The starting date is the 1st of August (Ngày bắt đầu làm là ngày 1 tháng Tám). ### Giáo dục: sinh viên và cố vấn học tập (6 mục) - **extra course** /ˈɛkstrə kɔrs/ (phr, B1): môn học thêm. Ví dụ: If you change schools, you may have to take an extra course (Nếu bạn đổi trường, có thể bạn phải học thêm một môn). - **get away from home** /ɡɛt əˈweɪ frəm hoʊm/ (phr, B1): rời xa nhà. Ví dụ: She chose a school in another city because she wanted to get away from home (Chị ấy chọn trường ở thành phố khác vì muốn rời xa nhà). - **find the same is true** /faɪnd ðə seɪm ɪz tru/ (phr, B1): thấy điều đó cũng đúng với mình. Ví dụ: The first year was hard for me, and you may find the same is true for you (Năm đầu rất vất vả với mình, và có thể bạn cũng sẽ thấy như vậy). - **give it one more year** /ɡɪv ɪt wʌn mɔr jɪr/ (phr, B1): cho mình thử thêm một năm nữa. Ví dụ: I'm not happy here yet, but I'll give it one more year (Mình chưa thấy vui ở đây, nhưng mình sẽ thử thêm một năm nữa). - **live away from** /lɪv əˈweɪ frʌm/ (phr, B1): sống xa (gia đình, bạn bè). Ví dụ: Learning to live away from your family takes time (Học cách sống xa gia đình cần có thời gian). - **business school** /ˈbɪznəs skul/ (phr, B1): trường (khoa) kinh doanh. Ví dụ: This university has a great business school (Trường đại học này có một khoa kinh doanh rất tốt). ### Từ vựng nghe Part 2: công viên giải trí, thuê văn phòng, học tập (10 mục) - **food court** /fud kɔrt/ (phr, B1): khu ăn uống (nhiều quầy đồ ăn, bàn ghế chung). Ví dụ: Let's meet at the food court on the third floor (Mình gặp nhau ở khu ăn uống tầng ba nhé). - **spend ages** /spɛnd ˈeɪdʒɪz/ (phr, B1): ở (làm gì) rất lâu. Ví dụ: We spent ages in the gift shop (Chúng tôi ở trong cửa hàng quà lưu niệm rất lâu). - **lease** /lis/ (n, B2): hợp đồng thuê (nhà, văn phòng). Ví dụ: We signed a two-year lease for the shop (Chúng tôi đã ký hợp đồng thuê cửa hàng hai năm). - **premises** /ˈprɛməsɪz/ (n, C1): mặt bằng, cơ sở (tòa nhà và khu đất của công ty). Ví dụ: Smoking is not allowed on the premises (Không được hút thuốc trong khu vực cơ sở). - **in the heart of** /ɪn ðə hɑrt ʌv/ (phr, B1): ngay giữa, ở trung tâm của. Ví dụ: Our office is in the heart of the business district (Văn phòng chúng tôi nằm ngay giữa khu kinh doanh). - **downsize** /ˈdaʊnˌsaɪz/ (v, B2): thu hẹp quy mô, giảm nhân sự. Ví dụ: The company downsized and moved to a smaller office (Công ty thu hẹp quy mô và chuyển tới một văn phòng nhỏ hơn). - **outgrow** /ˌaʊtˈɡroʊ/ (v, B2): lớn quá so với (không còn vừa). Ví dụ: We've outgrown our old office, so we need more space (Công ty đã lớn quá so với văn phòng cũ, nên chúng tôi cần thêm chỗ). - **minor** /ˈmaɪnər/ (n, B2): chuyên ngành phụ. Ví dụ: She studied business, with a minor in Japanese (Chị ấy học kinh doanh, chuyên ngành phụ là tiếng Nhật). - **academic year** /ˌækəˈdɛmɪk jɪr/ (phr, B1): năm học (khoảng 9 tháng). Ví dụ: The academic year starts in September (Năm học bắt đầu vào tháng Chín). - **exchange student** /ɪksˈtʃeɪndʒ ˈstudənt/ (phr, B1): sinh viên trao đổi. Ví dụ: He spent a year in Canada as an exchange student (Anh ấy ở Canada một năm với tư cách sinh viên trao đổi). ### Học ngoại ngữ: lý do và cách học (3 mục) - **language exchange** /ˈlæŋɡwɪdʒ ɪksˈtʃeɪndʒ/ (n, B1): trao đổi ngôn ngữ (hai người dạy tiếng cho nhau). Ví dụ: I joined a language exchange with a student from Japan (Tôi tham gia trao đổi ngôn ngữ với một sinh viên Nhật). - **fluent** /ˈfluənt/ (adj, B1): nói trôi chảy, thành thạo. Ví dụ: After five years in Paris, she is fluent in French (Sau năm năm ở Paris, chị ấy nói tiếng Pháp thành thạo). - **fit into** /fɪt ˈɪntu/ (phr v, B1): hòa nhập vào (một nhóm, cộng đồng). Ví dụ: Learning the local language helped him fit into the village (Học tiếng địa phương giúp anh ấy hòa nhập với ngôi làng). ### Nghề nghiệp: động từ mô tả nhiệm vụ (7 mục) - **collaborate with** /kəˈlæbəˌreɪt wɪð/ (phr, B2): hợp tác với, làm việc cùng. Ví dụ: Teachers collaborate with parents to help shy children (Giáo viên hợp tác với phụ huynh để giúp những đứa trẻ nhút nhát). - **edit** /ˈɛdɪt/ (v, B2): biên tập, chỉnh sửa (bài viết, video). Ví dụ: He edits every video before he posts it online (Anh ấy chỉnh sửa mọi video trước khi đăng lên mạng). - **storyline** /ˈstɔriˌlaɪn/ (n, B2): cốt truyện, mạch truyện. Ví dụ: The storyline of the cartoon is simple but moving (Cốt truyện của bộ phim hoạt hình đơn giản nhưng cảm động). - **plot twist** /plɑt twɪst/ (phr, B2): tình tiết bất ngờ (nút thắt của truyện). Ví dụ: Nobody expected the plot twist at the end of the book (Không ai đoán trước được tình tiết bất ngờ ở cuối cuốn sách). - **backstory** /ˈbækˌstɔri/ (n, C1): câu chuyện quá khứ của nhân vật (chuyện xảy ra trước nội dung chính). Ví dụ: The writer gave the old farmer a sad backstory (Người viết cho ông nông dân già một câu chuyện quá khứ buồn). - **consistency** /kənˈsɪstənsi/ (n, C1): sự nhất quán (trước sau như một). Ví dụ: Good writers check the consistency of names and dates in a long story (Người viết giỏi kiểm tra sự nhất quán của tên và ngày tháng trong một câu chuyện dài). - **mission** /ˈmɪʃən/ (n, B2): sứ mệnh; nhiệm vụ được cử đi làm. Ví dụ: The team's mission is to bring clean water to the village (Sứ mệnh của nhóm là đưa nước sạch về ngôi làng). ### Sức khỏe: bệnh nhẹ và chăm sóc bản thân (4 mục) - **be in pain** /bi ɪn peɪn/ (phr, B1): bị đau. Ví dụ: He was in pain after he hurt his knee (Anh ấy bị đau sau khi bị thương ở đầu gối). - **have a temperature** /hæv ə ˈtɛmprətʃər/ (phr, B1): bị sốt (không phải "có nhiệt độ"). Ví dụ: You have a temperature, so you should stay in bed (Bạn bị sốt nên hãy nằm nghỉ trên giường). - **have a broken leg** /hæv ə ˈbroʊkən lɛɡ/ (phr, A2): bị gãy chân. Ví dụ: He has a broken leg, so he walks with a stick (Anh ấy bị gãy chân nên phải chống gậy). - **have some time off** /hæv səm taɪm ɔf/ (phr, B1): nghỉ một thời gian (không đi học, đi làm). Ví dụ: The doctor told her to have some time off work (Bác sĩ bảo chị ấy nghỉ làm một thời gian). ### Công việc, thư viện và nơi làm việc trong bài nghe (9 mục) - **the press** /ðə prɛs/ (n, B1): báo chí, giới báo chí. Ví dụ: The museum sends news about its events to the press (Bảo tàng gửi tin về các sự kiện của mình cho báo chí). - **give a talk** /ɡɪv ə tɔk/ (phr, B1): nói chuyện, thuyết trình (trước một nhóm người). Ví dụ: He gives a talk to new students every September (Anh ấy nói chuyện với sinh viên mới vào mỗi tháng Chín). - **archive** /ˈɑrkaɪv/ (n, C1): kho lưu trữ (tài liệu cũ). Ví dụ: The old letters are kept in the library archive (Những lá thư cũ được giữ trong kho lưu trữ của thư viện). - **ID card** /ˌaɪˈdi kɑrd/ (n, A2): thẻ căn cước, thẻ nhận dạng. Ví dụ: Please show your ID card at the front desk (Vui lòng xuất trình thẻ căn cước ở quầy lễ tân). - **teaching materials** /ˈtitʃɪŋ məˈtɪriəlz/ (n, B1): tài liệu dạy học. Ví dụ: The village school had very few teaching materials (Trường làng có rất ít tài liệu dạy học). - **immigrant** /ˈɪməɡrənt/ (n, B1): người nhập cư. Ví dụ: Many immigrants find the new language hard at first (Nhiều người nhập cư thấy ngôn ngữ mới khó lúc ban đầu). - **set up a business** /sɛt ʌp ə ˈbɪznəs/ (phr, B1): thành lập, mở một cơ sở kinh doanh. Ví dụ: At sixty-eight, she set up a business selling cakes (Ở tuổi sáu mươi tám, bà ấy mở một tiệm bán bánh). - **dress code** /drɛs koʊd/ (n, B2): quy định trang phục. Ví dụ: Our office has no strict dress code (Văn phòng chúng tôi không có quy định trang phục khắt khe). - **have a sweet tooth** /hæv ə swit tuθ/ (phr, B2): hảo ngọt, thích ăn đồ ngọt. Ví dụ: My brother has a sweet tooth and eats cake every day (Em trai tôi hảo ngọt và ngày nào cũng ăn bánh). ### Môi trường: tái chế và dòng sông (3 mục) - **recycled material** /riˈsaɪkəld məˈtɪriəl/ (phr, B1): vật liệu tái chế. Ví dụ: These chairs are made from recycled material (Những chiếc ghế này làm từ vật liệu tái chế). - **water level** /ˈwɔtər ˈlɛvəl/ (n, B1): mực nước. Ví dụ: The water level in the river drops every summer (Mực nước sông hạ thấp mỗi mùa hè). - **riverbank** /ˈrɪvərbæŋk/ (n, B1): bờ sông. Ví dụ: Volunteers picked up plastic bottles along the riverbank (Các tình nguyện viên nhặt chai nhựa dọc bờ sông). ### Từ dễ lẫn trong bài luyện câu hỏi tham chiếu (1 mục) - **texture** /ˈtɛkstʃər/ (n, C1): kết cấu (độ mềm, mịn, nhám… của vật). Ví dụ: This bread has a soft texture inside and a hard crust (Bánh mì này có kết cấu mềm bên trong và phần vỏ cứng). ### Đọc chi tiết: cặp từ đồng nghĩa hay gặp (1 mục) - **vacant** /ˈveɪkənt/ (adj, B2): trống, không có người ở hoặc dùng (= empty). Ví dụ: The flat next to mine has been vacant for months (Căn hộ cạnh nhà tôi đã bỏ trống mấy tháng nay). ### Đời sống cộng đồng (từ các bài luyện đọc) (9 mục) - **drift** /drɪft/ (v, C1): trôi nhẹ, lan nhẹ (mùi, khói, mây). Ví dụ: The smell of fresh bread drifted across the street (Mùi bánh mì mới nướng lan nhẹ qua bên kia đường). - **steadily** /ˈstɛdəli/ (adv, B2): đều đặn, dần dần (không đột ngột). Ví dụ: The number of visitors grew steadily every month (Số khách tăng đều đặn mỗi tháng). - **spotless** /ˈspɑtləs/ (adj, B2): sạch bong, không một vết dơ (vết bẩn). Ví dụ: After the party, the kitchen was spotless again (Sau bữa tiệc, căn bếp lại sạch bong). - **loaf** /loʊf/ (n, B1): ổ bánh mì (chiếc bánh mì). Ví dụ: I buy two loaves of bread every Saturday (Thứ Bảy nào tôi cũng mua hai ổ bánh mì). - **settler** /ˈsɛtlər/ (n, B2): người đến định cư (ở vùng đất mới). Ví dụ: The first settlers built their houses near the river (Những người đến định cư đầu tiên dựng nhà gần con sông). - **merchant** /ˈmərtʃənt/ (n, C1): thương nhân, nhà buôn. Ví dụ: A rich merchant paid for the new bridge (Một thương nhân giàu có đã bỏ tiền xây cây cầu mới). - **scheme** /skim/ (n, B2): chương trình (do chính quyền, tổ chức lập ra). Ví dụ: The city started a bike-sharing scheme last year (Thành phố bắt đầu một chương trình xe đạp dùng chung vào năm ngoái). - **unlock** /ʌnˈlɑk/ (v, B2): mở khóa. Ví dụ: You can unlock the bike with your phone (Bạn có thể mở khóa xe đạp bằng điện thoại). - **go unnoticed** /ɡoʊ ʌnˈnoʊtɪst/ (phr, B2): không ai để ý tới. Ví dụ: Small mistakes often go unnoticed when nobody checks your work (Lỗi nhỏ thường không ai để ý tới khi không có người kiểm tra bài của bạn).