# Tiếng Anh · Luyện thi tốt nghiệp THPT quốc gia > Ôn từ vựng và cách dùng tiếng Anh theo 30 chủ đề lớp 10–12 (theo bộ sách Global Success), kết hợp 7 chuyên đề về cụm động từ, kết hợp từ, giới từ, từ nối, cấu tạo từ, từ dễ nhầm và thành ngữ. Phần Đọc hiểu bổ sung gần như đủ các từ có trong bài đọc của đề tham khảo 2025 và 38 mã đề chính thức năm 2025, 2026 (trừ các từ A1 rất thông dụng), cùng từ học thuật thông dụng. Mỗi thẻ có phiên âm IPA giọng Mỹ, từ loại và cấp CEFR theo Oxford, nghĩa ngắn, ghi chú cách dùng và ví dụ Anh–Việt; các trang hướng dẫn giúp áp dụng vào đọc điền, sắp xếp câu và đọc hiểu. Đây là khóa ôn bằng thẻ, không phải bộ đề thi thử hay danh sách từ chính thức của Bộ GDĐT. Nguồn tham chiếu: cấu trúc và đề tham khảo tiếng Anh tốt nghiệp THPT từ năm 2025 của Bộ GDĐT (vqa.moet.gov.vn, đối chiếu 03/11/2026); đề chính thức 2025, 2026; Academic Word List (Coxhead, 2000); Oxford 3000 & 5000 và CEFR-J; ngữ pháp đối chiếu British Council LearnEnglish. - Trang: https://edu.dangphuc.com/khoa/tieng-anh-luyen-thi-tot-nghiep-thpt-quoc-gia/ (mở bằng trình duyệt là vào thẳng Sổ từ của khóa trên web) - 2469 mục, 5 chủ đề, ngôn ngữ: Tiếng Anh - Cập nhật: 2026-11-10 - Miễn phí, không quảng cáo. Tác giả: Đặng Lê Thanh Phúc (https://dangphuc.com/) ## Giới thiệu khóa học Ôn từ vựng và cách dùng tiếng Anh theo 30 chủ đề lớp 10–12 (theo bộ sách Global Success), kết hợp 7 chuyên đề về cụm động từ, kết hợp từ, giới từ, từ nối, cấu tạo từ, từ dễ nhầm và thành ngữ. Phần Đọc hiểu bổ sung các từ có trong bài đọc của đề thi thật và từ học thuật thông dụng. Mỗi thẻ có phiên âm IPA giọng Mỹ, từ loại và cấp CEFR theo Oxford, nghĩa ngắn, ghi chú cách dùng và ví dụ Anh–Việt; các trang hướng dẫn giúp áp dụng vào đọc điền, sắp xếp câu và đọc hiểu. Đây là khóa ôn bằng thẻ, không phải bộ đề thi thử hay danh sách từ chính thức của Bộ GDĐT. **Lời tri ân:** Xin trân trọng cảm ơn Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng British Council đã công bố các tài liệu định hướng và học liệu ngữ pháp. Những đóng góp ấy là nguồn tham khảo quý báu, giúp việc biên soạn khóa ôn có cơ sở rõ ràng hơn. ## Cách dùng khóa ôn Chọn chủ đề đang yếu thay vì học liền toàn bộ khóa. Đọc nghĩa, nghe từ nếu có âm thanh, rồi che nghĩa và tự nhớ lại. Với mỗi cụm từ, ghi nhớ cả giới từ hoặc dạng động từ đi sau: responsible for, avoid doing, decide to do. Sau đó đọc ví dụ và tự đặt một câu khác. Ôn thẻ giúp nhớ từ; để luyện thi, cần làm thêm đề tham khảo trên giấy và tự kiểm thời gian. Không có cam kết điểm số từ số thẻ đã thuộc. ## Định dạng và nguồn tham chiếu Theo cấu trúc Bộ GDĐT công bố từ năm 2025, môn ngoại ngữ dùng trắc nghiệm nhiều lựa chọn: 40 câu trong 50 phút. Không suy ra rằng mọi đề sau này có cùng số câu cho từng dạng nhỏ. Đề tham khảo tiếng Anh công bố ngày 18/10/2024 có đọc điền quảng cáo và tờ rơi (câu 1–12), sắp xếp hội thoại/thư/đoạn văn (13–17), điền câu hoặc cụm vào đoạn văn (18–22), đọc hiểu (23–40). Nguồn định dạng: https://vqa.moet.gov.vn/vi/news/thong-bao/cau-truc-dinh-dang-de-thi-tot-nghiep-thpt-tu-nam-2025-74.html Đề và đáp án chính thức: https://drive.google.com/file/d/1JGDd0T07no_5MVea2Vcn3YLW9rTaL_V9/view Phần Đọc hiểu: từ trong bài đọc của đề tham khảo 2025 và 38 mã đề chính thức 2025, 2026 của Bộ GDĐT, cùng từ học thuật trong Academic Word List (Coxhead, 2000), nhóm 1–5. Danh sách đầu mục là tuyển chọn biên soạn theo các chủ đề học phổ thông; ví dụ và bản dịch được viết cho khóa này, không trích nguyên văn SGK. IPA theo ký hiệu Oxford Learner's giọng Mỹ (cách đọc theo CMUdict). Cấp CEFR ghi theo từng từ loại của Oxford 3000/5000; từ loại hoặc từ ngoài Oxford theo CEFR-J (kèm phần mở rộng C1–C2 của Octanove); cụm từ và thành ngữ không gắn cấp. ## Lớp 10 (330 mục) ### Lớp 10 Rèn luyện từ vựng theo chủ đề quen thuộc; liên hệ kiến thức với đời sống hằng ngày để nhớ sâu. Bài thi gồm 40 câu hỏi trắc nghiệm trong 50 phút; kiểm tra toàn diện năng lực đọc hiểu và sử dụng ngôn ngữ. Chú trọng kỹ năng xử lý thông báo, tờ rơi và sắp xếp đoạn văn; lưu ý từ nối và tính mạch lạc. ### Mẹo phân công việc nhà Nhớ cặp cụm từ take responsibility for (nhận trách nhiệm) và be responsible for (chịu trách nhiệm về). Phân biệt household (cả hộ gia đình) với relative (người thân, họ hàng) khi đọc bài điền thông tin. Chú ý đối tượng phụ trách và thời điểm thực hiện hành động để chọn đáp án chính xác trong bài đọc. ### Đời sống gia đình (33 mục) - **responsibility** /riˌspɑnsəˈbɪləti/ (n, B1): trách nhiệm. Đi với take responsibility for hoặc have a responsibility to do something. Ví dụ: Each student takes responsibility for keeping the classroom tidy (Mỗi học sinh nhận trách nhiệm giữ cho lớp học ngăn nắp). - **household** /ˈhaʊshoʊld/ (n, B2): hộ gia đình. Thường gặp trong household chores hoặc head of the household. Ví dụ: Everyone in our household helps with the weekend cleaning (Mọi người trong gia đình tôi đều giúp dọn dẹp vào cuối tuần). - **bond** /bɑnd/ (n, B2): mối gắn kết. Thường đi với a strong bond between hoặc strengthen family bonds. Ví dụ: Cooking meals together creates a strong bond between family members (Cùng nhau nấu ăn tạo nên mối gắn kết bền chặt giữa các thành viên gia đình). - **duty** /ˈduti/ (n, B1): bổn phận, nhiệm vụ. Dùng do one's duty hoặc sense of duty khi nói về trách nhiệm cần làm. Ví dụ: Doing chores is my daily duty to help my parents (Làm việc nhà là bổn phận hằng ngày của tôi nhằm giúp đỡ cha mẹ). - **divide** /dɪˈvaɪd/ (v, B1): phân chia. Cấu trúc divide something among hoặc divide something between hai người. Ví dụ: My parents divide the household chores equally between my brother and me (Cha mẹ tôi phân chia việc nhà đều nhau giữa anh trai và tôi). - **relationship** /riˈleɪʃənʃɪp/ (n, A2): mối quan hệ. Thường dùng relationship with someone hoặc relationship between two people. Ví dụ: Eating dinner together improves my relationship with my parents (Ăn bữa tối cùng nhau giúp cải thiện mối quan hệ của tôi với cha mẹ). - **relative** /ˈrɛlətɪv/ (n, B1): người họ hàng. Danh từ đếm được; dạng số nhiều relatives chỉ bà con họ hàng nói chung. Ví dụ: Many close relatives visit our house during the New Year holiday (Nhiều người họ hàng thân thiết ghé thăm nhà chúng tôi vào dịp nghỉ Tết). - **generation** /ˌdʒɛnəˈreɪʃən/ (n, B1): thế hệ. Thường gặp trong cụm generation gap khi nói về khác biệt quan điểm. Ví dụ: Three generations live together happily in this traditional house (Ba thế hệ cùng chung sống vui vẻ trong ngôi nhà truyền thống này). - **childhood** /ˈtʃaɪldhʊd/ (n, B1): thời thơ ấu. Thường dùng during one's childhood hoặc have a happy childhood. Ví dụ: My childhood taught me the great value of family meals (Thời thơ ấu đã dạy tôi giá trị to lớn của những bữa cơm gia đình). - **marriage** /ˈmærɪdʒ/ (n, B1): hôn nhân. Thường kết hợp với happy marriage hoặc successful marriage. Ví dụ: Mutual trust and honesty are important for a happy marriage (Sự tin tưởng lẫn nhau và tính trung thực rất quan trọng cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc). - **fairly** /ˈfɛrli/ (adv, B1): khá, tương đối; một cách công bằng. Bổ nghĩa cho share hoặc treat; phân biệt với nghĩa khá hoặc tương đối. Ví dụ: We divide the household tasks fairly among all family members (Chúng tôi phân chia công việc nhà một cách công bằng cho tất cả thành viên). - **respect** /rɪˈspɛkt/ (v, B1): tôn trọng. Theo sau trực tiếp bằng người hoặc ý kiến được coi trọng; respect someone's opinions. Ví dụ: Children should respect their parents' opinions during family discussions (Con cái nên tôn trọng ý kiến của cha mẹ trong các buổi thảo luận gia đình). - **grateful** /ˈɡreɪtfəl/ (adj, B1): biết ơn. Cấu trúc grateful to someone for something; grateful for someone's help. Ví dụ: I am grateful to my sister for helping me with my homework (Tôi biết ơn chị gái vì đã giúp tôi làm bài tập về nhà). - **encourage** /ɛnˈkərɪdʒ/ (v, B1): khuyến khích, động viên. Cấu trúc encourage someone to do something rất thường gặp. Ví dụ: Our teacher encourages us to read books every evening (Giáo viên của chúng tôi khuyến khích chúng tôi đọc sách mỗi tối). - **remind** /riˈmaɪnd/ (v, B1): nhắc nhở. Dùng remind someone to do something; phân biệt với remind someone of gợi nhớ về. Ví dụ: The wall chart reminds me to water the balcony flowers (Tấm bảng trên tường nhắc tôi tưới hoa ngoài ban công). - **manage** /ˈmænədʒ/ (v, A2): quản lý; xoay xở làm được. Mẫu câu manage to do something diễn tả việc làm được dù có khó khăn. Ví dụ: She manages to finish her chores before studying for exams (Cô ấy xoay xở làm xong việc nhà trước khi ôn thi). - **neat** /nit/ (adj, B1): gọn gàng, ngăn nắp. Thường miêu tả không gian phòng ốc hoặc cách sắp đặt đồ vật. Ví dụ: A neat study desk helps me concentrate much better on lessons (Một chiếc bàn học gọn gàng giúp tôi tập trung vào bài học tốt hơn nhiều). - **mess** /mɛs/ (n, B1): sự bừa bộn. Thường dùng make a mess bày bừa hoặc clean up the mess dọn dẹp. Ví dụ: My little brother always leaves a mess of toys after playing (Em trai nhỏ của tôi luôn để lại một đống đồ chơi bừa bộn sau khi chơi). - **fold** /foʊld/ (v, B1): gấp lại. Thường đi với clothes, towels hoặc blankets trong việc dọn dẹp. Ví dụ: I fold my clothes neatly before putting them into the wardrobe (Tôi gấp quần áo gọn gàng trước khi cất vào tủ). - **iron** /ˈaɪərn/ (v, B1): ủi (là) quần áo. Theo sau trực tiếp bằng món đồ cần làm phẳng bằng bàn ủi. Ví dụ: My brother irons his white school uniform every Sunday afternoon (Anh trai tôi ủi bộ đồng phục học sinh màu trắng vào mỗi chiều Chủ nhật). - **lay** /leɪ/ (v, B1): đặt, để nằm xuống; dọn (bàn ăn); đẻ (trứng). Cụm từ quen thuộc lay the table dọn bàn ăn; quá khứ và phân từ là laid. Ví dụ: My sister helps our mother lay the table before dinner (Chị gái tôi giúp mẹ dọn bàn ăn trước bữa tối). - **communication** /kəˌmjunəˈkeɪʃən/ (n, B1): sự giao tiếp. Thường dùng communication between các bên hoặc open communication. Ví dụ: Open communication helps parents understand their children much better (Giao tiếp cởi mở giúp cha mẹ hiểu con cái mình tốt hơn nhiều). - **conflict** /ˈkɑnflɪkt/ (n, B2): sự xung đột, mâu thuẫn. Thường gặp conflict between hai bên hoặc resolve a conflict giải quyết mâu thuẫn. Ví dụ: Clear house rules can prevent conflict over daily chores (Quy tắc gia đình rõ ràng có thể ngăn xung đột về việc nhà hằng ngày). - **commitment** /kəˈmɪtmənt/ (n, B2): sự cam kết, gắn bó. Dùng commitment to đi với danh từ hoặc danh động từ dạng V-ing. Ví dụ: Doing chores on time shows a commitment to your family (Làm việc nhà đúng giờ thể hiện tinh thần trách nhiệm với gia đình). - **assign** /əˈsaɪn/ (v, B2): phân công, giao nhiệm vụ. Cấu trúc assign a task to someone chỉ rõ người nhận việc. Ví dụ: The group leader assigns a specific task to each member (Trưởng nhóm giao một nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên). - **balanced** /ˈbælənst/ (adj, B2): cân bằng, hài hòa. Thường gặp trong a balanced lifestyle lối sống cân bằng hoặc a balanced approach. Ví dụ: A balanced routine helps students handle both homework and chores (Một lịch trình cân bằng giúp học sinh xử lý cả bài tập lẫn việc nhà). - **dependent** /dɪˈpɛndənt/ (adj, B2): phụ thuộc, dựa dẫm. Thường dùng trong cấu trúc be dependent on someone. Ví dụ: Young teenagers gradually become less dependent on their parents for daily tasks (Thanh thiếu niên dần trở nên ít phụ thuộc vào cha mẹ trong các công việc hằng ngày). - **patience** /ˈpeɪʃəns/ (n, B2): sự kiên nhẫn. Danh từ không đếm được; thường dùng have patience with someone. Ví dụ: Teaching a younger sibling to wash dishes requires great patience (Dạy em nhỏ rửa chén đòi hỏi sự kiên nhẫn rất lớn). - **strengthen** /ˈstrɛŋθən/ (v, B2): củng cố, làm bền chặt. Thường kết hợp với strengthen bonds hoặc strengthen relationships. Ví dụ: Sharing daily meals helps strengthen bonds among family members (Chia sẻ những bữa ăn hằng ngày giúp củng cố mối gắn kết giữa các thành viên gia đình). - **honesty** /ˈɑnəsti/ (n, B2): tính trung thực. Danh từ không đếm được; có liên hệ với tính từ honest. Ví dụ: Honesty builds mutual trust among members of a happy family (Tính trung thực xây dựng niềm tin lẫn nhau giữa các thành viên của một gia đình hạnh phúc). - **sibling** /ˈsɪblɪŋ/ (n, B2): anh chị em ruột. Danh từ đếm được; dùng khi không cần phân biệt giới tính hay lớn nhỏ. Ví dụ: Each sibling chooses one weekly task on the chore chart (Mỗi người con trong gia đình chọn một việc hằng tuần trên bảng phân công). - **responsible** /riˈspɑnsəbəl/ (adj, B1): có trách nhiệm. Cấu trúc be responsible for doing something chịu trách nhiệm việc gì. Ví dụ: I am responsible for taking out the trash every evening (Tôi chịu trách nhiệm đổ rác vào mỗi buổi tối). - **calm** /kɑm/ (adj, B1): bình tĩnh, điềm tĩnh. Thường đi với stay calm hoặc keep calm trong tình huống căng thẳng. Ví dụ: We should stay calm when discussing difficult family issues (Chúng ta nên giữ bình tĩnh khi thảo luận những vấn đề khó khăn của gia đình). ### Con người và môi trường (33 mục) #### Mẹo đọc về tiêu dùng xanh Tìm các động từ chỉ hành vi tiêu dùng và xử lý rác để nắm nguyên nhân gây ô nhiễm. Phân biệt động từ consume (tiêu thụ) với danh từ consumption (lượng hoặc quá trình tiêu dùng). Chú ý các cụm từ then chốt như reduce waste, save resources và sustainable lifestyle trong tờ rơi. - **recycle** /riˈsaɪkəl/ (v, A2): tái chế. Thường đi với recycle waste, plastic hoặc paper để giảm rác thải. Ví dụ: Our school recycles paper and plastic bottles after every big event (Trường chúng tôi tái chế giấy và chai nhựa sau mỗi sự kiện lớn). - **reduce** /rəˈdus/ (v, A2): giảm bớt, cắt giảm. Cấu trúc reduce something by một lượng hoặc reduce something to một mức cụ thể. Ví dụ: We reduce household plastic waste by using cloth bags every day (Chúng tôi giảm rác thải nhựa sinh hoạt bằng cách dùng túi vải hằng ngày). - **plastic** /ˈplæstɪk/ (n, A2): chất dẻo, đồ nhựa. Thường gặp trong single-use plastic đồ nhựa dùng một lần hoặc plastic waste. Ví dụ: Students are trying to stop using single-use plastic bottles at school (Học sinh đang cố gắng ngừng dùng chai nhựa dùng một lần ở trường). - **consumer** /kənˈsumər/ (n, B1): người tiêu dùng. Thường gặp trong consumer behavior hành vi người tiêu dùng hoặc green consumer. Ví dụ: A smart consumer chooses products with minimal plastic packaging (Một người tiêu dùng thông minh sẽ chọn những sản phẩm có ít bao bì nhựa). - **consume** /kənˈsum/ (v, B1): tiêu thụ. Có thể đi với energy, electricity hoặc resources ngoài ngữ cảnh ăn uống. Ví dụ: Modern appliances consume much less electricity than older models (Các thiết bị hiện đại tiêu thụ ít điện năng hơn nhiều so với mẫu cũ). - **container** /kənˈteɪnər/ (n, B1): hộp đựng, đồ chứa. Thường kết hợp với reusable container hộp chứa dùng nhiều lần. Ví dụ: I bring a reusable container to school for my lunch every day (Tôi mang một hộp đựng dùng nhiều lần đến trường để đựng bữa trưa mỗi ngày). - **cotton** /ˈkɑtən/ (n, B1): sợi bông, vải bông. Thường gặp trong cotton bag túi vải bông hoặc made of cotton. Ví dụ: My mother brings a sturdy cotton bag when going to the market (Mẹ tôi mang theo một chiếc túi vải bông bền chắc khi đi chợ). - **waste** /weɪst/ (n, B1): rác thải, chất thải. Thường gặp trong household waste rác sinh hoạt hoặc food waste. Ví dụ: The local environmental club helps students sort household waste properly (Câu lạc bộ môi trường địa phương giúp học sinh phân loại rác sinh hoạt đúng cách). - **resource** /ˈrisɔrs/ (n, B1): nguồn tài nguyên. Thường dùng dạng số nhiều natural resources tài nguyên thiên nhiên. Ví dụ: Using water carefully helps preserve valuable natural resources for the future (Sử dụng nước cẩn thận giúp giữ gìn những nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá cho tương lai). - **vehicle** /ˈvihɪkəl/ (n, A2): phương tiện giao thông. Thường gặp electric vehicle xe điện hoặc motor vehicle xe cơ giới. Ví dụ: Electric vehicles produce far fewer harmful emissions on crowded city streets (Các phương tiện chạy điện tạo ra ít khí thải độc hại hơn nhiều trên đường phố đông đúc). - **label** /ˈleɪbəl/ (n, B1): nhãn mác, nhãn hàng. Thường gặp eco-label nhãn sinh thái hoặc read the label đọc nhãn. Ví dụ: You should read the label carefully before buying any cleaning product (Bạn nên đọc kỹ nhãn mác trước khi mua bất kỳ sản phẩm tẩy rửa nào). - **package** /ˈpækədʒ/ (n, B1): gói hàng, bưu kiện. Thường dùng a package of một gói hàng hoặc packaging bao bì. Ví dụ: We bought a large package of paper straws for the school picnic (Chúng tôi đã mua một gói lớn ống hút giấy cho chuyến dã ngoại của trường). - **limit** /ˈlɪmət/ (n, B1): giới hạn, hạn mức. Cấu trúc set a limit on something đặt giới hạn cho việc gì. Ví dụ: Our family sets a strict limit on monthly electricity spending (Gia đình chúng tôi đặt một giới hạn nghiêm ngặt cho khoản chi tiêu tiền điện hằng tháng). - **spending** /ˈspɛndɪŋ/ (n, B1): mức chi tiêu, khoản chi tiêu. Thường đi với spending on something khoản chi tiêu cho việc gì. Ví dụ: The leaflet advises families to track their spending on disposable items (Tờ rơi khuyên các gia đình nên theo dõi khoản chi tiêu cho đồ dùng một lần). - **alternative** /ɔlˈtərnətɪv/ (adj, B1): thay thế. Thường đứng trước solution, method hoặc energy chỉ giải pháp khác. Ví dụ: Solar power is an effective alternative energy source for many rural homes (Năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng thay thế hiệu quả cho nhiều gia đình nông thôn). - **aware** /əˈwɛr/ (adj, B1): nhận thức được, có ý thức. Cấu trúc be aware of something hoặc be aware that đi với mệnh đề. Ví dụ: Young students are fully aware of environmental problems in their hometown (Các học sinh trẻ nhận thức đầy đủ về những vấn đề môi trường tại quê hương mình). - **habit** /ˈhæbət/ (n, A2): thói quen. Thường dùng develop a habit of hoặc in the habit of doing something. Ví dụ: Turning off taps while brushing teeth is an excellent daily habit (Khóa vòi nước trong khi đánh răng là một thói quen hằng ngày rất tốt). - **cloth** /klɔθ/ (n, B1): vải sợi. Danh từ không đếm được chỉ chất liệu; phân biệt với clothes quần áo. Ví dụ: We wrapped the birthday gifts in colorful cloth instead of shiny paper (Chúng tôi đã gói những món quà sinh nhật bằng vải màu thay vì giấy bóng). - **separate** /ˈsɛpəreɪt/ (v, B1): phân loại, tách riêng. Cấu trúc separate something from something tách riêng cái gì khỏi cái gì. Ví dụ: Students learn how to separate organic waste from recyclable materials (Học sinh học cách tách riêng rác hữu cơ khỏi những vật liệu tái chế được). - **unnecessary** /ənˈnɛsəsɛri/ (adj, B1): không cần thiết, thừa thãi. Tiền tố un- tạo nghĩa phủ định; thường đi với waste hoặc purchases. Ví dụ: We should avoid unnecessary purchases during our weekly shopping trips (Chúng ta nên tránh việc mua sắm không cần thiết trong những chuyến đi chợ hằng tuần). - **efficient** /ɪˈfɪʃənt/ (adj, B2): hiệu quả, năng suất cao (không lãng phí). Thường gặp trong energy-efficient devices thiết bị tiết kiệm năng lượng. Ví dụ: Buying energy-efficient light bulbs helps our school reduce monthly electricity bills (Mua bóng đèn tiết kiệm năng lượng giúp trường chúng tôi giảm hóa đơn tiền điện hằng tháng). - **sustainable** /səˈsteɪnəbəl/ (adj, B2): bền vững. Thường dùng với sustainable lifestyle hoặc sustainable development phát triển bền vững. Ví dụ: Young people are encouraged to choose a sustainable lifestyle to protect nature (Người trẻ được khuyến khích lựa chọn một lối sống bền vững để bảo vệ thiên nhiên). - **consumption** /kənˈsʌmpʃən/ (n, B2): sự tiêu thụ, mức tiêu dùng. Thường đi với consumption of hoặc đứng sau energy, water, fuel. Ví dụ: Our school aims to reduce electricity consumption during the summer months (Trường chúng tôi đặt mục tiêu giảm mức tiêu thụ điện trong những tháng mùa hè). - **organic** /ɔrˈɡænɪk/ (adj, B2): hữu cơ. Thường gặp trong organic food thực phẩm hữu cơ hoặc organic farming. Ví dụ: Many families now prefer buying organic vegetables from certified local farms (Nhiều gia đình hiện nay thích mua rau hữu cơ từ các nông trại địa phương được chứng nhận). - **affordable** /əˈfɔrdəbəl/ (adj, B2): giá cả phải chăng, vừa túi tiền. Diễn tả giá thành nằm trong khả năng chi trả của người mua. Ví dụ: The school club offers affordable cloth bags for every interested student (Câu lạc bộ của trường cung cấp những chiếc túi vải vừa túi tiền cho mọi học sinh quan tâm). - **excessive** /ɪkˈsɛsɪv/ (adj, B2): quá mức, thừa thãi. Mang sắc thái tiêu cực; thường đi với excessive packaging hoặc excessive consumption. Ví dụ: Excessive packaging on snack boxes creates a large amount of plastic waste (Việc dùng quá nhiều bao bì cho các hộp đồ ăn vặt tạo ra một lượng lớn rác thải nhựa). - **awareness** /əˈwɛrnəs/ (n, B2): ý thức, sự nhận thức. Thường gặp trong cụm từ raise awareness of something nâng cao ý thức. Ví dụ: The youth club organizes events to raise public awareness of climate change (Câu lạc bộ thanh niên tổ chức các sự kiện nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu). - **convenience** /kənˈvinjəns/ (n, B2): sự tiện lợi, thuận tiện. Cụm từ thường gặp for convenience vì sự tiện lợi cá nhân. Ví dụ: Consumers should not buy disposable plastic cups merely for personal convenience (Người tiêu dùng không nên mua ly nhựa dùng một lần chỉ vì sự tiện lợi cá nhân). - **convert** /kənˈvərt/ (v, B2): chuyển đổi, biến đổi. Cấu trúc convert something into something biến cái gì thành cái gì. Ví dụ: Our creative project converts old cotton shirts into reusable shopping bags (Dự án sáng tạo của chúng tôi biến những chiếc áo cũ bằng vải bông thành túi mua sắm tái sử dụng). - **adopt** /əˈdɑpt/ (v, B2): tiếp nhận, áp dụng. Thường kết hợp với adopt a green lifestyle hoặc adopt healthy habits. Ví dụ: Many young city residents adopt green habits to protect the urban environment (Nhiều cư dân trẻ thành thị áp dụng những thói quen xanh để bảo vệ môi trường đô thị). - **impact** /ˈɪmpækt/ (n, B1): tác động, ảnh hưởng. Cấu trúc have an impact on something có tác động đến việc gì. Ví dụ: Small daily lifestyle changes can have a positive impact on the environment (Những thay đổi nhỏ trong lối sống hằng ngày có thể tạo tác động tích cực lên môi trường). - **purchase** /ˈpərtʃəs/ (n, B2): món đồ mua sắm, việc mua hàng. Thường dùng cụm make a purchase thực hiện việc mua sắm. Ví dụ: Think carefully about environmental effects before you make any big purchase (Hãy suy nghĩ kỹ về các tác động môi trường trước khi bạn thực hiện bất kỳ việc mua sắm lớn nào). - **budget** /ˈbʌdʒɪt/ (n, B2): ngân sách. Thường gặp on a tight budget có ngân sách eo hẹp. Ví dụ: Even on a tight budget, students can buy affordable eco-friendly supplies (Ngay cả với ngân sách eo hẹp, học sinh vẫn có thể mua những vật dụng thân thiện với môi trường vừa túi tiền). ### Âm nhạc (33 mục) #### Mẹo đọc về biểu diễn Phân biệt audition (buổi thử giọng tuyển chọn) với performance (buổi trình diễn trước khán giả). Đọc thông báo tuyển thành viên: chú ý điều kiện dự thi, thời gian tập và cách thức nộp đơn. Ghi nhớ tính từ live trong live music đọc là /laɪv/, khác động từ live đọc là /lɪv/. - **instrument** /ˈɪnstrəmənt/ (n, A2): nhạc cụ; dụng cụ, khí cụ (đo lường, y khoa). Cụm play a musical instrument dùng khi nói về khả năng chơi nhạc cụ. Ví dụ: Every student in our music class learns to play a traditional instrument (Mỗi học sinh trong lớp âm nhạc của chúng tôi đều học chơi một nhạc cụ truyền thống). - **musician** /mjuˈzɪʃən/ (n, A2): nhạc sĩ, nhạc công. Đi với talented musician để chỉ người chơi nhạc hoặc sáng tác xuất sắc. Ví dụ: A talented local musician visited our school to teach us guitar basics (Một nhạc công địa phương tài năng đã đến trường để dạy chúng tôi những bài học ghita cơ bản). - **mood** /mud/ (n, B1): tâm trạng. be in a good mood: có tâm trạng vui vẻ; set the mood: tạo không khí. Ví dụ: Listening to gentle acoustic songs always puts me in a good mood (Nghe những bài hát mộc nhẹ nhàng luôn giúp tôi có tâm trạng vui vẻ). - **performance** /pərˈfɔrməns/ (n, B1): buổi biểu diễn, tiết mục; thành tích, hiệu suất. Thường dùng give a performance biểu diễn hoặc live performance phần diễn trực tiếp. Ví dụ: The school band gave an energetic performance during the opening ceremony (Ban nhạc trường đã mang đến một tiết mục tràn đầy năng lượng trong lễ khai mạc). - **confidence** /ˈkɑnfədəns/ (n, B2): sự tự tin; sự tin tưởng. Cụm gain confidence có thêm tự tin hoặc have confidence in someone. Ví dụ: Practicing with the choir helped the shy boy gain confidence on stage (Luyện tập cùng dàn hợp xướng đã giúp cậu bé nhút nhát có thêm sự tự tin trên sân khấu). - **album** /ˈælbəm/ (n, B1): album nhạc, tuyển tập nhạc. Thường kết hợp với release an album phát hành một tuyển tập ca khúc. Ví dụ: The young singer released her first folk album early last month (Nữ ca sĩ trẻ đã phát hành album nhạc dân gian đầu tay vào đầu tháng trước). - **drum** /drʌm/ (n, B1): cái trống. Dùng play the drums khi nói về việc chơi cả bộ trống. Ví dụ: My classmate plays the drums with great enthusiasm in the school band (Bạn cùng lớp tôi chơi trống với niềm nhiệt huyết rất lớn trong ban nhạc trường). - **folk** /foʊk/ (adj, B1): dân gian, truyền thống. Thường đứng trước folk song bài dân ca hoặc folk music nhạc dân gian. Ví dụ: Students learned to sing a traditional folk song for the spring festival (Học sinh đã học hát một bài dân ca truyền thống cho lễ hội mùa xuân). - **entertain** /ˌɛntərˈteɪn/ (v, B1): giải trí, làm cho vui. Đi trực tiếp với tân ngữ chỉ người xem hoặc người nghe. Ví dụ: The comedy sketch entertained the entire audience throughout the festival evening (Vở kịch ngắn hài hước đã mua vui cho toàn thể khán giả suốt buổi tối lễ hội). - **entertainment** /ˌɛntərˈteɪnmənt/ (n, B1): hoạt động giải trí, sự giải trí. Danh từ không đếm được khi nói về ngành hoặc hình thức giải trí. Ví dụ: Live acoustic music provides wonderful entertainment for students during the weekend fair (Nhạc acoustic biểu diễn trực tiếp mang lại hoạt động giải trí tuyệt vời cho học sinh trong hội chợ cuối tuần). - **live** /laɪv/ (adj, B1): trực tiếp, sống. Đọc là /laɪv/ khi đứng trước music hoặc performance; không dùng /lɪv/. Ví dụ: Our school club invited students to attend an exciting live music show (Câu lạc bộ trường chúng tôi đã mời học sinh đến tham dự một buổi biểu diễn nhạc sống sôi động). - **studio** /ˈstudioʊ/ (n, B1): phòng thu (âm, hình), xưởng vẽ, phòng chụp ảnh. Thường gặp recording studio phòng thu âm chuyên nghiệp cho ca sĩ. Ví dụ: The school choir recorded their graduation song in a small professional studio (Dàn hợp xướng của trường đã thu âm bài hát tốt nghiệp trong một phòng thu chuyên nghiệp nhỏ). - **producer** /prəˈdusər/ (n, B1): nhà sản xuất (hàng hóa); nhà sản xuất (phim, âm nhạc). music producer: nhà sản xuất âm nhạc. Ví dụ: The music producer suggested adding soft violin sounds to the peaceful melody (Nhà sản xuất âm nhạc đề xuất thêm âm thanh vĩ cầm êm dịu vào giai điệu yên bình). - **release** /riˈlis/ (v, B1): phát hành, ra mắt. Đi với release a single hoặc release a song trên các nền tảng mạng. Ví dụ: The students decided to release their original song on the internet yesterday (Các học sinh đã quyết định phát hành bài hát tự sáng tác của mình lên mạng ngày hôm qua). - **talent** /ˈtælənt/ (n, B1): tài năng, năng khiếu. Cấu trúc have a talent for something có năng khiếu bẩm sinh về việc gì. Ví dụ: She showed a natural talent for singing when she was very young (Cô ấy đã bộc lộ năng khiếu ca hát tự nhiên khi còn rất nhỏ). - **talented** /ˈtæləntɪd/ (adj, B1): có tài, có năng khiếu. Thường bổ nghĩa cho người; talented musician hoặc talented artist. Ví dụ: A talented young pianist performed a classical piece at the school ceremony (Một nghệ sĩ dương cầm trẻ đầy tài năng đã biểu diễn một tác phẩm cổ điển tại buổi lễ của trường). - **passion** /ˈpæʃən/ (n, B1): niềm đam mê. Cấu trúc have a passion for something có niềm đam mê sâu sắc. Ví dụ: Both brothers share an intense passion for traditional Vietnamese musical instruments (Cả hai anh em đều có chung niềm đam mê mãnh liệt đối với các nhạc cụ truyền thống Việt Nam). - **emotion** /ɪˈmoʊʃən/ (n, B1): cảm xúc. Thường đi với express emotion hoặc convey deep emotion thể hiện cảm xúc. Ví dụ: The singer expressed deep emotion through the touching lyrics of the ballad (Ca sĩ đã thể hiện cảm xúc sâu sắc qua ca từ xúc động của bài hát trữ tình). - **romantic** /roʊˈmæntɪk/ (adj, B1): lãng mạn. Miêu tả giai điệu hoặc ca từ êm ái; romantic melody hoặc romantic song. Ví dụ: The soft guitar chords created a very romantic atmosphere in the hall (Những hợp âm ghita êm dịu đã tạo nên một bầu không khí rất lãng mạn trong khán phòng). - **theme** /θim/ (n, B1): chủ đề. Thường gặp theme song bài hát chủ đề hoặc main theme of the concert. Ví dụ: True friendship is the main theme of this inspiring musical performance (Tình bạn chân chính là chủ đề chính của buổi biểu diễn âm nhạc truyền cảm hứng này). - **contest** /ˈkɑntɛst/ (n, B2): cuộc thi. Thường gặp trong singing contest hoặc music contest cuộc thi âm nhạc. Ví dụ: Our high school organizes a popular singing contest every November for students (Trường cấp ba của chúng tôi tổ chức một cuộc thi hát được yêu thích vào mỗi tháng Mười Một cho học sinh). - **compose** /kəmˈpoʊz/ (v, B2): sáng tác (nhạc, thơ), soạn (văn bản); be composed of: gồm có. Đi trực tiếp với tân ngữ compose music hoặc compose a song. Ví dụ: The teacher encouraged talented students to compose a song about school memories (Giáo viên khuyến khích các học sinh có năng khiếu sáng tác một bài hát về kỷ niệm ở trường). - **composer** /kəmˈpoʊzər/ (n, B2): nhà soạn nhạc, nhạc sĩ. Người sáng tác các tác phẩm âm nhạc; phân biệt với ca sĩ biểu diễn. Ví dụ: The famous composer wrote several beautiful pieces for the youth symphony orchestra (Nhà soạn nhạc nổi tiếng đã viết vài tác phẩm tuyệt đẹp cho dàn nhạc giao hưởng thanh thiếu niên). - **lyric** /ˈlɪrɪk/ (n, B2): lời ca, lời bài hát. Thường dùng ở dạng số nhiều lyrics để chỉ trọn vẹn lời bài hát. Ví dụ: Students analyzed the poetic lyrics before attempting to sing the folk song (Học sinh đã phân tích lời ca giàu chất thơ trước khi tập hát bài dân ca). - **orchestra** /ˈɔrkəstrə/ (n, B2): dàn nhạc giao hưởng. Thường đi với conduct an orchestra chỉ huy dàn nhạc hoặc youth orchestra. Ví dụ: The city youth orchestra performed classical masterpieces before a large audience (Dàn nhạc giao hưởng thanh thiếu niên thành phố đã biểu diễn những kiệt tác cổ điển trước đông đảo khán giả). - **opera** /ˈɑprə/ (n, B2): nhạc kịch ô-pê-ra. Dùng an opera để chỉ một vở nhạc kịch; opera chỉ loại hình nghệ thuật. Ví dụ: Our music teacher showed us a famous opera scene during the lesson (Giáo viên âm nhạc đã cho chúng tôi xem một cảnh nhạc kịch ô-pê-ra nổi tiếng trong giờ học). - **artistic** /ɑrˈtɪstɪk/ (adj, B2): thuộc nghệ thuật, có tính nghệ thuật. Thường đi với artistic expression hoặc artistic performance mang tính nghệ thuật. Ví dụ: The musical competition gives teenage students an outlet for artistic expression (Cuộc thi âm nhạc tạo cho các học sinh lứa tuổi thanh thiếu niên một sân chơi để thể hiện khả năng nghệ thuật). - **contemporary** /kənˈtɛmpərɛri/ (adj, B2): đương đại, hiện đại. Thường dùng đối chiếu với traditional truyền thống hoặc classical cổ điển. Ví dụ: The innovative concert successfully blended traditional folk instruments with contemporary pop rhythms (Buổi hòa nhạc đầy sáng tạo đã kết hợp thành công các nhạc cụ dân gian truyền thống với nhịp điệu nhạc pop đương đại). - **broadcast** /ˈbrɔdkæst/ (v, B2): phát sóng, truyền phát. Quá khứ và phân từ thường là broadcast; phát qua truyền hình hoặc internet. Ví dụ: The youth club broadcasts the annual music festival live on social media (Câu lạc bộ thanh niên phát sóng trực tiếp lễ hội âm nhạc hằng năm trên mạng xã hội). - **memorable** /ˈmɛmərəbəl/ (adj, B2): đáng nhớ, khó quên. Thường miêu tả kỷ niệm hoặc sự kiện để lại ấn tượng sâu đậm. Ví dụ: The final choral performance made the graduation ceremony truly memorable for everyone (Tiết mục hợp xướng cuối cùng đã khiến lễ tốt nghiệp thực sự đáng nhớ đối với tất cả mọi người). - **entertaining** /ˌɛntərˈteɪnɪŋ/ (adj, B2): thú vị, mang tính giải trí. Miêu tả tác phẩm hoặc tiết mục đem lại sự thích thú cho người xem. Ví dụ: The drama club presented an entertaining musical comedy that made everyone laugh (Câu lạc bộ kịch đã trình diễn một vở hài kịch ca nhạc thú vị khiến mọi người đều bật cười). - **judge** /dʒʌdʒ/ (n, B1): thẩm phán; giám khảo, người chấm thi. Cụm từ panel of judges ban giám khảo cuộc thi. Ví dụ: Each judge evaluated the vocal techniques and stage presence of every contestant (Mỗi vị giám khảo đã đánh giá kỹ thuật thanh nhạc và phong thái sân khấu của từng thí sinh). - **cheer** /tʃɪr/ (v, B2): reo hò, cổ vũ. Cấu trúc cheer for someone hoặc cheer loudly cổ vũ nhiệt tình. Ví dụ: Hundreds of enthusiastic students cheered loudly when the band walked onto stage (Hàng trăm học sinh hào hứng đã reo hò thật lớn khi ban nhạc bước lên sân khấu). ### Vì cộng đồng (33 mục) #### Mẹo đọc hoạt động tình nguyện Phân biệt volunteer to do something (tình nguyện làm gì) với volunteer for (tình nguyện tham gia một việc). Nắm vững cặp từ donate (quyên góp) và donation (khoản ủng hộ); xác định rõ vật trao và đối tượng nhận. Khi đọc thông báo thiện nguyện: chú ý mục tiêu dự án, người thụ hưởng và các nhiệm vụ cụ thể. - **volunteer** /ˌvɑlənˈtɪr/ (n, B1): tình nguyện viên. Dùng work as a volunteer hoặc volunteer to do something tình nguyện làm gì. Ví dụ: Each student volunteer helped distribute warm soup to elderly villagers yesterday (Hôm qua, từng bạn học sinh tình nguyện đã giúp phát súp nóng cho các cụ già trong làng). - **donation** /doʊˈneɪʃən/ (n, B2): khoản quyên góp. Cấu trúc make a donation to gửi tiền hoặc hiện vật ủng hộ cho một tổ chức. Ví dụ: The charity used every generous donation to buy books for rural schools (Tổ chức từ thiện đã dùng từng khoản quyên góp hào phóng để mua sách cho các trường vùng quê). - **donate** /ˈdoʊneɪt/ (v, B1): quyên góp, ủng hộ. Cấu trúc donate something to someone quyên góp cái gì cho ai. Ví dụ: Students donated hundreds of warm jackets to children living in mountainous provinces (Học sinh đã quyên góp hàng trăm chiếc áo khoác ấm cho trẻ em sống ở các tỉnh miền núi). - **community** /kəˈmjunəti/ (n, A2): cộng đồng. Thường gặp trong local community cộng đồng địa phương hoặc community service. Ví dụ: The whole local community supported our youth environmental cleanup campaign last Sunday (Toàn thể cộng đồng địa phương đã ủng hộ chiến dịch dọn vệ sinh môi trường của thanh niên vào Chủ nhật tuần trước). - **charity** /ˈtʃærɪti/ (n, A2): hội từ thiện, việc từ thiện. Thường gặp raise money for charity gây quỹ hoặc charitable organization. Ví dụ: A local charity organization provides free nutritious lunches for disadvantaged hospital patients (Một tổ chức từ thiện địa phương cung cấp những bữa trưa dinh dưỡng miễn phí cho các bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn ở bệnh viện). - **campaign** /kæmˈpeɪn/ (n, B1): chiến dịch. Cụm từ thường gặp launch a campaign phát động một chiến dịch. Ví dụ: Our school launched an inspiring campaign to collect used textbooks for younger pupils (Trường chúng tôi đã phát động một chiến dịch đầy cảm hứng nhằm thu gom sách giáo khoa cũ cho các em học sinh khóa dưới). - **participate** /pɑrˈtɪsəpeɪt/ (v, B1): tham gia. Cấu trúc cố định participate in something tham gia vào một hoạt động cụ thể. Ví dụ: Many high school students eagerly participate in the annual summer charity walk (Nhiều học sinh cấp ba hăng hái tham gia vào cuộc đi bộ từ thiện mùa hè hằng năm). - **organizer** /ˈɔrɡənaɪzər/ (n, B1): người tổ chức, ban tổ chức. Người lập kế hoạch và điều phối; event organizer người điều hành sự kiện. Ví dụ: The project organizer clearly explained all the assigned tasks to our volunteer team (Người tổ chức dự án đã giải thích rõ ràng mọi nhiệm vụ được giao cho đội tình nguyện của chúng tôi). - **assist** /əˈsɪst/ (v, B1): hỗ trợ, giúp đỡ. Cấu trúc assist someone with something giúp ai làm công việc gì. Ví dụ: Volunteers assisted elderly residents with grocery shopping and basic house cleaning (Các tình nguyện viên đã hỗ trợ các cư dân cao tuổi việc mua sắm đồ ăn và dọn dẹp nhà cửa cơ bản). - **deliver** /dɪˈlɪvər/ (v, B1): chuyển phát, giao hàng. Cấu trúc deliver something to someone chuyển cái gì đến tay ai. Ví dụ: Teenagers delivered healthy hot meals directly to lonely seniors living in the neighborhood (Các bạn thanh thiếu niên đã giao những bữa cơm nóng sốt bổ dưỡng trực tiếp đến những người già neo đơn trong khu phố). - **gather** /ˈɡæðər/ (v, B1): tập hợp, tụ họp. Dùng cho người cùng tập trung về một nơi; gather in the playground. Ví dụ: Enthusiastic students gathered in the school yard early before the charity walk started (Các học sinh nhiệt tình đã tập hợp ở sân trường từ sớm trước khi cuộc đi bộ từ thiện bắt đầu). - **generous** /ˈdʒɛnərəs/ (adj, B1): hào phóng, rộng lượng. Cấu trúc generous with time hào phóng về thời gian hoặc generous donation. Ví dụ: Local business owners were very generous with donations for the new school library (Các chủ doanh nghiệp địa phương đã rất hào phóng trong việc quyên góp cho thư viện trường học mới). - **lonely** /ˈloʊnli/ (adj, B1): cô đơn, lẻ loi. Diễn tả cảm giác cô độc; phân biệt với alone chỉ trạng thái ở một mình, không xác định cảm xúc. Ví dụ: Friendly weekend visits help lonely elderly people feel much happier and valued (Những chuyến thăm cuối tuần thân tình giúp những người già cô đơn cảm thấy vui vẻ và được trân trọng hơn nhiều). - **collection** /kəˈlɛkʃən/ (n, B1): bộ sưu tập; sự thu gom, đợt quyên góp. Cụm từ organize a collection of books thu gom sách vở làm từ thiện. Ví dụ: Our class organized a successful collection of warm winter clothes for remote villages (Lớp chúng tôi đã tổ chức một đợt thu gom quần áo ấm mùa đông thành công cho các bản làng vùng xa). - **supporter** /səˈpɔrtər/ (n, B1): người ủng hộ. Người tán thành phong trào; phân biệt với volunteer người trực tiếp tham gia làm việc. Ví dụ: Every loyal supporter helped spread news about the upcoming fundraising charity fair (Mỗi người ủng hộ nhiệt tình đều giúp lan truyền tin tức về hội chợ từ thiện gây quỹ sắp tới). - **unemployed** /ˌʌnɛmˈplɔɪd/ (adj, B1): thất nghiệp. Dùng cho người trong độ tuổi lao động hiện chưa tìm được việc làm. Ví dụ: The vocational center offers free computer training to help unemployed young workers (Trung tâm dạy nghề cung cấp các khóa đào tạo máy tính miễn phí nhằm giúp đỡ những lao động trẻ đang thất nghiệp). - **raise** /reɪz/ (v, A2): nâng lên, tăng; quyên góp, gây quỹ. Thường đi với raise money for charity hoặc raise funds gây quỹ cho dự án. Ví dụ: Students baked delicious cookies to raise money for homeless animal shelters (Học sinh đã nướng những chiếc bánh quy thơm ngon để gây quỹ cho các trạm cứu hộ động vật vô gia cư). - **benefit** /ˈbɛnəfɪt/ (v, B1): mang lại lợi ích cho. Ngoại động từ benefit someone mang lại điều tốt cho ai; benefit from hưởng lợi từ. Ví dụ: The community reading project directly benefits hundreds of primary school pupils (Dự án đọc sách cộng đồng mang lại lợi ích trực tiếp cho hàng trăm em học sinh tiểu học). - **involved** /ɪnˈvɑlvd/ (adj, B1): tham gia, gắn bó. Cấu trúc quen thuộc get involved in something tích cực tham gia vào việc gì. Ví dụ: More teenagers are getting actively involved in local community environmental projects (Ngày càng có nhiều thanh thiếu niên tích cực tham gia vào các dự án môi trường của cộng đồng địa phương). - **valuable** /ˈvæljəbəl/ (adj, B1): quý giá, có giá trị. Thường miêu tả bài học kinh nghiệm; valuable experience kinh nghiệm quý báu. Ví dụ: Voluntary work provides young learners with valuable practical skills for adult life (Công việc tình nguyện cung cấp cho người học trẻ những kỹ năng thực tế quý báu cho cuộc sống trưởng thành). - **disadvantaged** /dɪsədˈvæntɪdʒd/ (adj): có hoàn cảnh khó khăn. Thường đứng trước children, youth hoặc families trong văn cảnh trợ giúp xã hội. Ví dụ: The charity club provides free notebooks and pens for disadvantaged primary pupils (Câu lạc bộ từ thiện cung cấp tập và bút miễn phí cho các em học sinh tiểu học có hoàn cảnh khó khăn). - **shelter** /ˈʃɛltər/ (n, B2): nơi trú ẩn, nơi tạm trú. Địa điểm che chở an toàn; homeless shelter nhà tạm trú cho người vô gia cư. Ví dụ: Volunteers brought warm blankets and dry food to the emergency flood shelter (Các tình nguyện viên đã mang mền ấm và lương khô đến khu tạm trú khẩn cấp tránh lũ). - **relief** /rɪˈlif/ (n, B2): sự nhẹ nhõm; sự cứu trợ, đồ cứu tế. Thường gặp trong emergency relief cứu trợ khẩn cấp hoặc disaster relief cứu trợ thiên tai. Ví dụ: The youth union sent emergency food relief to flood victims across central provinces (Đoàn thanh niên đã gửi hàng cứu trợ thực phẩm khẩn cấp tới đồng bào bị lũ lụt ở các tỉnh miền Trung). - **homeless** /ˈhoʊmləs/ (adj, B2): vô gia cư. Thường đi với homeless people người vô gia cư hoặc homeless families. Ví dụ: Our volunteer group prepared fresh sandwiches for homeless people living in the park (Nhóm tình nguyện của chúng tôi đã chuẩn bị bánh mì kẹp mới làm cho những người vô gia cư sống trong công viên). - **hunger** /ˈhʌŋɡər/ (n, B2): nạn đói, sự thiếu ăn. Danh từ không đếm được; cụm từ fight hunger chống lại nạn đói. Ví dụ: The global initiative aims to end extreme hunger and poverty in rural areas (Sáng kiến toàn cầu hướng tới mục tiêu chấm dứt nạn đói cùng cực và nghèo đói ở các vùng nông thôn). - **welfare** /ˈwɛlfɛr/ (n, B2): phúc lợi. Thường gặp trong social welfare phúc lợi xã hội hoặc child welfare phúc lợi trẻ em. Ví dụ: The community organization works continuously to protect the welfare of underprivileged children (Tổ chức cộng đồng hoạt động không ngừng nghỉ nhằm bảo vệ phúc lợi của trẻ em chịu thiệt thòi). - **voluntary** /ˈvɑləntɛri/ (adj, B2): tự nguyện, tự giác. Miêu tả hành động do người tham gia tự chọn mà không bị ép buộc. Ví dụ: Joining our weekend community service club is completely voluntary for all students (Việc gia nhập câu lạc bộ phục vụ cộng đồng cuối tuần là hoàn toàn tự nguyện đối với mọi học sinh). - **recruit** /rɪˈkrut/ (v, B2): tuyển chọn, chiêu mộ. Thường đi với recruit volunteers tuyển tình nguyện viên cho một chiến dịch. Ví dụ: The environmental club is recruiting enthusiastic volunteers for a coastal cleanup project (Câu lạc bộ môi trường đang tuyển những tình nguyện viên nhiệt huyết cho một dự án làm sạch bờ biển). - **urgent** /ˈərdʒənt/ (adj, C1): khẩn cấp, cấp bách. Thường đi với an urgent need for nhu cầu cấp bách hoặc urgent request. Ví dụ: The flood notice highlighted an urgent need for clean drinking water and medicine (Thông báo lũ lụt nhấn mạnh nhu cầu cấp bách về nước uống sạch và thuốc men). - **devote** /dɪˈvoʊt/ (v, B2): cống hiến, dành hết. Cấu trúc devote time to doing something dành thời gian và tâm sức cho việc gì. Ví dụ: High school students devote their Sunday mornings to helping disabled children draw pictures (Học sinh cấp ba dành trọn các buổi sáng Chủ nhật để giúp các em nhỏ khuyết tật vẽ tranh). - **contribution** /ˌkɑntrəˈbjuʃən/ (n, B2): sự đóng góp, phần cống hiến. Cụm từ make a valuable contribution to đóng góp quý báu cho điều gì. Ví dụ: Every small donation makes a valuable contribution to the success of our charity (Mỗi khoản quyên góp nhỏ đều tạo nên sự đóng góp quý báu vào thành công của quỹ từ thiện chúng tôi). - **foundation** /faʊnˈdeɪʃən/ (n, B2): nền tảng, cơ sở; quỹ từ thiện, tổ chức quỹ. Tổ chức tài chính cung cấp nguồn lực hỗ trợ; charitable foundation. Ví dụ: A reputable educational foundation awarded university scholarships to outstanding rural students (Một quỹ giáo dục có uy tín đã trao học bổng đại học cho những học sinh nông thôn có thành tích xuất sắc). - **effort** /ˈɛfərt/ (n, B1): nỗ lực, sự cố gắng. Cấu trúc make an effort to do something nỗ lực làm điều gì. Ví dụ: Through collective effort, our school community collected two thousand books for needy children (Nhờ nỗ lực tập thể, cộng đồng trường chúng tôi đã thu gom được hai nghìn cuốn sách cho các em nhỏ khó khăn). ### Phát minh (33 mục) #### Mẹo mô tả tính hữu dụng Khi đọc về thiết bị mới: nối từng tính năng với nhu cầu sử dụng thực tế. Nhớ phân biệt be used to do something (được dùng để làm gì) với used to (từng làm trong quá khứ). Phân biệt efficient (tiết kiệm thời gian, năng lượng) với convenient (tiện lợi, dễ dùng trong thực tế). - **device** /dɪˈvaɪs/ (n, A2): thiết bị, dụng cụ. Thường đi với electronic device thiết bị điện tử hoặc handheld device. Ví dụ: This compact electronic device helps students record spoken lectures during class (Thiết bị điện tử nhỏ gọn này giúp học sinh ghi âm các bài giảng trong lớp). - **invention** /ɪnˈvɛnʃən/ (n, A2): phát minh, sáng chế. Thường gặp cụm từ useful invention phát minh hữu ích hoặc great invention. Ví dụ: The smartphone is widely considered one of the most transformative modern inventions (Điện thoại thông minh được nhiều người coi là một trong những phát minh hiện đại có sức thay đổi lớn nhất). - **equipment** /ɪˈkwɪpmənt/ (n, A2): trang thiết bị. Danh từ không đếm được; dùng a piece of equipment khi chỉ một món đồ. Ví dụ: Our high school recently installed modern science equipment in all chemistry rooms (Trường cấp ba của chúng tôi gần đây đã lắp đặt trang thiết bị khoa học hiện đại trong mọi phòng hóa). - **function** /ˈfʌŋkʃən/ (n, B1): chức năng, công dụng. Cụm the main function of something nêu rõ công dụng cốt lõi của thiết bị. Ví dụ: The primary function of this digital sensor is detecting slight room temperature changes (Chức năng chính của cảm biến kỹ thuật số này là phát hiện những thay đổi nhiệt độ phòng rất nhỏ). - **battery** /ˈbætəri/ (n, B1): cục pin, ắc quy. Thường đi với battery life thời lượng pin hoặc charge the battery sạc pin. Ví dụ: The laptop battery lasts long enough for a whole day of classroom study (Cục pin máy tính xách tay dùng đủ lâu cho cả một ngày học tập trên lớp). - **cable** /ˈkeɪbəl/ (n, B1): dây cáp. Thường gặp USB cable hoặc connect something with a cable nối bằng dây. Ví dụ: Use this strong cable to connect your digital tablet to the screen (Hãy dùng sợi dây cáp chắc chắn này để kết nối máy tính bảng của bạn với màn hình). - **charge** /tʃɑrdʒ/ (v, B1): nạp điện, sạc pin. Ngoại động từ đi trực tiếp với thiết bị hoặc pin; charge the battery. Ví dụ: Students should fully charge their electronic dictionaries before taking the online test (Học sinh nên sạc đầy từ điển điện tử của mình trước khi làm bài kiểm tra trực tuyến). - **automatic** /ˌɔtəˈmætɪk/ (adj, B1): tự động. Thường đứng trước automatic system, control hoặc doors hệ thống tự động. Ví dụ: The classroom is equipped with an automatic lighting system that saves electricity (Phòng học được trang bị một hệ thống chiếu sáng tự động giúp tiết kiệm điện năng). - **automatically** /ˌɔtəˈmætɪkli/ (adv, B1): một cách tự động. Trạng từ bổ nghĩa cho hành động máy móc tự vận hành không cần người bấm. Ví dụ: The classroom projector turns off automatically after fifteen minutes of inactivity (Máy chiếu trong lớp học tự động tắt sau mười lăm phút không có hoạt động). - **convenient** /kənˈvinjənt/ (adj, B1): tiện lợi, thuận tiện. Cấu trúc convenient for someone hoặc convenient to use tiện sử dụng. Ví dụ: Carrying a lightweight solar charger is very convenient for outdoor school trips (Mang theo một bộ sạc năng lượng mặt trời gọn nhẹ rất tiện lợi cho những chuyến đi dã ngoại của trường). - **practical** /ˈpræktəkəl/ (adj, B1): có tính thực tiễn, thiết thực. Thường đi với practical solution giải pháp thiết thực hoặc practical experience. Ví dụ: The science group proposed a practical solution to filter dirty rainwater effectively (Nhóm khoa học đã đề xuất một giải pháp thiết thực nhằm lọc nước mưa dơ một cách hiệu quả). - **reliable** /rɪˈlaɪəbəl/ (adj, B1): đáng tin cậy, ổn định. Miêu tả thiết bị hoặc hệ thống hoạt động chính xác và bền bỉ. Ví dụ: A reliable digital alarm clock helps students wake up early on school mornings (Một chiếc đồng hồ báo thức kỹ thuật số đáng tin cậy giúp học sinh thức dậy sớm vào mỗi sáng đi học). - **software** /ˈsɔftwɛr/ (n, B1): phần mềm máy tính. Danh từ không đếm được; không thêm s; install educational software. Ví dụ: Teachers use interactive software to make history lessons much more engaging for pupils (Giáo viên sử dụng phần mềm tương tác để làm các tiết học lịch sử trở nên lôi cuốn hơn nhiều đối với học sinh). - **robot** /ˈroʊbɑt/ (n, B1): người máy, rô-bốt. Danh từ đếm được; robot that can do something rô-bốt làm được gì. Ví dụ: The club designed an intelligent robot that cleans the blackboard automatically (Câu lạc bộ đã thiết kế một con rô-bốt thông minh có khả năng tự động lau bảng đen). - **technical** /ˈtɛknɪkəl/ (adj, B1): thuộc kỹ thuật, chuyên môn. Thường đi với technical problems sự cố kỹ thuật hoặc technical skills. Ví dụ: The user manual explains machine operations clearly without using complex technical terms (Sách hướng dẫn sử dụng giải thích các thao tác máy rõ ràng mà không dùng những thuật ngữ kỹ thuật phức tạp). - **scientific** /ˌsaɪənˈtɪfɪk/ (adj, B1): thuộc khoa học. Thường đi với scientific method phương pháp khoa học hoặc scientific research. Ví dụ: The annual technology fair stimulates scientific curiosity and creative thinking among students (Hội chợ công nghệ thường niên khơi dậy trí tò mò khoa học và tư duy sáng tạo của học sinh). - **experiment** /ɪkˈspɛrəmənt/ (n, A2): cuộc thí nghiệm, cuộc thử nghiệm. Cụm từ carry out an experiment hoặc conduct an experiment làm thí nghiệm. Ví dụ: Students conducted a fascinating experiment to measure solar panel energy efficiency yesterday (Hôm qua các học sinh đã tiến hành một cuộc thí nghiệm thú vị nhằm đo hiệu suất năng lượng của pin mặt trời). - **laboratory** /ˈlæbrətɔri/ (n, B1): phòng thí nghiệm. Từ viết tắt quen thuộc là lab; science laboratory phòng thí nghiệm khoa học. Ví dụ: Students must wear safety glasses whenever working inside the high school laboratory (Học sinh phải đeo kính bảo hộ bất cứ khi nào làm việc bên trong phòng thí nghiệm của trường cấp ba). - **program** /ˈproʊɡræm/ (v, B1): lập trình. Cấu trúc program something to do something lập trình cho thiết bị làm việc gì. Ví dụ: Members of the coding club program the small robotic car to follow lines (Các thành viên câu lạc bộ tin học lập trình cho chiếc xe rô-bốt nhỏ chạy theo các vạch kẻ). - **attach** /əˈtætʃ/ (v, B1): gắn vào, đính kèm. Cấu trúc attach something to something gắn bộ phận này vào bộ phận khác. Ví dụ: The students attached a motion sensor to the classroom door frame securely (Các học sinh đã gắn một cảm biến chuyển động vào khung cửa lớp học một cách chắc chắn). - **update** /ʌpˈdeɪt/ (v, B1): cập nhật. Đi với update software, application; trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai. Ví dụ: You should regularly update your computer antivirus software to avoid digital threats (Bạn nên thường xuyên cập nhật phần mềm diệt vi-rút trên máy tính để tránh các mối đe dọa kỹ thuật số). - **version** /ˈvərʒən/ (n, B1): phiên bản. Cụm từ the latest version of something phiên bản mới nhất của ứng dụng. Ví dụ: The developers released an updated version of the learning app this morning (Các nhà phát triển đã phát hành một phiên bản cập nhật của ứng dụng học tập vào sáng nay). - **operation** /ˌɑpəˈreɪʃən/ (n, B1): sự vận hành, hoạt động; ca phẫu thuật. Thường gặp smooth operation hoạt động trơn tru hoặc safe operation. Ví dụ: The technical instructor demonstrated the safe operation of the 3D printer today (Người hướng dẫn kỹ thuật đã thị phạm cách vận hành an toàn của chiếc máy in 3D hôm nay). - **artificial** /ˌɑrtəˈfɪʃəl/ (adj, B2): nhân tạo. Thường gặp trong cụm từ artificial intelligence trí tuệ nhân tạo. Ví dụ: Artificial intelligence tools can help students translate foreign language articles quickly (Các công cụ trí tuệ nhân tạo có thể giúp học sinh dịch các bài báo tiếng nước ngoài một cách nhanh chóng). - **component** /kəmˈpoʊnənt/ (n, B2): linh kiện, bộ phận cấu thành. Danh từ đếm được; electronic components các linh kiện điện tử. Ví dụ: Every small component must be checked carefully before assembling the electric motor (Từng linh kiện nhỏ đều phải được kiểm tra cẩn thận trước khi lắp ráp động cơ điện). - **innovation** /ˌɪnəˈveɪʃən/ (n, B2): sự đổi mới, sáng kiến. Danh từ chỉ quá trình đổi mới hoặc giải pháp đột phá mới. Ví dụ: Technological innovation plays a vital role in solving global energy shortages today (Đổi mới công nghệ đóng vai trò thiết yếu trong việc giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lượng toàn cầu hiện nay). - **innovative** /ˈɪnəveɪtɪv/ (adj, B2): có tính đổi mới, sáng tạo. Thường đi với innovative design thiết kế đổi mới hoặc innovative ideas. Ví dụ: The judges highly praised the team for their innovative water purification method (Ban giám khảo đã đánh giá rất cao nhóm vì phương pháp lọc nước đầy tính đổi mới của họ). - **mechanism** /ˈmɛkənɪzəm/ (n, B2): cơ chế, bộ phận cơ cấu. Cụm từ safety mechanism cơ chế an toàn bảo vệ người dùng. Ví dụ: A clever locking mechanism prevents the paper cutter from opening accidentally (Một cơ chế khóa thông minh giúp ngăn máy cắt giấy bị mở ra do sơ ý). - **manufacture** /ˌmænjəˈfæktʃər/ (v, B2): sản xuất, chế tạo. Thường dùng cho quy trình sản xuất công nghiệp hàng loạt tại nhà máy. Ví dụ: The local technology factory manufactures high-quality solar batteries for export markets (Nhà máy công nghệ địa phương sản xuất pin năng lượng mặt trời chất lượng cao cho thị trường xuất khẩu). - **mechanical** /məˈkænɪkəl/ (adj, B2): thuộc cơ khí, máy móc. Thường đi với mechanical parts bộ phận cơ khí hoặc mechanical engineering. Ví dụ: The inventor adjusted the mechanical parts to make the robot move smoothly (Nhà sáng chế đã căn chỉnh các bộ phận cơ khí để giúp rô-bốt di chuyển một cách trơn tru). - **efficiently** /ɪˈfɪʃəntli/ (adv, B2): một cách hiệu quả, không hao phí. Bổ nghĩa cho động từ work hoặc operate khi đánh giá hiệu suất. Ví dụ: The newly installed cooling system operates efficiently without consuming excessive energy (Hệ thống làm mát mới được lắp đặt vận hành hiệu quả mà không tiêu tốn năng lượng quá mức). - **activate** /ˈæktəveɪt/ (v, B2): kích hoạt, khởi động. Thường đi với activate a feature hoặc activate the emergency system. Ví dụ: Simply touch the digital screen to activate the voice recognition feature immediately (Chỉ cần chạm vào màn hình kỹ thuật số để kích hoạt tính năng nhận diện giọng nói ngay lập tức). - **accessible** /ækˈsɛsəbəl/ (adj, C1): dễ tiếp cận, dễ sử dụng. Cấu trúc accessible to someone phù hợp và dễ dùng cho nhóm đối tượng nào. Ví dụ: Good ergonomic design makes modern learning devices accessible to students with disabilities (Thiết kế công thái học tốt giúp các thiết bị học tập hiện đại dễ tiếp cận đối với học sinh khuyết tật). ### Bình đẳng giới (33 mục) #### Mẹo nhận diện quyền và cơ hội Nhớ các cụm then chốt như equal opportunities (cơ hội bình đẳng) và access to education. Khi đọc bài về bình đẳng giới: phân biệt cơ hội được trao với năng lực thực tế của mỗi cá nhân. Chú ý các từ nối tương phản (however, whereas, while) khi làm dạng bài sắp xếp câu và đoạn văn. - **female** /ˈfimeɪl/ (adj, A2): nữ, thuộc phái nữ. Đứng trước danh từ như female students, female leaders; tránh dùng thay danh từ riêng một người. Ví dụ: Our science club actively welcomes female students interested in robotics and engineering (Câu lạc bộ khoa học của chúng tôi nhiệt tình chào đón các nữ sinh quan tâm đến chế tạo rô-bốt và kỹ thuật). - **opportunity** /ˌɑpərˈtunəti/ (n, A2): cơ hội. Cụm từ equal opportunities cơ hội bình đẳng hoặc have an opportunity to do something. Ví dụ: Every hardworking teenager deserves a fair opportunity to pursue their dream career (Mỗi thanh thiếu niên chăm chỉ đều xứng đáng có một cơ hội công bằng để theo đuổi nghề nghiệp mơ ước của mình). - **independent** /ˌɪndɪˈpɛndənt/ (adj, A2): tự lập, độc lập. Thường đi với financially independent tự chủ về tài chính hoặc independent of someone. Ví dụ: Receiving a good education helps young women become financially independent in life (Nhận được một nền giáo dục tốt giúp phụ nữ trẻ trở nên tự chủ về mặt tài chính trong cuộc sống). - **equal** /ˈikwəl/ (adj, B1): bình đẳng, ngang nhau. Thường gặp trong equal rights quyền bình đẳng hoặc equal opportunities cơ hội ngang nhau. Ví dụ: Both boys and girls should have equal educational opportunities in every school (Cả nam sinh và nữ sinh đều cần có những cơ hội giáo dục bình đẳng trong mọi ngôi trường). - **equally** /ˈikwəli/ (adv, B1): một cách bình đẳng, như nhau. Trong treat everyone equally, equally đứng sau tân ngữ và có nghĩa đối xử bình đẳng với tất cả; cũng có thể đứng trước tính từ, như equally important. Ví dụ: Our homeroom teacher always treats boys and girls equally in all activities (Giáo viên chủ nhiệm của chúng tôi luôn đối xử với nam sinh và nữ sinh công bằng như nhau trong mọi hoạt động). - **unfair** /ʌnˈfɛr/ (adj, B1): bất công, không công bằng. Cấu trúc it is unfair to do something hoặc unfair treatment sự đối xử bất công. Ví dụ: It is completely unfair to judge someone's professional ability based on gender (Hoàn toàn bất công khi đánh giá năng lực chuyên môn của ai đó chỉ dựa trên giới tính). - **employment** /ɪmˈplɔɪmənt/ (n, B1): việc làm. Danh từ không đếm được; thường gặp employment opportunities cơ hội việc làm. Ví dụ: Vocational training courses provide excellent employment opportunities for young women in villages (Các khóa đào tạo nghề mang lại những cơ hội việc làm tuyệt vời cho phụ nữ trẻ ở các làng quê). - **educate** /ˈɛdʒəkeɪt/ (v, B1): giáo dục, đào tạo. Cấu trúc educate someone about something nâng cao nhận thức cho ai về việc gì. Ví dụ: High schools should educate teenagers about gender equality and mutual respect early (Các trường cấp ba nên giáo dục thanh thiếu niên về bình đẳng giới và sự tôn trọng lẫn nhau từ sớm). - **qualified** /ˈkwɑləfaɪd/ (adj, B1): đủ tiêu chuẩn, đủ trình độ. Cấu trúc qualified for a job hoặc qualified to do something có đủ năng lực. Ví dụ: Every qualified female candidate should be considered fairly for managerial positions today (Mọi ứng viên nữ có đủ trình độ đều nên được cân nhắc công bằng cho các vị trí quản lý ngày nay). - **qualification** /ˌkwɑləfəˈkeɪʃən/ (n, B1): văn bằng, chứng chỉ, trình độ chuyên môn. Thường dùng dạng số nhiều qualifications khi nói về các bằng cấp đòi hỏi cho công việc. Ví dụ: The recruitment announcement clearly lists all the professional qualifications needed for engineers (Thông báo tuyển dụng liệt kê rõ ràng mọi văn bằng chuyên môn cần thiết dành cho các kỹ sư). - **profession** /prəˈfɛʃən/ (n, B1): nghề nghiệp chuyên môn. Dùng enter a profession bắt đầu theo đuổi một ngành nghề chuyên môn cao. Ví dụ: Young women are successfully entering the medical profession in greater numbers now (Hiện nay ngày càng có nhiều phụ nữ trẻ gia nhập thành công ngành y tế). - **confident** /ˈkɑnfədənt/ (adj, B1): tự tin. Cấu trúc confident about something hoặc feel confident that trước một mệnh đề. Ví dụ: The female students felt confident about presenting their innovative environmental project today (Các nữ sinh cảm thấy tự tin khi trình bày dự án môi trường đầy đổi mới của mình hôm nay). - **legal** /ˈliɡəl/ (adj, B1): thuộc pháp luật, hợp pháp. Cụm từ legal rights quyền theo luật định hoặc legal protection sự bảo vệ pháp lý. Ví dụ: The educational leaflet explains the basic legal rights of young female workers (Tờ rơi giáo dục giải thích những quyền lợi pháp lý cơ bản của các lao động nữ trẻ tuổi). - **primary** /ˈpraɪmɛri/ (adj, B1): chính, chủ yếu; tiểu học, cơ bản. Thường đi với primary education giáo dục cấp tiểu học hoặc primary school. Ví dụ: International organizations help poor girls complete primary education without financial stress (Các tổ chức quốc tế giúp các bé gái nghèo hoàn thành giáo dục tiểu học mà không bị áp lực tài chính). - **secondary** /ˈsɛkəndɛri/ (adj, B1): thứ yếu, phụ; (thuộc) trung học. Dùng secondary education để nói về bậc học sau cấp tiểu học. Ví dụ: The scholarship fund supports talented girls continuing their secondary education in towns (Quỹ học bổng hỗ trợ các nữ sinh tài năng tiếp tục theo học bậc trung học tại các thị trấn). - **ambition** /æmˈbɪʃən/ (n, B1): hoài bão, khát vọng. Mẫu câu ambition to do something diễn tả mục tiêu phấn đấu lớn trong đời. Ví dụ: Her great ambition is to become a skilled pilot flying international routes (Hoài bão lớn lao của cô ấy là trở thành một phi công lành nghề bay các tuyến quốc tế). - **candidate** /ˈkændədeɪt/ (n, B1): ứng viên, người dự tuyển. Dùng candidate for a job hoặc candidate for a scholarship. Ví dụ: Each job candidate answered the same interview questions under fair testing conditions (Mỗi ứng viên xin việc đều trả lời cùng một bộ câu hỏi phỏng vấn trong điều kiện đánh giá công bằng). - **educated** /ˈɛdʒəkeɪtɪd/ (adj, B1): có học thức, có học vấn. Thường kết hợp well-educated để chỉ người có nền tảng giáo dục tốt. Ví dụ: Well-educated women contribute valuable innovative ideas to the sustainable development of society (Những người phụ nữ có học thức đóng góp những ý tưởng đổi mới quý giá cho sự phát triển bền vững của xã hội). - **attitude** /ˈætətud/ (n, B1): thái độ, quan điểm. Cấu trúc attitude toward someone chỉ cách nhìn nhận đối với một nhóm người. Ví dụ: Public attitudes toward women holding top leadership positions have changed dramatically recently (Thái độ của công chúng đối với việc phụ nữ nắm giữ các vị trí lãnh đạo hàng đầu đã thay đổi rõ rệt gần đây). - **persuade** /pərˈsweɪd/ (v, B1): thuyết phục. Cấu trúc persuade someone to do something thuyết phục ai làm điều gì. Ví dụ: The lively class discussion persuaded many students to question outdated gender stereotypes (Buổi thảo luận sôi nổi của lớp đã thuyết phục nhiều học sinh xem xét lại các định kiến giới lỗi thời). - **competitive** /kəmˈpɛtətɪv/ (adj, B1): có tính cạnh tranh cao. Thường gặp trong competitive field hoặc competitive job market thị trường việc làm. Ví dụ: Female graduates increasingly succeed in highly competitive fields like technology and finance (Nữ sinh viên tốt nghiệp ngày càng thành công trong các lĩnh vực có tính cạnh tranh cao như công nghệ và tài chính). - **determined** /dɪˈtərmənd/ (adj, B1): quyết tâm, kiên định. Cấu trúc determined to do something thể hiện ý chí vượt khó để đạt mục tiêu. Ví dụ: She was determined to finish high school despite numerous severe financial hardships (Cô ấy quyết tâm học xong cấp ba bất chấp nhiều khó khăn tài chính nghiêm trọng). - **gender** /ˈdʒɛndər/ (n, B2): giới tính, giới. Thường gặp gender equality bình đẳng giới hoặc gender roles vai trò giới. Ví dụ: Gender should never be a limiting factor in choosing a future career (Giới tính không bao giờ nên là yếu tố hạn chế trong việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai). - **barrier** /ˈbæriər/ (n, B2): rào cản, trở ngại. Cấu trúc barrier to education hoặc remove barriers tháo dỡ các rào cản. Ví dụ: Poverty remains a significant barrier to quality education for many rural girls (Đói nghèo vẫn là một rào cản đáng kể đối với nền giáo dục chất lượng cho nhiều em gái nông thôn). - **bias** /ˈbaɪəs/ (n, B2): thiên kiến, thành kiến. Thường gặp gender bias thiên kiến giới hoặc bias against women. Ví dụ: The debate helped students understand how gender bias affects workplace promotion decisions (Cuộc tranh biện đã giúp học sinh hiểu cách mà thiên kiến giới tác động đến các quyết định thăng chức nơi làm việc). - **leadership** /ˈlidərʃɪp/ (n, B2): khả năng lãnh đạo, vị trí lãnh đạo. Thường đi với leadership skills kỹ năng lãnh đạo hoặc leadership roles. Ví dụ: The workshop provided young female students with opportunities to develop essential leadership skills (Hội thảo đã tạo điều kiện cho các nữ sinh trẻ tuổi phát triển những kỹ năng lãnh đạo thiết yếu). - **wage** /weɪdʒ/ (n, B2): tiền lương, tiền công. Thường dùng số nhiều wages tiền công lao động; equal wages tiền công ngang nhau. Ví dụ: Men and women performing identical jobs should unquestionably receive completely equal wages (Nam giới và phụ nữ làm những công việc giống nhau chắc chắn phải nhận được tiền công hoàn toàn ngang nhau). - **justice** /ˈdʒʌstəs/ (n, B2): công lý, sự công bằng. Danh từ không đếm được; social justice công bằng xã hội. Ví dụ: Promoting social justice begins with ensuring equal rights for girls in education (Thúc đẩy công bằng xã hội bắt đầu từ việc đảm bảo quyền lợi bình đẳng cho các bé gái trong giáo dục). - **freedom** /ˈfridəm/ (n, B2): quyền tự do, sự tự do. Cấu trúc freedom to do something quyền tự do hành động theo mong muốn. Ví dụ: Every person should have the freedom to choose their own career path (Mỗi con người đều cần có quyền tự do lựa chọn con đường nghề nghiệp của riêng mình). - **domestic** /dəˈmɛstɪk/ (adj, B2): trong gia đình, nội trợ; trong nước. Thường đi với domestic chores việc nhà hoặc domestic duties việc nội trợ. Ví dụ: Domestic tasks should be shared fairly between partners in a modern family (Công việc nhà nên được chia sẻ công bằng giữa hai người trong một gia đình hiện đại). - **compulsory** /kəmˈpʌlsəri/ (adj, B2): bắt buộc. Cụm từ quen thuộc compulsory education giáo dục bắt buộc. Ví dụ: Free compulsory education aims to help all children develop basic literacy and numeracy (Giáo dục bắt buộc miễn phí nhằm giúp mọi trẻ em phát triển kỹ năng đọc viết và tính toán cơ bản). - **overcome** /ˌoʊvərˈkʌm/ (v, B2): vượt qua, khắc phục. Quá khứ là overcame; đi trực tiếp với overcome barriers vượt qua rào cản. Ví dụ: With great determination, she overcame social barriers to become a respected surgeon (Với quyết tâm to lớn, cô ấy đã vượt qua các rào cản xã hội để trở thành một bác sĩ phẫu thuật được kính trọng). - **workplace** /ˈwərkpleɪs/ (n, B2): nơi làm việc. Cụm từ in the workplace hoặc workplace equality bình đẳng tại nơi làm việc. Ví dụ: Many companies now implement strict policies against gender discrimination in the workplace (Nhiều công ty hiện nay thực hiện những chính sách nghiêm ngặt chống lại sự phân biệt đối xử theo giới tại nơi làm việc). ### Việt Nam và tổ chức quốc tế (33 mục) #### Mẹo đọc về hợp tác phát triển Ghi nhớ các cụm aid for communities (viện trợ cho cộng đồng) và funding for projects. Khi đọc thông báo dự án: xác định mục tiêu cốt lõi trước rồi nối từng hoạt động với kết quả. Phân biệt tên tổ chức quốc tế, tư cách thành viên và lĩnh vực hợp tác cụ thể trong bài. - **international** /ˌɪntərˈnæʃənəl/ (adj, A2): quốc tế. Thường đứng trước danh từ, như trong international organization tổ chức quốc tế hoặc international cooperation. Ví dụ: Our high school actively joined an international cultural exchange project this semester (Trường cấp ba của chúng tôi đã tích cực tham gia một dự án giao lưu văn hóa quốc tế trong học kỳ này). - **organization** /ˌɔrɡənəˈzeɪʃən/ (n, A2): tổ chức. Dùng work for an international organization làm việc cho một tổ chức quốc tế. Ví dụ: The non-profit organization provides warm school meals for underprivileged village children (Tổ chức phi lợi nhuận cung cấp những bữa ăn nóng hổi tại trường cho trẻ em vùng quê chịu thiệt thòi). - **provide** /prəˈvaɪd/ (v, A2): cung cấp. Hai mẫu câu thông dụng: provide something for someone hoặc provide someone with something. Ví dụ: The development project provides remote rural classrooms with modern internet connections (Dự án phát triển cung cấp kết nối internet hiện đại cho các lớp học vùng sâu vùng xa). - **nation** /ˈneɪʃən/ (n, B1): quốc gia, đất nước. Thường gặp developing nations các quốc gia đang phát triển hoặc member nation. Ví dụ: The regional trade agreement helps member nations cooperate effectively on economic growth (Hiệp định thương mại khu vực giúp các quốc gia thành viên hợp tác hiệu quả về tăng trưởng kinh tế). - **global** /ˈɡloʊbəl/ (adj, B1): toàn cầu. Thường kết hợp global challenges thách thức toàn cầu hoặc global economy. Ví dụ: Plastic pollution in the oceans is a serious global challenge requiring urgent cooperation (Ô nhiễm rác thải nhựa trong các đại dương là một thách thức toàn cầu nghiêm trọng đòi hỏi sự hợp tác khẩn cấp). - **development** /dɪˈvɛləpmənt/ (n, B1): sự phát triển. Kết hợp sustainable development phát triển bền vững hoặc economic development. Ví dụ: International agencies support sustainable development in poor rural communities across the province (Các cơ quan quốc tế hỗ trợ sự phát triển bền vững tại các cộng đồng nông thôn nghèo trên toàn tỉnh). - **poverty** /ˈpɑvərti/ (n, B1): sự nghèo đói. Danh từ không đếm được; cụm từ eradicate poverty xóa bỏ nghèo đói. Ví dụ: Improving access to vocational education helps rural families successfully escape extreme poverty (Mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục nghề nghiệp giúp các gia đình nông thôn thoát khỏi cảnh nghèo cùng cực). - **economic** /ˌɛkəˈnɑmɪk/ (adj, B1): thuộc kinh tế. Phân biệt với economical tiết kiệm; economic growth tăng trưởng kinh tế. Ví dụ: Upgraded transport infrastructure greatly promotes economic growth in mountainous northern regions (Cơ sở hạ tầng giao thông được nâng cấp thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng kinh tế ở các vùng núi phía bắc). - **financial** /fəˈnænʃəl/ (adj, B1): thuộc tài chính. Kết hợp financial support hỗ trợ tài chính hoặc financial aid viện trợ tài chính. Ví dụ: The foundation offered generous financial support to low-income university students this year (Quỹ tài trợ đã cung cấp sự hỗ trợ tài chính hào phóng cho các sinh viên đại học có thu nhập thấp trong năm nay). - **agreement** /əˈɡrimənt/ (n, B1): thỏa thuận, hiệp định. Cụm từ sign a trade agreement ký một thỏa thuận thương mại hoặc reach an agreement. Ví dụ: Both partner countries signed a bilateral agreement to protect cross-border endangered wildlife (Cả hai quốc gia đối tác đã ký một hiệp định song phương nhằm bảo vệ các loài động vật hoang dã nguy cấp ở khu vực xuyên biên giới). - **official** /əˈfɪʃəl/ (adj, B1): chính thức. Thường đứng trước official visit chuyến thăm chính thức hoặc official announcement thông báo chính thức. Ví dụ: Students read the official announcement regarding the international summer youth exchange program (Học sinh đã đọc thông báo chính thức liên quan đến chương trình giao lưu thanh niên mùa hè quốc tế). - **emergency** /ɪˈmərdʒənsi/ (n, B1): tình huống khẩn cấp. Thường gặp in an emergency trong tình huống nguy cấp hoặc emergency aid. Ví dụ: The international rescue agency delivered essential medical supplies during the sudden emergency (Cơ quan cứu trợ quốc tế đã chuyển các vật tư y tế thiết yếu trong tình huống khẩn cấp bất ngờ). - **supply** /səˈplaɪ/ (n, B1): nguồn cung, đồ tiếp tế. Thường dùng dạng số nhiều supplies vật tư, đồ dùng thiết yếu như thực phẩm, thuốc men. Ví dụ: Relief teams distributed clean water supplies to flood victims across several districts (Các đội cứu trợ đã phân phát nước sạch tiếp tế cho các nạn nhân lũ lụt trên khắp nhiều huyện). - **trade** /treɪd/ (n, B1): thương mại, mậu dịch. Danh từ không đếm được; international trade thương mại quốc tế giữa các nước. Ví dụ: Expanding international trade creates many valuable job opportunities for skilled local laborers (Mở rộng thương mại quốc tế tạo ra nhiều cơ hội việc làm quý báu cho lao động lành nghề địa phương). - **export** /ˈɛkspɔrt/ (n, B1): hàng xuất khẩu, việc xuất khẩu. Trọng âm rơi vào âm tiết đầu đối với danh từ; agricultural exports. Ví dụ: High-quality agricultural exports bring significant revenue to farming communities every year (Hàng nông sản xuất khẩu chất lượng cao mang lại nguồn doanh thu đáng kể cho các cộng đồng làm nông mỗi năm). - **import** /ˈɪmpɔrt/ (n, B1): hàng nhập khẩu, việc nhập khẩu. Trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất; food imports hàng thực phẩm nhập khẩu. Ví dụ: The government monitors food imports strictly to guarantee safety for local consumers (Chính phủ giám sát hàng thực phẩm nhập khẩu một cách nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng trong nước). - **exchange** /ɪksˈtʃeɪndʒ/ (n, B1): sự trao đổi, giao lưu. Kết hợp cultural exchange giao lưu văn hóa hoặc student exchange chương trình trao đổi học sinh. Ví dụ: The annual student exchange program deepens mutual understanding between Asian youth organizations (Chương trình trao đổi học sinh thường niên làm sâu sắc thêm sự hiểu biết lẫn nhau giữa các tổ chức thanh niên châu Á). - **represent** /ˌrɛprɪˈzɛnt/ (v, B1): đại diện cho. Dùng trực tiếp với represent a country đại diện quốc gia; không dùng giới từ for. Ví dụ: Two outstanding students were selected to represent Vietnam at the regional forum (Hai học sinh xuất sắc đã được lựa chọn để đại diện cho Việt Nam tại diễn đàn khu vực). - **political** /pəˈlɪtəkəl/ (adj, B1): thuộc chính trị. Thường gặp political stability sự ổn định chính trị hoặc political relations quan hệ chính trị. Ví dụ: Long-term international development cooperation projects depend heavily on political stability across regions (Các dự án hợp tác phát triển quốc tế dài hạn phụ thuộc rất nhiều vào sự ổn định chính trị ở các khu vực). - **union** /ˈjunjən/ (n, B1): liên minh, liên hiệp; công đoàn. Thường chỉ khối hợp tác kinh tế hoặc chính trị giữa các quốc gia; European Union. Ví dụ: Southeast Asian countries formed a dynamic economic union to boost regional prosperity (Các quốc gia Đông Nam Á đã thành lập một liên minh kinh tế năng động để thúc đẩy sự thịnh vượng của khu vực). - **border** /ˈbɔrdər/ (n, B1): biên giới, ranh giới quốc gia. Thường dùng cụm across borders qua các đường biên giới giữa các nước. Ví dụ: The international health initiative monitors disease transmission patterns across national borders effectively (Sáng kiến y tế quốc tế theo dõi các mô hình lây truyền dịch bệnh qua biên giới quốc gia một cách hiệu quả). - **security** /sɪˈkjʊrəti/ (n, B1): an ninh. Thường gặp trong food security an ninh lương thực hoặc national security an ninh quốc gia. Ví dụ: Developing sustainable agriculture is essential for maintaining national food security in the future (Phát triển nông nghiệp bền vững là điều thiết yếu để duy trì an ninh lương thực quốc gia trong tương lai). - **aid** /eɪd/ (n, B2): viện trợ, cứu trợ. Danh từ không đếm được; foreign aid viện trợ nước ngoài hoặc humanitarian aid. Ví dụ: Generous international humanitarian aid helped the affected village rebuild its local clinic (Khoản viện trợ nhân đạo quốc tế hào phóng đã giúp ngôi làng bị ảnh hưởng xây dựng lại trạm y tế địa phương). - **agency** /ˈeɪdʒənsi/ (n, B2): cơ quan, tổ chức. Thường gặp development agency cơ quan phát triển. Ví dụ: The specialized agency works closely with local teachers to improve science curricula (Cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ với giáo viên địa phương để cải thiện chương trình giảng dạy khoa học). - **assistance** /əˈsɪstəns/ (n, B2): sự trợ giúp, giúp đỡ. Danh từ không đếm được; technical assistance hỗ trợ kỹ thuật hoặc financial assistance. Ví dụ: Developing countries welcome international technical assistance in transitioning toward clean green energy (Các quốc gia đang phát triển hoan nghênh sự hỗ trợ kỹ thuật quốc tế trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng xanh sạch). - **funding** /ˈfʌndɪŋ/ (n, B2): kinh phí, vốn tài trợ. Danh từ không đếm được; receive funding for a project nhận kinh phí cho dự án. Ví dụ: The high school secured generous funding for constructing a modern computer laboratory (Trường cấp ba đã nhận được khoản tài trợ lớn để xây dựng một phòng máy tính hiện đại). - **mission** /ˈmɪʃən/ (n, B2): sứ mệnh, nhiệm vụ cốt lõi. Thường đi với an important mission to do something sứ mệnh thực hiện mục tiêu. Ví dụ: The international charity's central mission is expanding access to free primary education (Sứ mệnh trọng tâm của tổ chức từ thiện quốc tế là mở rộng khả năng tiếp cận nền giáo dục tiểu học miễn phí). - **regional** /ˈridʒənəl/ (adj, B2): thuộc khu vực, tầm khu vực. Kết hợp regional cooperation hợp tác khu vực hoặc regional summit hội nghị khu vực. Ví dụ: Strong regional cooperation helps neighboring countries coordinate natural disaster response plans effectively (Sự hợp tác khu vực mạnh mẽ giúp các quốc gia láng giềng phối hợp các kế hoạch ứng phó thiên tai một cách hiệu quả). - **partnership** /ˈpɑrtnərʃɪp/ (n, B2): mối quan hệ đối tác. Cụm từ in partnership with someone hợp tác với ai. Ví dụ: The local environmental project operates in close partnership with international conservation groups (Dự án môi trường địa phương hoạt động trong mối quan hệ đối tác chặt chẽ với các nhóm bảo tồn quốc tế). - **contribute** /kənˈtrɪbjut/ (v, B2): đóng góp, góp phần. Cấu trúc contribute to something đóng góp vào thành quả chung của việc gì. Ví dụ: Active youth participation contributes significantly to the success of community development initiatives (Sự tham gia tích cực của thanh niên đóng góp đáng kể vào thành công của các sáng kiến phát triển cộng đồng). - **establish** /ɪˈstæblɪʃ/ (v, B2): thành lập, thiết lập. Thường đi với establish diplomatic relations thiết lập quan hệ hoặc establish an organization. Ví dụ: The partner nations established a permanent youth committee to coordinate educational activities (Các quốc gia đối tác đã thành lập một ủy ban thanh niên thường trực để điều phối các hoạt động giáo dục). - **institution** /ˌɪnstɪˈtuʃən/ (n, B2): tổ chức, thể chế, cơ sở. Thường gặp educational institution cơ sở giáo dục hoặc financial institution. Ví dụ: Every reputable educational institution in the region shares research findings through digital networks (Mọi cơ sở giáo dục có uy tín trong khu vực đều chia sẻ các kết quả nghiên cứu thông qua mạng kỹ thuật số). - **beneficial** /ˌbɛnəˈfɪʃəl/ (adj, B2): có lợi, mang lại lợi ích. Cấu trúc beneficial to someone hoặc beneficial for something mang lại lợi ích. Ví dụ: The bilateral student exchange agreement proved highly beneficial to both participating universities (Hiệp định trao đổi sinh viên song phương đã chứng tỏ rất có lợi cho cả hai trường đại học tham gia). ### Cách học mới (33 mục) #### Thực hành đọc điền thông báo Ví dụ tự soạn: Join our reading club. Students interested ___ stories can register by Friday. Chọn in / on / at / for. Đáp án: **in**, vì cụm interested in chỉ sự hứng thú với một chủ đề. by Friday là hạn đăng ký, không phải ngày câu lạc bộ họp. Trước khi chọn, xác định từ loại và cụm bao quanh chỗ trống; sau khi chọn, đọc lại cả câu để kiểm nghĩa. Không chọn chỉ vì hai từ thường đứng gần nhau. #### Dạng động từ trong ngữ cảnh Ví dụ tự soạn: We enjoy ___ books and plan ___ a school library. Chọn reading và to open: enjoy + V-ing, plan + to V. Đừng áp một dạng cho tất cả động từ. Sau giới từ dùng V-ing khi cần dạng động từ; phân biệt to trong look forward to với to của động từ nguyên mẫu. Nguồn ngữ pháp: https://learnenglish.britishcouncil.org/free-resources/grammar/a1-a2/verbs-followed-ing-or-infinitive #### Mẹo đọc về học tập kết hợp Phân nhóm từ theo chu trình: tiếp cận học liệu số, tương tác trực tuyến và nộp bài đánh giá. Khi đọc thông báo khóa học: xác định thời hạn hoàn thành (deadline) và yêu cầu từng bài tập. Chú ý các từ quy chiếu (this, these, such) và từ nối liên kết khi làm dạng bài điền câu vào đoạn. - **digital** /ˈdɪdʒətəl/ (adj, A2): kỹ thuật số. Thường đứng trước digital resources học liệu số hoặc digital tools công cụ số. Ví dụ: Utilizing digital resources allows students to study and review lessons effectively anywhere (Tận dụng học liệu kỹ thuật số cho phép học sinh học tập và ôn bài hiệu quả ở bất kỳ đâu). - **download** /ˈdaʊnloʊd/ (v, A2): tải xuống. Cấu trúc download something from a website tải cái gì từ trang web xuống. Ví dụ: Students should download the required grammar worksheets before starting the online lecture (Học sinh nên tải các phiếu bài tập ngữ pháp bắt buộc xuống trước khi bắt đầu bài giảng trực tuyến). - **method** /ˈmɛθəd/ (n, A2): phương pháp, cách thức. Dùng teaching method phương pháp giảng dạy hoặc effective study method phương pháp học. Ví dụ: Project-based learning is a modern method that stimulates student creativity and teamwork (Học tập theo dự án là một phương pháp hiện đại kích thích tính sáng tạo và tinh thần đồng đội của học sinh). - **academic** /ˌækəˈdɛmɪk/ (adj, B1): thuộc học thuật, học tập. Thường đứng trước academic performance kết quả học tập hoặc academic skills kỹ năng học thuật. Ví dụ: Daily self-study habits help high school students improve their overall academic performance (Thói quen tự học hằng ngày giúp học sinh cấp ba cải thiện kết quả học tập chung). - **assignment** /əˈsaɪnmənt/ (n, B1): bài tập, nhiệm vụ được giao. Cụm từ submit an assignment nộp bài tập hoặc complete homework assignments. Ví dụ: The English teacher asked all groups to complete their research assignment promptly (Giáo viên tiếng Anh đã yêu cầu tất cả các nhóm nhanh chóng hoàn thành bài tập nghiên cứu). - **concentrate** /ˈkɑnsəntreɪt/ (v, B1): tập trung. Cấu trúc cố định concentrate on something dành toàn bộ sự chú ý cho việc gì. Ví dụ: Turning off phone notifications helps learners concentrate on solving complex math problems (Tắt thông báo điện thoại giúp người học tập trung vào việc giải các bài toán phức tạp). - **connection** /kəˈnɛkʃən/ (n, B1): kết nối, đường truyền. Thường gặp stable internet connection đường truyền in-tơ-nét ổn định. Ví dụ: A reliable internet connection is essential for attending interactive online classes smoothly (Một kết nối internet ổn định là điều thiết yếu để tham dự các lớp học trực tuyến tương tác một cách trơn tru). - **content** /ˈkɑntɛnt/ (n, B1): nội dung. Trọng âm rơi vào âm tiết đầu; learning content nội dung bài giảng. Ví dụ: The video content provides clear visual explanations of difficult biological concepts (Nội dung video cung cấp những lời giải thích trực quan rõ ràng về các khái niệm sinh học khó). - **educational** /ˌɛdʒəˈkeɪʃənəl/ (adj, B1): mang tính giáo dục. Thường kết hợp educational apps ứng dụng giáo dục hoặc educational videos. Ví dụ: Many high schools recommend using educational apps to practice English listening comprehension (Nhiều trường cấp ba khuyên dùng các ứng dụng mang tính giáo dục để luyện kỹ năng nghe hiểu tiếng Anh). - **effective** /ɪˈfɛktɪv/ (adj, B1): có hiệu quả. Cụm từ an effective way to do something cách thức mang lại hiệu quả cao. Ví dụ: Reviewing vocabulary using spaced flashcards is a remarkably effective memorization strategy (Ôn tập từ vựng bằng thẻ ghi nhớ ngắt quãng là một chiến lược ghi nhớ hiệu quả rõ rệt). - **examine** /ɪɡˈzæmɪn/ (v, B1): xem xét kỹ, khảo sát. Cấu trúc examine evidence xem xét kỹ chứng cứ hoặc examine reading details. Ví dụ: Students must examine the passage carefully before selecting the best multiple-choice answer (Học sinh phải xem xét đoạn văn cẩn thận trước khi lựa chọn đáp án trắc nghiệm đúng nhất). - **highlight** /ˈhaɪlaɪt/ (v, B1): làm nổi bật, đánh dấu. Thường đi với highlight key words đánh dấu từ khóa quan trọng trong câu hỏi. Ví dụ: You should highlight unfamiliar vocabulary words while reading long comprehension passages carefully (Bạn nên đánh dấu những từ vựng lạ trong khi đọc kỹ các đoạn văn đọc hiểu dài). - **keyboard** /ˈkibɔrd/ (n, B1): bàn phím. Danh từ đếm được; type on the keyboard gõ trên bàn phím máy tính. Ví dụ: Practicing typing on the computer keyboard helps students write essays much faster (Luyện gõ trên bàn phím máy tính giúp học sinh viết các bài luận nhanh hơn nhiều). - **suitable** /ˈsutəbəl/ (adj, B1): phù hợp, thích hợp. Đi với giới từ for trong cấu trúc suitable for independent study. Ví dụ: Teachers choose online learning materials suitable for individual high school student levels (Giáo viên lựa chọn các tài liệu học tập trực tuyến phù hợp với trình độ của từng học sinh cấp ba). - **presentation** /ˌprɛzənˈteɪʃən/ (n, B1): bài thuyết trình. Cụm từ deliver a presentation hoặc give a presentation on a topic. Ví dụ: Our study group gave an impressive presentation on renewable energy sources today (Nhóm học tập của chúng tôi đã thực hiện một bài thuyết trình ấn tượng về các nguồn năng lượng tái tạo hôm nay). - **reference** /ˈrɛfərəns/ (n, B1): sự tham khảo, tài liệu tra cứu. Cụm for future reference để tra cứu sau này; reference books sách tham khảo. Ví dụ: Keep this detailed grammar guide on your desk for handy daily reference (Hãy giữ cuốn cẩm nang ngữ pháp chi tiết này trên bàn để tiện tra cứu hằng ngày). - **revise** /rɪˈvaɪz/ (v, B1): chỉnh sửa, ôn tập. Trong văn cảnh bài viết, revise an essay có nghĩa là xem và sửa lại bài luận. Ví dụ: Students should carefully revise their descriptive essays after receiving constructive teacher feedback (Học sinh nên cẩn thận chỉnh sửa bài luận miêu tả của mình sau khi nhận phản hồi mang tính xây dựng từ giáo viên). - **summarize** /ˈsʌməraɪz/ (v, B1): tóm tắt, tóm lược. Ngoại động từ theo sau trực tiếp bằng summarize the main points tóm tắt các ý chính. Ví dụ: Please summarize the central argument of the newspaper article in three sentences (Xin vui lòng tóm tắt luận điểm trung tâm của bài báo trong vòng ba câu). - **summary** /ˈsʌməri/ (n, B1): bản tóm tắt. Dùng a brief summary of something bản tóm tắt ngắn gọn một văn bản. Ví dụ: Write a concise summary highlighting key events described in the historical chapter (Hãy viết một bản tóm tắt ngắn gọn làm nổi bật những sự kiện chính được miêu tả trong chương lịch sử). - **technique** /tɛkˈnik/ (n, B1): kỹ thuật, kỹ năng thao tác. Thường gặp reading technique kỹ thuật đọc hoặc mnemonic technique kỹ thuật ghi nhớ. Ví dụ: Mastering scanning techniques helps students locate specific dates and numbers quickly during tests (Làm chủ các kỹ thuật đọc lướt tìm thông tin giúp học sinh định vị ngày tháng và số liệu cụ thể nhanh chóng trong kỳ thi). - **organized** /ˈɔrɡənaɪzd/ (adj, B1): ngăn nắp, có tổ chức, khoa học. Có thể bổ nghĩa cho study plan kế hoạch học tập hoặc organized notes. Ví dụ: Keeping well-organized digital class notes saves valuable revision time before exams (Việc lưu giữ các ghi chép lớp học kỹ thuật số ngăn nắp giúp tiết kiệm thời gian ôn tập quý báu trước các kỳ thi). - **scan** /skæn/ (v, B1): đọc lướt tìm thông tin cụ thể. Cấu trúc scan a text for something đọc quét văn bản để tìm chi tiết. Ví dụ: Quickly scan the school announcement for information about the competition registration date (Hãy nhanh chóng đọc quét thông báo của trường để tìm thông tin về ngày đăng ký cuộc thi). - **diagram** /ˈdaɪəɡræm/ (n, B1): sơ đồ, biểu đồ. Cụm từ draw a diagram vẽ sơ đồ hoặc Venn diagram sơ đồ Venn. Ví dụ: The science teacher drew a clear diagram to explain plant cell structures (Giáo viên khoa học đã vẽ một sơ đồ rõ ràng để giải thích cấu trúc tế bào thực vật). - **access** /ˈæksɛs/ (n, B1): sự tiếp cận, quyền truy cập. Danh từ không đếm được; cụm từ gain access to online databases. Ví dụ: All registered students have unlimited access to the school digital library catalog (Tất cả học sinh đã đăng ký đều có quyền truy cập không giới hạn vào mục lục thư viện số của trường). - **assessment** /əˈsɛsmənt/ (n, B2): sự đánh giá. Thường gặp continuous assessment đánh giá liên tục quá trình học tập. Ví dụ: Modern education emphasizes continuous formative assessment rather than relying solely on final examinations (Nền giáo dục hiện đại chú trọng đánh giá quá trình liên tục thay vì chỉ dựa hoàn toàn vào các kỳ thi cuối kỳ). - **feedback** /ˈfidbæk/ (n, B2): phản hồi, nhận xét. Danh từ không đếm được; give detailed feedback on an assignment. Ví dụ: The literature teacher provides prompt helpful feedback on every student's writing draft (Giáo viên ngữ văn cung cấp những nhận xét hữu ích kịp thời cho từng bản thảo bài viết của học sinh). - **flexible** /ˈflɛksəbəl/ (adj, B2): linh hoạt. Thường đi với flexible schedule thời khóa biểu linh hoạt hoặc flexible learning. Ví dụ: An online course offers a flexible schedule that accommodates varied student routines (Một khóa học trực tuyến cung cấp một thời khóa biểu linh hoạt phù hợp với lịch sinh hoạt đa dạng của học sinh). - **interaction** /ˌɪntərˈækʃən/ (n, B2): sự tương tác. Dùng interaction between students and teachers sự tương tác qua lại. Ví dụ: Interactive group assignments effectively encourage lively social interaction among classmates studying remotely (Các bài tập nhóm tương tác khuyến khích sự tương tác xã hội sôi nổi giữa các bạn cùng lớp học từ xa một cách hiệu quả). - **virtual** /ˈvərtʃuəl/ (adj, B2): ảo, trên không gian mạng. Thường đứng trước danh từ: virtual classroom: lớp học ảo; virtual meeting: cuộc họp trực tuyến. Ví dụ: Students logged into the virtual classroom promptly at eight o'clock this morning (Học sinh đã đăng nhập vào lớp học ảo đúng tám giờ sáng nay). - **visual** /ˈvɪʒəwəl/ (adj, B2): trực quan, thuộc thị giác. Cụm từ visual aids giáo cụ trực quan như hình ảnh, biểu đồ, video. Ví dụ: Using colorful visual aids helps students grasp complex scientific concepts much faster (Sử dụng các giáo cụ trực quan nhiều màu sắc giúp học sinh nắm bắt các khái niệm khoa học phức tạp nhanh hơn nhiều). - **submit** /səbˈmɪt/ (v, B2): nộp, đệ trình (bài, đơn, hồ sơ). Đi với submit an assignment nộp bài tập; gấp đôi phụ âm t trong submitted. Ví dụ: Please remember to submit your completed history essay before the Friday afternoon deadline (Xin hãy nhớ nộp bài luận lịch sử đã hoàn thành trước thời hạn chiều thứ Sáu). - **clarify** /ˈklærəfaɪ/ (v, B2): làm sáng tỏ, giải thích rõ. Đi với clarify instructions làm rõ hướng dẫn hoặc clarify misunderstandings. Ví dụ: The instructor held a question session to clarify complex exam instructions thoroughly (Người hướng dẫn đã tổ chức một buổi hỏi đáp để giải thích cặn kẽ các hướng dẫn thi phức tạp). - **curriculum** /kəˈrɪkjələm/ (n, B2): chương trình giảng dạy. Toàn bộ khung chương trình của khóa hoặc cấp học; số nhiều curricula. Ví dụ: The new national high school curriculum integrates more practical project-based learning experiences (Chương trình giảng dạy cấp ba quốc gia mới tích hợp thêm nhiều trải nghiệm học tập theo dự án thực tế). ### Bảo vệ môi trường (33 mục) #### Mẹo lần theo nguyên nhân và hậu quả Nối nguồn gây ô nhiễm với tác động sinh thái và biện pháp xử lý để ghi nhớ từ vựng. Chú ý các giới từ đi kèm như threat to (mối đe dọa với) và protection from (bảo vệ khỏi). Phân biệt quy định pháp luật bắt buộc (regulations) với hành động tự nguyện của cộng đồng. - **pollution** /pəˈluʃən/ (n, A2): sự ô nhiễm. Danh từ không đếm được; air pollution ô nhiễm không khí hoặc water pollution. Ví dụ: Severe industrial air pollution harms the health of many urban residents daily (Tình trạng ô nhiễm không khí công nghiệp nghiêm trọng gây hại cho sức khỏe của nhiều cư dân đô thị mỗi ngày). - **prevent** /prɪˈvɛnt/ (v, A2): ngăn chặn. Cấu trúc prevent someone from doing something ngăn ai làm điều gì. Ví dụ: Stricter environmental regulations can effectively prevent factories from dumping toxic wastewater into rivers (Các quy định môi trường nghiêm ngặt hơn có thể ngăn các nhà máy xả nước thải độc hại ra sông một cách hiệu quả). - **environment** /ɪnˈvaɪrənmənt/ (n, A2): môi trường. Thường dùng the environment khi nói về môi trường tự nhiên nói chung. Ví dụ: Every citizen shares an urgent responsibility to protect the natural environment from pollution (Mỗi công dân đều chia sẻ trách nhiệm cấp bách bảo vệ môi trường tự nhiên khỏi ô nhiễm). - **environmental** /ɪnˌvaɪrənˈmɛntəl/ (adj, B1): thuộc môi trường. Thường đi với environmental problems hoặc environmental protection sự bảo vệ môi trường. Ví dụ: The class discussed serious environmental problems caused by excessive plastic packaging in supermarkets (Lớp học đã thảo luận những vấn đề môi trường nghiêm trọng do việc lạm dụng bao bì nhựa tại các siêu thị). - **atmosphere** /ˈætməsfɪr/ (n, B1): bầu khí quyển; bầu không khí (không khí chung ở một nơi). Danh từ dùng với the atmosphere; lớp khí bao quanh Trái Đất. Ví dụ: Harmful greenhouse gases trap heat inside the atmosphere, accelerating dangerous global warming (Các khí nhà kính độc hại giữ nhiệt bên trong bầu khí quyển, làm gia tăng hiện tượng ấm lên toàn cầu nguy hiểm). - **chemical** /ˈkɛməkəl/ (n, B1): hóa chất. Danh từ đếm được; toxic chemicals các hóa chất độc hại gây ô nhiễm. Ví dụ: Farmers are encouraged to use fewer toxic chemicals on commercial vegetable crops (Nông dân được khuyến khích sử dụng ít hóa chất độc hại hơn khi trồng rau thương phẩm). - **coal** /koʊl/ (n, B1): than đá. Danh từ không đếm được; burn coal đốt than đá để phát điện. Ví dụ: Burning dirty coal in power plants releases large amounts of harmful carbon dioxide (Việc đốt than đá gây ô nhiễm trong các nhà máy nhiệt điện thải ra một lượng lớn khí các-bon đi-ô-xít độc hại). - **damage** /ˈdæmədʒ/ (n, B1): sự thiệt hại, tổn thất. Danh từ không đếm được; cấu trúc cause damage to something gây thiệt hại. Ví dụ: The massive oil spill caused irreparable damage to precious local coastal ecosystems (Vụ tràn dầu quy mô lớn đã gây ra thiệt hại không thể khắc phục đối với hệ sinh thái ven biển quý giá của địa phương). - **flood** /flʌd/ (n, B1): trận lũ lụt. Danh từ đếm được; flash flood lũ quét xuất hiện bất ngờ. Ví dụ: Heavy monsoon rainfall caused a devastating flood that destroyed ancient riverside bridges (Mưa gió mùa dữ dội đã gây ra một trận lũ lụt tàn khốc phá hủy những cây cầu cổ kính ven sông). - **flow** /floʊ/ (v, B1): chảy. Dùng cho chất lỏng; flow into the lake chảy trực tiếp vào hồ. Ví dụ: Untreated industrial chemical wastewater flows directly into the nearby river every single night (Nước thải hóa chất công nghiệp chưa qua xử lý chảy thẳng vào dòng sông gần đó mỗi đêm). - **fuel** /ˈfjuəl/ (n, B1): nhiên liệu. Thường là danh từ không đếm được; fossil fuels các nhiên liệu hóa thạch. Ví dụ: The city bus fleet is switching from diesel to cleaner alternative biofuels (Đội xe buýt thành phố đang chuyển đổi từ dầu đi-ê-zen sang các loại nhiên liệu sinh học thay thế sạch hơn). - **hunt** /hʌnt/ (v, B1): săn bắt. Đi trực tiếp với hunt wild animals săn bắt động vật hoang dã. Ví dụ: Strict national park rangers arrest poachers who hunt rare wild animals unlawfully (Các kiểm lâm viên nghiêm khắc của vườn quốc gia bắt giữ những kẻ săn trộm động vật hoang dã quý hiếm trái phép). - **illegal** /ɪˈliɡəl/ (adj, B1): bất hợp pháp, trái phép. Mẫu câu it is illegal to do something diễn tả hành vi bị luật pháp nghiêm cấm. Ví dụ: It is completely illegal to cut down native timber trees in protected reserves (Việc đốn hạ cây gỗ bản địa trong các khu bảo tồn là hoàn toàn bất hợp pháp). - **leaf** /lif/ (n, B1): chiếc lá. Số nhiều là leaves; green leaves: lá xanh. Ví dụ: The green leaves of mature forest trees absorb carbon dioxide and release oxygen (Những chiếc lá xanh của cây rừng trưởng thành hấp thụ khí các-bon đi-ô-xít và giải phóng khí ô-xy). - **nuclear** /ˈnukliər/ (adj, B1): thuộc hạt nhân. Thường gặp nuclear power năng lượng điện hạt nhân hoặc nuclear waste. Ví dụ: The scientific debate carefully analyzed the environmental safety risks of generating nuclear power (Cuộc tranh luận khoa học đã phân tích kỹ những rủi ro đối với an toàn môi trường khi sản xuất điện hạt nhân). - **poisonous** /ˈpɔɪzənəs/ (adj, B1): có độc, độc hại. Thường đi với poisonous substances chất có độc hoặc poisonous plants. Ví dụ: Factories must never dump poisonous waste products into community drinking water sources (Các nhà máy tuyệt đối không được xả chất thải độc hại vào nguồn nước uống của cộng đồng). - **policy** /ˈpɑləsi/ (n, B1): chính sách. Cụm từ adopt a policy áp dụng một chính sách mới hoặc environmental policy. Ví dụ: The municipal government adopted a comprehensive policy to promote urban plastic waste recycling (Chính quyền thành phố đã thông qua một chính sách toàn diện nhằm thúc đẩy việc tái chế rác thải nhựa đô thị). - **soil** /sɔɪl/ (n, B1): đất trồng trọt. Danh từ không đếm được; fertile soil đất màu mỡ hoặc soil erosion xói mòn đất. Ví dụ: Overusing chemical fertilizers can destroy the natural fertility of agricultural soil (Lạm dụng phân bón hóa học có thể phá hủy độ phì nhiêu tự nhiên của đất nông nghiệp). - **substance** /ˈsʌbstəns/ (n, B1): chất. Danh từ đếm được; toxic substances các chất độc hại trong môi trường. Ví dụ: The environmental testing laboratory discovered dangerous toxic chemical substances in the river water (Phòng thí nghiệm kiểm tra môi trường đã phát hiện các chất hóa học độc hại nguy hiểm trong nước sông). - **warn** /wɔrn/ (v, B1): cảnh báo. Cấu trúc warn someone about something cảnh báo ai về mối hiểm họa. Ví dụ: The environmental protection agency warned local farmers about dangerous seasonal pesticide runoff (Cơ quan bảo vệ môi trường đã cảnh báo nông dân địa phương về dòng nước chảy tràn cuốn theo thuốc trừ sâu nguy hiểm theo mùa). - **survive** /sərˈvaɪv/ (v, B1): sống sót, sinh tồn. Dùng trực tiếp với survive a natural disaster hoặc survive in harsh conditions. Ví dụ: Fragile young seedlings cannot survive the long scorching summer drought without sufficient irrigation (Những cây non mỏng manh không thể sống sót qua đợt hạn hán mùa hè thiêu đốt kéo dài mà không có đủ nước tưới). - **disaster** /dɪˈzæstər/ (n, A2): thảm họa, thiên tai. Thường kết hợp natural disaster thảm họa thiên nhiên như lũ lụt, động đất. Ví dụ: High school students attended an important training workshop on natural disaster emergency preparedness (Học sinh cấp ba đã tham dự một buổi tập huấn quan trọng về công tác chuẩn bị ứng phó khẩn cấp trước thảm họa thiên nhiên). - **conservation** /ˌkɑnsərˈveɪʃən/ (n, B2): sự bảo tồn thiên nhiên. Danh từ không đếm được; wildlife conservation bảo tồn động vật hoang dã. Ví dụ: Wildlife conservation requires close, continuous collaboration between national park rangers and local villagers (Bảo tồn động vật hoang dã đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, liên tục giữa các kiểm lâm viên vườn quốc gia và dân làng địa phương). - **emission** /ɪˈmɪʃən/ (n, B2): sự phát thải, khí thải. Thường dùng dạng số nhiều carbon emissions lượng khí thải các-bon. Ví dụ: The regional transport initiative aims to dramatically cut industrial emissions within five years (Sáng kiến giao thông khu vực hướng tới việc cắt giảm đáng kể lượng phát thải công nghiệp trong vòng năm năm). - **habitat** /ˈhæbətæt/ (n, B2): môi trường sống tự nhiên. Dùng natural habitat nơi sinh sống tự nhiên của một loài sinh vật. Ví dụ: Commercial logging activities are destroying the delicate natural habitat of many rare birds (Các hoạt động khai thác gỗ thương mại đang phá hủy môi trường sống tự nhiên mỏng manh của nhiều loài chim quý). - **drought** /draʊt/ (n, B2): đợt hạn hán. Thường gặp severe drought đợt hạn hán khốc liệt kéo dài. Ví dụ: A prolonged severe drought has dried up agricultural reservoirs across the southern province (Một đợt hạn hán nghiêm trọng kéo dài đã làm cạn kiệt các hồ chứa nước nông nghiệp trên toàn tỉnh phía nam). - **destruction** /dɪˈstrʌkʃən/ (n, B2): sự tàn phá, hủy hoại. Danh từ không đếm được; đi với of trong destruction of rainforests. Ví dụ: The rampant destruction of ancient coastal mangrove forests severely increases destructive storm damage (Việc tàn phá tràn lan các khu rừng ngập mặn lâu đời ven biển làm gia tăng nghiêm trọng thiệt hại do bão). - **regulation** /ˌrɛɡjəˈleɪʃən/ (n, B2): quy định, quy chuẩn pháp lý. Thường dùng số nhiều environmental regulations các quy định về môi trường. Ví dụ: All industrial facilities must follow strict environmental safety regulations concerning chemical waste treatment (Mọi cơ sở công nghiệp đều phải tuân thủ các quy định an toàn môi trường nghiêm ngặt liên quan đến xử lý chất thải hóa học). - **species** /ˈspiʃiz/ (n, B2): loài sinh học. Dạng số ít và số nhiều giống nhau: this endangered species loài nguy cấp này. Ví dụ: International biologists are working tirelessly to protect this critically endangered turtle species (Các nhà sinh vật học quốc tế đang làm việc không mệt mỏi để bảo vệ loài rùa cực kỳ nguy cấp này). - **threat** /θrɛt/ (n, B2): mối đe dọa, hiểm họa. Cấu trúc threat to something mối đe dọa trực tiếp đối với cái gì. Ví dụ: Marine plastic waste poses an immediate deadly threat to sea turtles and seabirds (Rác thải nhựa trên biển đe dọa trực tiếp đến tính mạng của rùa biển và chim biển). - **industrial** /ɪnˈdʌstriəl/ (adj, B2): thuộc công nghiệp. Thường đi với industrial pollution hoặc industrial waste chất thải từ nhà máy. Ví dụ: Advanced biological filters treat dangerous industrial waste before it enters public sewer systems (Các bộ lọc sinh học tiên tiến xử lý chất thải công nghiệp nguy hại trước khi nó đi vào hệ thống cống công cộng). - **preserve** /prəˈzərv/ (v, B2): bảo tồn, giữ gìn nguyên vẹn. Thường đi với preserve natural ecosystems hoặc preserve ancient forests. Ví dụ: Establishing national parks helps preserve precious virgin rainforest ecosystems for future human generations (Việc thành lập các vườn quốc gia giúp bảo tồn những hệ sinh thái rừng nhiệt đới nguyên sinh quý giá cho các thế hệ con người tương lai). - **restore** /rɪˈstɔr/ (v, B2): khôi phục, phục hồi. Cấu trúc restore damaged habitats hoặc restore degraded land. Ví dụ: Student volunteers planted thousands of indigenous mangrove saplings to restore the coastal marsh (Các học sinh tình nguyện đã trồng hàng nghìn cây ngập mặn non bản địa để khôi phục vùng đầm lầy ven biển). ### Du lịch sinh thái (33 mục) #### Mẹo đọc hướng dẫn du lịch có trách nhiệm Ghép địa điểm du lịch với hành vi phù hợp: giữ khoảng cách an toàn với thú rừng và không xả rác. Khi đọc tờ rơi du lịch: kiểm tra kỹ quy định đặt chỗ trước (reservation), giờ khởi hành và trang phục. Phân biệt lợi ích kinh tế cho cư dân bản địa với tác động sinh thái lên cảnh quan thiên nhiên. - **tourism** /ˈtʊrɪzəm/ (n, A2): ngành du lịch. Danh từ không đếm được; eco-tourism du lịch sinh thái hoặc sustainable tourism. Ví dụ: Responsible eco-tourism promotes environmental protection and supports local ethnic minority communities (Du lịch sinh thái có trách nhiệm thúc đẩy việc bảo vệ môi trường và hỗ trợ các cộng đồng dân tộc thiểu số địa phương). - **guide** /ɡaɪd/ (n, A2): hướng dẫn viên. Cụm từ tour guide người hướng dẫn khách du lịch tham quan. Ví dụ: Our knowledgeable local tour guide explained the unique history of the sacred forest (Hướng dẫn viên du lịch địa phương am hiểu đã giải thích lịch sử độc đáo của khu rừng thiêng). - **route** /rut/ (n, A2): tuyến đường, lộ trình. Cụm từ scenic route tuyến đường ngắm cảnh hoặc plan a hiking route. Ví dụ: The trekking guide carefully planned a safe walking route avoiding steep slippery cliffs (Người hướng dẫn đi bộ đường dài đã cẩn thận lên kế hoạch một lộ trình an toàn tránh các vách đá dốc trơn trượt). - **destination** /ˌdɛstəˈneɪʃən/ (n, B1): điểm đến. Thường gặp popular tourist destination điểm đến du lịch nổi tiếng. Ví dụ: The pristine national park is a premier destination for adventurous eco-friendly travelers worldwide (Vườn quốc gia nguyên sơ là một điểm đến hàng đầu dành cho những du khách ưa mạo hiểm, thân thiện với môi trường trên toàn thế giới). - **explore** /ɪkˈsplɔr/ (v, B1): khám phá, thám hiểm. Đi trực tiếp với explore nature khám phá thiên nhiên hoặc explore caves. Ví dụ: Tourists are encouraged to explore dense tropical forests respectfully alongside certified park rangers (Du khách được khuyến khích khám phá các khu rừng nhiệt đới rậm rạp một cách có ý thức, cùng với các kiểm lâm viên được chứng nhận). - **countryside** /ˈkʌntrisaɪd/ (n, B1): vùng nông thôn. Thường dùng the countryside vùng thôn dã thanh bình; live in the countryside. Ví dụ: Cycling through the tranquil countryside allows visitors to appreciate authentic rural village life (Đạp xe qua vùng nông thôn yên bình giúp du khách cảm nhận đời sống làng quê đích thực). - **custom** /ˈkʌstəm/ (n, B1): phong tục, tập quán. Danh từ đếm được; local customs các phong tục tập quán địa phương. Ví dụ: Visitors must respect sacred local customs whenever visiting traditional village communal houses (Du khách phải tôn trọng các phong tục tập quán địa phương linh thiêng mỗi khi ghé thăm những ngôi nhà sinh hoạt cộng đồng truyền thống của làng). - **cultural** /ˈkʌltʃərəl/ (adj, B1): thuộc văn hóa. Kết hợp cultural heritage di sản văn hóa hoặc cultural identity bản sắc văn hóa. Ví dụ: The eco-tour offers authentic cultural activities led directly by indigenous village elders (Chuyến du lịch sinh thái mang đến các hoạt động văn hóa đích thực do chính các già làng bản địa dẫn dắt). - **departure** /dɪˈpɑrtʃər/ (n, B1): sự khởi hành, giờ xuất phát. Thường gặp departure time giờ khởi hành hoặc departure lounge. Ví dụ: Passengers should arrive at the ferry station thirty minutes before the scheduled departure (Hành khách nên có mặt tại bến phà ba mươi phút trước giờ khởi hành đã định). - **entrance** /ˈɛntrəns/ (n, B1): lối vào, cổng vào. Cấu trúc entrance to something cổng dẫn vào công viên hay hang động. Ví dụ: Visitors gathered at the main entrance to the national park early this morning (Du khách đã tập trung tại cổng vào chính của vườn quốc gia từ sáng sớm nay). - **location** /loʊˈkeɪʃən/ (n, B1): vị trí, địa điểm. Thường đi với exact location vị trí chính xác hoặc remote location. Ví dụ: The travel brochure indicates the exact geographic location of every scenic campsite clearly (Tờ rơi du lịch chỉ ra rõ ràng vị trí địa lý chính xác của từng điểm cắm trại tuyệt đẹp). - **native** /ˈneɪtɪv/ (adj, B1): bản địa, tự nhiên. Thường đi với native plants thực vật bản địa hoặc native species loài bản địa. Ví dụ: The botanical trail showcases native flowering plants found exclusively in this mountain range (Con đường mòn thực vật học trưng bày các loài thực vật có hoa bản địa chỉ tìm thấy ở dãy núi này). - **path** /pæθ/ (n, B1): lối mòn, đường đi bộ. Thường gặp follow the path đi theo lối mòn hoặc marked path. Ví dụ: Hikers must strictly remain on the marked path to prevent damaging delicate flora (Người đi bộ leo núi phải tuyệt đối đi trên lối mòn đã đánh dấu để tránh làm hư hại thảm thực vật mỏng manh). - **peaceful** /ˈpisfəl/ (adj, B1): yên bình, thanh tĩnh. Miêu tả không gian tĩnh lặng, không ồn ào; peaceful valley thung lũng yên bình. Ví dụ: We spent a very peaceful weekend camping beside an undisturbed mountain stream (Chúng tôi đã trải qua một kỳ nghỉ cuối tuần rất yên bình khi cắm trại bên bờ suối trên núi còn nguyên sơ). - **reservation** /ˌrɛzərˈveɪʃən/ (n, B1): sự đặt chỗ trước. Cụm từ make a reservation đặt phòng hoặc đặt bàn trước; advance reservation. Ví dụ: Visitors must make an advance reservation before camping inside the protected wildlife reserve (Du khách phải đặt chỗ trước khi cắm trại bên trong khu bảo tồn động vật hoang dã được bảo vệ). - **safety** /ˈseɪfti/ (n, B1): sự an toàn. Danh từ không đếm được; safety regulations quy định an toàn hoặc safety equipment. Ví dụ: The guide reminded all adventure tourists to check their safety equipment before climbing (Người hướng dẫn nhắc nhở tất cả các du khách mạo hiểm kiểm tra trang thiết bị an toàn trước khi leo núi). - **sight** /saɪt/ (n, B1): thị lực, tầm nhìn; cảnh tượng; cảnh đẹp, thắng cảnh (sights). Thường dùng dạng số nhiều sights danh lam thắng cảnh tham quan. Ví dụ: Exploring breathtaking natural sights on foot provides tourists with unforgettable travel memories (Khám phá những cảnh đẹp thiên nhiên ngoạn mục bằng cách đi bộ mang lại cho du khách những kỷ niệm du lịch khó quên). - **tent** /tɛnt/ (n, B1): cái lều bạt. Cụm từ put up a tent dựng lều hoặc pitch a tent cắm lều. Ví dụ: Campers put up their waterproof tents before the heavy evening rain arrived (Những người cắm trại đã dựng lều chống nước trước khi cơn mưa lớn buổi tối ập đến). - **outdoor** /ˈaʊtdɔr/ (adj, B1): ngoài trời. Đứng trước danh từ như outdoor activities hoạt động dã ngoại; phân biệt với trạng từ outdoors. Ví dụ: Participating in thrilling outdoor activities improves physical fitness and relieves mental stress (Tham gia các hoạt động ngoài trời đầy hào hứng giúp nâng cao thể lực và giải tỏa căng thẳng tinh thần). - **recommendation** /ˌrɛkəmənˈdeɪʃən/ (n, B1): lời khuyên, lời đề xuất. Cụm từ on someone's recommendation theo lời khuyên của ai. Ví dụ: We chose the secluded riverside guesthouse based on our tour guide's warm recommendation (Chúng tôi đã chọn nhà nghỉ yên tĩnh, biệt lập ven sông theo lời giới thiệu nhiệt tình của hướng dẫn viên du lịch). - **remote** /rɪˈmoʊt/ (adj, B1): xa xôi, hẻo lánh. Thường đi với remote village bản làng hẻo lánh hoặc remote mountain areas. Ví dụ: The expedition team journeyed to a remote mountain village accessible only on foot (Đoàn thám hiểm đã đi đến một bản làng trên núi xa xôi chỉ có thể tiếp cận bằng cách đi bộ). - **arrival** /əˈraɪvəl/ (n, B1): sự đến nơi. Cụm từ on arrival khi vừa mới đến nơi; arrival time giờ đến. Ví dụ: Park rangers welcomed the student eco-tour group warmly on their arrival at headquarters (Các kiểm lâm viên vườn quốc gia đã nhiệt tình chào đón đoàn học sinh du lịch sinh thái khi họ vừa đến trụ sở). - **journey** /ˈdʒərni/ (n, B1): chuyến đi, cuộc hành trình. Nhấn mạnh quá trình di chuyển đường dài; memorable journey hành trình đáng nhớ. Ví dụ: The four-day hiking journey through the virgin forest tested the endurance of every participant (Cuộc hành trình đi bộ leo núi bốn ngày xuyên qua cánh rừng nguyên sinh đã thử thách sức bền của mọi người tham gia). - **accommodation** /əˌkɑməˈdeɪʃən/ (n, B2): chỗ ở, tiện nghi lưu trú. Danh từ không đếm được; find budget accommodation tìm chỗ ở vừa túi tiền. Ví dụ: The eco-resort provides comfortable green accommodation built entirely from local sustainable bamboo (Khu nghỉ dưỡng sinh thái cung cấp chỗ ở xanh, tiện nghi, được xây dựng hoàn toàn bằng tre địa phương có nguồn gốc bền vững). - **landscape** /ˈlændskeɪp/ (n, B2): cảnh quan, diện mạo địa hình. Cụm từ natural landscape cảnh quan thiên nhiên hoặc breathtaking landscape. Ví dụ: The mountain summit offers tourists a panoramic view of the magnificent karst landscape (Từ đỉnh núi, du khách có thể ngắm toàn cảnh địa hình núi đá vôi hùng vĩ). - **reserve** /rɪˈzərv/ (n, B2): khu bảo tồn thiên nhiên. Thường gặp nature reserve khu bảo tồn thiên nhiên hoặc wildlife reserve. Ví dụ: Entering the core zone of the nature reserve without special official permission is forbidden (Đi vào vùng lõi của khu bảo tồn thiên nhiên mà không có giấy phép chính thức đặc biệt là bị nghiêm cấm). - **resident** /ˈrɛzɪdənt/ (n, B2): cư dân địa phương. Thường đi với local residents người dân sống tại vùng điểm đến. Ví dụ: Responsible tourism creates sustainable income opportunities for impoverished local residents in remote highlands (Du lịch có trách nhiệm tạo ra những cơ hội thu nhập bền vững cho các cư dân địa phương nghèo khó ở vùng cao hẻo lánh). - **resort** /rɪˈzɔrt/ (n, B2): khu nghỉ dưỡng. Địa điểm phục vụ du lịch nghỉ dưỡng; seaside resort khu nghỉ dưỡng ven biển hoặc eco-resort khu nghỉ dưỡng sinh thái. Ví dụ: The boutique eco-resort operates entirely on solar power and recycles all kitchen waste (Khu nghỉ dưỡng sinh thái nhỏ có phong cách riêng hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng mặt trời và tái chế toàn bộ rác thải nhà bếp). - **tropical** /ˈtrɑpɪkəl/ (adj, B2): thuộc vùng nhiệt đới. Thường đứng trước tropical forest rừng nhiệt đới hoặc tropical climate khí hậu nhiệt đới. Ví dụ: The national reserve protects rare animal species dwelling inside dense wet tropical rainforests (Khu bảo tồn quốc gia bảo vệ các loài động vật quý hiếm cư ngụ bên trong những khu rừng mưa nhiệt đới rậm rạp ẩm ướt). - **unique** /juˈnik/ (adj, B2): độc đáo, có một không hai. Cấu trúc unique to something chỉ tồn tại độc nhất ở nơi nào. Ví dụ: The isolated limestone cave system preserves geological formations unique to this northern province (Hệ thống hang động đá vôi biệt lập bảo tồn những cấu tạo địa chất độc nhất vô nhị chỉ có ở tỉnh phía bắc này). - **wildlife** /ˈwaɪldlaɪf/ (n, B2): động thực vật hoang dã. Danh từ không đếm được; không thêm s; protect local wildlife. Ví dụ: Responsible hikers maintain a respectful distance when observing wildlife in its natural habitat (Những người đi bộ leo núi có trách nhiệm giữ khoảng cách tôn trọng khi quan sát động thực vật hoang dã trong môi trường sống tự nhiên). - **disturb** /dɪˈstərb/ (v, B2): làm phiền, làm xáo trộn. Đi trực tiếp với tân ngữ: disturb wildlife: làm phiền động vật hoang dã. Ví dụ: Visitors must avoid making loud noises that might disturb fragile nesting seabird colonies (Du khách phải tránh gây tiếng động lớn có thể làm kinh động các đàn chim biển đang làm tổ vốn rất dễ bị tổn thương). - **protection** /prəˈtɛkʃən/ (n, B2): sự bảo vệ, gìn giữ. Cấu trúc protection of wildlife sự bảo vệ động vật hoang dã. Ví dụ: Part of each park entrance ticket directly funds the ongoing protection of forests (Một phần tiền mỗi vé vào cổng công viên được dùng trực tiếp cho việc bảo vệ rừng). ## Lớp 11 (283 mục) ### Lớp 11 Từ vựng Lớp 11 mở rộng sang các chủ đề xã hội, lối sống và khoa học tự nhiên. Dạng bài điền từ vào tờ rơi và thông báo thường kiểm tra ngữ cảnh và từ loại. Nắm vững cụm động từ và danh từ ghép giúp suy luận nhanh trong bài đọc hiểu. ### Mẹo duy trì lối sống lành mạnh Phân biệt treatment (quá trình điều trị) với cure (chữa khỏi bệnh hoàn toàn). Ghi nhớ các cấu trúc quen thuộc: suffer from an illness, recover from surgery. Khi đọc bài y tế, chú ý từ nối chỉ nguyên nhân như due to hoặc because of. ### Sống khỏe và thọ (33 mục) - **fitness** /ˈfɪtnəs/ (n, B1): thể lực, thể chất khỏe mạnh. Thường gặp trong cụm physical fitness hoặc fitness level. Ví dụ: Daily cycling helps improve your overall fitness and stamina (Đạp xe hằng ngày giúp nâng cao thể lực và sức bền tổng thể). - **symptom** /ˈsɪmptəm/ (n, B1): triệu chứng. Thường đi với show symptoms of hoặc early symptoms. Ví dụ: A persistent cough is a common symptom of this respiratory infection (Ho dai dẳng là một triệu chứng phổ biến của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp này). - **treatment** /ˈtritmənt/ (n, B1): sự điều trị, phương pháp điều trị. Hay gặp under treatment hoặc respond well to treatment. Ví dụ: The patient is responding well to the new medical treatment (Bệnh nhân đang đáp ứng tốt với phương pháp điều trị y tế mới). - **suffer** /ˈsʌfər/ (v, B1): chịu đựng, mắc bệnh. Thường dùng cấu trúc suffer from an illness hoặc suffer pain. Ví dụ: Many teenagers suffer from severe headaches during stressful exam periods (Nhiều thiếu niên phải chịu những cơn đau đầu dữ dội trong mùa thi căng thẳng). - **mental** /ˈmɛntəl/ (adj, B1): thuộc tâm trí, tinh thần. Thường gặp mental health hoặc mental illness; đối lập physical. Ví dụ: Regular physical exercise brings clear benefits to your mental health (Tập thể dục đều đặn mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tinh thần). - **strength** /strɛŋθ/ (n, B1): sức mạnh, thể lực. Thường đi với build strength, physical strength hoặc gain strength. Ví dụ: Proper nutrition and rest help athletes regain their physical strength (Dinh dưỡng hợp lý và nghỉ ngơi giúp các vận động viên lấy lại thể lực). - **breathe** /brið/ (v, B1): thở, hít thở. Động từ kết thúc bằng âm /ð/; phân biệt danh từ breath. Ví dụ: Fresh air in the pine forest helps people breathe easily (Không khí trong lành ở rừng thông giúp mọi người hít thở dễ dàng). - **breathing** /ˈbriðɪŋ/ (n, B1): sự thở, việc hô hấp. Hay gặp breathing exercises hoặc difficulty in breathing. Ví dụ: Slow breathing exercises help lower your heart rate during stress (Các bài tập thở chậm giúp hạ nhịp tim khi bạn gặp căng thẳng). - **cough** /kɔf/ (v, B1): ho. Có thể dùng như danh từ chỉ cơn ho: a dry cough. Ví dụ: Cold dusty air makes the boy cough throughout the night (Không khí lạnh nhiều bụi khiến cậu bé ho suốt cả đêm). - **painful** /ˈpeɪnfəl/ (adj, B1): đau, gây đau đớn. Thường miêu tả vết thương hay cảm giác; trái nghĩa với painless. Ví dụ: The sprained wrist was quite painful whenever he moved it (Cổ tay bị trẹo khá đau mỗi khi cậu ấy cử động). - **injured** /ˈɪndʒərd/ (adj, B1): bị thương. Dùng an injured player hoặc injured victims sau tai nạn. Ví dụ: Doctors quickly treated the injured passengers after the train crash (Các bác sĩ đã kịp thời chữa trị cho những hành khách bị thương sau tai nạn xe lửa). - **wound** /wund/ (n, B2): vết thương. Thường dùng clean a wound hoặc an open wound. Ví dụ: The school nurse cleaned the minor knee wound with antiseptic (Y tá trường học đã rửa sạch vết thương nhỏ ở đầu gối bằng thuốc sát trùng). - **poison** /ˈpɔɪzən/ (n, B1): chất độc. Phân biệt venom là nọc độc được đưa vào cơ thể qua vết cắn hoặc đốt. Ví dụ: The warning label says that this cleaning product contains poison (Nhãn cảnh báo cho biết sản phẩm tẩy rửa này chứa chất độc). - **stressed** /strɛst/ (adj, B1): căng thẳng, áp lực. Hay đi với feel stressed hoặc stressed about something. Ví dụ: Students often feel stressed when preparing for their graduation exams (Học sinh thường thấy căng thẳng khi chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp). - **properly** /ˈprɑpərli/ (adv, B1): đúng cách, hợp lý. Đi với warm up properly, eat properly hoặc function properly. Ví dụ: Always warm up properly before sports practice to avoid muscle injury (Luôn khởi động đúng cách trước khi tập thể thao để tránh chấn thương cơ). - **chest** /tʃɛst/ (n, B1): lồng ngực. Hay gặp chest pain hoặc chest infection. Ví dụ: The doctor placed the stethoscope on his chest to listen (Bác sĩ đặt ống nghe lên lồng ngực của anh ấy để lắng nghe). - **ingredient** /ɪnˈɡridiənt/ (n, B1): nguyên liệu, thành phần. Thường chỉ thành phần món ăn hoặc hoạt chất trong thuốc. Ví dụ: Fresh herbs and ginger are essential ingredients in this chicken soup (Rau thơm tươi và gừng là những nguyên liệu thiết yếu trong món súp gà này). - **muscle** /ˈmʌsəl/ (n, B1): cơ bắp. Chữ c câm trong phát âm; đi với build muscle, muscle pain. Ví dụ: Swimming helps build muscle while reducing stress on the joints (Bơi lội giúp phát triển cơ bắp đồng thời giảm áp lực lên các khớp). - **bleed** /blid/ (v, C1): chảy máu. Quá khứ và phân từ là bled; bleed heavily. Ví dụ: Clean the small cut quickly if it starts to bleed (Hãy nhanh chóng rửa sạch vết cắt nhỏ nếu nó bắt đầu chảy máu). - **virus** /ˈvaɪrəs/ (n, A2): vi-rút. Hay gặp catch a virus, transmit a virus hoặc seasonal virus. Ví dụ: Frequent handwashing prevents the common flu virus from spreading rapidly (Rửa tay thường xuyên giúp ngăn vi-rút cúm thông thường lây lan nhanh chóng). - **disease** /dɪˈziz/ (n, A2): bệnh tật, căn bệnh. Thường gặp infectious disease hoặc prevent chronic disease. Ví dụ: A balanced diet helps protect the body against heart disease (Chế độ ăn cân bằng giúp bảo vệ cơ thể khỏi bệnh tim mạch). - **fever** /ˈfivər/ (n, A2): cơn sốt. Cụm have a fever hoặc run a high fever. Ví dụ: Drink plenty of warm water if you develop a mild fever (Hãy uống nhiều nước ấm nếu bạn bị sốt nhẹ). - **immune** /ɪˈmjun/ (adj, B2): miễn dịch. Thường đi với immune system hoặc immune to an infection. Ví dụ: Citrus fruits rich in vitamin C support a healthy immune system (Các loại trái cây có múi giàu vitamin C giúp hỗ trợ hệ miễn dịch khỏe mạnh). - **bacteria** /bækˈtɪriə/ (n, B2): vi khuẩn. Danh từ số nhiều, số ít là bacterium; kill harmful bacteria. Ví dụ: Boiling water kills harmful bacteria that cause severe stomach pain (Đun sôi nước giúp tiêu diệt vi khuẩn có hại gây đau bụng dữ dội). - **infection** /ɪnˈfɛkʃən/ (n, B2): sự nhiễm trùng. Thường gặp ear infection, prevent infection hoặc viral infection. Ví dụ: Clean open cuts right away to prevent a serious skin infection (Hãy rửa vết thương hở ngay để phòng ngừa nhiễm trùng da nghiêm trọng). - **cure** /kjʊr/ (v, B2): chữa khỏi hoàn toàn. Cấu trúc cure a disease hoặc cure someone of an illness. Ví dụ: Modern medicine can cure many bacterial diseases that once proved fatal (Y học hiện đại có thể chữa khỏi nhiều bệnh do vi khuẩn từng gây tử vong). - **recovery** /rɪˈkʌvri/ (n, B2): sự hồi phục. Đi với make a full recovery hoặc speedy recovery. Ví dụ: Adequate sleep and light walks promote a rapid recovery after illness (Ngủ đủ giấc và đi bộ nhẹ nhàng giúp thúc đẩy sự hồi phục nhanh sau khi bị bệnh). - **obesity** /oʊˈbisəti/ (n, B2): bệnh béo phì. Cụm childhood obesity, tackle obesity hoặc prevent obesity. Ví dụ: Regular outdoor exercise helps reduce the growing risk of teenage obesity (Tập thể dục ngoài trời thường xuyên giúp giảm nguy cơ béo phì đang gia tăng ở lứa tuổi thanh thiếu niên). - **vital** /ˈvaɪtəl/ (adj, B2): thiết yếu, sống còn. Thường đi với play a vital role hoặc vital nutrients. Ví dụ: Drinking enough clean water plays a vital role in bodily health (Uống đủ nước sạch đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe cơ thể). - **nutrient** /ˈnutriənt/ (n, B1): chất dinh dưỡng. Thường gặp essential nutrients hoặc rich in nutrients. Ví dụ: Green vegetables supply essential nutrients that support bone and brain development (Rau xanh cung cấp những chất dinh dưỡng thiết yếu hỗ trợ sự phát triển của xương và não bộ). - **dietary** /ˈdaɪətɛri/ (adj): thuộc chế độ ăn uống. Cụm dietary habits hoặc dietary requirements. Ví dụ: Doctors suggest improving your daily dietary habits to prevent digestive troubles (Bác sĩ khuyên nên cải thiện thói quen ăn uống hằng ngày để phòng ngừa các chứng rối loạn tiêu hóa). - **nutritious** /nuˈtrɪʃəs/ (adj, B1): bổ dưỡng, giàu dinh dưỡng. Thường đi với nutritious meal hoặc nutritious food. Ví dụ: A bowl of warm oatmeal provides a nutritious breakfast for students (Một chén yến mạch ấm mang lại bữa sáng bổ dưỡng cho học sinh). - **longevity** /lɑnˈdʒɛvəti/ (n): tuổi thọ, sự sống lâu. Thường đi với promote longevity hoặc increase human longevity. Ví dụ: Daily physical activity and wholesome foods strongly contribute to human longevity (Hoạt động thể chất hằng ngày và thực phẩm lành mạnh đóng góp lớn vào tuổi thọ của con người). ### Khoảng cách thế hệ (28 mục) #### Mẹo thấu hiểu khoảng cách thế hệ So sánh open-minded (cởi mở) với conservative (thiên về giữ quan điểm truyền thống); từ trái nghĩa trực tiếp với open-minded là narrow-minded. Ghi nhớ giới từ đi kèm: object to something, impose something on someone. Các cụm từ thường gặp: bridge the generation gap, reach a compromise, parental expectations. - **strict** /strɪkt/ (adj, B2): nghiêm khắc. Thường đi với strict with someone hoặc strict rules. Ví dụ: Our school principal is very strict about punctuality and school uniform (Thầy hiệu trưởng trường chúng tôi rất nghiêm khắc về việc đúng giờ và đồng phục). - **strictly** /ˈstrɪktli/ (adv, B2): một cách nghiêm ngặt. Bổ nghĩa cho forbid, prohibit hoặc follow; strictly forbidden. Ví dụ: The school dormitory strictly forbids playing loud music late at night (Ký túc xá trường học nghiêm cấm bật nhạc lớn vào đêm khuya). - **disagreement** /ˌdɪsəˈɡrimənt/ (n, B2): sự bất đồng. Thường gặp settle a disagreement hoặc family disagreement. Ví dụ: Open dialogue between parents and children helps settle any family disagreement (Đối thoại cởi mở giữa cha mẹ và con cái giúp giải quyết mọi bất đồng trong gia đình). - **value** /ˈvælju/ (n, B1): giá trị. Thường dùng số nhiều moral values hoặc cultural values. Ví dụ: Folktales teach children essential moral values such as kindness and honesty (Truyện dân gian dạy trẻ em những giá trị đạo đức cốt lõi như lòng tốt và sự trung thực). - **complain** /kəmˈpleɪn/ (v, A2): phàn nàn, than phiền. Cấu trúc complain about something to someone. Ví dụ: My grandparents rarely complain about difficult working conditions in the past (Ông bà tôi hiếm khi phàn nàn về điều kiện làm việc khó khăn trong quá khứ). - **complaint** /kəmˈpleɪnt/ (n, B1): lời phàn nàn, khiếu nại. Thường đi với make a complaint about something. Ví dụ: The customer service manager handled each customer complaint with great patience (Người quản lý dịch vụ khách hàng đã giải quyết từng lời khiếu nại một cách rất kiên nhẫn). - **expectation** /ˌɛkspɛkˈteɪʃən/ (n, B2): sự kỳ vọng, mong đợi. Thường gặp meet expectations hoặc high expectations. Ví dụ: Teenagers often try very hard to fulfill high expectations from parents (Thanh thiếu niên thường rất cố gắng để đáp ứng những kỳ vọng cao từ cha mẹ). - **pressure** /ˈprɛʃər/ (n, B1): áp lực, sức ép. Đi với under pressure hoặc cope with study pressure. Ví dụ: Too much homework puts heavy pressure on high school students before exams (Quá nhiều bài tập tạo áp lực nặng nề lên học sinh cấp ba trước kỳ thi). - **permission** /pərˈmɪʃən/ (n, A2): sự cho phép. Danh từ không đếm được; cụm ask for permission hoặc without permission. Ví dụ: You should ask for permission before inviting friends to your room (Bạn nên xin phép trước khi rủ bạn bè về phòng của mình). - **behavior** /bɪˈheɪvjər/ (n, A2): hành vi, cách cư xử. Thường gặp good behavior hoặc unacceptable behavior. Ví dụ: Polite behavior during family meals shows deep respect for your elders (Cách cư xử lịch sự trong bữa ăn gia đình thể hiện sự tôn trọng sâu sắc đối với người lớn). - **gap** /ɡæp/ (n, A2): khoảng cách. Cụm generation gap hoặc communication gap. Ví dụ: Different views on fashion can widen the gap between two generations (Quan điểm khác nhau về thời trang có thể nới rộng khoảng cách giữa hai thế hệ). - **trust** /trʌst/ (v, B2): tin tưởng, tín nhiệm. Cấu trúc trust someone to do something hoặc trust in someone. Ví dụ: Parents should trust their children to make responsible personal decisions (Cha mẹ nên tin tưởng con cái biết đưa ra những quyết định cá nhân có trách nhiệm). - **forgive** /fərˈɡɪv/ (v, B2): tha thứ. Quá khứ forgave, phân từ forgiven; forgive someone for something. Ví dụ: Loving parents are usually willing to forgive minor mistakes made by teenagers (Những bậc cha mẹ yêu thương con thường sẵn lòng tha thứ cho những lỗi lầm nhỏ của tuổi thiếu niên). - **honest** /ˈɑnəst/ (adj, B1): trung thực, thật thà. Chữ h câm trong phát âm; an honest answer. Ví dụ: An honest talk helped the mother and daughter resolve their misunderstanding (Một cuộc trò chuyện thành thật đã giúp hai mẹ con tháo gỡ hiểu lầm). - **upset** /ʌpˈsɛt/ (adj, B1): buồn bã, bực bội. Hay đi với feel upset about something hoặc upset with someone. Ví dụ: My father felt upset when his son forgot to clean his room (Cha tôi cảm thấy bực bội khi con trai quên dọn dẹp phòng của mình). - **disagree** /dɪsəˈɡri/ (v, A2): không đồng ý, bất đồng. Cấu trúc disagree with someone on/about something. Ví dụ: Brothers often disagree about which television program to watch after dinner (Anh em trai thường bất đồng ý kiến về việc nên xem chương trình tivi nào sau bữa tối). - **viewpoint** /ˈvjupɔɪnt/ (n, B2): quan điểm. Đồng nghĩa point of view; from someone's viewpoint. Ví dụ: Try to look at the family conflict from your parents' viewpoint (Hãy thử nhìn nhận xung đột gia đình từ quan điểm của cha mẹ bạn). - **perspective** /pərˈspɛktɪv/ (n, B2): góc nhìn, cái nhìn toàn cảnh. Thường gặp gain a broader perspective hoặc from a different perspective. Ví dụ: Volunteering in rural areas gives teenagers a broader perspective on life (Hoạt động tình nguyện ở vùng nông thôn mang lại cho các bạn trẻ góc nhìn rộng hơn về cuộc sống). - **curfew** /ˈkərfju/ (n): giờ giới nghiêm. Đi với set a curfew, impose a curfew hoặc break curfew. Ví dụ: My parents set a strict ten o'clock curfew on school nights (Cha mẹ tôi đặt giờ giới nghiêm nghiêm ngặt lúc mười giờ vào các tối trước ngày đi học). - **open-minded** /ˈoʊpən ˈmaɪndəd/ (adj): cởi mở, sẵn sàng lắng nghe. Trái nghĩa với narrow-minded; open-minded about modern ideas. Ví dụ: Open-minded parents find it much easier to understand modern teenage hobbies (Các bậc cha mẹ cởi mở thấy dễ dàng hơn nhiều khi thấu hiểu sở thích của giới trẻ thời nay). - **conservative** /kənˈsərvətɪv/ (adj, B2): bảo thủ, dè dặt. Giữ lối nghĩ truyền thống; conservative views, conservative style. Ví dụ: Grandfather holds conservative views on how young people should dress modestly (Ông nội giữ quan điểm bảo thủ về việc người trẻ nên ăn mặc kín đáo ra sao). - **norm** /nɔrm/ (n, B2): chuẩn mực, quy chuẩn. Thường dùng số nhiều social norms hoặc cultural norms. Ví dụ: Younger generations sometimes challenge social norms established by their ancestors (Thế hệ trẻ đôi khi thách thức các chuẩn mực xã hội do thế hệ trước lập nên). - **impose** /ɪmˈpoʊz/ (v, B2): áp đặt. Cấu trúc impose something on someone. Ví dụ: Parents should not impose their career choices on their growing children (Cha mẹ không nên áp đặt lựa chọn nghề nghiệp của mình lên con cái đang lớn). - **objection** /əbˈdʒɛkʃən/ (n, C1): sự phản đối. Thường đi với have an objection to hoặc raise an objection. Ví dụ: Nobody raised any objection to holding a weekend family reunion picnic (Không ai phản đối việc tổ chức buổi dã ngoại sum họp gia đình vào cuối tuần). - **object** /əbˈdʒɛkt/ (v, B2): phản đối. Cấu trúc object to doing something hoặc object to something. Ví dụ: Many teenagers strongly object to having their private messages read secretly (Nhiều thiếu niên kịch liệt phản đối việc tin nhắn riêng tư bị đọc lén). - **bridge** /brɪdʒ/ (v): thu hẹp, bắc cầu nối. Thường gặp trong cụm bridge the generation gap. Ví dụ: Regular family dinners help bridge the generation gap between family members (Những bữa tối gia đình đều đặn giúp thu hẹp khoảng cách thế hệ giữa các thành viên). - **compromise** /ˈkɑmprəmaɪz/ (n, C1): sự thỏa hiệp. Đi với reach a compromise hoặc make compromises. Ví dụ: Both sides agreed on a reasonable compromise after a long family discussion (Cả hai bên đã đồng thuận về một thỏa hiệp hợp lý sau cuộc thảo luận dài của gia đình). - **privacy** /ˈpraɪvəsi/ (n, B2): sự riêng tư, quyền riêng tư. Thường gặp respect someone's privacy hoặc need privacy. Ví dụ: Teenagers need personal privacy and quiet space to study without interruptions (Thanh thiếu niên cần sự riêng tư cá nhân và không gian yên tĩnh để học tập mà không bị gián đoạn). ### Thành phố tương lai (28 mục) #### Thực hành điền mệnh đề Ví dụ tự soạn: The bus service, which started last month, ___ students reach school on time. Chọn helps / helping / to help / helped by. Đáp án: **helps**. Bỏ phần bổ sung giữa hai dấu phẩy để thấy chủ ngữ The bus service cần động từ chính ở hiện tại trong ngữ cảnh này. Khi điền cụm hoặc câu vào đoạn, kiểm cả cấu trúc câu lẫn quan hệ ý với câu trước và sau; một cụm đúng ngữ pháp vẫn có thể sai ngữ cảnh. #### Đại từ quan hệ Ví dụ tự soạn: The students who joined the project planted fifty trees. who làm chủ ngữ của joined nên không bỏ who trong cấu trúc này. So sánh: The trees that we planted are growing. that là tân ngữ của planted nên có thể lược trong mệnh đề xác định. Nguồn ngữ pháp: https://learnenglish.britishcouncil.org/free-resources/grammar/b1-b2/relative-clauses-defining-relative-clauses #### Mẹo đọc về quy hoạch đô thị Phân biệt các khu vực địa lý: urban (đô thị), suburban (ngoại ô), rural (nông thôn). Ghi nhớ các cụm chỉ tính tiện ích: public transport, green space, renewable energy. Chú ý các giải pháp giảm kẹt xe (ùn tắc): cycle lane, pedestrian zone, expand bus routes. - **skyscraper** /ˈskaɪskreɪpər/ (n, B1): tòa nhà chọc trời. steel and glass skyscraper, tall skyscraper. Ví dụ: The central business district is dominated by a modern glass skyscraper (Khu trung tâm thương mại nổi bật với một tòa nhà chọc trời bằng kính hiện đại). - **facility** /fəˈsɪlɪti/ (n, B2): cơ sở vật chất, tiện ích. Thường dùng số nhiều facilities; sports facilities, public facilities. Ví dụ: The newly built residential area offers modern sports and educational facilities (Khu dân cư mới xây cung cấp các cơ sở vật chất thể thao và giáo dục hiện đại). - **commute** /kəˈmjut/ (v, B2): đi lại đều đặn để đi làm hoặc đi học. Cấu trúc commute to work by bus hoặc commute daily. Ví dụ: Thousands of office workers commute to the city center by electric train (Hàng nghìn nhân viên văn phòng đi làm vào trung tâm thành phố bằng tàu điện). - **network** /ˈnɛtwərk/ (n, A2): mạng lưới, hệ thống kết nối. Đi với transport network, rail network hoặc road network. Ví dụ: An efficient bus network connects all suburban districts with the city center (Một mạng lưới xe buýt hiệu quả kết nối mọi quận ngoại thành với trung tâm thành phố). - **expand** /ɪkˈspænd/ (v, B1): mở rộng. expand services, expand public transport routes. Ví dụ: The local transport authority decided to expand subway lines to outer districts (Cơ quan giao thông địa phương đã quyết định mở rộng các tuyến tàu điện ngầm ra các quận ngoại vi). - **green space** /ɡrin speɪs/ (n): không gian xanh. urban green space, preserve green spaces. Ví dụ: City planners should preserve green space to provide fresh air for residents (Các nhà quy hoạch đô thị nên gìn giữ không gian xanh để đem lại không khí trong lành cho cư dân). - **cycle lane** /ˈsaɪkəl leɪn/ (n): làn đường dành cho xe đạp. separated cycle lane, paint cycle lanes. Ví dụ: Protected cycle lanes keep people on bicycles safe from heavy motorized traffic (Các làn đường xe đạp có dải phân cách bảo vệ người đi xe đạp an toàn trước xe cơ giới đông đúc). - **rooftop** /ˈruftɑp/ (n): mái nhà, sân thượng. rooftop garden, install solar panels on the rooftop. Ví dụ: Many city buildings have rooftop gardens for growing vegetables and herbs (Nhiều tòa nhà trong thành phố có vườn trên mái để trồng rau và thảo mộc). - **operate** /ˈɑpəreɪt/ (v, B2): vận hành, hoạt động. operate smoothly, operate an automated train. Ví dụ: The driverless metro line operates smoothly across the bustling metropolitan area (Tuyến tàu điện ngầm không người lái vận hành êm ái trên khắp khu vực đô thị nhộn nhịp). - **citizen** /ˈsɪtəzən/ (n, B2): công dân, người dân. local citizens, senior citizens. Ví dụ: Every citizen can take part in local activities to protect our environment (Mỗi người dân đều có thể tham gia các hoạt động địa phương để bảo vệ môi trường). - **modernize** /ˈmɑdərnaɪz/ (v, B2): hiện đại hóa. modernize public transport, modernize infrastructure. Ví dụ: City officials approved a major plan to modernize aging suburban railway stations (Các quan chức thành phố đã phê duyệt kế hoạch lớn nhằm hiện đại hóa các nhà ga đường sắt ngoại ô cũ kỹ). - **passenger** /ˈpæsəndʒər/ (n, A2): hành khách. bus passengers, carry passengers. Ví dụ: Train passengers can check real-time arrival schedules on their cell phones (Hành khách đi tàu có thể kiểm tra lịch trình đến theo thời gian thực trên điện thoại di động). - **railway** /ˈreɪlweɪ/ (n, B1): tuyến đường sắt, hệ thống đường sắt. railway line, high-speed railway. Ví dụ: High-speed electric trains run quietly along the newly constructed elevated railway (Tàu điện cao tốc chạy êm ái dọc theo tuyến đường sắt trên cao mới xây dựng). - **wire** /ˈwaɪər/ (n, B2): dây dẫn điện, dây kim loại. underground wires, electrical wires. Ví dụ: Workers placed electrical wires underground to make city streets safer during typhoons (Công nhân đã chôn các dây điện ngầm để đường phố an toàn hơn khi có bão). - **bulb** /bʌlb/ (n, A2): bóng đèn. light bulb, energy-saving LED bulbs. Ví dụ: Replacing traditional streetlights with LED bulbs helps the city save electricity (Việc thay thế đèn đường truyền thống bằng bóng đèn LED giúp thành phố tiết kiệm điện). - **underground** /ˈʌndərˌɡraʊnd/ (adj, A2): ngầm, dưới lòng đất. underground parking, underground train station. Ví dụ: An underground walkway protects pedestrians from heavy rain and severe winter cold (Một lối đi ngầm giúp bảo vệ người đi bộ khỏi mưa lớn và cái lạnh giá mùa đông). - **infrastructure** /ˈɪnfrəstrʌktʃər/ (n, B2): cơ sở hạ tầng. transport infrastructure, invest in infrastructure. Ví dụ: Modern transport infrastructure reduces travel time and encourages foreign business investment (Cơ sở hạ tầng giao thông hiện đại giúp giảm thời gian đi lại và khuyến khích doanh nghiệp nước ngoài đầu tư). - **inhabitant** /ɪnˈhæbətənt/ (n, B2): cư dân, người sinh sống. city inhabitants, local inhabitants. Ví dụ: Many local inhabitants prefer walking to nearby supermarkets instead of driving cars (Nhiều cư dân địa phương thích đi bộ đến các siêu thị gần nhà thay vì lái ô tô). - **pedestrian** /pəˈdɛstriən/ (n, B2): người đi bộ. pedestrian crossing, pedestrian zone. Ví dụ: Broad sidewalks and crosswalks give each pedestrian safe passage through intersections (Vỉa hè rộng và vạch sang đường giúp mỗi người đi bộ qua các nút giao thông an toàn). - **commuter** /kəˈmjutər/ (n): người đi làm xa hằng ngày. daily commuters, suburban commuters. Ví dụ: Thousands of daily commuters rely on express buses to reach their workplaces (Hàng nghìn người đi làm hằng ngày phụ thuộc vào xe buýt nhanh để đến nơi làm việc). - **urban** /ˈərbən/ (adj, B2): thuộc đô thị, thành phố. urban areas, urban planning; đối lập với rural. Ví dụ: High population growth poses serious environmental challenges for many urban centers (Tăng trưởng dân số cao đặt ra những thách thức môi trường nghiêm trọng cho nhiều trung tâm đô thị). - **suburban** /səˈbərbən/ (adj, C1): thuộc ngoại ô. suburban areas, suburban lifestyle. Ví dụ: Suburban neighborhoods usually offer a quieter living environment and more greenery (Các khu phố ngoại ô thường mang lại môi trường sống yên tĩnh hơn và nhiều cây xanh hơn). - **sensor** /ˈsɛnsər/ (n, B2): cảm biến, thiết bị cảm ứng. smart sensors, temperature sensor. Ví dụ: Smart traffic sensors detect road congestion and automatically adjust traffic lights (Các cảm biến giao thông thông minh phát hiện kẹt xe (ùn tắc) và tự động điều chỉnh đèn giao thông). - **automated** /ˈɔtəmeɪtɪd/ (adj): tự động, được tự động hóa. automated system, automated ticket gates. Ví dụ: The library installed an automated book return machine near the entrance (Thư viện đã lắp đặt một máy trả sách tự động gần lối vào). - **automation** /ˌɔtəˈmeɪʃən/ (n): sự tự động hóa. industrial automation, office automation. Ví dụ: Greater automation in manufacturing helps reduce production errors and save labor (Tự động hóa nhiều hơn trong sản xuất giúp giảm thiểu sai sót và tiết kiệm sức lao động). - **livable** /ˈlɪvəbəl/ (adj): đáng sống. a livable city, livable environment. Ví dụ: Parks and clean buses make this city more livable (Công viên và xe buýt sạch khiến thành phố này đáng sống hơn). - **eco-friendly** /ˈikoʊ ˈfrɛndli/ (adj): thân thiện với môi trường. eco-friendly lifestyle, eco-friendly materials. Ví dụ: Architects choose eco-friendly building materials to reduce heat absorption in summer (Các kiến trúc sư chọn vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường để giảm hấp thụ nhiệt vào mùa hè). - **sustainability** /səˌsteɪnəˈbɪlɪti/ (n, C1): sự bền vững. environmental sustainability, promote sustainability. Ví dụ: Urban communities should promote environmental sustainability through waste reduction and recycling (Các cộng đồng đô thị nên thúc đẩy sự bền vững môi trường thông qua việc giảm rác thải và tái chế). ### ASEAN và Việt Nam (28 mục) #### Mẹo đọc về hợp tác khu vực ASEAN Ghi nhớ các thuật ngữ quan hệ quốc tế: charter (hiến chương), summit (hội nghị thượng đỉnh). Phân biệt delegate (đại biểu tham dự) với delegation (đoàn đại biểu gồm nhiều người). Chú ý các cụm động từ hợp tác: maintain peace, promote trade, integrate into the region. - **maintain** /meɪnˈteɪn/ (v, B2): duy trì, giữ gìn. maintain peace, maintain friendly relations. Ví dụ: Peaceful dialogue helps Southeast Asian nations maintain stability and mutual respect (Đối thoại hòa bình giúp các quốc gia Đông Nam Á duy trì sự ổn định và tôn trọng lẫn nhau). - **stable** /ˈsteɪbəl/ (adj, B2): ổn định, vững chắc. a stable economy, stable environment. Ví dụ: A stable political environment encourages foreign companies to invest in our country (Một môi trường chính trị ổn định khuyến khích các công ty nước ngoài đầu tư vào nước ta). - **promote** /prəˈmoʊt/ (v, B1): thúc đẩy, xúc tiến; quảng bá; thăng chức. promote cooperation, promote economic growth. Ví dụ: Cultural exchange festivals promote mutual understanding among students across Southeast Asia (Các lễ hội giao lưu văn hóa thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa học sinh khắp Đông Nam Á). - **region** /ˈridʒən/ (n, A2): khu vực, vùng lãnh thổ. Southeast Asian region, in the northern region. Ví dụ: Agriculture remains a crucial economic sector for millions of families in this region (Nông nghiệp vẫn là một ngành kinh tế quan trọng đối với hàng triệu gia đình trong khu vực này). - **ceremony** /ˈsɛrəmoʊni/ (n, B1): buổi lễ, nghi thức trang trọng. opening ceremony, award ceremony. Ví dụ: Student delegates attended the opening ceremony of the regional youth summit (Các đại biểu học sinh đã tham dự lễ khai mạc hội nghị thượng đỉnh thanh niên khu vực). - **exhibition** /ˌɛksəˈbɪʃən/ (n, B1): cuộc triển lãm. art exhibition, hold an exhibition. Ví dụ: The exhibition displayed traditional crafts from several ASEAN member countries (Cuộc triển lãm trưng bày đồ thủ công truyền thống từ một số quốc gia thành viên ASEAN). - **honor / honour** /ˈɑnər/ (v, B2): tôn vinh, vinh danh. honor outstanding achievements, honor national traditions. Ví dụ: Schools regularly organize special ceremonies to honor young volunteers and talented athletes (Các trường học thường xuyên tổ chức những buổi lễ đặc biệt để tôn vinh các tình nguyện viên trẻ và vận động viên tài năng). - **boundary** /ˈbaʊndəri/ (n, C1): ranh giới, đường biên giới. national boundary, maritime boundary. Ví dụ: International agreements clearly define the maritime boundary between the two neighboring countries (Các hiệp định quốc tế xác định rõ ràng đường ranh giới trên biển giữa hai quốc gia láng giềng). - **youth** /juθ/ (n, B1): tuổi trẻ, giới trẻ. youth organization, youth festival. Ví dụ: The annual camp encourages local youth to participate actively in community service (Trại thường niên khuyến khích thanh niên địa phương tham gia tích cực vào các hoạt động cộng đồng). - **peace** /pis/ (n, A2): hòa bình. maintain peace, live in peace. Ví dụ: The students discussed how dialogue can help protect regional peace (Các học sinh thảo luận về cách đối thoại có thể giúp bảo vệ hòa bình khu vực). - **foreign** /ˈfɔrən/ (adj, A2): thuộc nước ngoài, ngoại quốc. foreign language, foreign policy; chữ g câm. Ví dụ: Speaking foreign languages fluently helps diplomats communicate effectively during international conferences (Nói ngoại ngữ trôi chảy giúp các nhà ngoại giao trao đổi hiệu quả trong các hội nghị quốc tế). - **leader** /ˈlidər/ (n, A2): nhà lãnh đạo, người dẫn dắt. world leaders, government leaders. Ví dụ: National leaders met at the capital to sign a comprehensive economic agreement (Các nhà lãnh đạo quốc gia đã gặp nhau tại thủ đô để ký kết hiệp định kinh tế toàn diện). - **speech** /spitʃ/ (n, A2): bài phát biểu, bài diễn văn. deliver a speech, make a speech. Ví dụ: The teenage delegate delivered an inspiring speech on protecting marine environments (Đại biểu thiếu niên đã có một bài phát biểu đầy cảm hứng về việc bảo vệ môi trường biển). - **association** /əˌsoʊsiˈeɪʃən/ (n, B2): hiệp hội, tổ chức liên kết. regional association, trade association. Ví dụ: The regional association works closely with local partners to expand educational opportunities (Hiệp hội khu vực hợp tác chặt chẽ với các đối tác địa phương để mở rộng cơ hội giáo dục). - **charter** /ˈtʃɑrtər/ (n, C1): hiến chương, văn kiện thành lập. adopt a charter, sign a charter. Ví dụ: Member countries ratified the landmark charter to strengthen unity and legal cooperation (Các quốc gia thành viên đã phê chuẩn hiến chương mang tính bước ngoặt nhằm củng cố đoàn kết và hợp tác pháp lý). - **bloc** /blɑk/ (n): khối liên minh, khối quốc gia. regional trading bloc, economic bloc. Ví dụ: The regional trading bloc agreed to simplify visa procedures for skilled workers (Khối thương mại khu vực đã nhất trí đơn giản hóa thủ tục thị thực cho lao động lành nghề). - **solidarity** /ˌsɑləˈdærəti/ (n, C1): tình đoàn kết, sự gắn kết keo sơn. show solidarity with, international solidarity. Ví dụ: Neighboring nations showed heartwarming solidarity by sending rescue teams after the earthquake (Các quốc gia láng giềng đã thể hiện tình đoàn kết ấm áp bằng cách gửi đội cứu hộ sau trận động đất). - **stability** /stəˈbɪlɪti/ (n, C1): sự ổn định, trạng thái vững vàng. economic stability, political stability. Ví dụ: Financial cooperation among member nations plays a crucial role in maintaining monetary stability (Hợp tác tài chính giữa các quốc gia thành viên đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì ổn định tiền tệ). - **promotion** /prəˈmoʊʃən/ (n, B2): sự thăng chức; sự quảng bá, khuyến mãi. trade promotion, tourism promotion. Ví dụ: The tourism promotion campaign successfully attracted visitors to peaceful heritage destinations (Chiến dịch quảng bá du lịch đã thu hút thành công du khách đến các điểm đến di sản thanh bình). - **integrate** /ˈɪntəɡreɪt/ (v, B2): hòa nhập, hội nhập. integrate into the international community. Ví dụ: Developing countries integrate actively into global supply chains to boost export revenues (Các nước đang phát triển chủ động hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu để tăng doanh thu xuất khẩu). - **integration** /ˌɪntəˈɡreɪʃən/ (n, C1): sự hội nhập, tiến trình hòa nhập. regional integration, economic integration. Ví dụ: Deeper economic integration allows member nations to lower tariffs on agricultural products (Hội nhập kinh tế sâu rộng hơn cho phép các nước thành viên hạ thuế quan đối với nông sản). - **diplomat** /ˈdɪpləmæt/ (n, C1): nhà ngoại giao. experienced diplomat, professional diplomat. Ví dụ: The senior diplomat negotiated patiently to find common ground between both sides (Nhà ngoại giao kỳ cựu đã kiên nhẫn đàm phán để tìm kiếm tiếng nói chung giữa hai bên). - **diplomacy** /dɪˈploʊməsi/ (n): thuật ngoại giao, hoạt động ngoại giao. peaceful diplomacy, cultural diplomacy. Ví dụ: Skillful diplomacy helps nations resolve border disputes without resorting to military action (Ngoại giao khéo léo giúp các quốc gia giải quyết tranh chấp biên giới mà không cần dùng đến hành động quân sự). - **summit** /ˈsʌmət/ (n, C1): hội nghị thượng đỉnh, cuộc họp cấp cao; đỉnh (núi). annual summit, ASEAN summit. Ví dụ: Government heads agreed on joint environmental goals during the annual regional summit (Những người đứng đầu chính phủ đã thống nhất về mục tiêu môi trường chung trong hội nghị thượng đỉnh khu vực hằng năm). - **multilateral** /ˌmʌltɪˈlætərəl/ (adj): đa phương. multilateral cooperation, multilateral negotiations. Ví dụ: Multilateral agreements help neighboring countries address cross-border air pollution issues effectively (Các hiệp định đa phương giúp các nước láng giềng giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí xuyên biên giới một cách hiệu quả). - **member state** /ˈmɛmbər steɪt/ (n): quốc gia thành viên, nước thành viên. ASEAN member state, rights of member states. Ví dụ: Every member state sends diplomatic representatives to attend the annual assembly (Mỗi quốc gia thành viên đều cử đại diện ngoại giao tham dự đại hội thường niên). - **cooperation** /koʊˌɑpəˈreɪʃən/ (n, C1): sự hợp tác. regional cooperation, international cooperation. Ví dụ: Strong cooperation between neighboring countries ensures border security and promotes cross-border trade (Sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia láng giềng bảo đảm an ninh biên giới và thúc đẩy thương mại xuyên biên giới). - **mutual** /ˈmjutʃuəl/ (adj, C1): lẫn nhau, chung giữa hai bên. mutual respect, mutual understanding. Ví dụ: The two friendly nations built their close partnership on sincere mutual respect (Hai quốc gia hữu nghị đã xây dựng quan hệ đối tác bền chặt trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau chân thành). ### Nóng lên toàn cầu (28 mục) #### Mẹo đọc hiểu về biến đổi khí hậu Nắm rõ các thuật ngữ cơ bản: greenhouse effect (hiệu ứng nhà kính), absorb heat (hấp thụ nhiệt). Chú ý các từ miêu tả thời tiết cực đoan: severe drought, extreme storm, heatwave. Phân biệt fossil fuels (nhiên liệu hóa thạch) với renewable energy (năng lượng tái tạo). - **greenhouse** /ˈɡrinhaʊs/ (n, B2): nhà kính. Thường dùng trồng cây; xuất hiện trong greenhouse effect (hiệu ứng nhà kính) và greenhouse gas. Ví dụ: Farmers build a glass greenhouse to protect tender seedlings from winter cold (Nông dân dựng nhà kính để bảo vệ cây non yếu ớt khỏi cái lạnh mùa đông). - **melt** /mɛlt/ (v, B2): tan chảy, chảy ra. Đổi từ thể rắn sang lỏng; ice melts, glaciers melt. Ví dụ: Rising polar temperatures cause ancient glaciers to melt into the surrounding ocean (Nhiệt độ vùng cực tăng cao khiến các dòng sông băng cổ đại tan chảy vào đại dương xung quanh). - **sea level** /si ˈlɛvəl/ (n): mực nước biển. Cụm sea level rise hoặc rising sea levels. Ví dụ: Rising sea levels threaten to submerge low-lying coastal farms and settlements (Mực nước biển dâng cao đe dọa làm ngập các trang trại và khu dân cư ven biển trũng thấp). - **extreme** /ɛkˈstrim/ (adj, A2): cực đoan, khắc nghiệt. Hay đi với extreme weather hoặc extreme heat. Ví dụ: Many countries now experience extreme weather events such as intense summer droughts (Nhiều quốc gia hiện trải qua các hiện tượng thời tiết cực đoan như những đợt hạn hán gay gắt mùa hè). - **earthquake** /ˈərθkweɪk/ (n, B1): trận động đất. Hay gặp severe earthquake hoặc earthquake strikes. Ví dụ: A powerful offshore earthquake triggered urgent tsunami warnings along the coastline (Một trận động đất mạnh ngoài khơi đã kích hoạt các cảnh báo sóng thần khẩn cấp dọc theo đường bờ biển). - **hurricane** /ˈhərəkeɪn/ (n, B1): bão lớn, cuồng phong. Bão nhiệt đới dữ dội; destructive hurricane. Ví dụ: Coastal residents reinforced their windows before the ferocious hurricane made landfall (Cư dân ven biển đã gia cố cửa sổ trước khi cơn bão dữ dội đổ bộ vào đất liền). - **dust** /dʌst/ (n, B1): bụi, lớp bụi bặm. Cụm dust storm, thick dust hoặc cloud of dust. Ví dụ: Strong dry winds blew thick clouds of dust across the desert highway (Những cơn gió khô mạnh đã thổi từng đám bụi dày đặc qua xa lộ sa mạc). - **wave** /weɪv/ (n, A2): đợt, làn sóng. Hay gặp heatwave (đợt nóng) hoặc ocean waves. Ví dụ: A prolonged heat wave forced several elementary schools to close early yesterday (Một đợt nắng nóng kéo dài đã buộc nhiều trường tiểu học phải cho học sinh nghỉ sớm hôm qua). - **warming** /ˈwɔrmɪŋ/ (n, B2): sự nóng lên, sự ấm lên. Cụm global warming (sự nóng lên toàn cầu). Ví dụ: Global warming is altering rainfall patterns and threatening agricultural yields worldwide (Sự nóng lên toàn cầu đang làm thay đổi quy luật lượng mưa và đe dọa năng suất nông nghiệp trên toàn thế giới). - **harmful** /ˈhɑrmfəl/ (adj, B2): có hại, gây hại. Cấu trúc harmful to someone/something; đối lập harmless. Ví dụ: Discharging untreated factory chemicals into rivers is extremely harmful to aquatic life (Xả hóa chất nhà máy chưa qua xử lý xuống sông gây hại nghiêm trọng cho sinh vật thủy sinh). - **destroy** /dɪˈstrɔɪ/ (v, A2): phá hủy, tàn phá. destroy natural habitats, destroy forests. Ví dụ: Uncontrolled forest fires can destroy thousands of hectares of valuable timberlands (Những đám cháy rừng mất kiểm soát có thể phá hủy hàng nghìn héc-ta rừng gỗ quý). - **protect** /prəˈtɛkt/ (v, A2): bảo vệ, che chở. Cấu trúc protect someone/something from/against harm. Ví dụ: Mangrove forests along the shore help protect coastal communities against tidal waves (Những khu rừng ngập mặn dọc bờ biển giúp bảo vệ các cộng đồng ven biển trước sóng triều). - **climate** /ˈklaɪmət/ (n, A2): khí hậu. Cụm climate change, tropical climate hoặc arid climate. Ví dụ: Rapid changes in global climate threaten fragile ecosystems and animal habitats (Những thay đổi nhanh chóng của khí hậu toàn cầu đe dọa các hệ sinh thái và môi trường sống của động vật vốn rất mong manh). - **atmospheric** /ˌætməsˈfɪrɪk/ (adj, C1): thuộc khí quyển. Đi với atmospheric pressure hoặc atmospheric pollution. Ví dụ: High atmospheric pollution levels can cause respiratory illnesses in crowded cities (Mức độ ô nhiễm khí quyển cao có thể gây ra các bệnh về đường hô hấp ở những thành phố đông đúc). - **pollutant** /pəˈlutənt/ (n, B1): chất gây ô nhiễm. Thường dùng số nhiều pollutants; harmful pollutants. Ví dụ: Motor vehicle exhausts release dangerous microscopic pollutants directly into urban air (Khí thải xe cơ giới thải các chất gây ô nhiễm siêu nhỏ nguy hại trực tiếp vào không khí đô thị). - **polar** /ˈpoʊlər/ (adj): thuộc vùng cực. Thường gặp polar bear, polar ice caps. Ví dụ: Melting polar ice reduces the natural hunting grounds of wild Arctic animals (Băng vùng cực tan chảy làm giảm đi các vùng săn mồi tự nhiên của động vật hoang dã Bắc Cực). - **ice cap** /aɪs kæp/ (n): chỏm băng. Lớp băng phủ một khu vực đất liền; gặp ở vùng cực hoặc vùng núi cao. Ví dụ: The scientists measured changes in the mountain ice cap (Các nhà khoa học đo những thay đổi của chỏm băng trên núi). - **famine** /ˈfæmən/ (n): nạn đói, cảnh thiếu ăn. Thường đi với widespread famine hoặc severe famine. Ví dụ: Prolonged crop failures and severe droughts caused widespread famine in the province (Mất mùa kéo dài và hạn hán nghiêm trọng đã gây ra nạn đói diện rộng trong tỉnh). - **severe** /səˈvɪr/ (adj, B2): nghiêm trọng, khốc liệt. Thường gặp severe drought, severe damage hoặc severe weather. Ví dụ: Many coastal farms suffered severe saltwater intrusion during the prolonged dry season (Nhiều trang trại ven biển phải chịu tình trạng xâm nhập mặn nghiêm trọng suốt mùa khô kéo dài). - **severity** /sɪˈvɛrɪti/ (n): mức độ nghiêm trọng, tính khốc liệt. Thường đi với the severity of a storm/problem. Ví dụ: Satellite sensors help scientists measure the increasing severity of tropical storms (Các cảm biến vệ tinh giúp các nhà khoa học đo lường mức độ nghiêm trọng ngày càng tăng của những cơn bão nhiệt đới). - **absorb** /əbˈzɔrb/ (v, B2): hấp thụ, hút nhiệt. Cấu trúc absorb heat hoặc absorb carbon dioxide. Ví dụ: Vast tropical oceans absorb immense amounts of solar heat every single day (Những đại dương nhiệt đới bao la hấp thụ lượng nhiệt mặt trời khổng lồ mỗi ngày). - **absorption** /əbˈzɔrpʃən/ (n): sự hấp thụ. Hay gặp heat absorption hoặc moisture absorption. Ví dụ: Dark asphalt road surfaces increase heat absorption and make urban streets warmer (Các mặt đường rải nhựa sẫm màu làm tăng sự hấp thụ nhiệt và khiến đường phố đô thị nóng hơn). - **trap** /træp/ (v, B2): làm mắc kẹt, gài bẫy; giữ lại (nhiệt, khí). Cụm trap heat chỉ việc giữ nhiệt không thoát đi dễ dàng. Ví dụ: Greenhouse gases trap heat and help warm the Earth's surface (Khí nhà kính giữ nhiệt và góp phần làm ấm bề mặt Trái Đất). - **catastrophic** /ˌkætəˈstrɑfɪk/ (adj, B2): thảm khốc, tai hại nghiêm trọng. Đi với catastrophic damage hoặc catastrophic flood. Ví dụ: Rising sea levels could cause catastrophic flooding for many densely populated deltas (Nước biển dâng cao có thể gây ra lũ lụt thảm khốc cho nhiều vùng đồng bằng đông dân cư). - **catastrophe** /kəˈtæstrəfi/ (n, B2): thảm họa. Thường gặp environmental catastrophe hoặc natural catastrophe. Ví dụ: International cooperation is essential to prevent regional droughts from turning into a human catastrophe (Sự hợp tác quốc tế là thiết yếu để ngăn các đợt hạn hán trong khu vực biến thành thảm họa nhân đạo). - **fossil fuel** /ˈfɑsəl ˈfjuəl/ (n): nhiên liệu hóa thạch. Gồm than đá, dầu mỏ, khí đốt; thường dùng số nhiều fossil fuels. Ví dụ: Burning fossil fuels produces enormous carbon emissions that drive global warming (Việc đốt nhiên liệu hóa thạch tạo ra lượng khí thải carbon khổng lồ thúc đẩy sự nóng lên toàn cầu). - **deforestation** /dɪˌfɔrɪˈsteɪʃən/ (n, B2): nạn phá rừng, sự tàn phá rừng. Danh từ không đếm được; đối lập với reforestation (trồng lại rừng). Ví dụ: Illegal deforestation diminishes forest cover and releases stored carbon into the air (Nạn phá rừng trái phép làm suy giảm độ che phủ rừng và giải phóng carbon tích tụ vào không khí). - **carbon footprint** /ˈkɑrbən ˈfʊtprɪnt/ (n): lượng khí thải carbon. Hay gặp reduce one's carbon footprint. Ví dụ: Walking or cycling to school helps each student reduce their personal carbon footprint (Đi bộ hoặc đạp xe đến trường giúp mỗi học sinh giảm bớt lượng khí thải carbon cá nhân). ### Bảo tồn di sản (27 mục) #### Mẹo nhận diện từ vựng di sản Phân biệt hai loại di sản: tangible heritage (vật thể) và intangible heritage (phi vật thể). Lưu ý preserve (bảo tồn) tạo ra danh từ preservation (sự gìn giữ di sản), còn preservative thường chỉ chất bảo quản thực phẩm. Phân biệt historic (có ý nghĩa lịch sử trọng đại) với historical (thuộc về quá khứ lịch sử). - **architecture** /ˈɑrkətɛktʃər/ (n, A2): kiến trúc, phong cách kiến trúc. traditional architecture, modern architecture. Ví dụ: The ancient pagoda displays the elegant traditional wooden architecture of northern Vietnam (Ngôi chùa cổ thể hiện phong cách kiến trúc gỗ truyền thống thanh lịch của miền Bắc Việt Nam). - **historic** /hɪˈstɔrɪk/ (adj, B1): có ý nghĩa lịch sử, trọng đại. historic site, historic event; phân biệt historical (thuộc về lịch sử nói chung). Ví dụ: The ancient citadel is recognized as a historic landmark in our country (Khu thành cổ được công nhận là một địa danh mang dấu ấn lịch sử của đất nước ta). - **ancient** /ˈeɪntʃənt/ (adj, A2): cổ xưa, cổ kính. ancient city, ancient temple; đối lập với modern. Ví dụ: Many foreign travelers enjoy wandering through the mossy alleys of the ancient town (Nhiều du khách nước ngoài thích dạo bước qua những con hẻm rêu phong của khu phố cổ). - **craft** /kræft/ (n, B2): nghề thủ công. traditional craft, craft village. Ví dụ: Pottery making remains an honored traditional craft in this riverside artisan village (Nghề làm gốm vẫn là một nghề thủ công truyền thống được trân trọng tại làng nghề ven sông này). - **appreciate** /əˈpriʃieɪt/ (v, B1): trân trọng, đánh giá cao; cảm kích, biết ơn. appreciate culture, appreciate art. Ví dụ: Field trips help students appreciate the artistic value of traditional folk music (Các chuyến đi thực tế giúp học sinh trân trọng giá trị nghệ thuật của âm nhạc dân gian truyền thống). - **costume** /ˈkɑstum/ (n, B1): trang phục. traditional costume, folk costume. Ví dụ: Dancers wore colorful traditional costumes during the annual ethnic spring festival (Các vũ công đã mặc trang phục truyền thống rực rỡ trong lễ hội xuân dân tộc hằng năm). - **photographer** /fəˈtɑɡrəfər/ (n, B1): nhiếp ảnh gia, thợ chụp ảnh. professional photographer, amateur photographer. Ví dụ: The documentary photographer captured rare moments of traditional water puppetry performances (Nhiếp ảnh gia chuyên chụp ảnh tư liệu đã ghi lại những khoảnh khắc hiếm có của các buổi biểu diễn múa rối nước truyền thống). - **literature** /ˈlɪtərətʃər/ (n, B1): văn học, tác phẩm văn chương. classical literature, folk literature. Ví dụ: Medieval epic poems represent a remarkable peak in the history of national literature (Các bản trường ca thời trung đại đại diện cho đỉnh cao đáng chú ý trong lịch sử văn học dân tộc). - **musical** /ˈmjuzɪkəl/ (n, B1): vở nhạc kịch. perform a musical, stage a musical. Ví dụ: High school students rehearsed diligently to stage an exciting musical about historic heroes (Học sinh cấp ba đã tập luyện chăm chỉ để dàn dựng một vở nhạc kịch hấp dẫn về các anh hùng lịch sử). - **tradition** /trəˈdɪʃən/ (n, A2): truyền thống, phong tục cổ truyền. keep a tradition, family tradition. Ví dụ: Making square glutinous rice cakes before Tet is a cherished Vietnamese family tradition (Làm bánh chưng trước Tết là một truyền thống gia đình đáng trân quý của người Việt). - **statue** /ˈstætʃu/ (n, B1): bức tượng. stone statue, bronze statue. Ví dụ: A tall bronze statue was erected in the central square to honor national heroes (Một bức tượng đồng cao được dựng tại quảng trường trung tâm để tôn vinh các anh hùng dân tộc). - **temple** /ˈtɛmpəl/ (n, B2): ngôi đền, điện thờ. ancient temple, Buddhist temple. Ví dụ: Pilgrims burn fragrant incense at the mountain temple to pray for peace and health (Khách hành hương thắp nhang thơm tại ngôi đền trên núi để cầu bình an và sức khỏe). - **palace** /ˈpæləs/ (n, A2): cung điện. royal palace, presidential palace. Ví dụ: The royal palace in Hue attracts many domestic and foreign sightseers (Cung điện hoàng gia ở Huế thu hút nhiều khách tham quan trong và ngoài nước). - **castle** /ˈkæsəl/ (n, B2): lâu đài, tòa thành kiên cố. stone castle; chữ t câm trong phát âm. Ví dụ: The medieval stone castle was built on a steep hill overlooking the wide river (Tòa lâu đài đá thời trung cổ được xây dựng trên một ngọn đồi dốc nhìn ra con sông rộng lớn). - **wooden** /ˈwʊdən/ (adj, A2): bằng gỗ, làm từ gỗ. wooden furniture, carved wooden pillars. Ví dụ: Master carpenters preserved the carved wooden pillars inside the hundred-year-old communal house (Những người thợ mộc bậc thầy đã gìn giữ các cột gỗ chạm khắc bên trong ngôi đình trăm tuổi). - **heritage** /ˈhɛrətədʒ/ (n, C1): di sản. Thường không đếm được trong cultural heritage; world heritage site là di sản thế giới. Ví dụ: Folk singing is an important part of our cultural heritage (Hát dân ca là một phần quan trọng trong di sản văn hóa của chúng ta). - **monument** /ˈmɑnjʊmənt/ (n, B2): đài tưởng niệm, tượng đài lịch sử. historic monument, national monument. Ví dụ: The stone monument was erected to commemorate soldiers who sacrificed their lives for independence (Tượng đài bằng đá được dựng lên để tưởng nhớ những người lính đã hy sinh vì độc lập). - **architectural** /ˌɑrkəˈtɛktʃərəl/ (adj, C1): thuộc kiến trúc. architectural style, architectural features. Ví dụ: The ancient communal house exhibits the unique architectural style of traditional village craftspeople (Ngôi đình làng cổ thể hiện phong cách kiến trúc độc đáo của những người thợ thủ công truyền thống). - **restoration** /ˌrɛstəˈreɪʃən/ (n, C1): sự trùng tu, sự phục hồi. building restoration, undergo restoration. Ví dụ: Skilled artisans completed the careful restoration of the damaged ancient city gate (Các nghệ nhân lành nghề đã hoàn thành việc trùng tu cẩn thận cổng thành cổ bị hư hại). - **preservation** /ˌprɛzərˈveɪʃən/ (n, C1): sự bảo tồn, sự gìn giữ. historical preservation; phân biệt với preservative (chất bảo quản thực phẩm). Ví dụ: Strict municipal regulations ensure the preservation of historic wooden houses in the old quarter (Các quy định nghiêm ngặt của thành phố bảo đảm việc bảo tồn những ngôi nhà gỗ lịch sử trong khu phố cổ). - **scenic** /ˈsinɪk/ (adj, B1): có cảnh đẹp, nên thơ. scenic beauty, scenic spot. Ví dụ: Tourists enjoyed a leisurely boat ride through scenic limestone caves along the river (Du khách thích thú đi thuyền ngắm cảnh qua những hang động đá vôi tuyệt đẹp dọc bờ sông). - **complex** /ˈkɑmplɛks/ (n, B2): quần thể kiến trúc, khu phức hợp. temple complex, palace complex. Ví dụ: The historic temple complex includes peaceful gardens, ancient pavilions, and tranquil lotus ponds (Quần thể đền thờ lịch sử bao gồm các khu vườn yên bình, lầu cổ và hồ sen tĩnh lặng). - **authentic** /əˈθɛntɪk/ (adj, C1): đích thực, đúng bản sắc. authentic local dishes, authentic experience; không phải bản sao hoặc đồ giả. Ví dụ: This restaurant serves authentic local dishes made with fresh ingredients (Nhà hàng này phục vụ món ăn đúng bản sắc địa phương được làm từ nguyên liệu tươi). - **dynasty** /ˈdaɪnəsti/ (n, B1): triều đại. Tran dynasty, during the dynasty. Ví dụ: Historical bronze coins minted during the Tran dynasty are carefully exhibited in the museum (Những đồng tiền cổ bằng đồng được đúc vào thời nhà Trần được trưng bày cẩn thận trong bảo tàng). - **citadel** /ˈsɪtədəl/ (n): thành cổ, thành trì kiên cố. imperial citadel, ancient citadel. Ví dụ: Massive stone walls defended the inner imperial citadel against hostile outside attacks (Những bức tường đá đồ sộ đã che chắn cho khu hoàng thành bên trong trước các cuộc tấn công thù địch từ bên ngoài). - **tangible** /ˈtændʒəbəl/ (adj): hữu hình, vật thể. tangible heritage, tangible proof; đối lập intangible. Ví dụ: Ancient towers and monuments serve as tangible heritage reflecting past architectural brilliance (Các tòa tháp cổ và đài kỷ niệm đóng vai trò là di sản vật thể phản ánh nét rực rỡ kiến trúc xưa). - **intangible** /ɪnˈtændʒəbəl/ (adj): phi vật thể, vô hình. intangible cultural heritage, intangible values. Ví dụ: Traditional folk songs and culinary recipes represent precious intangible heritage of the local community (Dân ca truyền thống và công thức ẩm thực đại diện cho di sản phi vật thể quý báu của cộng đồng địa phương). ### Lựa chọn sau phổ thông (29 mục) #### Mẹo đọc về hướng nghiệp và đào tạo Degree, diploma và certificate đều là văn bằng hoặc chứng nhận; cấp độ và thời lượng học tùy hệ thống giáo dục. Đọc yêu cầu cụ thể thay vì suy cấp học chỉ từ tên bằng. Chú ý các hướng đi: academic education (học thuật), vocational training (đào tạo nghề thực hành). Ghi nhớ các cụm thường gặp: enroll in a course, win a scholarship, skilled workforce. - **option** /ˈɑpʃən/ (n, A2): lựa chọn, phương án. Thường gặp career options hoặc choose an option. Ví dụ: Vocational training is an attractive option for students interested in practical trades (Học nghề là một lựa chọn hấp dẫn cho học sinh quan tâm đến các ngành thực hành). - **diploma** /dɪˈploʊmə/ (n, B2): văn bằng, bằng tốt nghiệp. Chứng nhận hoàn thành một chương trình học; cấp độ tùy quốc gia và chương trình. Ví dụ: She earned a culinary diploma before opening a small restaurant (Cô ấy nhận được bằng nấu ăn trước khi mở một nhà hàng nhỏ). - **certificate** /sərˈtɪfɪkət/ (n, B2): chứng chỉ, giấy chứng nhận. safety certificate, receive a certificate. Ví dụ: Trainees must pass a practical safety exam to receive their welding certificate (Học viên phải vượt qua kỳ thi an toàn thực hành để nhận chứng chỉ nghề hàn). - **campus** /ˈkæmpəs/ (n, A2): khuôn viên trường học. on campus, university campus. Ví dụ: The university library and sports hall are located on the main campus (Thư viện trường đại học và nhà thi đấu thể thao đều nằm trong khuôn viên chính). - **lecture** /ˈlɛktʃər/ (n, A2): bài giảng, buổi thuyết trình. attend a lecture, give a lecture. Ví dụ: Hundreds of students attended the fascinating science lecture given by the visiting professor (Hàng trăm sinh viên đã tham dự buổi giảng khoa học đầy cuốn hút của vị giáo sư thỉnh giảng). - **lecturer** /ˈlɛktʃərər/ (n, B2): giảng viên đại học. university lecturer, senior lecturer. Ví dụ: Our university lecturer gave helpful advice on choosing suitable research topics for our essays (Giảng viên đại học của chúng tôi đã đưa ra lời khuyên hữu ích về việc chọn đề tài nghiên cứu phù hợp cho bài luận). - **scholarship** /ˈskɑlərʃɪp/ (n, B2): học bổng. apply for a scholarship, win a scholarship. Ví dụ: Outstanding academic achievements earned the hardworking rural student a full engineering scholarship (Thành tích học tập xuất sắc đã mang lại cho cậu học sinh nông thôn chăm chỉ suất học bổng toàn phần ngành kỹ thuật). - **major** /ˈmeɪdʒər/ (v): học chuyên ngành. Cấu trúc major in a subject. Ví dụ: Many first-year college students decide to major in software engineering or business (Nhiều sinh viên đại học năm nhất quyết định học chuyên ngành kỹ thuật phần mềm hoặc kinh doanh). - **qualify** /ˈkwɑləfaɪ/ (v, B1): đủ điều kiện. qualify for something; qualify as an electrician chỉ việc đạt trình độ hành nghề. Ví dụ: This course helps students qualify for entry-level jobs in tourism (Khóa học này giúp học sinh đủ điều kiện ứng tuyển các công việc khởi đầu trong ngành du lịch). - **CV** /siˈvi/ (n, B1): sơ yếu lý lịch, bản lý lịch xin việc. send a CV, update your CV. Ví dụ: Job applicants should customize their CV to highlight relevant skills and work experience (Người nộp đơn xin việc nên điều chỉnh bản lý lịch để làm nổi bật kỹ năng và kinh nghiệm phù hợp). - **enroll / enrol** /ɛnˈroʊl/ (v, C1): đăng ký học, ghi danh. Cấu trúc enroll in a course hoặc enroll at a college. Ví dụ: High school graduates can enroll in technical training courses to develop practical skills (Học sinh tốt nghiệp cấp ba có thể đăng ký các khóa đào tạo kỹ thuật để phát triển kỹ năng thực tế). - **graduate** /ˈɡrædʒueɪt/ (v, B1): tốt nghiệp. Cấu trúc graduate from a school/university. Ví dụ: My older sister will graduate from a medical university with excellent academic honors next summer (Chị gái tôi sẽ tốt nghiệp trường đại học y với kết quả học tập xuất sắc vào mùa hè tới). - **theory** /ˈθɪri/ (n, B1): lý thuyết. Đi với scientific theory; kết hợp giữa theory và practice. Ví dụ: Good vocational colleges effectively combine engineering theory with extensive workshop practice (Các trường cao đẳng nghề tốt kết hợp hiệu quả lý thuyết kỹ thuật với nhiều giờ thực hành tại xưởng). - **grade** /ɡreɪd/ (n, B1): điểm số, mức xếp loại. get good grades, final grade. Ví dụ: Regular review and active participation in class help students achieve high grades (Ôn tập đều đặn và tham gia tích cực trên lớp giúp học sinh đạt điểm số cao). - **workshop** /ˈwərkʃɑp/ (n, B2): xưởng thực hành, buổi hội thảo ngắn. practical workshop, technical workshop. Ví dụ: The vocational school built a modern automobile workshop for apprentice mechanics (Trường dạy nghề đã xây dựng một xưởng ô tô hiện đại cho học viên học nghề cơ khí). - **trainee** /treɪˈni/ (n, B2): học viên, người đang được đào tạo. management trainee, factory trainee. Ví dụ: The hotel management trainee gained hands-on experience in customer reception and event planning (Học viên thực tập quản lý khách sạn đã tích lũy kinh nghiệm thực tế về đón tiếp khách và lập kế hoạch sự kiện). - **career** /kəˈrɪr/ (n, A1): nghề nghiệp, sự nghiệp. career choice, career path. Ví dụ: Taking part in internships provides useful insights into prospective long-term career choices (Tham gia các kỳ thực tập giúp hiểu rõ hơn về những lựa chọn nghề nghiệp lâu dài trong tương lai). - **vocational** /voʊˈkeɪʃənəl/ (adj, C2): thuộc đào tạo nghề, hướng nghiệp. vocational school, vocational training. Ví dụ: Vocational schools offer practical hands-on courses in cooking, electrical work, and graphic design (Các trường nghề cung cấp những khóa học thực hành thiết thực về nấu ăn, nghề điện và thiết kế đồ họa). - **vocation** /voʊˈkeɪʃən/ (n): thiên hướng nghề nghiệp, nghề thích hợp. find one's vocation, true vocation. Ví dụ: She realized that teaching young children with disabilities was her genuine lifetime vocation (Cô ấy nhận ra việc dạy trẻ em khuyết tật là thiên hướng nghề nghiệp trọn đời thực sự của mình). - **school-leaver** /skul ˈlivər/ (n): học sinh mới ra trường. advise school-leavers, guide school-leavers. Ví dụ: Annual career fairs assist every school-leaver in choosing between university and technical training (Các hội chợ hướng nghiệp hằng năm giúp mỗi học sinh mới tốt nghiệp lựa chọn giữa đại học và học nghề). - **apprentice** /əˈprɛntəs/ (n, C1): người học việc, thợ phụ học nghề. apprentice electrician, work as an apprentice. Ví dụ: The young apprentice learned how to diagnose mechanical engine problems under careful guidance (Người học việc trẻ đã học cách chẩn đoán sự cố động cơ cơ khí dưới sự hướng dẫn cẩn thận). - **apprenticeship** /əˈprɛntəsʃɪp/ (n, C1): thời gian học việc, khóa học nghề. complete an apprenticeship, serve an apprenticeship. Ví dụ: Completing a paid apprenticeship helps young technicians secure a steady long-term job (Hoàn thành một đợt học việc có lương giúp các kỹ thuật viên trẻ có được công việc ổn định lâu dài). - **tertiary** /ˈtərʃiɛri/ (adj): bậc sau phổ thông, đại học - cao đẳng. tertiary education, tertiary level. Ví dụ: Government loan programs enable more disadvantaged students to enter tertiary education (Các chương trình vay vốn của chính phủ giúp nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận giáo dục sau phổ thông). - **faculty** /ˈfækəlti/ (n, B2): khoa giảng dạy, ban giảng huấn. medical faculty, faculty of engineering. Ví dụ: The university engineering faculty purchased cutting-edge equipment for student robotics research (Khoa kỹ thuật của trường đại học đã trang bị thiết bị hiện đại phục vụ nghiên cứu rô-bốt của sinh viên). - **seminar** /ˈsɛmənɑr/ (n, B2): hội thảo chuyên đề, buổi thảo luận nhóm. attend a seminar, host a seminar. Ví dụ: Graduate students presented insightful case studies during the business management seminar (Học viên cao học đã trình bày các nghiên cứu tình huống sâu sắc trong buổi hội thảo quản trị kinh doanh). - **tuition** /tuˈɪʃən/ (n, C1): học phí. Thường đi với tuition fees, pay tuition. Ví dụ: Scholarship schemes help reduce the burden of university tuition fees on low-income families (Các chương trình học bổng giúp giảm bớt gánh nặng học phí đại học đối với các gia đình có thu nhập thấp). - **loan** /loʊn/ (n, B2): khoản vay, tiền vay. student loan, repay a loan. Ví dụ: Many college students apply for a low-interest loan to cover their living expenses (Nhiều sinh viên đại học nộp đơn xin một khoản vay lãi suất thấp để trang trải chi phí sinh hoạt). - **recruitment** /rəˈkrutmənt/ (n, C1): sự tuyển dụng nhân sự. recruitment fair, recruitment campaign. Ví dụ: Top technology companies participate in campus recruitment fairs to discover talented young programmers (Các công ty công nghệ hàng đầu tham gia ngày hội tuyển dụng tại trường để tìm kiếm những lập trình viên trẻ tài năng). - **workforce** /ˈwərkfɔrs/ (n, B2): lực lượng lao động. skilled workforce, enter the workforce. Ví dụ: Vocational education trains a highly skilled workforce to support rapid economic industrialization (Giáo dục nghề nghiệp đào tạo lực lượng lao động có tay nghề cao để hỗ trợ quá trình công nghiệp hóa kinh tế nhanh chóng). ### Sống tự lập (26 mục) #### Mẹo rèn luyện kỹ năng tự lập Nhận diện các từ ghép với self-: self-reliant (tự lực), self-discipline (tính kỷ luật tự giác). Ghi nhớ các cụm từ quản lý cá nhân: manage one's time, prioritize tasks, keep to a budget. Phân biệt hai cụm động từ quen thuộc: rely on (trông cậy vào ai), cope with (đối phó với khó khăn). - **schedule** /ˈskɛdʒul/ (n, A2): lịch trình, thời gian biểu. tight schedule, study schedule. Ví dụ: Drafting a balanced study schedule prevents last-minute cramming before final examinations (Lập một thời gian biểu học tập cân bằng giúp tránh việc nhồi nhét bài vở vào phút chót trước kỳ thi cuối kỳ). - **deadline** /ˈdɛdlaɪn/ (n, B2): hạn chót, thời hạn hoàn thành. meet a deadline, miss a deadline. Ví dụ: Well-organized students rarely ask teachers for deadline extensions on science lab assignments (Những học sinh biết sắp xếp việc học hiếm khi xin giáo viên gia hạn thời gian nộp bài thực hành khoa học). - **rely on** /rɪˈlaɪ ɑn/ (phr v): dựa vào, phụ thuộc vào. rely on someone for help, rely on oneself. Ví dụ: Independent college students do their own laundry instead of relying on their parents (Sinh viên đại học tự lập tự giặt đồ thay vì phụ thuộc vào cha mẹ). - **handle** /ˈhændəl/ (v, B2): xử lý, giải quyết. handle difficult situations, handle daily chores. Ví dụ: Learning to handle everyday household problems helps teenagers grow into responsible mature adults (Học cách xử lý các sự cố gia đình hằng ngày giúp thanh thiếu niên trở thành những người lớn chín chắn, có trách nhiệm). - **grocery** /ˈɡroʊsəri/ (n, A2): hàng tạp hóa, đồ mua dùng hằng ngày. grocery shopping, buy groceries. Ví dụ: Smart shoppers compare supermarket prices to save money when buying weekly groceries (Người mua sắm thông minh so sánh giá siêu thị để tiết kiệm tiền khi mua hàng tạp hóa hằng tuần). - **emergency contact** /ɪˈmərdʒənsi ˈkɑntækt/ (n): người liên hệ khẩn cấp. Emergency contact details là thông tin của người cần liên hệ khi có sự cố. Ví dụ: I keep my emergency contact details in my school bag (Tôi giữ thông tin người liên hệ khẩn cấp trong cặp sách). - **laundry** /ˈlɔndri/ (n, B2): việc giặt giũ, quần áo cần giặt. do the laundry, laundry room. Ví dụ: Sorting dirty laundry into white and colored clothes prevents undesirable dye stains (Phân loại đồ dơ thành quần áo trắng và quần áo màu giúp tránh bị lem màu không mong muốn). - **pocket money** /ˈpɑkət ˈmʌni/ (n): tiền tiêu vặt. save pocket money, spend pocket money. Ví dụ: Managing a small pocket money allowance helps teenagers establish sensible financial habits early (Quản lý khoản tiền tiêu vặt nhỏ giúp thanh thiếu niên sớm hình thành thói quen tài chính hợp lý). - **manage one's time** /ˈmænədʒ wʌnz taɪm/ (phr): sắp xếp thời gian, quản lý thì giờ. learn to manage your time, manage one's time well. Ví dụ: Setting clear daily goals helps busy students manage their time effectively throughout the semester (Đặt mục tiêu hằng ngày rõ ràng giúp học sinh bận rộn quản lý thời gian hiệu quả suốt học kỳ). - **messy** /ˈmɛsi/ (adj, B1): bừa bộn, lộn xộn. messy room, messy desk; trái nghĩa neat. Ví dụ: A messy bedroom can easily cause unnecessary friction between roommates sharing living space (Một phòng ngủ bừa bộn có thể dễ dàng gây ra xích mích không đáng có giữa những người bạn cùng phòng). - **tidy** /ˈtaɪdi/ (v, A2): dọn dẹp gọn gàng. tidy up the room, tidy your desk. Ví dụ: Please tidy the shared kitchen after preparing your evening meal (Hãy dọn gọn căn bếp chung sau khi chuẩn bị bữa tối). - **repair** /rɪˈpɛr/ (v, A2): sửa chữa. repair a bicycle, repair household appliances. Ví dụ: He learned to repair his bicycle at the school workshop (Cậu ấy học sửa xe đạp của mình tại xưởng thực hành của trường). - **rent** /rɛnt/ (n, B1): tiền thuê nhà. pay the rent, monthly rent. Ví dụ: Three college students decided to share an apartment to split the monthly rent (Ba sinh viên đại học đã quyết định ở chung căn hộ để chia nhau tiền thuê nhà hằng tháng). - **housework** /ˈhaʊswərk/ (n, B1): việc nhà, công việc nội trợ. do housework, share housework. Ví dụ: Sharing daily housework equally among roommates builds a harmonious and supportive living environment (Chia sẻ đều việc nhà hằng ngày giữa những người bạn cùng phòng tạo nên môi trường sống hòa thuận và tương trợ). - **independence** /ˌɪndɪˈpɛndəns/ (n, B2): sự độc lập, tính tự lập. gain independence, financial independence. Ví dụ: Learning to cook meals and manage a personal budget fosters genuine personal independence (Học cách tự nấu ăn và quản lý ngân sách cá nhân giúp nuôi dưỡng tính tự lập thực sự). - **self-reliant** /sɛlf rɪˈlaɪənt/ (adj): tự lực, có khả năng tự lo. become self-reliant; danh từ là self-reliance. Ví dụ: Outdoor camping trips encourage teenagers to become more self-reliant in unfamiliar challenging surroundings (Các chuyến cắm trại ngoài trời khuyến khích thanh thiếu niên trở nên tự lực hơn trong môi trường đầy thử thách mới lạ). - **self-reliance** /sɛlf rɪˈlaɪəns/ (n): tính tự lực, sự tự chủ. foster self-reliance, build self-reliance. Ví dụ: Working part-time during summer vacations helps high school students develop practical self-reliance (Làm việc bán thời gian trong kỳ nghỉ hè giúp học sinh cấp ba phát triển tinh thần tự lực thiết thực). - **self-discipline** /sɛlf ˈdɪsəplən/ (n): tính kỷ luật tự giác. exercise self-discipline, lack self-discipline. Ví dụ: Completing online courses without direct teacher supervision demands strong personal self-discipline (Hoàn thành các khóa học trực tuyến mà không có sự giám sát trực tiếp của giáo viên đòi hỏi tính kỷ luật tự giác cao). - **self-motivated** /sɛlf ˈmoʊtəveɪtəd/ (adj): có động lực tự thân, tự giác. self-motivated learner, self-motivated worker. Ví dụ: A self-motivated student reads additional science references without needing constant parental reminders (Một học sinh có tinh thần tự giác sẽ đọc thêm tài liệu tham khảo khoa học mà không cần cha mẹ nhắc nhở liên tục). - **cope** /koʊp/ (v, B2): đối phó, xoay xở giải quyết. Cấu trúc cope with stress hoặc cope with challenges. Ví dụ: School counseling services teach students effective strategies to cope with severe exam stress (Dịch vụ tư vấn học đường dạy học sinh những cách hiệu quả để đối phó với căng thẳng thi cử nghiêm trọng). - **time management** /taɪm ˈmænədʒmənt/ (n): kỹ năng quản lý thời gian. practice time management, time management skills. Ví dụ: Good time management allows hardworking high schoolers to balance studies with sports activities (Quản lý thời gian tốt cho phép các học sinh cấp ba chăm chỉ cân bằng việc học với các hoạt động thể thao). - **prioritize / prioritise** /praɪˈɔrətaɪz/ (v, C1): ưu tiên, đặt lên hàng đầu. prioritize tasks, prioritize study over play. Ví dụ: You should always prioritize urgent homework tasks while your energy and concentration remain highest (Bạn nên luôn ưu tiên các bài tập về nhà khẩn cấp khi năng lượng và sự tập trung còn ở mức cao nhất). - **priority** /praɪˈɔrəti/ (n, B2): sự ưu tiên, mối ưu tiên hàng đầu. top priority, give priority to. Ví dụ: Reviewing core grammar and vocabulary remains my highest academic priority this school term (Ôn tập ngữ pháp và từ vựng cốt lõi vẫn là mối ưu tiên học tập hàng đầu của tôi trong học kỳ này). - **expense** /ɪkˈspɛns/ (n, B2): chi phí, khoản chi tiêu. daily expenses, living expenses. Ví dụ: Keeping track of small daily expenses helps students stay comfortably within their monthly budget (Theo dõi các khoản chi nhỏ hằng ngày giúp học sinh dễ dàng giữ chi tiêu trong ngân sách tháng). - **interpersonal** /ˌɪntərˈpərsənəl/ (adj, B2): giữa các cá nhân, tương tác xã hội. interpersonal skills, interpersonal relationships. Ví dụ: Effective interpersonal communication prevents misunderstandings and maintains harmony in shared living spaces (Giao tiếp giữa các cá nhân hiệu quả giúp ngăn ngừa hiểu lầm và duy trì sự hòa thuận trong không gian sống chung). - **decision-making** /dɪˈsɪʒənmeɪkɪŋ/ (n, C1): việc ra quyết định, kỹ năng quyết định. decision-making process, decision-making skills. Ví dụ: Interactive classroom debates help young learners develop critical thinking and wise decision-making skills (Các buổi tranh luận tương tác trong lớp giúp người học trẻ phát triển tư duy phản biện và kỹ năng ra quyết định khôn ngoan). ### Vấn đề xã hội (28 mục) #### Mẹo đọc hiểu các vấn nạn xã hội Ghi nhớ các từ vựng về môi trường học đường: school bullying, cyberbullying, peer pressure. Chú ý các cụm từ hành động: raise awareness, launch a campaign, advocate for someone. Phân biệt victim (nạn nhân) với bully (người có hành vi bắt nạt). - **issue** /ˈɪʃu/ (n, B1): vấn đề, vấn nạn. social issue, discuss an issue. Ví dụ: Online bullying among teenagers has become a pressing social issue in many modern schools (Bắt nạt qua mạng trong giới trẻ đã trở thành một vấn đề xã hội cấp bách ở nhiều trường học hiện nay). - **victim** /ˈvɪktəm/ (n, B1): nạn nhân. crime victim, accident victim. Ví dụ: Confidential counseling hotlines offer emotional support to every young victim of school bullying (Đường dây nóng tư vấn bảo mật thông tin hỗ trợ tinh thần cho mọi nạn nhân trẻ bị bắt nạt học đường). - **alcohol** /ˈælkəhɑl/ (n, B1): rượu, đồ uống có cồn. consume alcohol, avoid alcohol. Ví dụ: Stores face heavy fines if they sell alcohol to teenagers under legal age (Các cửa hàng đối mặt với mức phạt tiền nặng nề nếu bán rượu cho thanh thiếu niên dưới độ tuổi luật định). - **crime** /kraɪm/ (n, A2): tội phạm, tội ác. fight crime, prevent crime. Ví dụ: Active neighborhood patrols help deter street crime and keep local residential areas safe (Các đội tuần tra khu phố tích cực giúp ngăn chặn tội phạm đường phố và giữ an toàn cho khu dân cư). - **criminal** /ˈkrɪmənəl/ (n, A2): kẻ phạm tội, tên tội phạm. catch a criminal, convicted criminal. Ví dụ: Local police officers arrested the masked criminal outside the ATM last night (Cảnh sát địa phương đã bắt giữ tên tội phạm đeo mặt nạ bên ngoài cây rút tiền tự động vào tối qua). - **struggle** /ˈstrʌɡəl/ (v, B2): chật vật, vật lộn. Cấu trúc struggle against/with something hoặc struggle to do something. Ví dụ: Low-income families often struggle to pay rising apartment rents and food expenses each month (Các gia đình có thu nhập thấp thường phải chật vật chi trả tiền thuê nhà và tiền ăn ngày càng tăng mỗi tháng). - **violent** /ˈvaɪələnt/ (adj, B1): mang tính bạo lực, hung hãn. violent behavior, violent movies. Ví dụ: Playing violent video games excessively can make teenagers more aggressive in real life (Chơi trò chơi điện tử bạo lực quá mức có thể khiến thanh thiếu niên trở nên hung hăng hơn ngoài đời thực). - **arrest** /əˈrɛst/ (v, B1): bắt giữ. Cấu trúc arrest someone for a crime. Ví dụ: Police arrived promptly at the grocery store to arrest the suspect for shoplifting (Cảnh sát đã đến cửa hàng tạp hóa kịp thời để bắt giữ nghi phạm vì hành vi trộm đồ). - **court** /kɔrt/ (n, B1): tòa án. appear in court, juvenile court. Ví dụ: The juvenile court prioritized community service and counseling over heavy prison sentences for teenagers (Tòa án vị thành niên ưu tiên lao động công ích và tư vấn tâm lý hơn là các bản án tù nặng nề đối với thanh thiếu niên). - **guilty** /ˈɡɪlti/ (adj, B1): có tội, có lỗi. plead guilty, feel guilty about something. Ví dụ: The young defendant was found guilty of spreading false information across social networks (Bị cáo trẻ tuổi bị kết luận là có tội vì phát tán thông tin sai lệch trên các mạng xã hội). - **punishment** /ˈpʌnɪʃmənt/ (n, B1): hình phạt, sự trừng phạt. harsh punishment, fair punishment. Ví dụ: Community cleaning work was assigned as an appropriate educational punishment for minor graffiti (Lao động dọn dẹp vệ sinh cộng đồng được giao như một hình phạt mang tính giáo dục phù hợp cho hành vi vẽ bậy nhẹ). - **prisoner** /ˈprɪzənər/ (n, B1): tù nhân, phạm nhân. prison cell, release a prisoner. Ví dụ: Vocational classes inside prisons help prepare each prisoner for successful reintegration into society (Các lớp học nghề trong trại giam giúp chuẩn bị cho mỗi tù nhân tái hòa nhập xã hội thành công). - **clause** /klɔz/ (n, B1): điều khoản. contract clause, penalty clause. Ví dụ: The apartment rental agreement includes a strict penalty clause against loud late-night parties (Hợp đồng thuê căn hộ có một điều khoản phạt nghiêm ngặt đối với việc tiệc tùng ồn ào vào đêm khuya). - **bullying** /ˈbʊliɪŋ/ (n): nạn bắt nạt, sự ức hiếp. school bullying, stop bullying. Ví dụ: The high school organized interactive workshops to raise student awareness about preventing school bullying (Trường cấp ba đã tổ chức các buổi hội thảo tương tác nhằm nâng cao nhận thức của học sinh về việc phòng chống bắt nạt học đường). - **bully** /ˈbʊli/ (v, B2): bắt nạt, ức hiếp. bully someone, bully smaller children. Ví dụ: Older students must never intimidate or bully younger peers on the school playground (Học sinh lớn hơn tuyệt đối không được đe dọa hay bắt nạt các bạn nhỏ tuổi hơn trên sân trường). - **cyberbullying** /ˈsaɪbərbʊliɪŋ/ (n): nạn bắt nạt qua mạng. combat cyberbullying, victim of cyberbullying. Ví dụ: Spreading cruel anonymous rumors about classmates online is a serious form of cyberbullying (Lan truyền những tin đồn độc ác nặc danh về bạn cùng lớp trên mạng là một hình thức bắt nạt qua mạng nghiêm trọng). - **peer pressure** /pɪr ˈprɛʃər/ (n): áp lực bạn bè, áp lực đồng trang lứa. resist peer pressure, negative peer pressure. Ví dụ: Strong personal values help teenagers resist negative peer pressure to try smoking or drinking (Những giá trị cá nhân vững vàng giúp thanh thiếu niên chống lại áp lực tiêu cực từ bạn bè rủ rê thử hút thuốc hay uống rượu). - **depression** /dɪˈprɛʃən/ (n, B2): bệnh trầm cảm, chứng trầm cảm. suffer from depression, clinical depression. Ví dụ: Prolonged loneliness and severe exam pressure can cause sensitive adolescents to suffer from depression (Sự cô đơn kéo dài và áp lực thi cử nặng nề có thể khiến những thiếu niên nhạy cảm mắc bệnh trầm cảm). - **anxiety** /æŋˈzaɪəti/ (n, B2): sự lo âu, cảm giác bất an. ease anxiety, exam anxiety. Ví dụ: Gentle encouragement from parents and teachers helps ease anxiety before major national examinations (Sự động viên ân cần từ cha mẹ và thầy cô giúp làm dịu đi sự lo âu trước các kỳ thi quốc gia lớn). - **alcoholism** /ˈælkəhɔlɪzəm/ (n, B2): chứng nghiện rượu. battle alcoholism, treat alcoholism. Ví dụ: Community support groups help individuals overcome chronic alcoholism and rebuild happy family lives (Các nhóm hỗ trợ cộng đồng giúp nhiều cá nhân vượt qua chứng nghiện rượu mãn tính và xây dựng lại cuộc sống gia đình hạnh phúc). - **delinquency** /dɪˈlɪŋkwənsi/ (n): sự phạm pháp, hành vi phạm tội vị thành niên. juvenile delinquency, prevent delinquency. Ví dụ: After-school sports clubs keep teenagers engaged and reduce the danger of juvenile delinquency (Các câu lạc bộ thể thao sau giờ học thu hút thanh thiếu niên tham gia hoạt động bổ ích và giảm nguy cơ phạm pháp vị thành niên). - **poverty-stricken** /ˈpɑvərti ˈstrɪkən/ (adj): nghèo khổ, thiếu thốn trăm bề. poverty-stricken area, poverty-stricken families. Ví dụ: Volunteer groups delivered warm clothing and school supplies to poverty-stricken mountain hamlets (Các nhóm tình nguyện đã trao tặng quần áo ấm và đồ dùng học tập cho những xóm núi nghèo khó). - **advocate** /ˈædvəkeɪt/ (v, C1): ủng hộ, chủ trương công khai. advocate for someone/something. Ví dụ: Many teachers strongly advocate for adding practical mental health support programs in schools (Nhiều giáo viên nhiệt tình ủng hộ việc bổ sung các chương trình hỗ trợ sức khỏe tinh thần thực tế trong trường học). - **tolerance** /ˈtɑlərəns/ (n, C1): lòng khoan dung, sự dung nạp khác biệt. promote tolerance, show tolerance. Ví dụ: Multicultural school events teach students that mutual tolerance and respect create harmonious communities (Các sự kiện trường học đa văn hóa dạy học sinh rằng sự khoan dung và tôn trọng lẫn nhau tạo nên những cộng đồng hòa thuận). - **overcome adversity** /ˌoʊvərˈkʌm ədˈvərsəti/ (phr): vượt qua nghịch cảnh. learn to overcome adversity, inspire someone to overcome adversity. Ví dụ: Her remarkable determination inspired disabled classmates to overcome adversity and achieve academic success (Quyết tâm phi thường của cô ấy đã truyền cảm hứng cho những bạn học khuyết tật vượt qua nghịch cảnh và đạt được thành công trong học tập). - **discrimination** /dɪˌskrɪməˈneɪʃən/ (n, C1): sự phân biệt đối xử. Cấu trúc discrimination against someone; racial discrimination. Ví dụ: Clear company policies strictly prohibit discrimination against women during the hiring and promotion process (Chính sách công ty rõ ràng nghiêm cấm việc phân biệt đối xử với phụ nữ trong quá trình tuyển dụng và thăng chức). - **inequality** /ˌɪnɪˈkwɑləti/ (n, C1): sự bất bình đẳng. income inequality, social inequality; trái nghĩa equality. Ví dụ: Equal access to quality education helps narrow the wealth inequality between different social groups (Tiếp cận bình đẳng với nền giáo dục chất lượng giúp thu hẹp sự bất bình đẳng giàu nghèo giữa các nhóm xã hội khác nhau). - **drug abuse** /drʌɡ əˈbjus/ (n): nạn lạm dụng ma túy. prevent drug abuse, warn about drug abuse. Ví dụ: The youth union organized educational talks to warn high school students about drug abuse (Đoàn thanh niên đã tổ chức các buổi nói chuyện mang tính giáo dục để cảnh báo học sinh cấp ba về nạn lạm dụng ma túy). ### Hệ sinh thái (28 mục) #### Mẹo đọc hiểu hệ sinh thái tự nhiên Phân biệt cặp thuật ngữ sinh học: flora (hệ thực vật) và fauna (hệ động vật). Nắm các mắt xích trong chuỗi thức ăn: food chain, predator (động vật săn mồi), prey (con mồi). Chú ý các tác động môi trường: habitat loss (mất môi trường sống), endangered species (loài nguy cấp). - **food chain** /fud tʃeɪn/ (n): chuỗi thức ăn. marine food chain, link in the food chain. Ví dụ: Microscopic plankton forms the fundamental base of the entire marine food chain (Sinh vật phù du siêu nhỏ tạo nên nền tảng cơ bản của toàn bộ chuỗi thức ăn biển). - **capture** /ˈkæptʃər/ (v, B2): bắt giữ, bắt được. capture wild animals, capture a predator. Ví dụ: Forest rangers stopped poachers attempting to capture rare songbirds in the national park (Kiểm lâm đã ngăn chặn những kẻ săn trộm đang cố bắt các loài chim hót quý hiếm trong vườn quốc gia). - **creature** /ˈkritʃər/ (n, B2): sinh vật, sinh linh. living creatures, sea creatures. Ví dụ: Deep oceanic trenches are home to fascinating glowing creatures rarely seen by humans (Các rãnh đại dương sâu thẳm là nơi sinh sống của những sinh vật phát sáng kỳ thú hiếm khi con người nhìn thấy). - **coral reef** /ˈkɔrəl rif/ (n): rạn san hô. fragile coral reef, dive on a coral reef. Ví dụ: Scuba divers must avoid touching the living coral reef to prevent accidental breakage (Thợ lặn dùng bình khí phải tránh chạm vào rạn san hô sống để không vô tình làm gãy san hô). - **grain** /ɡreɪn/ (n, B1): hạt, ngũ cốc. grains of wheat, cereal grains. Ví dụ: Flocks of migratory cranes feed on leftover rice grains scattered across harvested fields (Những đàn sếu di cư ăn những hạt lúa (thóc) còn sót lại rải rác trên các cánh đồng sau mùa gặt). - **bank** /bæŋk/ (n, A1): ngân hàng; bờ sông. river bank, stand on the bank. Ví dụ: Dense bamboo groves along the river bank prevent fast floodwaters from causing soil erosion (Những rặng tre dày dọc bờ sông ngăn dòng nước lũ chảy xiết gây xói mòn đất). - **hunter** /ˈhʌntər/ (n, A2): thợ săn, người đi săn. illegal hunters, skilled hunter. Ví dụ: Dedicated forest wardens seized steel wire traps from an illegal hunter inside the reserve (Những người bảo vệ rừng tận tụy đã thu giữ các bẫy dây thép từ một thợ săn trái phép bên trong khu bảo tồn). - **ecosystem** /ˈikoʊsɪstəm/ (n, B2): hệ sinh thái. marine ecosystem, forest ecosystem. Ví dụ: Estuary wetlands support a wonderfully rich aquatic ecosystem that sustains countless fish species (Vùng đất ngập nước cửa sông có hệ sinh thái thủy sinh vô cùng phong phú, nuôi sống vô số loài cá). - **biodiversity** /ˌbaɪoʊdaɪˈvərsəti/ (n): đa dạng sinh học. rich biodiversity, protect biodiversity. Ví dụ: Protecting ancient tropical primary rainforests helps preserve precious botanical and animal biodiversity (Bảo vệ các khu rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh cổ xưa giúp bảo tồn sự đa dạng sinh học quý giá về thực vật và động vật). - **flora** /ˈflɔrə/ (n): hệ thực vật. Chỉ toàn bộ thực vật của một khu vực hoặc thời kỳ; local flora, native flora and fauna. Ví dụ: Botanists recorded the local flora during a walk through the forest (Các nhà thực vật học ghi chép hệ thực vật địa phương trong một chuyến đi bộ qua rừng). - **fauna** /ˈfɔnə/ (n): hệ động vật. native fauna, endangered fauna. Ví dụ: The vast national park shields precious mammalian fauna from illegal poaching and trapping (Vườn quốc gia rộng lớn che chở cho hệ động vật có vú quý giá khỏi nạn săn trộm và đặt bẫy trái phép). - **predator** /ˈprɛdətər/ (n, C1): động vật ăn thịt, kẻ săn mồi. apex predator, natural predators. Ví dụ: Bengal tigers act as apex predators maintaining natural balance among wild deer populations (Hổ Bengal đóng vai trò là động vật ăn thịt đầu bảng duy trì sự cân bằng tự nhiên giữa các quần thể hươu hoang dã). - **prey** /preɪ/ (n, C1): con mồi. Thường không đếm được; hunt for prey, fall prey to. Ví dụ: Owls hunt small mice and other prey in the fields (Cú săn chuột nhỏ và những con mồi khác trên đồng ruộng). - **marine** /məˈrin/ (adj, C1): thuộc về biển, đại dương. marine biology, marine life. Ví dụ: Agricultural chemical runoff can pollute rivers and damage marine life (Nước chảy tràn mang hóa chất nông nghiệp có thể làm ô nhiễm sông và gây hại cho sinh vật biển). - **conserve** /kənˈsərv/ (v, C1): bảo tồn, tiết kiệm. conserve water, conserve natural resources. Ví dụ: Efficient drip irrigation systems allow farmers to conserve precious groundwater during droughts (Hệ thống tưới nhỏ giọt hiệu quả cho phép nông dân tiết kiệm nguồn nước ngầm quý giá trong mùa hạn hán). - **extinct** /ɪkˈstɪŋkt/ (adj, B1): tuyệt chủng. become extinct, completely extinct. Ví dụ: Overhunting can cause a rare bird species to become completely extinct (Săn bắn quá mức có thể khiến một loài chim quý hiếm bị tuyệt chủng hoàn toàn). - **extinction** /ɪkˈstɪŋkʃən/ (n, B1): sự tuyệt chủng, sự diệt vong. face extinction, on the brink of extinction. Ví dụ: Habitat loss and illegal poaching drive many endangered mammal species close to extinction (Mất môi trường sống và săn trộm trái phép đẩy nhiều loài động vật có vú nguy cấp tới bờ vực tuyệt chủng). - **endangered** /ɛnˈdeɪndʒərd/ (adj, A2): có nguy cơ tuyệt chủng, nguy cấp. endangered species, endangered animals. Ví dụ: Customs officers intercepted illegal cargo crates containing dozens of live endangered sea turtles (Nhân viên hải quan đã chặn các thùng hàng lậu chứa hàng chục con rùa biển nguy cấp còn sống). - **endanger** /ɪnˈdeɪndʒər/ (v, B1): gây nguy hiểm, đe dọa. endanger wildlife, endanger species. Ví dụ: Pouring untreated industrial waste into rivers can severely endanger surrounding fish populations (Đổ chất thải công nghiệp chưa qua xử lý xuống sông có thể đe dọa nghiêm trọng các quần thể cá xung quanh). - **organism** /ˈɔrɡənɪzəm/ (n, B1): sinh vật sống, cơ thể sống. living organism, microscopic organisms. Ví dụ: Every single living organism within a balanced ecosystem depends on others for survival (Mỗi sinh vật trong một hệ sinh thái cân bằng đều phụ thuộc vào các sinh vật khác để sinh tồn). - **rainforest** /ˈreɪnfɔrəst/ (n, B1): rừng mưa nhiệt đới. tropical rainforest, preserve the rainforest. Ví dụ: The Amazon rainforest shelters many unique insect, bird, and plant species (Rừng mưa nhiệt đới Amazon là nơi trú ẩn của nhiều loài côn trùng, chim và thực vật độc đáo). - **wetland** /ˈwɛtlənd/ (n, B1): vùng đất ngập nước. coastal wetlands, protect the wetland. Ví dụ: Flocks of migrating birds stop at the protected wetland to feed and rest (Những đàn chim di cư dừng chân tại vùng đất ngập nước được bảo vệ để kiếm ăn và nghỉ ngơi). - **mangrove** /ˈmæŋɡroʊv/ (n): cây đước, rừng ngập mặn. mangrove forest, mangrove swamp. Ví dụ: Coastal mangrove forests serve as natural green barriers that shield shoreline villages from storms (Những khu rừng ngập mặn ven biển đóng vai trò là rào chắn xanh tự nhiên che chở các làng ven bờ khỏi bão). - **pollinate** /ˈpɑləneɪt/ (v): thụ phấn. bees pollinate flowers, wind pollinates crops. Ví dụ: Bees pollinate the apple trees in our school garden (Ong thụ phấn cho những cây táo trong vườn trường của chúng tôi). - **interact** /ˌɪntərˈækt/ (v, B2): tương tác, tác động qua lại. Cấu trúc interact with each other/something. Ví dụ: Different animal and plant species interact closely with each other within their ecosystem (Các loài động thực vật khác nhau tương tác chặt chẽ với nhau trong hệ sinh thái của chúng). - **adapt** /əˈdæpt/ (v, B2): thích nghi. Cấu trúc adapt to something. Ví dụ: Arctic animals adapt to freezing weather by developing thick insulating layers of winter fur (Động vật Bắc Cực thích nghi với thời tiết băng giá bằng cách phát triển những lớp lông mùa đông cách nhiệt dày). - **decline** /dɪˈklaɪn/ (v, B2): suy giảm, sụt giảm; từ chối (lịch sự). decline rapidly, population declines. Ví dụ: Wild honeybee populations can decline noticeably when farmers overuse chemical pesticides (Các quần thể ong mật hoang dã có thể suy giảm rõ rệt khi nông dân lạm dụng thuốc trừ sâu hóa học). - **interdependent** /ˌɪntərdɪˈpɛndənt/ (adj): phụ thuộc lẫn nhau, tương hỗ. interdependent species, interdependent relationships. Ví dụ: All living organisms in this ancient tropical forest are closely interdependent for nutrients (Mọi sinh vật sống trong khu rừng nhiệt đới cổ xưa này đều phụ thuộc chặt chẽ lẫn nhau về chất dinh dưỡng). ## Lớp 12 (280 mục) ### Lớp 12 Từ vựng Lớp 12 rèn kỹ năng đọc hiểu văn bản dài, xã luận và báo cáo khoa học. Luyện suy luận ý chính và đoán nghĩa từ ngữ cảnh (vd: deduce meaning from context). Phân biệt họ từ và kết hợp từ học thuật (vd: academic collocations). ### Mẹo đọc hiểu tiểu sử nhân vật Ghi nhớ các tính từ chỉ phẩm chất: dedicated to, modest about, courageous in. Phân biệt thể loại: biography (tiểu sử do người khác viết) và autobiography (tự truyện). Chú ý các cụm giới từ chỉ sự tương phản: despite adversity, in spite of hardship. ### Những tấm gương (32 mục) - **admire** /ædˈmaɪər/ (v, B1): ngưỡng mộ. Đi với cấu trúc admire somebody for something. Danh từ tương ứng là admiration. Ví dụ: Students admire the dedicated teacher for her patience and kindness (Học sinh ngưỡng mộ cô giáo tận tụy vì sự kiên nhẫn và lòng tốt). - **hero** /ˈhɪroʊ/ (n, A2): người anh hùng. Thường gặp trong cụm national hero hoặc local hero. Dạng số nhiều là heroes. Ví dụ: The village honors the young firefighter as a local hero (Dân làng tôn vinh người lính cứu hỏa trẻ như một anh hùng địa phương). - **charitable** /ˈtʃærətəbəl/ (adj): từ thiện. Xuất phát từ danh từ charity; hay đi với charitable organization hoặc charitable donations. Ví dụ: The doctor organized charitable clinics for poor families in mountain villages (Bác sĩ tổ chức các phòng khám từ thiện cho gia đình nghèo ở vùng cao). - **generosity** /ˌdʒɛnəˈrɑsəti/ (n, B2): sự hào phóng. Tính từ là generous; thường gặp trong cụm an act of generosity. Ví dụ: Her generosity helped dozens of poor orphans finish high school (Sự hào phóng của bà đã giúp hàng chục trẻ mồ côi nghèo học hết cấp ba). - **modest** /ˈmɑdəst/ (adj, B2): khiêm tốn. Đi với giới từ about: modest about one's achievements. Danh từ là modesty. Ví dụ: Despite winning top honors, the scientist remained very modest (Dù đạt giải thưởng cao nhất, nhà khoa học vẫn rất khiêm tốn). - **courage** /ˈkərədʒ/ (n, B2): lòng dũng cảm. Thường đi với động từ show, have, hoặc find the courage to do something. Ví dụ: The young nurse showed great courage while helping injured people (Người y tá trẻ đã thể hiện lòng dũng cảm lớn khi giúp đỡ người bị thương). - **courageous** /kəˈreɪdʒəs/ (adj, B1): dũng cảm. Đồng nghĩa với brave; hay đi với courageous decision, courageous act. Ví dụ: The courageous firefighter entered the burning building to save a child (Người lính cứu hỏa dũng cảm đã vào ngôi nhà đang cháy để cứu một em nhỏ). - **sacrifice** /ˈsækrəfaɪs/ (v, C1): hy sinh. Đi với cấu trúc sacrifice something for somebody/something; cũng là danh từ. Ví dụ: Soldiers sacrificed their personal safety to protect the country (Những người lính đã hy sinh sự an toàn của bản thân để bảo vệ đất nước). - **determination** /dɪˌtərmɪˈneɪʃən/ (n, B2): sự quyết tâm. Đi với động từ nguyên mẫu có to: determination to do something. Ví dụ: Her determination to study helped her overcome many hardships (Quyết tâm học tập đã giúp cô vượt qua nhiều gian khó). - **triumph** /ˈtraɪəmf/ (n, C1): chiến thắng vẻ vang. Hay đi với giới từ over: triumph over adversity; tính từ là triumphant. Ví dụ: Winning the gold medal was a glorious triumph for the young runner (Đoạt huy chương vàng là một chiến thắng vẻ vang của vận động viên trẻ). - **figure** /ˈfɪɡjər/ (n, A2): con số, số liệu; nhân vật; hình dáng. Thường kết hợp thành historical figure hoặc public figure. Ví dụ: The doctor became an important figure in modern medical history (Vị bác sĩ đã trở thành một nhân vật quan trọng trong lịch sử y học hiện đại). - **noble** /ˈnoʊbəl/ (adj, B2): cao quý, cao thượng. Hay đi với noble cause, noble purpose, noble character. Ví dụ: Helping disadvantaged children receive an education is a noble cause (Giúp đỡ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được đi học là một mục tiêu cao quý). - **unforgettable** /ˌʌnfərˈɡɛtəbəl/ (adj, A2): khó quên. Tiền tố un- mang nghĩa phủ định; hay đi với unforgettable experience, unforgettable memory. Ví dụ: His brave rescue of the drowning child was an unforgettable event (Hành động dũng cảm cứu đứa trẻ đuối nước của anh là một sự việc khó quên). - **exceptional** /ɪkˈsɛpʃənəl/ (adj, C1): xuất chúng, đặc biệt. Đồng nghĩa với outstanding; hay đi với exceptional talent, exceptional ability. Ví dụ: The young mathematician showed exceptional talent from an early age (Nhà toán học trẻ đã bộc lộ tài năng xuất chúng từ khi còn nhỏ). - **praise** /preɪz/ (v, B2): khen ngợi. Cấu trúc thường gặp: praise somebody for something. Cũng là danh từ không đếm được. Ví dụ: The principal praised the student for returning a lost wallet (Thầy hiệu trưởng khen ngợi học sinh vì trả lại chiếc bóp (ví tiền) bị rơi). - **patient** /ˈpeɪʃənt/ (adj, B2): kiên nhẫn. Đi với giới từ with: patient with somebody; danh từ là patience. Ví dụ: She was always patient with students who needed extra help (Cô ấy luôn kiên nhẫn với những học sinh cần giúp đỡ thêm). - **wise** /waɪz/ (adj, B2): khôn ngoan, sáng suốt. Hay đi với wise decision, wise advice; danh từ là wisdom. Ví dụ: The village elder gave wise advice on resolving the community dispute (Vị cao niên trong làng đã đưa ra lời khuyên khôn ngoan để giải quyết tranh chấp cộng đồng). - **brave** /breɪv/ (adj, B1): dũng cảm. Đồng nghĩa với courageous; danh từ là bravery. Ví dụ: The brave boy jumped into the river to save a dog (Cậu bé dũng cảm đã nhảy xuống sông để cứu một chú chó). - **bravery** /ˈbreɪvəri/ (n, B2): lòng dũng cảm. Hay gặp trong cụm award a medal for bravery, show bravery. Ví dụ: The firefighter received an award for his outstanding bravery (Người lính cứu hỏa đã nhận phần thưởng vì lòng dũng cảm phi thường). - **heroic** /hɪˈroʊɪk/ (adj): anh dũng, quả cảm. Bắt nguồn từ danh từ hero; hay đi với heroic act, heroic effort. Ví dụ: The crew made a heroic effort to guide the damaged plane home (Phi hành đoàn đã nỗ lực anh dũng để đưa chiếc máy bay bị hư về an toàn). - **biography** /baɪˈɑɡrəfi/ (n, C1): tiểu sử. Chỉ tác phẩm viết về cuộc đời người khác; write/read a biography. Ví dụ: She read a fascinating biography of Marie Curie for her history class (Cô ấy đã đọc một cuốn tiểu sử hấp dẫn về Marie Curie cho tiết lịch sử). - **autobiography** /ˌɔtəbaɪˈɑɡrəfi/ (n): tự truyện. Tiền tố auto- nghĩa là tự mình; tác phẩm tự viết về đời mình. Ví dụ: In his autobiography, the athlete described his path to the championship (Trong cuốn tự truyện, vận động viên đã kể lại con đường đến chức vô địch). - **devoted** /dɪˈvoʊtɪd/ (adj, B2): tận tụy, hết lòng. Thường đi với giới từ to: devoted to somebody/something. Ví dụ: She was a devoted doctor who spent hours caring for sick children (Bà là một bác sĩ tận tụy, dành hàng giờ chăm sóc trẻ bị bệnh). - **devotion** /dɪˈvoʊʃən/ (n, B1): sự tận tụy, cống hiến. Thường đi với giới từ to: devotion to duty, devotion to family. Ví dụ: Her lifelong devotion to education inspired generations of young teachers (Sự tận tụy trọn đời với giáo dục của bà đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ giáo viên trẻ). - **dedicate** /ˈdɛdəkeɪt/ (v, B1): cống hiến, dành trọn. Cấu trúc quen thuộc: dedicate something to something/doing something. Ví dụ: Many volunteers dedicate their free time to teaching poor children (Nhiều tình nguyện viên dành trọn thời gian rảnh để dạy học cho trẻ em nghèo). - **dedication** /ˌdɛdəˈkeɪʃən/ (n, C1): sự cống hiến. Thường đi với giới từ to: dedication to one's work; tính từ là dedicated. Ví dụ: His dedication to public service earned respect from the whole community (Sự cống hiến cho công việc vì cộng đồng của ông đã nhận được sự kính trọng của toàn thể cộng đồng). - **perseverance** /ˌpərsəˈvɪrəns/ (n, B2): sự kiên trì, bền chí. Động từ tương ứng là persevere; đi với cụm through perseverance. Ví dụ: Through continuous perseverance, the injured athlete learned to walk again (Nhờ kiên trì không ngừng, vận động viên bị chấn thương đã tập đi lại được). - **persevere** /pərsəˈvɪr/ (v): kiên trì, bền bỉ. Thường đi với giới từ with hoặc in: persevere with a task. Ví dụ: Students should persevere with challenging math problems to improve their skills (Học sinh nên kiên trì giải các bài toán khó để nâng cao kỹ năng). - **legacy** /ˈlɛɡəsi/ (n, C1): di sản. Hay đi với động từ leave a legacy; chỉ tài sản hoặc giá trị tinh thần để lại. Ví dụ: The great scientist left an enduring legacy of discoveries for future generations (Nhà khoa học vĩ đại đã để lại một di sản khám phá bền vững cho thế hệ mai sau). - **pioneer** /ˌpaɪəˈnɪr/ (n, C1): người tiên phong. Thường gặp trong cụm a pioneer in/of something; cũng có thể dùng như động từ. Ví dụ: She was a medical pioneer who introduced new surgical methods to hospitals (Bà là người tiên phong trong ngành y đã đưa các phương pháp phẫu thuật mới vào bệnh viện). - **visionary** /ˈvɪʒənɛri/ (adj): có tầm nhìn xa. Xuất phát từ danh từ vision; hay đi với visionary leader, visionary thinker. Ví dụ: The visionary founder foresaw the rapid growth of renewable energy technologies (Người sáng lập có tầm nhìn xa đã thấy trước sự phát triển nhanh của công nghệ năng lượng tái tạo). - **selfless** /ˈsɛlfləs/ (adj, B2): quên mình, vị tha. Hậu tố -less mang nghĩa không; trái nghĩa với selfish. Ví dụ: Her selfless actions during the flood saved the lives of many villagers (Hành động quên mình của cô trong trận lũ đã cứu mạng nhiều dân làng). ### Thế giới đa văn hóa (27 mục) #### Mẹo nhận diện chủ đề đa văn hóa Nắm họ từ của migrate: immigration (sự nhập cư), immigrant (người nhập cư), migration (sự di cư). Phân biệt assimilate (hòa nhập và đồng hóa) với integrate (hòa nhập nhưng giữ bản sắc riêng). Ghi nhớ các cụm về văn hóa: preserve cultural identity, cultural diversity, cultural exchange. - **celebrate** /ˈsɛləbreɪt/ (v, A2): kỷ niệm, ăn mừng. Danh từ là celebration; tính từ là celebrated. Thường đi với lễ hội hoặc ngày lễ. Ví dụ: Families gather each year to celebrate the traditional Lunar New Year (Các gia đình sum họp hằng năm để ăn mừng Tết Nguyên đán truyền thống). - **celebration** /ˌsɛləˈbreɪʃən/ (n, B1): lễ kỷ niệm, sự ăn mừng. Hay đi với annual celebration, in celebration of something. Ví dụ: The school held a lively celebration to welcome the international exchange students (Nhà trường tổ chức một buổi lễ sôi nổi để chào đón các học sinh trao đổi quốc tế). - **origin** /ˈɔrədʒən/ (n, B2): nguồn gốc, xuất xứ. Tính từ là original; cụm of ... origin chỉ nguồn gốc dân tộc, địa lý. Ví dụ: The teacher explained the historical origin of the Mid-Autumn festival (Thầy giáo giải thích nguồn gốc lịch sử của Tết Trung thu). - **original** /əˈrɪdʒənəl/ (adj, A2): nguyên bản, ban đầu. Trạng từ là originally; hay đi với original recipe, original design. Ví dụ: The family restaurant still uses its original recipe from fifty years ago (Nhà hàng gia đình vẫn dùng công thức nguyên bản từ năm mươi năm trước). - **foreigner** /ˈfɔrənər/ (n, A1): người nước ngoài. Tính từ liên quan là foreign; danh từ chỉ người mang quốc tịch khác. Ví dụ: Local residents warmly help foreigners who ask for directions in town (Người dân địa phương niềm nở giúp người nước ngoài hỏi đường trong thị trấn). - **accent** /ˈæksɛnt/ (n, B2): giọng địa phương, cách phát âm đặc trưng. Hay gặp regional accent, foreign accent; phân biệt với intonation (ngữ điệu), tone và dialect. Ví dụ: His warm northern accent made the traditional poem sound especially moving (Chất giọng miền Bắc ấm áp của anh khiến bài thơ truyền thống nghe đặc biệt truyền cảm). - **clothing** /ˈkloʊðɪŋ/ (n, A2): quần áo, trang phục. Danh từ không đếm được chỉ trang phục nói chung; hay đi với traditional clothing. Ví dụ: Villagers wear traditional embroidered clothing during the spring flower festival (Dân làng mặc trang phục thêu truyền thống trong lễ hội hoa xuân). - **belief** /bɪˈlif/ (n, B1): niềm tin, tín ngưỡng. Động từ tương ứng là believe; hay đi với religious belief, personal belief. Ví dụ: Ancestor worship is an important spiritual belief in many Vietnamese families (Thờ cúng tổ tiên là một tín ngưỡng tâm linh quan trọng trong nhiều gia đình Việt Nam). - **belong** /bɪˈlɔŋ/ (v, A2): thuộc về. Đi với giới từ to: belong to a group/family. Danh từ là belonging. Ví dụ: Community clubs help immigrant children feel that they truly belong here (Các câu lạc bộ cộng đồng giúp trẻ em nhập cư cảm thấy mình thực sự thuộc về nơi này). - **unite** /juˈnaɪt/ (v, B2): đoàn kết, hợp nhất. Danh từ là unity; trái nghĩa với divide hoặc separate. Ví dụ: Sports events can unite people from very different cultural backgrounds (Các sự kiện thể thao có thể gắn kết mọi người từ những nền văn hóa rất khác nhau). - **harmonious** /hɑrˈmoʊniəs/ (adj): hòa thuận, hài hòa. Bắt nguồn từ danh từ harmony; hay đi với harmonious relationship. Ví dụ: Neighbors from different ethnic groups maintain harmonious relationships with each other (Những người hàng xóm thuộc các dân tộc khác nhau luôn giữ mối quan hệ hòa thuận với nhau). - **worldwide** /wərldˈwaɪd/ (adj, B1): khắp thế giới, toàn cầu. Có thể dùng như tính từ hoặc trạng từ: worldwide attention, known worldwide. Ví dụ: The traditional puppet show attracted worldwide interest from international travelers (Vở diễn múa rối truyền thống đã thu hút sự chú ý của du khách khắp thế giới). - **celebrated** /ˈsɛləbreɪtɪd/ (adj): nổi tiếng, lừng danh. Đồng nghĩa với famous, renowned; thường đứng trước danh từ chỉ người hoặc tác phẩm. Ví dụ: The art gallery displayed paintings created by a celebrated local artist (Phòng tranh trưng bày các bức họa do một nghệ sĩ nổi tiếng địa phương sáng tác). - **nationality** /ˌnæʃəˈnæləti/ (n, A1): quốc tịch. Cụm hold dual nationality chỉ mang hai quốc tịch. Khác với citizenship. Ví dụ: Students of every nationality gathered in the auditorium for morning assembly (Học sinh thuộc mọi quốc tịch đã tập trung tại hội trường để sinh hoạt tập thể buổi sáng). - **settler** /ˈsɛtlər/ (n, B2): người định cư. Động từ là settle; chỉ người đến khai phá và sinh sống ở vùng đất mới. Ví dụ: Early settlers built irrigation canals across the fertile river delta (Những người định cư ban đầu đã xây dựng các kênh tưới tiêu khắp vùng đồng bằng màu mỡ). - **multicultural** /ˌmʌltiˈkʌltʃərəl/ (adj): đa văn hóa. Tiền tố multi- nghĩa là nhiều; hay đi với multicultural society, multicultural community. Ví dụ: Major modern cities often develop into lively multicultural societies (Các thành phố hiện đại lớn thường phát triển thành những xã hội đa văn hóa sôi động). - **multiculturalism** /ˌmʌltiˈkʌltʃərəlɪzəm/ (n): chủ nghĩa đa văn hóa. Hậu tố -ism chỉ học thuyết hoặc chính sách ủng hộ sự cùng tồn tại của nhiều nền văn hóa. Ví dụ: The government promotes multiculturalism by supporting ethnic language preservation programs (Chính phủ thúc đẩy chủ nghĩa đa văn hóa bằng cách hỗ trợ các chương trình bảo tồn tiếng nói dân tộc). - **assimilate** /əˈsɪməleɪt/ (v, C2): hòa nhập, đồng hóa. Thường đi với giới từ into: assimilate into a community/society. Ví dụ: New immigrants gradually assimilate into the local community while keeping their customs (Người nhập cư mới dần hòa nhập vào cộng đồng địa phương trong khi vẫn giữ gìn phong tục của mình). - **assimilation** /əˌsɪməˈleɪʃən/ (n, C2): sự đồng hóa, sự hòa nhập. Hay gặp trong cụm cultural assimilation; động từ là assimilate. Ví dụ: Cultural assimilation may lead to the gradual decline of indigenous dialects (Sự đồng hóa văn hóa có thể dẫn đến việc suy giảm dần các phương ngữ bản địa). - **immigrant** /ˈɪməɡrənt/ (n, B1): người nhập cư. Khác với emigrant (người di cư ra nước ngoài). Động từ là immigrate. Ví dụ: The cultural center provides free language classes for each newly arrived immigrant (Trung tâm văn hóa mở các lớp học tiếng miễn phí cho mỗi người nhập cư mới đến). - **migrate** /ˈmaɪɡreɪt/ (v): di cư. Dùng cho người hoặc loài vật chuyển nơi sống; danh từ là migration. Ví dụ: Many agricultural workers migrate to industrial cities during the dry season (Nhiều lao động nông nghiệp di cư đến các thành phố công nghiệp trong mùa khô). - **migration** /maɪˈɡreɪʃən/ (n, C1): sự di cư. Thường gặp rural-to-urban migration (di cư từ nông thôn ra thành thị) hoặc bird migration. Ví dụ: Rapid economic development often drives massive rural-to-urban migration in developing countries (Phát triển kinh tế nhanh thường thúc đẩy làn sóng di cư lớn từ nông thôn ra thành thị ở các nước đang phát triển). - **etiquette** /ˈɛtɪkət/ (n): phép lịch sự, quy tắc ứng xử. Danh từ không đếm được; hay đi với dining etiquette, table etiquette. Ví dụ: Learning proper dining etiquette helps visitors avoid awkward situations when traveling (Học quy tắc ăn uống đúng mực giúp du khách tránh những tình huống khó xử khi đi du lịch). - **taboo** /təˈbu/ (n): điều cấm kỵ. Có thể dùng như danh từ hoặc tính từ: a cultural taboo, a taboo subject. Ví dụ: Pointing directly at elders with chopsticks is a common cultural taboo (Chỉ thẳng đũa vào người lớn tuổi là một điều cấm kỵ văn hóa quen thuộc). - **cuisine** /kwɪˈzin/ (n): ẩm thực, phong cách nấu ăn. Bắt nguồn từ tiếng Pháp; hay đi với traditional cuisine, local cuisine. Ví dụ: Fresh herbs and rich broths are essential features of Vietnamese cuisine (Rau thơm tươi và nước lèo (nước dùng) đậm đà là những nét đặc trưng của ẩm thực Việt Nam). - **harmony** /ˈhɑrməni/ (n, C1): sự hòa thuận, sự hài hòa. Cụm quen thuộc: live in harmony with somebody/nature. Tính từ là harmonious. Ví dụ: Different religious communities in the district live in peaceful harmony (Các cộng đồng tôn giáo khác nhau trong quận chung sống hòa thuận, yên bình). - **indigenous** /ɪnˈdɪdʒənəs/ (adj, C1): bản địa. Đồng nghĩa với native; hay đi với indigenous people, indigenous culture. Ví dụ: Researchers documented traditional crafts practiced by indigenous groups in the highlands (Các nhà nghiên cứu đã ghi chép nghề thủ công truyền thống của các nhóm bản địa ở vùng cao). ### Sống xanh (26 mục) #### Mẹo đọc hiểu lối sống xanh Nhận biết các tiền tố quen thuộc: eco- (eco-friendly), re- (reusable, refill), bio- (biodegradable). Nắm các cụm từ về giảm rác thải: single-use plastics, zero-waste lifestyle, compost organic waste. Chú ý các giải pháp cá nhân: sort household waste, save tap water, switch off unused appliances. - **packaging** /ˈpækɪdʒɪŋ/ (n): bao bì. Danh từ không đếm được; hay đi với reduce packaging, excessive packaging. Ví dụ: Supermarkets should use paper bags to reduce unnecessary plastic packaging (Các siêu thị nên dùng túi giấy để giảm bớt bao bì nhựa không cần thiết). - **solar** /ˈsoʊlər/ (adj, B2): thuộc mặt trời. Hay đi với solar energy, solar panel, solar power. Ví dụ: Installing rooftop solar panels helps families generate clean electricity every day (Lắp đặt các tấm pin mặt trời trên mái giúp các gia đình tạo ra điện sạch mỗi ngày). - **raw material** /rɔ məˈtɪriəl/ (n): nguyên liệu thô. Thường dùng ở số nhiều raw materials; chỉ vật liệu đầu vào dùng để sản xuất ra sản phẩm. Ví dụ: Recycled glass and metal can serve as valuable raw materials for manufacturing (Kính và kim loại tái chế có thể dùng làm nguyên liệu thô quý giá cho sản xuất). - **switch** /swɪtʃ/ (v, B1): chuyển đổi, bật tắt. Hay đi với giới từ switch on (bật), switch off (tắt), switch to (chuyển sang). Ví dụ: Students should switch off computer screens before leaving the multimedia room (Học sinh nên tắt màn hình máy tính trước khi rời khỏi phòng đa phương tiện). - **tap** /tæp/ (n, B2): vòi nước. Cụm hay gặp: turn off the tap, tap water (nước máy). Ví dụ: You should turn off the tap while brushing your teeth (Bạn nên khóa vòi nước trong khi đánh răng). - **synthetic** /sɪnˈθɛtɪk/ (adj, C1): tổng hợp, nhân tạo. Trái nghĩa với natural; hay đi với synthetic fiber, synthetic material. Ví dụ: Clothes made from synthetic fibers often release tiny plastic particles when washed (Quần áo làm từ sợi tổng hợp thường thải ra các hạt vi nhựa khi giặt). - **litter** /ˈlɪtər/ (n, B2): rác xả bừa bãi. Vừa là danh từ không đếm được vừa là động từ (xả rác); hay gặp pick up litter. Ví dụ: Volunteers walked along the sandy beach to collect plastic litter (Các tình nguyện viên đi dọc bãi cát để thu gom rác nhựa bị xả bừa bãi). - **shopper** /ˈʃɑpər/ (n, B1): người mua sắm. Danh từ chỉ người đi mua hàng; cụm green shopper chỉ người tiêu dùng có ý thức môi trường. Ví dụ: Mindful shoppers bring their own cloth bags to avoid plastic waste (Những người mua sắm có ý thức mang túi vải riêng để tránh rác thải nhựa). - **rubbish** /ˈrʌbɪʃ/ (n, B1): rác thải (Anh-Anh). Danh từ không đếm được; tương đương garbage trong tiếng Anh-Mỹ. Hay đi với throw away rubbish. Ví dụ: The community organized a weekend cleanup to remove rubbish from the river (Cộng đồng đã tổ chức dọn dẹp cuối tuần để dọn rác thải khỏi dòng sông). - **garbage** /ˈɡɑrbɪdʒ/ (n, A2): rác thải (Anh-Mỹ). Danh từ không đếm được; hay đi với garbage can, garbage collection. Ví dụ: Residents are encouraged to separate organic waste from household garbage (Người dân được khuyến khích phân loại rác hữu cơ khỏi rác sinh hoạt gia đình). - **reusable** /riˈjuzəbəl/ (adj): tái sử dụng được. Tiền tố re- nghĩa là làm lại; hay đi với reusable bag, reusable container. Ví dụ: Bringing a reusable water bottle to school helps reduce plastic waste (Mang bình nước tái sử dụng đến trường giúp giảm bớt rác thải nhựa). - **green** /ɡrin/ (adj, A1): màu xanh lá; thân thiện với môi trường. Nghĩa chuyển mở rộng; hay đi với green lifestyle, green technology. Ví dụ: Walking and cycling are simple green habits that help protect our environment (Đi bộ và đạp xe là những thói quen xanh đơn giản giúp bảo vệ môi trường của chúng ta). - **environmentalist** /ɪnˌvaɪrənˈmɛntəlɪst/ (n, B1): nhà bảo vệ môi trường. Danh từ chỉ người hoạt động bảo vệ thiên nhiên; bắt nguồn từ environment. Ví dụ: Local environmentalists campaigned against building a factory near the nature reserve (Các nhà bảo vệ môi trường địa phương đã vận động phản đối việc xây nhà máy gần khu bảo tồn thiên nhiên). - **biodegradable** /ˌbaɪoʊdəˈɡreɪdəbəl/ (adj): phân hủy sinh học được. Gồm bio- (sinh học) và degradable (có thể phân hủy); phân hủy tự nhiên qua vi sinh vật. Ví dụ: Many food stalls now serve noodles in biodegradable bowls made of sugarcane (Nhiều quán ăn hiện phục vụ bún trong những chiếc tô phân hủy sinh học làm từ bã mía). - **compost** /ˈkɑmpoʊst/ (v): ủ phân hữu cơ. Vừa là động từ vừa là danh từ (phân ủ); compost food waste. Ví dụ: Gardening clubs compost fruit peelings and vegetable scraps to fertilize plants (Câu lạc bộ làm vườn ủ vỏ trái cây và rau củ thừa làm phân bón cho cây). - **decompose** /ˌdikəmˈpoʊz/ (v): phân hủy. Tiền tố de- chỉ sự phân rã; phân rã tự nhiên thành các chất đơn giản. Ví dụ: Banana peels decompose quickly in warm soil (Vỏ chuối phân hủy nhanh trong đất ấm). - **disposable** /dɪˈspoʊzəbəl/ (adj): dùng một lần. Bắt nguồn từ động từ dispose (bỏ đi); hay đi với disposable cups, disposable cutlery. Ví dụ: Schools decided to ban disposable plastic spoons and forks in student cafeterias (Các trường học quyết định cấm muỗng và nĩa nhựa dùng một lần trong nhà ăn học sinh). - **single-use** /ˌsɪŋɡəl ˈjus/ (adj): chỉ dùng một lần. Thường bổ nghĩa cho plastic, container, packaging; phân biệt với reusable. Ví dụ: Many coastal towns have banned single-use plastic bags in convenience stores (Nhiều thị trấn ven biển đã cấm túi nhựa dùng một lần tại các cửa hàng tiện lợi). - **refill** /riˈfɪl/ (v): làm đầy lại, châm thêm. Vừa là động từ vừa là danh từ; refill a water bottle. Ví dụ: Customers can refill their water bottles for free at public water stations (Khách hàng có thể đổ đầy lại bình nước miễn phí tại các trạm nước công cộng). - **landfill** /ˈlændfɪl/ (n): bãi chôn lấp rác. Hay đi với reach the landfill, municipal landfill; nơi rác được chôn dưới đất. Ví dụ: Sorting recyclable paper keeps hundreds of tons of waste from entering landfills (Phân loại giấy tái chế giúp ngăn hàng trăm tấn rác bị chôn tại các bãi rác). - **minimize** /ˈmɪnəmaɪz/ (v, C1): giảm thiểu. Trái nghĩa với maximize; danh từ chỉ sự giảm thiểu là minimization. Hay đi với minimize waste. Ví dụ: Planning daily meals carefully helps families minimize unnecessary food waste (Lập kế hoạch bữa ăn hằng ngày cẩn thận giúp các gia đình giảm thiểu rác thải thức ăn không cần thiết). - **pollute** /pəˈlut/ (v, A2): làm ô nhiễm. Danh từ là pollution; chất gây ô nhiễm là pollutant. Cấu trúc: pollute something with something. Ví dụ: Untreated wastewater from small factories can pollute local streams and ponds (Nước thải chưa qua xử lý từ các nhà máy nhỏ có thể làm ô nhiễm các con suối và ao ở địa phương). - **purify** /ˈpjʊrəfaɪ/ (v, B1): lọc sạch, làm sạch. Hậu tố -ify tạo động từ; danh từ là purification. Hay đi với purify water/air. Ví dụ: Simple sand filters can purify rainwater before it flows into storage tanks (Các bộ lọc cát đơn giản có thể lọc sạch nước mưa trước khi chảy vào bể chứa). - **rechargeable** /riˈtʃɑrdʒəbəl/ (adj): có thể sạc lại. Thường đi với rechargeable battery. Động từ là recharge. Ví dụ: Using rechargeable batteries for electronic devices saves money and protects nature (Sử dụng pin có thể sạc lại cho các thiết bị điện tử giúp tiết kiệm tiền và bảo vệ thiên nhiên). - **zero-waste** /ˈzɪroʊ weɪst/ (adj): không rác thải. Thường dùng trước danh từ: zero-waste lifestyle, zero-waste store. Ví dụ: Adopting a zero-waste lifestyle encourages people to reduce packaging and avoid plastic (Theo đuổi lối sống không rác thải khuyến khích mọi người giảm bao bì và tránh đồ nhựa). - **eco-conscious** /ˈikoʊ ˈkɑnʃəs/ (adj): có ý thức bảo vệ môi trường. Tiền tố eco- chỉ môi trường; tương đương environmentally conscious. Ví dụ: Eco-conscious consumers prefer buying seasonal vegetables grown on local farms (Những người tiêu dùng có ý thức môi trường thích mua rau củ theo mùa trồng ở trang trại địa phương). ### Đô thị hóa (28 mục) #### Thực hành đọc hiểu có bằng chứng Đoạn tự soạn: Many students cycle to school. The school has added bike racks to support them. However, some families still prefer buses because they live far away. them chỉ **students**, không phải bike racks. because giải thích vì sao một số gia đình chọn xe buýt; however báo hiệu ý tương phản. Có thể suy ra khoảng cách ảnh hưởng đến lựa chọn phương tiện; không thể kết luận mọi học sinh đều đi xe đạp hoặc xe buýt miễn phí. Với câu NOT/EXCEPT, tìm bằng chứng cho từng lựa chọn và kiểm từ phủ định. Với tóm tắt, chọn ý bao quát cả đoạn, không chọn chỉ một chi tiết đúng. #### Mẹo nhận diện vấn đề đô thị hóa Nắm các thuật ngữ then chốt: urbanization (đô thị hóa), industrialization, overpopulation, urban sprawl. Nhận biết tác động tiêu cực: traffic congestion, high unemployment, urban slums, strain on sanitation. Phân biệt các cụm chỉ luồng di cư: rural-to-urban migration (di cư nông thôn ra thành thị), population influx. - **boom** /bum/ (n, C1): sự bùng nổ, sự phát triển nhanh. Hay đi với economic boom, construction boom; cũng dùng như động từ. Ví dụ: An economic boom transformed the quiet fishing village into a crowded port (Sự bùng nổ kinh tế đã biến ngôi làng chài yên tĩnh thành một cảng thị đông đúc). - **crowd** /kraʊd/ (n, A2): đám đông. Tính từ là crowded; hay đi với a crowd of people, draw a crowd. Ví dụ: A large crowd gathered at the town square to watch the fireworks (Một đám đông lớn đã tụ tập tại quảng trường thị trấn để xem pháo hoa). - **crowded** /ˈkraʊdəd/ (adj, A2): đông đúc, chật ních. Bắt nguồn từ crowd; thường đi với crowded streets, crowded buses. Ví dụ: Central streets become very crowded with motorbikes during morning rush hours (Các đường phố trung tâm trở nên rất đông đúc xe máy trong giờ cao điểm buổi sáng). - **housing** /ˈhaʊzɪŋ/ (n, B2): nhà ở, vấn đề nhà ở. Danh từ không đếm được; hay đi với affordable housing, public housing. Ví dụ: The city government builds affordable housing for low-income factory workers (Chính quyền thành phố xây dựng nhà ở giá rẻ cho công nhân nhà máy thu nhập thấp). - **shift** /ʃɪft/ (n, B1): sự thay đổi, chuyển dịch; ca làm việc. Vừa là danh từ vừa là động từ; hay đi với demographic shift, shift in attitude. Ví dụ: There has been a clear shift of population from rural to urban areas (Đã có một sự chuyển dịch dân số rõ rệt từ vùng nông thôn ra thành thị). - **standard** /ˈstændərd/ (n, B1): mức, tiêu chuẩn. Cụm cố định phổ biến: standard of living (mức sống). Ví dụ: Economic development has raised the general standard of living in the province (Phát triển kinh tế đã nâng cao mức sống chung của tỉnh). - **sprawl** /sprɔl/ (v, C1): lan rộng ngổn ngang, mở rộng tràn lan. Dùng cho đô thị phát triển thiếu quy hoạch; danh từ urban sprawl. Ví dụ: Cities often sprawl outwards into fertile farming lands as population rises (Các thành phố thường mở rộng tràn lan ra vùng đất nông nghiệp màu mỡ khi dân số tăng). - **unemployment** /ˌʌnɪmˈplɔɪmənt/ (n, B1): nạn thất nghiệp, tình trạng thất nghiệp. Tiền tố un- mang nghĩa phủ định; đi với high unemployment, youth unemployment. Ví dụ: High youth unemployment remains a serious concern in many fast-growing cities (Nạn thất nghiệp cao ở giới trẻ vẫn là một nỗi lo lớn ở nhiều thành phố phát triển nhanh). - **jobless** /ˈdʒɑbləs/ (adj): thất nghiệp, không có việc làm. Hậu tố -less mang nghĩa không; jobless youth, jobless workers. Ví dụ: Vocational centers offer free training programs to support jobless young people (Các trung tâm dạy nghề mở các chương trình đào tạo miễn phí để hỗ trợ thanh niên thất nghiệp). - **growth** /ɡroʊθ/ (n, B1): sự tăng trưởng, sự phát triển. Động từ tương ứng là grow; hay đi với economic growth, population growth. Ví dụ: Rapid population growth places severe pressure on local water supply systems (Sự gia tăng dân số nhanh gây áp lực nặng nề lên hệ thống cấp nước địa phương). - **progression** /prəˈɡrɛʃən/ (n): sự tiến triển, sự đi lên. Bắt nguồn từ progress; chỉ sự phát triển theo từng giai đoạn. Ví dụ: The improvement of public transit marks a positive progression in city planning (Việc cải thiện giao thông công cộng đánh dấu một bước tiến tích cực trong quy hoạch đô thị). - **urbanization / urbanisation** /ˌərbənəˈzeɪʃən/ (n): đô thị hóa. Quá trình nông thôn chuyển thành thành thị; urbanisation là chính tả Anh-Anh. Ví dụ: Rapid urbanization is turning quiet countryside towns into busy industrial zones (Quá trình đô thị hóa nhanh đang biến những thị trấn miền quê yên tĩnh thành các khu công nghiệp sầm uất). - **industrialization / industrialisation** /ɪnˌdʌstriələˈzeɪʃən/ (n): công nghiệp hóa. Danh từ chỉ quá trình công nghiệp phát triển; industrialisation là chính tả Anh-Anh. Ví dụ: The rapid pace of industrialization has created many new factory jobs (Tốc độ công nghiệp hóa nhanh chóng đã tạo ra nhiều công việc mới trong các nhà máy). - **industrialize / industrialise** /ɪnˈdʌstriəlaɪz/ (v, B2): công nghiệp hóa. Động từ tương ứng của industry; industrialise là chính tả Anh-Anh. Ví dụ: Developing provinces try to industrialize by attracting modern electronics manufacturing (Các tỉnh đang phát triển nỗ lực công nghiệp hóa bằng cách thu hút ngành sản xuất điện tử hiện đại). - **overpopulation** /ˌoʊvərˌpɑpjəˈleɪʃən/ (n): sự quá tải dân số. Tiền tố over- mang nghĩa quá mức; chỉ tình trạng dân số vượt quá khả năng đáp ứng. Ví dụ: Overpopulation creates a serious shortage of clean water in developing metropolises (Sự quá tải dân số gây ra tình trạng thiếu nước sạch nghiêm trọng tại các đô thị lớn đang phát triển). - **densely** /ˈdɛnsli/ (adv, B2): dày đặc, đông đúc. Tính từ là dense; phổ biến nhất trong cụm densely populated. Ví dụ: The old quarter remains densely populated, with many small shops and family homes (Khu phố cổ vẫn có mật độ dân cư dày đặc, với nhiều cửa hàng nhỏ và nhà ở gia đình). - **sanitation** /ˌsænəˈteɪʃən/ (n, B2): vệ sinh môi trường, hệ thống vệ sinh. Danh từ không đếm được; hay đi với public sanitation, improve sanitation. Ví dụ: Improving urban sanitation systems prevents the dangerous spread of waterborne diseases (Cải thiện hệ thống vệ sinh đô thị giúp ngăn ngừa sự lây lan nguy hiểm của các bệnh lây qua đường nước). - **slum** /slʌm/ (n): khu ổ chuột. Khu nhà ổ chuột tồi tàn; thường gặp số nhiều urban slums. Ví dụ: The city launched a renewal project to replace riverside slums with parks (Thành phố đã triển khai một dự án chỉnh trang để thay thế các khu ổ chuột ven sông bằng công viên). - **migrant** /ˈmaɪɡrənt/ (n, C1): người di cư. Thường chỉ người chuyển đến nơi khác tìm việc: migrant worker. Ví dụ: Vocational courses provide migrant workers with practical skills for factory work (Các khóa học nghề trang bị cho người lao động di cư những kỹ năng thực tế để làm việc trong nhà máy). - **metropolis** /məˈtrɑpələs/ (n): đô thị lớn, đại đô thị. Chỉ thành phố rất lớn và phát triển; số nhiều là metropolises. Ví dụ: The capital is a modern metropolis where many commuters travel smoothly (Thủ đô là một đại đô thị hiện đại nơi nhiều người đi làm di chuyển thuận tiện). - **influx** /ˈɪnflʌks/ (n): dòng người đổ về, sự tràn vào. Hay đi với an influx of migrants, influx of tourists. Ví dụ: A large influx of tourists arrived in the seaside city during the holiday (Một dòng khách du lịch lớn đã đổ về thành phố ven biển trong kỳ nghỉ). - **municipal** /mjuˈnɪsəpəl/ (adj, C1): thuộc thành phố, đô thị. Thường đi với municipal government, municipal services, municipal library. Ví dụ: The municipal authorities opened new public parks to reduce urban heat (Chính quyền thành phố đã mở thêm các công viên công cộng để giảm bớt hiệu ứng nhiệt đô thị). - **megacity** /ˈmɛɡəsɪti/ (n): siêu đô thị. Thành phố có trên 10 triệu dân; tiền tố mega- nghĩa là rất lớn. Ví dụ: Managing traffic congestion is a major administrative challenge for every megacity (Quản lý tình trạng kẹt xe (ùn tắc) là một thách thức lớn trong công tác điều hành của mọi siêu đô thị). - **rural** /ˈrʊrəl/ (adj, B2): thuộc nông thôn. Trái nghĩa với urban; thường gặp trong cụm rural areas, rural life. Ví dụ: Many young people leave rural areas to pursue better career opportunities (Nhiều người trẻ rời khỏi các vùng nông thôn để tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp tốt hơn). - **congestion** /kənˈdʒɛstʃən/ (n): sự kẹt xe (ùn tắc). Danh từ không đếm được; hay gặp nhất là traffic congestion. Ví dụ: Building dedicated bus lanes helps reduce traffic congestion on major avenues (Xây dựng làn đường dành riêng cho xe buýt giúp giảm kẹt xe (ùn tắc) trên các đại lộ chính). - **outskirts** /ˈaʊtskərts/ (n, B2): vùng ven, ngoại ô. Thường dùng ở số nhiều; hay đi với giới từ: on/in the outskirts of a city. Ví dụ: Modern logistics centers are usually built on the outskirts of big cities (Các trung tâm hậu cần hiện đại thường được xây dựng ở vùng ven các thành phố lớn). - **high-rise** /haɪ raɪz/ (adj): cao tầng. Thường bổ nghĩa cho building, apartment, tower; trái nghĩa với low-rise. Ví dụ: Many old houses were demolished to build high-rise apartment complexes (Nhiều ngôi nhà cũ đã bị phá dỡ để xây dựng các khu chung cư cao tầng). - **overcrowded** /ˌoʊvərˈkraʊdɪd/ (adj): quá đông đúc. Tiền tố over- mang nghĩa quá mức; hay đi với overcrowded buses, overcrowded classrooms. Ví dụ: Commuter trains are often overcrowded with passengers during morning peak hours (Các chuyến xe lửa chở người đi làm thường chật cứng hành khách vào giờ cao điểm buổi sáng). ### Thế giới việc làm (29 mục) #### Mẹo đọc về tuyển dụng và việc làm Phân biệt các danh từ chỉ người: employer (người tuyển dụng), employee (người làm công), applicant (ứng viên). Chú ý các loại hình công việc: permanent position (việc dài hạn), temporary job (việc tạm thời), freelance work. Ghi nhớ các chế độ đãi ngộ: pension scheme (chế độ lương hưu), health coverage; còn probationary period là thời gian thử việc. - **interview** /ˈɪntərvju/ (n, A1): buổi phỏng vấn. Vừa là danh từ vừa là động từ; hay đi với job interview, interview panel. Ví dụ: Dress neatly and arrive on time for your morning job interview (Hãy ăn mặc gọn gàng và đến đúng giờ cho buổi phỏng vấn xin việc buổi sáng). - **applicant** /ˈæpləkənt/ (n, B2): người nộp đơn, ứng viên. Động từ là apply; đơn xin việc là application. Ví dụ: The company received over fifty resumes from qualified applicants this week (Tuần này công ty đã nhận được hơn năm mươi hồ sơ từ các ứng viên đủ điều kiện). - **employee** /ɛmˈplɔɪi/ (n, A2): nhân viên, người làm công. Động từ là employ; người thuê là employer. Ví dụ: The bank provides professional skills training for every new employee (Ngân hàng cung cấp các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn cho mỗi nhân viên mới). - **employer** /ɪmˈplɔɪər/ (n, A2): người sử dụng lao động, chủ thuê. Người hoặc tổ chức thuê lao động, phân biệt với employee (người làm công). Ví dụ: A considerate employer provides comfortable chairs and safe working conditions (Một người sử dụng lao động chu đáo luôn trang bị ghế ngồi thoải mái và điều kiện làm việc an toàn). - **salary** /ˈsæləri/ (n, A2): tiền lương. Thường chỉ lương cố định theo tháng/năm; phân biệt với wage (tiền công theo giờ/tuần). Ví dụ: Skilled software engineers can negotiate a competitive monthly salary upon hiring (Kỹ sư phần mềm có tay nghề có thể thương lượng mức lương tháng cạnh tranh khi được nhận vào làm). - **contract** /ˈkɑntrækt/ (n, B2): hợp đồng. Hay đi với sign a contract, terminate a contract, employment contract. Ví dụ: Applicants should read all terms carefully before signing the employment contract (Ứng viên nên đọc kỹ mọi điều khoản trước khi đặt bút ký hợp đồng lao động). - **temporary** /ˈtɛmpərɛri/ (adj, B2): tạm thời. Trái nghĩa với permanent; hay đi với temporary job, temporary contract. Ví dụ: Harvesting fruit is a temporary job during the busy autumn season (Thu hoạch trái cây là một công việc tạm thời trong mùa thu bận rộn). - **permanent** /ˈpərmənənt/ (adj, B2): lâu dài, dài hạn. Chỉ công việc lâu dài, hợp đồng không thời hạn; trái nghĩa với temporary. Ví dụ: After completing the training period, she was offered a permanent job (Sau khi hoàn thành thời gian đào tạo, cô ấy đã được mời làm một công việc lâu dài). - **colleague** /ˈkɑliɡ/ (n, A2): đồng nghiệp. Người cùng làm việc trong một cơ quan; đồng nghĩa với co-worker. Ví dụ: My experienced colleague helped me complete the difficult monthly sales report (Người đồng nghiệp giàu kinh nghiệm của tôi đã giúp tôi hoàn thành bản báo cáo doanh số tháng đầy khó khăn). - **clerk** /klərk/ (n, A2): nhân viên văn phòng, nhân viên bán hàng. Hay đi với bank clerk, office clerk, administrative clerk. Ví dụ: The administrative clerk checked identity documents before issuing the membership card (Nhân viên hành chính đã kiểm tra giấy tờ tùy thân trước khi cấp thẻ thành viên). - **officer** /ˈɔfəsər/ (n, A2): cán bộ, viên chức, nhân viên phụ trách. Thường đi với chức danh: safety officer, customs officer, police officer. Ví dụ: The safety officer checked protective equipment before workers entered the site (Cán bộ phụ trách an toàn đã kiểm tra đồ bảo hộ trước khi công nhân vào công trường). - **manager** /ˈmænədʒər/ (n, A2): người quản lý. Bắt nguồn từ manage; hay đi với project manager, sales manager. Ví dụ: The marketing manager praised her creative team for exceeding sales targets (Người quản lý tiếp thị đã khen ngợi đội ngũ sáng tạo của mình vì vượt chỉ tiêu bán hàng). - **staff** /stæf/ (n, B1): nhân viên, đội ngũ nhân viên. Thường dùng như danh từ tập hợp; hay đi với hotel staff, teaching staff. Ví dụ: The hotel staff welcomed guests warmly and assisted them with luggage (Đội ngũ nhân viên khách sạn đã niềm nở đón tiếp khách và hỗ trợ hành lý). - **boss** /bɔs/ (n, A2): sếp, người phụ trách. Từ thân mật chỉ người quản lý cấp trên; a supportive boss. Ví dụ: A supportive boss listens to employee feedback and encourages personal development (Một người sếp chu đáo luôn lắng nghe phản hồi của nhân viên và khuyến khích phát triển bản thân). - **hire** /ˈhaɪər/ (v, B1): tuyển dụng, thuê. Thường dùng trong tiếng Anh-Mỹ; đồng nghĩa với recruit, employ. Ví dụ: The logistics company plans to hire twenty new delivery drivers next month (Công ty hậu cần dự định tuyển dụng hai mươi tài xế giao hàng mới vào tháng tới). - **fire** /ˈfaɪər/ (v, A2): sa thải, đuổi việc. Thân mật hơn dismiss; hay gặp be fired from a job. Ví dụ: The company fired an employee for repeatedly violating safety rules (Công ty đã sa thải một nhân viên vì nhiều lần vi phạm quy định an toàn). - **earn** /ərn/ (v, A2): kiếm được. Hay đi với earn money, earn a living, earn a salary. Ví dụ: Part-time barista shifts help college students earn money to cover expenses (Các ca làm thêm pha chế đồ uống giúp sinh viên kiếm tiền để trang trải chi phí sinh hoạt). - **headquarters** /ˈhɛdkwɔrtərz/ (n, B2): trụ sở chính. Luôn có đuôi -s nhưng có thể dùng như danh từ số ít hoặc số nhiều. Ví dụ: The technology company opened a modern twenty-story headquarters in the capital (Công ty công nghệ đã khánh thành một trụ sở chính hai mươi tầng hiện đại tại thủ đô). - **resume** /ˈrɛzəmeɪ/ (n): sơ yếu lý lịch (Anh-Mỹ). Tiếng Anh-Anh thường dùng CV (curriculum vitae); submit/update a resume. Ví dụ: You should highlight practical computing skills on your professional resume (Bạn nên làm nổi bật các kỹ năng tin học thực tế trên bản sơ yếu lý lịch của mình). - **recruiter** /rɪˈkrutər/ (n): chuyên viên tuyển dụng. Bắt nguồn từ động từ recruit; người tìm kiếm nhân sự cho công ty. Ví dụ: Corporate recruiters often visit university campuses to interview promising graduating students (Các chuyên viên tuyển dụng doanh nghiệp thường đến các trường đại học để phỏng vấn sinh viên triển vọng sắp tốt nghiệp). - **occupation** /ˌɑkjəˈpeɪʃən/ (n, B2): nghề nghiệp, công việc. Từ trang trọng; đồng nghĩa với job, profession. Cụm state one's occupation. Ví dụ: Teaching is a demanding occupation that requires immense patience and dedication (Dạy học là một nghề nhiều thử thách, đòi hỏi rất nhiều sự kiên nhẫn và tận tụy). - **freelance** /ˈfrilæns/ (adj): làm nghề tự do. Có thể làm tính từ hoặc trạng từ: freelance writer, work freelance. Ví dụ: Many graphic designers prefer freelance work because it provides flexible hours (Nhiều nhà thiết kế đồ họa thích làm nghề tự do vì công việc đem lại giờ giấc linh hoạt). - **probationary** /proʊˈbeɪʃənɛri/ (adj): thử việc, tập sự. Danh từ là probation; hay đi với probationary period. Ví dụ: New recruits receive guidance from mentors during their three-month probationary period (Nhân viên mới được người hướng dẫn kèm cặp trong thời gian thử việc ba tháng). - **pension** /ˈpɛnʃən/ (n, C1): lương hưu. Hay đi với state pension, retirement pension; người nhận lương hưu là pensioner. Ví dụ: Regular social insurance contributions ensure a stable monthly pension in retirement (Đóng bảo hiểm xã hội đều đặn sẽ đảm bảo một khoản lương hưu ổn định hằng tháng khi nghỉ hưu). - **perk** /pərk/ (n): phúc lợi thêm, bổng lộc phụ. Thường ở số nhiều perks; các quyền lợi ngoài lương như bữa trưa miễn phí, thẻ tập gym. Ví dụ: Free meals and gym memberships are attractive perks offered by the firm (Bữa ăn miễn phí và thẻ tập thể hình là những phúc lợi hấp dẫn do công ty cung cấp). - **teamwork** /ˈtimwərk/ (n, B1): làm việc nhóm, tinh thần đồng đội. Danh từ không đếm được; hay đi với effective teamwork, teamwork skills. Ví dụ: Completing this large engineering project successfully requires close teamwork between departments (Hoàn thành dự án kỹ thuật lớn này thành công đòi hỏi sự phối hợp nhóm chặt chẽ giữa các phòng ban). - **resign** /rɪˈzaɪn/ (v, B2): từ chức, xin thôi việc. Thường đi với giới từ from: resign from a post/job; danh từ là resignation. Ví dụ: The senior manager decided to resign from his position due to health reasons (Vị quản lý cấp cao đã quyết định từ chức vì lý do sức khỏe). - **overtime** /ˈoʊvərtaɪm/ (adv, B2): làm thêm giờ, tăng ca. Hay đi với work overtime; cũng có thể dùng như danh từ không đếm được. Ví dụ: Workers receive higher hourly rates whenever they are asked to work overtime (Công nhân nhận được mức thù lao theo giờ cao hơn mỗi khi được yêu cầu làm thêm giờ). - **telecommuting** /tɛləkəˈmjutɪŋ/ (n): làm việc từ xa. Ghép từ tele- (từ xa) và commuting (đi lại); đồng nghĩa với remote work. Ví dụ: Modern communication technology makes telecommuting an effective option for many office employees (Công nghệ truyền thông hiện đại khiến làm việc từ xa trở thành một lựa chọn hiệu quả cho nhiều nhân viên văn phòng). ### Trí tuệ nhân tạo (28 mục) #### Mẹo đọc về công nghệ trí tuệ nhân tạo Nắm các thuật ngữ công nghệ: machine learning (học máy), algorithm (thuật toán), autonomous vehicle. Nhận biết các tác động của AI: automate routine tasks, increase accuracy, raise ethical questions. Phân biệt công cụ AI với thiết bị cơ khí: software chatbot/algorithm khác với physical robot/humanoid. - **electronic** /ɪˌlɛkˈtrɑnɪk/ (adj, A2): điện tử. Thường bổ nghĩa cho device, equipment, system; phân biệt với electrical (thuộc về điện). Ví dụ: Modern schools use electronic devices to support interactive classroom learning (Các trường học hiện đại dùng thiết bị điện tử để hỗ trợ học tập tương tác trong lớp). - **intelligent** /ɪnˈtɛlədʒənt/ (adj, A2): thông minh. Danh từ là intelligence; hay đi với intelligent system, intelligent software. Ví dụ: Engineers developed an intelligent system that automatically adjusts room lighting (Các kỹ sư đã phát triển một hệ thống thông minh tự động điều chỉnh ánh sáng trong phòng). - **intelligence** /ɪnˈtɛlədʒəns/ (n, B1): trí thông minh, trí tuệ. Thường gặp trong cụm artificial intelligence (trí tuệ nhân tạo). Ví dụ: Scientists study artificial intelligence to improve early disease diagnosis in hospitals (Các nhà khoa học nghiên cứu trí tuệ nhân tạo để nâng cao khả năng chẩn đoán bệnh sớm trong bệnh viện). - **gadget** /ˈɡædʒət/ (n, C1): thiết bị tiện ích, đồ dùng công nghệ. Chỉ đồ dùng công nghệ nhỏ gọn, hữu ích; handy gadget. Ví dụ: This compact translation gadget can interpret several foreign languages in real time (Thiết bị dịch thuật nhỏ gọn này có thể thông dịch một vài ngôn ngữ nước ngoài theo thời gian thực). - **screen** /skrin/ (n, A2): màn hình. Hay đi với computer screen, touch screen; động từ mang nghĩa che chắn hoặc sàng lọc. Ví dụ: Staring at computer screens for many hours can cause severe eye fatigue (Nhìn chăm chú vào màn hình máy tính nhiều giờ có thể gây mỏi mắt nghiêm trọng). - **accurate** /ˈækjərət/ (adj, B2): chính xác. Trái nghĩa với inaccurate; danh từ là accuracy. Hay đi với accurate results/information. Ví dụ: Digital weather forecasting models provide increasingly accurate predictions for storms (Các mô hình dự báo thời tiết số đưa ra những dự báo bão ngày càng chính xác). - **accuracy** /ˈækjərəsi/ (n, B2): độ chính xác. Danh từ không đếm được; hay đi với high accuracy, improve accuracy. Ví dụ: Modern facial scanning cameras identify authorized personnel with very high accuracy (Camera quét khuôn mặt hiện đại nhận diện nhân sự được cấp phép với độ chính xác rất cao). - **hardware** /ˈhɑrdwɛr/ (n, C1): phần cứng máy tính. Danh từ không đếm được; đối lập với software (phần mềm). Ví dụ: Training complex neural networks requires specialized computing hardware and fast memory (Việc huấn luyện các mạng nơ-ron nhân tạo phức tạp đòi hỏi phần cứng máy tính chuyên dụng và bộ nhớ nhanh). - **connect** /kəˈnɛkt/ (v, A2): kết nối. Đi với giới từ to: connect to the internet/network; danh từ là connection. Ví dụ: Smart household devices connect to the home wireless network over a secure connection (Các thiết bị gia đình thông minh kết nối với mạng không dây gia đình qua kết nối bảo mật). - **algorithm** /ˈælɡərɪðəm/ (n, C1): thuật toán. Tập hợp các bước tính toán theo quy tắc; search algorithm, sorting algorithm. Ví dụ: Recommendation algorithms analyze viewing habits to suggest suitable video content (Các thuật toán gợi ý phân tích thói quen xem để đề xuất nội dung video phù hợp). - **robotics** /roʊˈbɑtɪks/ (n): ngành người máy, kỹ thuật rô-bốt. Danh từ số ít chỉ ngành khoa học nghiên cứu robot. Ví dụ: Many engineering students participate in extracurricular clubs to study modern robotics (Nhiều sinh viên kỹ thuật tham gia các câu lạc bộ ngoại khóa để nghiên cứu kỹ thuật người máy hiện đại). - **automate** /ˈɔtəmeɪt/ (v, C2): tự động hóa. Danh từ là automation; tính từ là automatic. Automate a process/task. Ví dụ: Manufacturing plants automate assembly lines to increase production efficiency and safety (Các nhà xưởng sản xuất tự động hóa dây chuyền lắp ráp để tăng hiệu quả và độ an toàn trong sản xuất). - **capability** /ˌkeɪpəˈbɪləti/ (n, C1): khả năng, năng lực. Hay đi với capability to do something, processing capability. Ví dụ: Modern smartphones have the capability to run complex educational apps smoothly (Điện thoại thông minh hiện đại có khả năng chạy mượt mà các ứng dụng giáo dục phức tạp). - **recognition** /ˌrɛkəɡˈnɪʃən/ (n, B2): sự nhận dạng, sự nhận ra. Hay gặp facial recognition (nhận dạng khuôn mặt), speech recognition. Ví dụ: Modern airports use facial recognition cameras to verify passenger identity quickly (Các sân bay hiện đại dùng camera nhận dạng khuôn mặt để đối chiếu danh tính hành khách nhanh chóng). - **substitute** /ˈsʌbstətut/ (n, C1): vật thay thế, người thay thế. Đi với giới từ for: a substitute for something; cũng dùng như động từ. Ví dụ: Intelligent machines are helpful tools rather than an absolute substitute for teachers (Máy móc thông minh là công cụ trợ giúp chứ không thể thay thế hoàn toàn cho người thầy). - **revolutionize / revolutionise** /ˌrɛvəˈluʃənaɪz/ (v, B2): cách mạng hóa. Làm thay đổi hoàn toàn; revolutionise là chính tả Anh-Anh. Ví dụ: Artificial intelligence can revolutionize the way doctors analyze complex medical scans (Trí tuệ nhân tạo có thể cách mạng hóa cách các bác sĩ phân tích các hình ảnh chụp y khoa phức tạp). - **ethical** /ˈɛθɪkəl/ (adj, B2): thuộc đạo đức, hợp đạo đức. Danh từ là ethics; hay đi với ethical issue, ethical question. Ví dụ: Teachers and students discuss the ethical questions of using artificial intelligence in exams (Thầy cô và học sinh thảo luận về các vấn đề đạo đức khi sử dụng trí tuệ nhân tạo trong thi cử). - **humanoid** /ˈhjumənɔɪd/ (n): người máy hình người. Robot có hình dáng giống con người; cũng dùng như tính từ: humanoid robot. Ví dụ: Advanced humanoids can walk on stairs and carry light parcels (Các robot hình người tiên tiến có thể bước lên cầu thang và mang các gói hàng nhẹ). - **autonomous** /ɔˈtɑnəməs/ (adj, C2): tự hành, tự chủ. Đồng nghĩa với self-driving khi nói về phương tiện: autonomous vehicle. Ví dụ: Several companies are testing autonomous cars on busy city streets safely (Một số công ty đang thử nghiệm một cách an toàn các xe tự hành trên các tuyến đường đô thị đông đúc). - **artificial intelligence** /ˌɑrtəˈfɪʃəl ɪnˈtɛlədʒəns/ (n): trí tuệ nhân tạo. Viết tắt là AI; chỉ nhánh khoa học máy tính tạo ra máy thông minh. Ví dụ: Artificial intelligence helps doctors analyze medical scans with greater accuracy and speed (Trí tuệ nhân tạo giúp các bác sĩ phân tích hình ảnh chụp y khoa với độ chính xác và tốc độ cao hơn). - **data** /ˈdeɪtə/ (n, A2): dữ liệu. Thường dùng như danh từ không đếm được; data analysis, collect data. Ví dụ: The mobile app collects useful data about how students study online (Ứng dụng di động thu thập dữ liệu hữu ích về cách học sinh học trực tuyến). - **analyze / analyse** /ˈænəlaɪz/ (v, A2): phân tích. Danh từ là analysis; analyse là chính tả Anh-Anh. Analyze data/results. Ví dụ: The software can analyze thousands of laboratory samples in a few minutes (Phần mềm có thể phân tích hàng nghìn mẫu thí nghiệm chỉ trong vài phút). - **chatbot** /ˈtʃætbɑt/ (n): phần mềm trò chuyện tự động. Chương trình máy tính tự động trao đổi với người dùng qua tin nhắn. Ví dụ: The customer service website uses a helpful chatbot to answer routine inquiries (Trang web chăm sóc khách hàng sử dụng một chatbot hữu ích để giải đáp những thắc mắc thông thường). - **machine learning** /məˈʃin ˈlərnɪŋ/ (n): học máy. Nhánh của AI giúp máy tính tự học từ dữ liệu mà không cần lập trình từng bước. Ví dụ: Machine learning allows computers to recognize speech patterns with impressive precision (Học máy cho phép máy tính nhận diện các mẫu giọng nói với độ chuẩn xác ấn tượng). - **replace** /riˈpleɪs/ (v, A2): thay thế. Cấu trúc: replace A with B (thay A bằng B); bị động: A is replaced by B. Danh từ là replacement. Ví dụ: Automated checkout systems may gradually replace human cashiers in large supermarkets (Hệ thống thanh toán tự động có thể dần thay thế nhân viên thu ngân tại các siêu thị lớn). - **process** /ˈprɑsɛs/ (v, B2): xử lý. Danh từ mang nghĩa quy trình; động từ hay đi với process information/data. Ví dụ: Modern computers process vast amounts of complex data in milliseconds (Máy tính hiện đại xử lý lượng lớn dữ liệu phức tạp chỉ trong vài mili-giây). - **generate** /ˈdʒɛnəreɪt/ (v, B2): tạo ra, phát sinh. Danh từ là generation; generate ideas, generate electricity. Ví dụ: Modern generative software can generate clear summaries of long research papers (Phần mềm tạo sinh hiện đại có thể tạo ra các bản tóm tắt rõ ràng cho các bài báo nghiên cứu dài). - **malfunction** /mælˈfʌŋkʃən/ (v, C1): trục trặc, gặp sự cố. Vừa là động từ vừa là danh từ; tiền tố mal- mang nghĩa xấu, lỗi. Ví dụ: The robot arm stopped operating after its internal position sensor malfunctioned (Cánh tay robot ngừng hoạt động sau khi cảm biến vị trí bên trong gặp sự cố). ### Truyền thông đại chúng (28 mục) #### Mẹo đọc về truyền thông và báo chí Phân biệt các loại hình truyền thông: print media (báo in), broadcast media (truyền hình/phát thanh), digital media. Nhận biết các vấn đề báo chí: fake news (tin giả), sensationalism (tin giật gân), censorship, credible source. Nắm các cụm từ mạng xã hội: go viral (lan truyền nhanh), trending topic, subscriber base. - **headline** /ˈhɛdlaɪn/ (n, B1): tiêu đề báo, tít báo. Hay gặp trong cụm make headlines (trở thành tin nổi bật), front-page headline. Ví dụ: Sensational headlines in online newspapers often distort the truth to attract readers (Tiêu đề giật gân trên các báo mạng thường bóp méo sự thật để thu hút người đọc). - **channel** /ˈtʃænəl/ (n, B1): kênh truyền hình, kênh phát sóng. Thường đi với television channel, YouTube channel, switch channels. Ví dụ: Families tune in to the educational channel every evening for science documentaries (Các gia đình bật kênh giáo dục mỗi buổi tối để xem phim tài liệu khoa học). - **publish** /ˈpʌblɪʃ/ (v, A2): xuất bản, đăng tải. Danh từ là publication, publisher. Publish an article/book/report. Ví dụ: Respected scientific journals publish peer-reviewed studies on global climate patterns (Các tạp chí khoa học uy tín đăng tải những nghiên cứu có bình duyệt về các quy luật khí hậu toàn cầu). - **viewer** /ˈvjuər/ (n, B1): người xem truyền hình, khán giả. Người theo dõi chương trình màn ảnh; phân biệt với listener (thính giả). Ví dụ: Nature documentary programs attract millions of regular viewers across the country (Các chương trình phim tài liệu thiên nhiên thu hút hàng triệu người xem thường xuyên trên toàn quốc). - **audience** /ˈɔdiəns/ (n, A2): khán giả, thính giả. Danh từ tập hợp chỉ nhóm người xem, nghe hoặc đọc một tác phẩm hay chương trình. Ví dụ: The inspiring classical music concert delighted a large audience of young students (Buổi hòa nhạc cổ điển truyền cảm hứng đã làm hài lòng đông đảo khán giả là học sinh trẻ). - **trend** /trɛnd/ (n, B1): xu hướng, trào lưu. Hay đi với current trend, set a trend, follow a trend. Tính từ là trendy. Ví dụ: Eco-friendly living has become a popular lifestyle trend among urban teenagers (Lối sống thân thiện với môi trường đã trở thành một xu hướng phổ biến trong giới trẻ thành thị). - **press** /prɛs/ (n, B1): giới báo chí, cơ quan truyền thông. Hay đi với freedom of the press (tự do báo chí), press conference (họp báo). Ví dụ: Government spokespersons answered questions from the international press after the summit (Người phát ngôn chính phủ đã trả lời các câu hỏi từ báo chí quốc tế sau hội nghị thượng đỉnh). - **report** /rɪˈpɔrt/ (v, A2, n, B1): đưa tin, tường thuật (v); báo cáo (n). Đi với giới từ on: report on an event/issue; cũng là danh từ. Ví dụ: Reporters traveled to flooded provinces to report on emergency relief operations (Các phóng viên đã đến các tỉnh bị lũ lụt để đưa tin về hoạt động cứu trợ khẩn cấp). - **reporter** /rɪˈpɔrtər/ (n, A2): phóng viên. Người thu thập và đưa tin; tương tự journalist nhưng thường làm việc tại hiện trường. Ví dụ: The courageous reporter documented rescue efforts in the flooded coastal district (Người phóng viên dũng cảm đã ghi lại các nỗ lực cứu hộ tại huyện ven biển bị ngập lụt). - **media** /ˈmidiə/ (n, A2): các phương tiện truyền thông. Số nhiều của medium nhưng thường dùng với động từ số ít hoặc số nhiều; mass media. Ví dụ: Digital media outlets deliver breaking news directly to mobile phones every minute (Các kênh truyền thông số gửi tin nóng trực tiếp đến điện thoại di động từng phút). - **circulate** /ˈsərkjəleɪt/ (v, C1): lan truyền, lưu hành. Dùng cho thông tin, tin tức hoặc báo chí; danh từ là circulation. Ví dụ: Community newsletters circulate among residents to share useful neighborhood updates (Các bản tin cộng đồng lưu hành giữa người dân để chia sẻ tin tức khu phố hữu ích). - **journalism** /ˈdʒərnəlɪzəm/ (n, B2): nghề làm báo, báo chí. Ngành nghề thu thập và xuất bản tin tức; investigative journalism (báo chí điều tra). Ví dụ: Good journalism provides honest news and helps people understand important public issues (Báo chí chân chính cung cấp tin tức trung thực và giúp mọi người hiểu các vấn đề công cộng quan trọng). - **journalist** /ˈdʒərnələst/ (n, A2): nhà báo, ký giả. Người làm nghề báo; freelance journalist (nhà báo tự do). Ví dụ: The experienced journalist verified the anonymous information thoroughly before publishing (Nhà báo giàu kinh nghiệm đã xác minh kỹ thông tin từ nguồn ẩn danh trước khi đăng bài). - **subscriber** /səbˈskraɪbər/ (n, C1): người đăng ký, thuê bao. Bắt nguồn từ động từ subscribe; người theo dõi kênh hoặc tạp chí định kỳ. Ví dụ: The educational science channel just welcomed its one millionth student subscriber (Kênh khoa học giáo dục vừa chào đón người đăng ký theo dõi thứ một triệu là học sinh). - **subscribe** /səbˈskraɪb/ (v, C1): đăng ký theo dõi, đặt mua định kỳ. Đi với giới từ to: subscribe to a newspaper/channel; danh từ là subscription. Ví dụ: Students can subscribe to online academic journals to read weekly articles (Học sinh có thể đăng ký các tạp chí học thuật trực tuyến để đọc các bài báo hằng tuần). - **documentary** /ˌdɑkjəˈmɛntəri/ (n, B1): phim tài liệu. Phim tài liệu cung cấp thông tin thực tế; số nhiều documentaries. Ví dụ: The television station produced an informative documentary about ocean plastic pollution (Đài truyền hình đã sản xuất một bộ phim tài liệu nhiều thông tin về ô nhiễm rác nhựa đại dương). - **coverage** /ˈkʌvərɪdʒ/ (n, B2): sự đưa tin. Danh từ không đếm được; media coverage, press coverage. Ví dụ: Extensive media coverage helped raise public awareness about protecting wildlife habitats (Việc truyền thông đưa tin rộng rãi đã giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường sống của động vật hoang dã). - **misinformation** /ˌmɪsɪnfərˈmeɪʃən/ (n): thông tin sai lệch. Tiền tố mis- chỉ sự sai; phân biệt với disinformation (thông tin sai cố ý bịa đặt). Ví dụ: Spreading health misinformation on social networks can cause serious public panic (Việc lan truyền thông tin sai lệch về sức khỏe trên mạng xã hội có thể gây hoang mang dư luận nghiêm trọng). - **censorship** /ˈsɛnsərʃɪp/ (n): sự kiểm duyệt. Động từ là censor (kiểm duyệt); film censorship, press censorship. Ví dụ: Strict censorship boards examine films before they are shown in theaters (Các hội đồng kiểm duyệt nghiêm ngặt sẽ xem xét phim trước khi được chiếu tại rạp). - **viral** /ˈvaɪrəl/ (adj, C1): lan truyền nhanh trên mạng. Bắt nguồn từ virus; thành ngữ quen thuộc go viral. Ví dụ: A heartwarming video of students planting trees went viral on social media (Đoạn video ấm áp về các học sinh trồng cây đã lan truyền rất nhanh trên mạng xã hội). - **sensationalism** /sɛnˈseɪʃənəlɪzəm/ (n): lối đưa tin giật gân. Danh từ chỉ xu hướng giật gân câu khách của báo chí; tính từ là sensational. Ví dụ: Serious editors criticize tabloid newspapers for relying heavily on cheap sensationalism (Các biên tập viên nghiêm túc chỉ trích báo lá cải vì dựa quá nhiều vào lối đưa tin giật gân rẻ tiền). - **paparazzi** /ˌpɑpəˈrɑtsi/ (n): thợ săn ảnh người nổi tiếng. Từ gốc tiếng Ý, thường dùng ở số nhiều; số ít là paparazzo. Ví dụ: Celebrities often complain about aggressive paparazzi following them in public spaces (Những người nổi tiếng thường phàn nàn về những tay săn ảnh quấy rầy bám theo họ ở nơi công cộng). - **social media** /ˈsoʊʃəl ˈmidiə/ (n): mạng xã hội. Dùng như danh từ không đếm được; hay đi với on social media. Ví dụ: Teenagers should be cautious about sharing personal information on social media (Thanh thiếu niên nên thận trọng khi chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội). - **advertisement / ad** /ˌædvərˈtaɪzmənt; æd/ (n, A2): quảng cáo. Ad là cách nói ngắn gọn; động từ tương ứng là advertise. Ví dụ: The online advertisement caught her attention with its colorful animation graphics (Mẩu quảng cáo trực tuyến đã thu hút sự chú ý của cô nhờ hình ảnh hoạt họa nhiều màu sắc). - **fake news** /feɪk nuz/ (n): tin giả. Danh từ không đếm được; chỉ tin tức bịa đặt sai sự thật. Ví dụ: Readers should check multiple reliable sources to avoid believing fake news (Người đọc nên đối chiếu nhiều nguồn đáng tin cậy để tránh tin vào tin giả). - **platform** /ˈplætfɔrm/ (n, A2): sân ga; bục, bệ; nền tảng (trực tuyến). Hay đi với social media platform, online learning platform. Ví dụ: The video sharing platform allows independent educators to publish free lessons (Nền tảng chia sẻ video cho phép các nhà giáo độc lập đăng tải những bài học miễn phí). - **mass media** /mæs ˈmidiə/ (n): truyền thông đại chúng. Chỉ toàn bộ hệ thống báo chí, truyền hình, phát thanh và mạng lưới internet. Ví dụ: The mass media plays a powerful role in shaping modern public opinion (Truyền thông đại chúng đóng một vai trò mạnh mẽ trong việc định hình dư luận hiện đại). - **editor** /ˈɛdətər/ (n, B1): biên tập viên. Bắt nguồn từ động từ edit; chief editor (tổng biên tập). Ví dụ: The newspaper editor reviewed the feature article thoroughly before giving final approval (Biên tập viên tờ báo đã xem xét kỹ bài phóng sự trước khi phê duyệt lần cuối). ### Bảo tồn động vật hoang dã (28 mục) #### Mẹo đọc về bảo vệ muôn loài Nắm các mối đe dọa sinh vật hoang dã: habitat loss, poaching for ivory or horns, illegal wildlife trade. Chú ý các giải pháp bảo tồn: breed in captivity, reintroduce into the wild, establish nature reserves. Phân biệt điều kiện sống: in captivity (bị nuôi nhốt) với in the wild (ngoài tự nhiên). - **untamed** /ˌʌnˈteɪmd/ (adj): hoang sơ, chưa bị chế ngự. Dùng với động vật để chỉ chưa thuần hóa, hoặc với cảnh quan để chỉ hoang sơ, chưa bị con người chế ngự. Ví dụ: Wild horses ran freely across the vast and untamed grassland plains (Những đàn ngựa hoang chạy tự do trên những thảo nguyên rộng lớn và hoang sơ). - **threaten** /ˈθrɛtən/ (v, B2): đe dọa. Danh từ là threat; tính từ là threatening. Cấu trúc: threaten something/somebody. Ví dụ: Illegal hunting and deforestation threaten the survival of rare mountain gorillas (Săn bắn trái phép và phá rừng đe dọa sự sống còn của loài khỉ đột núi quý hiếm). - **shield** /ʃild/ (v, B2): che chắn, bảo vệ. Đi với giới từ from: shield somebody/something from harm. Cũng dùng như danh từ (khiên). Ví dụ: Dense coastal mangrove forests help shield endangered bird species from fierce storms (Những cánh rừng ngập mặn ven biển rậm rạp giúp bảo vệ các loài chim nguy cấp khỏi những cơn bão dữ). - **shoot** /ʃut/ (v, B1): bắn. Quá khứ là shot; cấu trúc shoot an animal. Ví dụ: Strict environmental laws heavily penalize anyone caught attempting to shoot rare birds (Luật môi trường nghiêm ngặt xử phạt nặng bất kỳ ai bị bắt gặp đang tìm cách bắn các loài chim quý). - **mammal** /ˈmæməl/ (n): động vật có vú, thú. Động vật nuôi con bằng sữa mẹ; đa số đẻ con, nhưng một số loài như thú mỏ vịt đẻ trứng. Cụm thường gặp: marine mammal. Ví dụ: Whales and dolphins are warm-blooded marine mammals that breathe air through blowholes (Cá voi và cá heo là những động vật có vú sống ở biển, có máu nóng và thở không khí qua lỗ thở). - **reptile** /ˈrɛptaɪl/ (n): loài bò sát. Động vật máu lạnh có vảy như rùa, rắn, cá sấu; cold-blooded reptile. Ví dụ: Sea turtles are ancient reptiles that return to sandy shores to lay eggs (Rùa biển là loài bò sát cổ xưa quay trở lại các bờ cát để đẻ trứng). - **insect** /ˈɪnsɛkt/ (n, A2): côn trùng. Động vật không xương sống có sáu chân; beneficial insects. Ví dụ: Many crops depend completely on beneficial insects like bees for pollination (Nhiều loại cây trồng phụ thuộc hoàn toàn vào các loài côn trùng có ích như ong để thụ phấn). - **rare** /rɛr/ (adj, B1): hiếm, quý hiếm. Trái nghĩa với common; hay đi với rare species, rare plant. Ví dụ: Botanists discovered a rare species of orchid growing on the misty cliff (Các nhà thực vật học đã phát hiện một loài phong lan quý hiếm mọc trên vách đá mù sương). - **den** /dɛn/ (n): hang thú, ổ thú. Hang ổ của thú hoang như gấu, cáo, sói; a bear's den. Ví dụ: A mother bear rests peacefully inside a warm mountain den throughout the freezing winter (Gấu mẹ nằm nghỉ yên bình trong hang núi ấm áp suốt mùa đông lạnh giá). - **escape** /ɪˈskeɪp/ (v, B1): trốn thoát, thoát hiểm. Đi với giới từ from: escape from a predator/hunter. Cũng là danh từ. Ví dụ: Fleet-footed wild deer can quickly escape from hungry predators in deep forests (Đàn hươu hoang dã nhanh chân có thể nhanh chóng trốn thoát khỏi kẻ săn mồi đói trong rừng sâu). - **ivory** /ˈaɪvəri/ (n, B1): ngà voi. Danh từ không đếm được; hay đi với ivory trade, ivory ban. Ví dụ: Conservationists campaign against the illegal trade in elephant ivory (Các nhà bảo tồn vận động phản đối việc buôn bán ngà voi bất hợp pháp). - **poach** /poʊtʃ/ (v): săn bắn trộm. Săn bắn thú trái phép; người săn trộm là poacher. Poach elephants/rhinos. Ví dụ: Criminal gangs poach wild rhinos to sell their horns on the black market (Các băng nhóm tội phạm săn trộm tê giác hoang dã để bán sừng trên thị trường đen). - **poacher** /ˈpoʊtʃər/ (n): kẻ săn trộm, người săn thú trái phép. Bắt nguồn từ động từ poach; arrest poachers. Ví dụ: Forest guards apprehended two armed poachers who had laid illegal metal snares (Lực lượng bảo vệ rừng đã bắt giữ hai kẻ săn trộm có vũ trang đã đặt các bẫy kim loại trái phép). - **sanctuary** /ˈsæŋktʃuɛri/ (n): khu bảo tồn, nơi trú ẩn an toàn. Hay gặp wildlife sanctuary, bird sanctuary. Ví dụ: The coastal wetland sanctuary provides a safe resting ground for thousands of pelicans (Khu bảo tồn đất ngập nước ven biển đem lại nơi dừng chân an toàn cho hàng nghìn con bồ nông). - **captivity** /kæpˈtɪvəti/ (n): tình trạng bị nuôi nhốt. Thường gặp trong cụm in captivity: breed in captivity. Đối lập với in the wild. Ví dụ: Rare pandas born in captivity receive special medical care before being released (Những chú gấu trúc quý hiếm sinh ra trong điều kiện nuôi nhốt được chăm sóc y tế đặc biệt trước khi được thả ra). - **wilderness** /ˈwɪldərnəs/ (n, B2): vùng hoang dã. Vùng đất tự nhiên chưa có sự can thiệp của con người; remote wilderness. Ví dụ: The hikers set up camp deep inside the quiet mountain wilderness (Những người đi bộ đường dài dựng trại sâu trong vùng núi hoang dã yên tĩnh). - **rescue** /ˈrɛskju/ (v, B2): giải cứu, cứu hộ. Vừa là động từ vừa là danh từ; rescue animals from danger. Ví dụ: Volunteers arrived promptly to rescue marine turtles trapped in abandoned fishing nets (Các tình nguyện viên đã đến kịp thời để giải cứu những con rùa biển bị mắc kẹt trong lưới đánh cá bỏ hoang). - **ranger** /ˈreɪndʒər/ (n, B2): kiểm lâm, nhân viên bảo vệ rừng. Người tuần tra bảo vệ rừng; forest ranger, park ranger. Ví dụ: Dedicated park rangers patrol remote mountain trails every day to protect wildlife (Những kiểm lâm viên tận tụy đi tuần tra các đường mòn xa xôi trên núi hằng ngày để bảo vệ động vật hoang dã). - **conservationist** /ˌkɑnsərˈveɪʃənɪst/ (n): nhà bảo tồn. Bắt nguồn từ conservation (sự bảo tồn); wildlife conservationist. Ví dụ: Leading conservationists proposed establishing new protected zones to save endangered tiger populations (Các nhà bảo tồn hàng đầu đề xuất thành lập các khu bảo vệ mới để cứu quần thể hổ nguy cấp). - **threatened** /ˈθrɛtənd/ (adj): bị đe dọa. Thường đi với danh từ: threatened species, threatened habitats. Ví dụ: Loss of natural mangrove forests leaves many threatened sea turtle populations vulnerable (Sự mất đi rừng ngập mặn tự nhiên khiến nhiều quần thể rùa biển đang bị đe dọa trở nên dễ tổn thương). - **reintroduce** /ˌriɪntrəˈdus/ (v): đưa vào lại, áp dụng lại; thả (loài vật) trở lại môi trường tự nhiên. Tiền tố re- mang nghĩa làm lại; reintroduce captive-bred species into the wild. Ví dụ: Scientists plan to reintroduce captive-bred otters into their natural freshwater streams (Các nhà khoa học dự định đưa những con rái cá được sinh ra trong môi trường nuôi nhốt trở lại các dòng suối nước ngọt tự nhiên). - **biodiversity hotspot** /ˌbaɪoʊdaɪˈvərsəti ˈhɑtspɑt/ (n): điểm nóng đa dạng sinh học. Khu vực có độ đa dạng sinh học cao nhưng đang bị đe dọa nghiêm trọng. Ví dụ: The national park is recognized as an important biodiversity hotspot with many rare species (Vườn quốc gia được công nhận là một điểm nóng đa dạng sinh học quan trọng với nhiều loài quý hiếm). - **breed** /brid/ (v, C1): sinh sản, nhân giống. Quá khứ là bred; thường gặp breed in captivity, breeding season. Ví dụ: Dedicated conservation centers breed endangered sea turtles before releasing them into oceans (Các trung tâm chuyên bảo tồn nhân giống rùa biển nguy cấp trước khi thả chúng ra đại dương). - **survival** /sərˈvaɪvəl/ (n, B2): sự sống còn, sự sinh tồn. Động từ là survive; hay đi với the survival of a species. Ví dụ: Clean river water is vital for the survival of fish (Nước sông sạch là thiết yếu cho sự sinh tồn của các loài cá). - **population** /ˌpɑpjəˈleɪʃən/ (n, A2): dân số; quần thể (sinh vật). Với sinh vật, chỉ số lượng cá thể một loài tại khu vực nhất định. Ví dụ: The local tiger population has begun to recover thanks to strict conservation (Quần thể hổ địa phương đã bắt đầu phục hồi nhờ các biện pháp bảo tồn nghiêm ngặt). - **ban** /bæn/ (v, B1): cấm. Vừa là động từ vừa là danh từ; ban somebody from doing something, ban trade in something. Ví dụ: Many nations agreed to ban commercial trading in ivory and animal horns (Nhiều quốc gia đã nhất trí cấm buôn bán thương mại ngà voi và sừng động vật). - **horn** /hɔrn/ (n, C1): sừng; còi (xe). Sừng động vật như tê giác, linh dương; rhino horn. Ví dụ: Rhinoceroses are brutally hunted by illegal poachers for their highly prized horns (Tê giác bị săn lùng tàn bạo bởi những kẻ săn trộm trái phép để lấy sừng có giá trị cao). - **trafficking** /ˈtræfɪkɪŋ/ (n, C1): sự buôn bán bất hợp pháp. Danh từ không đếm được; hay đi với wildlife trafficking, drug trafficking. Ví dụ: Stricter border inspections are necessary to combat organized wildlife trafficking networks (Việc kiểm tra biên giới nghiêm ngặt hơn là cần thiết để đấu tranh chống lại các đường dây buôn lậu động vật hoang dã có tổ chức). ### Con đường sự nghiệp (27 mục) #### Mẹo lập kế hoạch đường hướng sự nghiệp Nắm các giai đoạn phát triển: set career goals, pursue passions, climb the corporate ladder. Chú ý các kỹ năng thực tế: professional networking, mentorship, problem-solving, soft skills. Phân biệt ambition (hoài bão, tham vọng) với unrealistic expectations (kỳ vọng thiếu thực tế). - **aspiration** /ˌæspəˈreɪʃən/ (n, C1): khát vọng, nguyện vọng. Động từ là aspire; hay đi với career aspirations, have an aspiration to do something. Ví dụ: Her aspiration was to become an English teacher in her hometown (Khát vọng của cô là trở thành một giáo viên tiếng Anh tại quê hương). - **achieve** /əˈtʃiv/ (v, A2): đạt được, giành được. Danh từ là achievement; hay đi với achieve a goal, achieve success. Ví dụ: Dedicated evening revision helps ambitious students achieve high scores in final exams (Việc ôn tập buổi tối chăm chỉ giúp những học sinh có chí hướng đạt điểm cao trong kỳ thi cuối kỳ). - **achievement** /əˈtʃivmənt/ (n, B1): thành tựu, thành tích. Động từ là achieve; hay đi với notable achievement, sense of achievement. Ví dụ: Winning first prize in the national science contest was a remarkable achievement (Giành giải nhất trong cuộc thi khoa học quốc gia là một thành tựu đáng ghi nhận). - **goal** /ɡoʊl/ (n, A2): mục tiêu; bàn thắng; khung thành. Đồng nghĩa với aim, objective; hay đi với set a goal, achieve a goal, career goal. Ví dụ: Setting realistic study goals helps students organize their preparation schedules effectively (Việc đặt ra mục tiêu học tập thực tế giúp học sinh sắp xếp lịch chuẩn bị hiệu quả). - **experience** /ɪkˈspɪriəns/ (n, A2): kinh nghiệm. Khi mang nghĩa kinh nghiệm thì không đếm được; work experience, hands-on experience. Ví dụ: Part-time summer jobs provide students with useful practical work experience (Các công việc làm thêm mùa hè mang lại cho học sinh kinh nghiệm làm việc thực tế hữu ích). - **experienced** /ɪkˈspɪriənst/ (adj, B1): có kinh nghiệm, dày dạn. Bắt nguồn từ experience; trái nghĩa với inexperienced. An experienced mentor. Ví dụ: The experienced mentor guided junior programmers through complicated software debugging steps (Người cố vấn giàu kinh nghiệm đã hướng dẫn các lập trình viên mới qua các bước sửa lỗi phần mềm phức tạp). - **training** /ˈtreɪnɪŋ/ (n, A2): sự đào tạo, huấn luyện. Danh từ không đếm được; vocational training, on-the-job training. Ví dụ: The company offers two months of comprehensive professional training for new staff (Công ty cung cấp hai tháng đào tạo nghiệp vụ toàn diện cho nhân viên mới). - **success** /səkˈsɛs/ (n, A1): sự thành công. Thường không đếm được (đếm được khi chỉ người hoặc việc thành công); hay đi với achieve success, a key to success. Phân biệt với động từ succeed. Ví dụ: Hard work, patience, and clear goals are fundamental keys to long-term success (Chăm chỉ, kiên nhẫn và mục tiêu rõ ràng là những chìa khóa căn bản dẫn tới thành công lâu dài). - **successful** /səkˈsɛsfəl/ (adj, A2): thành công. Trái nghĩa với unsuccessful; hay đi với successful career, successful candidate. Ví dụ: She managed to build a very successful business through dedication and honesty (Cô ấy đã xây dựng được một doanh nghiệp rất thành công nhờ sự tận tụy và trung thực). - **succeed** /səkˈsid/ (v, A2): thành công. Thường đi với giới từ in: succeed in doing something; trái nghĩa với fail. Ví dụ: She succeeded in finding a place on the advanced training course (Cô ấy đã thành công trong việc giành được một suất tham gia khóa đào tạo nâng cao). - **preparation** /ˌprɛpəˈreɪʃən/ (n, B2): sự chuẩn bị. Động từ là prepare; hay đi với careful preparation, in preparation for. Ví dụ: Careful preparation before an interview gives job applicants greater confidence and poise (Sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước buổi phỏng vấn mang lại cho ứng viên sự tự tin và đĩnh đạc hơn). - **develop** /dɪˈvɛləp/ (v, A2): phát triển, bồi dưỡng. Danh từ là development; develop skills, develop a strategy. Ví dụ: Extracurricular activities help students develop essential communication and problem-solving skills (Các hoạt động ngoại khóa giúp học sinh phát triển những kỹ năng giao tiếp và giải quyết vấn đề thiết yếu). - **opening** /ˈoʊpənɪŋ/ (n, B2): phần mở đầu, lễ khai trương; vị trí tuyển dụng, chỗ trống việc làm. Thường đi với job opening; đồng nghĩa với vacancy. Ví dụ: The regional research institute announced an immediate job opening for environmental chemists (Viện nghiên cứu khu vực đã thông báo cần tuyển gấp các nhà hóa học môi trường). - **choice** /tʃɔɪs/ (n, A2): sự lựa chọn. Động từ là choose; hay đi với make a career choice, have no choice. Ví dụ: Making an informed career choice requires understanding your authentic strengths and interests (Đưa ra lựa chọn nghề nghiệp sáng suốt đòi hỏi bạn phải thấu hiểu thế mạnh và sở thích thực tế của bản thân). - **challenge** /ˈtʃæləndʒ/ (n, B1): thử thách, khó khăn. Vừa là danh từ vừa là động từ; hay đi với face a challenge, major challenge. Ví dụ: Adapting to modern office technology poses a significant challenge for older workers (Thích nghi với công nghệ văn phòng hiện đại là một thử thách đáng kể đối với những lao động lớn tuổi). - **challenging** /ˈtʃæləndʒɪŋ/ (adj, B2): đầy thử thách. Bắt nguồn từ challenge; hay đi với challenging task, challenging exam. Ví dụ: Planning the school science fair was challenging but very rewarding (Lên kế hoạch cho hội chợ khoa học của trường là một thử thách nhưng rất bổ ích). - **enthusiasm** /ɪnˈθuziæzəm/ (n, B2): sự nhiệt tình, lòng hăng hái. Tính từ là enthusiastic; hay đi với show enthusiasm for something. Ví dụ: His genuine enthusiasm for teaching inspired all the students in the classroom (Lòng nhiệt tình dạy học chân thành của thầy đã truyền cảm hứng cho mọi học sinh trong lớp). - **passionate** /ˈpæʃənət/ (adj, B2): đam mê, say mê. Đi với giới từ about: passionate about something/doing something; danh từ là passion. Ví dụ: She has always been passionate about guiding young children in rural communities (Cô ấy luôn say mê việc dạy dỗ các em nhỏ ở những vùng nông thôn). - **milestone** /ˈmaɪlstoʊn/ (n): cột mốc quan trọng. Chỉ sự kiện quan trọng đánh dấu bước phát triển; reach a milestone. Ví dụ: Graduating from high school with excellent grades marks an unforgettable personal milestone (Tốt nghiệp trung học phổ thông với kết quả xuất sắc đánh dấu một cột mốc cá nhân khó quên). - **networking** /ˈnɛtwərkɪŋ/ (n): sự mở rộng quan hệ nghề nghiệp. Danh từ không đếm được; professional networking. Bắt nguồn từ network. Ví dụ: Professional networking enables graduates to connect with senior leaders across various industries (Mở rộng quan hệ nghề nghiệp giúp sinh viên mới tốt nghiệp kết nối với các nhà lãnh đạo cấp cao trong nhiều ngành nghề). - **mentorship** /ˈmɛntɔrʃɪp/ (n): sự kèm cặp, sự cố vấn. Mối quan hệ giữa người cố vấn (mentor) và người được hướng dẫn (mentee). Ví dụ: Corporate mentorship programs help inexperienced interns adapt to professional working environments smoothly (Các chương trình cố vấn doanh nghiệp giúp các thực tập sinh mới thích nghi suôn sẻ với môi trường làm việc chuyên nghiệp). - **corporate** /ˈkɔrpərət/ (adj, B2): thuộc doanh nghiệp, công ty lớn. Hay đi với corporate culture, corporate ladder, corporate world. Ví dụ: Learning how to respect corporate culture is vital for every ambitious newcomer (Học cách tôn trọng văn hóa doanh nghiệp là điều thiết yếu đối với mỗi nhân viên mới có chí tiến thủ). - **ladder** /ˈlædər/ (n, B2): cái thang, nấc thang. Nghĩa bóng phổ biến: climb the corporate ladder (thăng tiến trong sự nghiệp). Ví dụ: Hardworking engineers climb the career ladder by demonstrating reliable initiative and expertise (Các kỹ sư chăm chỉ thăng tiến trên nấc thang sự nghiệp bằng cách thể hiện sự chủ động và chuyên môn đáng tin cậy). - **transition** /trænˈzɪʃən/ (n, B2): sự chuyển tiếp, bước ngoặt. Đi với giới từ to/into: transition to a new career; cũng là động từ. Ví dụ: Attending evening vocational courses eases the transition from student life into employment (Tham gia các khóa học nghề buổi tối giúp bước chuyển tiếp từ đời sinh viên sang đi làm trở nên dễ dàng hơn). - **navigate** /ˈnævəɡeɪt/ (v, B2): định hướng, chèo lái. Nghĩa bóng: navigate a career, navigate challenges; danh từ là navigation. Ví dụ: Experienced career advisors help university graduates navigate competitive modern job markets successfully (Các cố vấn nghề nghiệp giàu kinh nghiệm giúp sinh viên tốt nghiệp định hướng thành công trên thị trường việc làm cạnh tranh hiện đại). - **entrepreneur** /ˌɑntrəprəˈnər/ (n, B2): doanh nhân khởi nghiệp. Người sáng lập và điều hành doanh nghiệp mới; tech entrepreneur. Ví dụ: The young entrepreneur started a small company that sells fresh organic vegetables (Doanh nhân trẻ đã thành lập một công ty nhỏ bán rau hữu cơ tươi). - **entrepreneurship** /ˌɑntrəprəˈnərʃɪp/ (n): tinh thần khởi nghiệp. Hoạt động hoặc tinh thần kinh doanh khởi nghiệp; foster entrepreneurship. Ví dụ: The school organizes creative business contests to encourage student entrepreneurship (Nhà trường tổ chức các cuộc thi kinh doanh sáng tạo để khuyến khích tinh thần khởi nghiệp của học sinh). ### Học tập suốt đời (27 mục) #### Mẹo đọc về học tập suốt đời Nhớ các hình thức học tập: formal education (giáo dục chính quy), distance learning, online courses. Nắm các phẩm chất người học: intellectual curiosity, growth mindset, adaptability to change. Chú ý các cụm từ về nâng cao năng lực: acquire new skills, broaden horizons, continuous self-improvement. - **curious** /ˈkjʊriəs/ (adj, B2): tò mò, ham học hỏi. Thường đi với giới từ about: curious about something; danh từ là curiosity. Ví dụ: Curious students often ask thoughtful questions to understand scientific concepts deeply (Những học sinh ham học hỏi thường đặt ra những câu hỏi sâu sắc để hiểu sâu các khái niệm khoa học). - **curiosity** /ˌkjʊriˈɑsəti/ (n, C1): sự tò mò, tính ham hiểu biết. Danh từ không đếm được; intellectual curiosity, satisfy one's curiosity. Ví dụ: Intellectual curiosity motivates lifelong learners to explore knowledge far beyond their specialties (Sự ham hiểu biết thôi thúc những người học tập suốt đời khám phá kiến thức vượt xa lĩnh vực chuyên môn của mình). - **upgrade** /ʌpˈɡreɪd/ (v, C1): nâng cấp, trau dồi. Đi với upgrade skills, upgrade knowledge; cũng là danh từ. Ví dụ: Teachers regularly upgrade their digital teaching skills through practical online training webinars (Giáo viên thường xuyên trau dồi kỹ năng giảng dạy số qua các buổi tập huấn trực tuyến thực tế). - **adaptable** /əˈdæptəbəl/ (adj, B2): dễ thích nghi. Động từ là adapt; danh từ là adaptability. Adaptable to change. Ví dụ: Adaptable workers learn new technologies quickly when factories install computerized automated equipment (Những công nhân dễ thích nghi học công nghệ mới nhanh chóng khi nhà xưởng lắp đặt các thiết bị tự động hóa bằng máy tính). - **flexibility** /ˌflɛksəˈbɪləti/ (n, C1): sự linh hoạt. Tính từ là flexible; schedule flexibility, mental flexibility. Ví dụ: The flexibility of online learning courses allows working adults to earn degrees (Sự linh hoạt của các khóa học trực tuyến cho phép người lớn vừa đi làm vừa lấy được bằng cấp). - **knowledge** /ˈnɑlədʒ/ (n, A2): kiến thức, tri thức. Danh từ không đếm được; acquire knowledge, broaden knowledge. Ví dụ: Reading diverse books helps high school students broaden their general scientific knowledge (Đọc nhiều loại sách khác nhau giúp học sinh trung học mở rộng kiến thức khoa học phổ thông). - **mind** /maɪnd/ (n, A2): tâm trí, đầu óc. Hay đi với keep an open mind, sharp mind; cũng là động từ (chú ý, bận tâm). Ví dụ: Regular reading and intellectual debates keep an aging mind active and sharp (Đọc sách đều đặn và tham gia tranh biện trí tuệ giúp đầu óc khi về già luôn hoạt bát và minh mẫn). - **continuous** /kənˈtɪnjuəs/ (adj, B1): liên tục, không ngừng. Trạng từ là continuously; continuous learning, continuous improvement. Ví dụ: Success in modern technology fields requires continuous learning and adaptability to innovations (Thành công trong các lĩnh vực công nghệ hiện đại đòi hỏi việc học tập liên tục và khả năng thích ứng với các đổi mới). - **regular** /ˈrɛɡjələr/ (adj, A2): đều đặn, thường xuyên. Trái nghĩa với irregular; trạng từ là regularly. Regular practice. Ví dụ: Setting aside regular quiet hours for reading promotes solid long-term intellectual growth (Dành ra những khoảng thời gian yên tĩnh đều đặn để đọc sách sẽ thúc đẩy sự phát triển trí tuệ lâu dài vững chắc). - **regularly** /ˈrɛɡjələrli/ (adv, B1): một cách đều đặn, thường xuyên. Bổ nghĩa cho động từ: practice regularly, review regularly. Ví dụ: Practicing English conversation regularly helps learners build spontaneous spoken fluency and confidence (Luyện giao tiếp tiếng Anh đều đặn giúp người học xây dựng sự lưu loát và tự tin khi nói). - **ability** /əˈbɪləti/ (n, A2): khả năng, năng lực. Cấu trúc: ability to do something; tính từ là able. Ví dụ: Regular practice improves your ability to solve difficult math problems (Luyện tập đều đặn giúp nâng cao khả năng giải các bài toán khó của bạn). - **improve** /ɪmˈpruv/ (v, A1): cải thiện, nâng cao. Danh từ là improvement; improve skills, improve memory. Ví dụ: Solving logic puzzles daily helps students improve their critical thinking and memory (Giải các câu đố tư duy hằng ngày giúp học sinh cải thiện tư duy phản biện và trí nhớ). - **improvement** /ɪmˈpruvmənt/ (n, B1): sự cải thiện, sự tiến bộ. Đi với room for improvement, self-improvement. Ví dụ: Daily reading of quality literature leads to noticeable improvement in student writing (Đọc các tác phẩm văn học chất lượng mỗi ngày mang lại sự tiến bộ rõ rệt trong văn phong của học sinh). - **master** /ˈmæstər/ (v, B2): thành thạo, làm chủ. Vừa là động từ vừa là danh từ; master a skill, master a language. Ví dụ: She practices every day to master the new graphic design software (Cô ấy luyện tập mỗi ngày để làm chủ phần mềm thiết kế đồ họa mới). - **learner** /ˈlərnər/ (n, A2): người học. Bắt nguồn từ learn; lifelong learner, independent learner. Ví dụ: An independent learner knows how to search for credible study materials online (Một người học tự chủ biết cách tìm kiếm các tài liệu học tập đáng tin cậy trên mạng). - **acquire** /əˈkwaɪər/ (v, B2): tiếp thu, lĩnh hội, đạt được. Danh từ là acquisition; acquire knowledge, acquire a skill. Ví dụ: University students acquire essential professional skills through laboratory work and real projects (Sinh viên đại học tiếp thu các kỹ năng nghề nghiệp thiết yếu qua thực hành trong phòng thí nghiệm và dự án thực tế). - **acquisition** /ˌækwəˈzɪʃən/ (n, C1): sự tiếp thu, sự lĩnh hội; sự mua lại (công ty), vật mới mua được. Thường gặp trong cụm language acquisition, knowledge acquisition. Ví dụ: Early childhood language acquisition happens naturally through frequent daily interaction with parents (Sự tiếp thu ngôn ngữ thời thơ ấu diễn ra tự nhiên thông qua tương tác thường xuyên hằng ngày với cha mẹ). - **literacy** /ˈlɪtərəsi/ (n, C1): khả năng đọc viết, sự am hiểu. Trái nghĩa với illiteracy; digital literacy, financial literacy. Ví dụ: Modern schools provide digital literacy courses to help children use internet resources safely (Các trường học hiện đại cung cấp các khóa học kỹ năng số để giúp trẻ em sử dụng tài nguyên mạng an toàn). - **mindset** /ˈmaɪndsɛt/ (n, C1): tư duy, lối suy nghĩ. Cụm quen thuộc: growth mindset (tư duy cầu tiến), fixed mindset. Ví dụ: A positive growth mindset helps students view mistakes as helpful learning opportunities (Lối tư duy cầu tiến tích cực giúp học sinh coi sai lầm là những cơ hội học hỏi hữu ích). - **aptitude** /ˈæptətud/ (n, C2): năng khiếu. Thường đi với giới từ for: aptitude for something; natural aptitude. Ví dụ: Aptitude tests can help secondary students choose suitable academic tracks for university (Các bài kiểm tra năng khiếu có thể giúp học sinh trung học chọn ngành học phù hợp cho đại học). - **potential** /pəˈtɛnʃəl/ (adj, B2): tiềm năng. Vừa là tính từ vừa là danh từ (tiềm năng); potential benefits. Ví dụ: The new community library offers potential benefits for students of all ages (Thư viện cộng đồng mới mang lại những lợi ích tiềm năng cho học sinh ở mọi lứa tuổi). - **broaden one's horizons** /ˈbrɔdən wʌnz həˈraɪzənz/ (phr): mở rộng tầm hiểu biết. Thành ngữ quen thuộc; tương đương expand one's knowledge. Ví dụ: Traveling abroad and reading foreign literature help young people broaden their horizons (Đi du lịch nước ngoài và đọc văn học nước ngoài giúp người trẻ mở rộng tầm hiểu biết). - **enrich** /ɪnˈrɪtʃ/ (v, C1): làm phong phú, làm giàu thêm. Tiền tố en- mang nghĩa làm cho; enrich knowledge, enrich the mind. Ví dụ: Attending cultural workshops enriches students' understanding of traditional folklore and arts (Tham dự các buổi hội thảo văn hóa làm phong phú thêm hiểu biết của học sinh về nghệ thuật và văn hóa dân gian truyền thống). - **self-taught** /sɛlf tɔt/ (adj): tự học. Quá khứ phân từ của teach đi với self-; self-taught artist/programmer. Ví dụ: The talented self-taught programmer developed a popular mobile app for learning languages (Người lập trình viên tự học tài năng đã phát triển một ứng dụng di động phổ biến để học ngoại ngữ). - **competence** /ˈkɑmpətəns/ (n, C1): năng lực, trình độ. Tính từ là competent; language competence, communicative competence. Ví dụ: Regular oral presentations in class help students develop their communicative competence naturally (Những bài thuyết trình trước lớp đều đặn giúp học sinh phát triển năng lực giao tiếp một cách tự nhiên). - **critical thinking** /ˈkrɪtɪkəl ˈθɪŋkɪŋ/ (n): tư duy phản biện. Kỹ năng phân tích và đánh giá thông tin một cách khách quan; develop critical thinking. Ví dụ: School debate clubs help students develop independent and critical thinking skills (Câu lạc bộ tranh biện ở trường giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy độc lập và phản biện). - **lifelong learning** /ˈlaɪflɔŋ ˈlərnɪŋ/ (n): sự học tập suốt đời. Danh từ không đếm được; promote lifelong learning. Ví dụ: Lifelong learning helps people of all ages gain new practical knowledge (Học tập suốt đời giúp mọi người ở mọi lứa tuổi có thêm kiến thức thực tế mới). ## Chuyên đề thi (327 mục) ### Cụm động từ (65 mục) #### Thực hành sắp xếp hội thoại Ba câu tự soạn: a. Great. Let's meet at the school gate. b. Would you like to join the clean-up on Sunday? c. Yes, I'd love to. Where shall we meet? Thứ tự: **b → c → a**. Lời mời mở cuộc nói chuyện, lời nhận lời kèm câu hỏi theo sau, rồi đến câu trả lời về nơi gặp. Với thư hoặc đoạn văn, nối lời mở đầu, thông tin được nhắc lại, từ thay thế và câu kết. Đừng chọn chỉ theo một từ nối; kiểm chuỗi ý của toàn văn. #### Mẹo học cụm động từ Phần Chuyên đề thi tổng hợp các cụm từ, cấu trúc ngữ pháp và từ vựng then chốt trong chương trình tiếng Anh THPT. Luyện tập ghi nhớ cụm từ theo ngữ cảnh câu văn và tình huống giao tiếp cụ thể thay vì học danh sách rời rạc. Phân biệt rõ nghĩa đen và nghĩa bóng của cụm động từ; chú ý hướng chuyển nghĩa của các tiểu từ như off, out, up, down. Cụm động từ ba từ thường có thứ tự cố định và không tách rời tân ngữ vào giữa: put up with, look forward to, come up with. Phân biệt các cụm có nét nghĩa tương đồng nhưng khác hoàn cảnh sử dụng: call off (hủy bỏ hoàn toàn), put off (hoãn lại sang thời điểm khác), turn down (từ chối lời mời). Tự đặt câu hoàn chỉnh với từng cụm động từ mới học để nắm vững cấu trúc ngữ pháp đi kèm. - **give up** /ɡɪv ʌp/ (phr v): từ bỏ. Thường đi với danh từ hoặc động từ đuôi -ing; give up smoking, give up hope. Ví dụ: He decided to give up sugary drinks to improve his health (Cậu ấy quyết định từ bỏ đồ uống có đường để cải thiện sức khỏe). - **give in** /ɡɪv ɪn/ (phr v): nhượng bộ. Thường dùng với giới từ to khi chịu thua trước áp lực; give in to pressure. Ví dụ: The school board refused to give in to unreasonable demands (Hội đồng nhà trường từ chối nhượng bộ trước những đòi hỏi vô lý). - **give away** /ɡɪv əˈweɪ/ (phr v): cho đi, tặng miễn phí. Dùng khi tặng đồ đạc mà không lấy tiền; có thể tách tân ngữ như give something away. Ví dụ: The local bookstore decided to give away old novels to students (Hiệu sách địa phương quyết định tặng tiểu thuyết cũ cho học sinh). - **take after** /teɪk ˈæftər/ (phr v): giống (người lớn trong nhà). Thường dùng để chỉ nét ngoại hình hoặc tính cách giống cha mẹ, ông bà; không chia bị động. Ví dụ: Nam takes after his father in both patience and musical talent (Nam giống cha cả về tính kiên nhẫn lẫn năng khiếu âm nhạc). - **take off** /teɪk ɔf/ (phr v): cất cánh; cởi (quần áo, giày). Dùng cho máy bay rời mặt đất; ở nghĩa cởi trang phục thì có thể tách tân ngữ. Ví dụ: Our flight will take off as soon as the thunderstorm passes (Chuyến bay của chúng tôi sẽ cất cánh ngay khi cơn dông qua đi). - **take on** /teɪk ɑn/ (phr v): đảm nhận. Thường đi với danh từ chỉ công việc, trách nhiệm hoặc thử thách; take on extra work. Ví dụ: She was willing to take on more responsibility in the project (Cô ấy sẵn sàng đảm nhận thêm trách nhiệm trong dự án). - **take up** /teɪk ʌp/ (phr v): bắt đầu (sở thích). Thường đi với danh từ chỉ môn thể thao, nhạc cụ hoặc sở thích mới; take up swimming. Ví dụ: My brother plans to take up photography during the summer holiday (Anh trai tôi dự định bắt đầu học nhiếp ảnh vào kỳ nghỉ hè). - **take over** /teɪk ˈoʊvər/ (phr v): tiếp quản. Dùng khi nhận quyền kiểm soát công ty, vị trí lãnh đạo hoặc nhiệm vụ từ người khác. Ví dụ: A young manager will take over the family business next month (Một quản lý trẻ sẽ tiếp quản doanh nghiệp gia đình vào tháng tới). - **take in** /teɪk ɪn/ (phr v): tiếp thu, hiểu. Dùng khi hiểu và ghi nhớ thông tin; ở nghĩa lừa gạt thường dùng thể bị động be taken in. Ví dụ: The lecture was fast, so I could barely take in everything (Bài giảng diễn ra nhanh nên tôi hầu như không thể tiếp thu hết mọi thứ). - **put off** /pʊt ɔf/ (phr v): hoãn lại. Đồng nghĩa với postpone hoặc delay; có thể đi với danh từ hoặc V-ing; put off a meeting. Ví dụ: They had to put off the football match until next Saturday (Họ phải hoãn trận bóng đá cho tới thứ Bảy tuần sau). - **put on** /pʊt ɑn/ (phr v): mặc vào, đeo vào. Chỉ hành động mặc quần áo, đội nón (mũ) hoặc đi giày dép; phân biệt với wear (trạng thái đang mặc). Ví dụ: You should put on a warm jacket before going outside (Bạn nên mặc áo khoác ấm vào trước khi ra ngoài). - **put out** /pʊt aʊt/ (phr v): dập tắt. Dùng với đám cháy hoặc điếu thuốc; extinguish; có thể tách tân ngữ như put the fire out. Ví dụ: Firefighters quickly arrived and put out the small kitchen fire (Lính cứu hỏa đã đến nhanh chóng và dập tắt đám cháy nhỏ trong bếp). - **put up with** /pʊt ʌp wɪð/ (phr v): chịu đựng. Cụm ba từ không tách rời; đồng nghĩa với tolerate; theo sau là danh từ hoặc V-ing. Ví dụ: I can no longer put up with the loud traffic noise (Tôi không thể tiếp tục chịu đựng tiếng ồn giao thông inh ỏi này nữa). - **put down** /pʊt daʊn/ (phr v): ghi lại, chép lại. Dùng khi viết thông tin ra giấy hoặc sổ tay; put something down on paper. Ví dụ: Please put down your phone number on this registration form (Xin vui lòng ghi lại số điện thoại của bạn vào phiếu đăng ký này). - **put forward** /pʊt ˈfɔrwərd/ (phr v): đề xuất, nêu ra. Thường đi với ý kiến, kế hoạch hoặc ứng viên; put forward an idea, put forward a proposal. Ví dụ: The student council put forward several useful ideas for the festival (Hội học sinh đã nêu ra vài ý tưởng hữu ích cho lễ hội). - **call off** /kɔl ɔf/ (phr v): hủy bỏ. Đồng nghĩa với cancel; hủy hoàn toàn một sự kiện đã lên lịch, khác put off (dời ngày). Ví dụ: The school decided to call off the sports day due to rain (Nhà trường quyết định hủy ngày hội thể thao do trời mưa). - **call for** /kɔl fər/ (phr v): đòi hỏi, yêu cầu. Dùng khi tình huống đòi hỏi hành động khẩn cấp hoặc sự cẩn trọng; require, demand. Ví dụ: This difficult environmental challenge calls for urgent action from everyone (Thử thách môi trường khó khăn này đòi hỏi hành động khẩn trương từ mọi người). - **call on / call upon** /kɔl ɑn; kɔl əˈpɑn/ (phr v): kêu gọi. Thường dùng cấu trúc call on somebody to do something; biến thể call upon mang sắc thái trang trọng hơn. Ví dụ: The principal called on all students to protect campus greenery (Thầy hiệu trưởng kêu gọi toàn thể học sinh cùng bảo vệ cây xanh trường học). - **call in** /kɔl ɪn/ (phr v): mời đến, nhờ tới. Dùng khi mời chuyên gia, thợ sửa hoặc bác sĩ đến trợ giúp giải quyết việc khó; call in an expert. Ví dụ: The committee had to call in an expert to fix the system (Ủy ban đã phải mời một chuyên gia đến sửa hệ thống). - **look after** /lʊk ˈæftər/ (phr v): chăm sóc, trông nom. Đồng nghĩa với take care of; không tách rời cụm; look after younger siblings. Ví dụ: Mai stayed home yesterday to look after her sick little brother (Hôm qua Mai ở nhà để chăm sóc em trai đang bị bệnh). - **look into** /lʊk ˈɪntu/ (phr v): điều tra, xem xét. Đồng nghĩa với investigate hoặc examine; thường đi với problem, complaint, matter. Ví dụ: The principal promised to look into the complaints about the cafeteria (Thầy hiệu trưởng hứa sẽ xem xét các khiếu nại về nhà ăn). - **look up to** /lʊk ʌp tə/ (phr v): kính trọng, ngưỡng mộ. Cụm ba từ cố định; trái nghĩa với look down on; look up to teachers. Ví dụ: Many teenagers look up to athletes who display great sportsmanship (Nhiều bạn trẻ ngưỡng mộ những vận động viên thể hiện tinh thần thể thao đẹp). - **look down on** /lʊk daʊn ɑn/ (phr v): coi thường. Cụm ba từ cố định; xem ai đó kém cỏi hoặc không quan trọng bằng mình; trái nghĩa look up to. Ví dụ: You should never look down on people because of their background (Bạn không bao giờ nên coi thường người khác vì hoàn cảnh xuất thân của họ). - **look forward to** /lʊk ˈfɔrwərd tə/ (phr v): mong đợi, trông chờ. To là giới từ nên theo sau là danh từ hoặc V-ing; look forward to hearing from you. Ví dụ: We are looking forward to attending the summer science camp (Chúng tôi đang rất mong đợi được tham gia trại hè khoa học). - **look out** /lʊk aʊt/ (phr v): coi chừng, cẩn thận. Thường dùng như lời cảnh báo gấp; khi có tân ngữ theo sau dùng look out for. Ví dụ: Look out for passing cars when you cross this crowded street (Hãy coi chừng xe cộ qua lại khi bạn băng qua con phố đông đúc này). - **look back on** /lʊk bæk ɑn/ (phr v): nhìn lại, hồi tưởng. Dùng khi suy ngẫm về những kỷ niệm hoặc bài học trong quá khứ; look back on memories. Ví dụ: The retired teacher smiled when looking back on his long career (Người thầy giáo về hưu mỉm cười khi nhìn lại sự nghiệp dài lâu của mình). - **turn down** /tərn daʊn/ (phr v): từ chối. Đồng nghĩa với reject; thường đi với offer, invitation; ở nghĩa vặn nhỏ âm lượng cũng dùng turn down. Ví dụ: She decided to turn down the job offer because of the distance (Cô ấy quyết định từ chối lời mời làm việc vì khoảng cách quá xa). - **turn up** /tərn ʌp/ (phr v): xuất hiện, đến. Đồng nghĩa với arrive hoặc show up; ở nghĩa tăng âm lượng hoặc nhiệt độ cũng dùng turn up. Ví dụ: Only a few club members turned up for the morning meeting (Chỉ có vài thành viên câu lạc bộ đến tham dự buổi họp sáng). - **turn into** /tərn ˈɪntu/ (phr v): trở thành, biến thành. Chỉ sự chuyển hóa thành một trạng thái hoặc dạng thức khác; become, transform into. Ví dụ: The empty warehouse has turned into a modern youth community center (Nhà kho bỏ trống đã trở thành một trung tâm sinh hoạt thanh thiếu niên hiện đại). - **turn out** /tərn aʊt/ (phr v): hóa ra, thành ra. Thường đi với cấu trúc turn out to be hoặc turn out that để diễn tả kết quả thực tế. Ví dụ: The math test turned out to be easier than we had feared (Bài kiểm tra toán hóa ra lại dễ hơn so với nỗi lo của chúng tôi). - **bring about** /brɪŋ əˈbaʊt/ (phr v): gây ra, đem lại. Đồng nghĩa với cause; thường đi với sự thay đổi lớn; bring about change, bring about improvements. Ví dụ: New technology can bring about positive changes in classroom learning (Công nghệ mới có thể đem lại những thay đổi tích cực trong việc học trên lớp). - **bring up** /brɪŋ ʌp/ (phr v): nuôi nấng. Dùng cho việc nuôi dưỡng con cái lớn khôn; ở nghĩa nêu ý kiến thảo luận cũng dùng bring up a topic. Ví dụ: Her grandparents worked very hard to bring up four children (Ông bà cô ấy đã làm việc rất vất vả để nuôi nấng bốn người con). - **bring out** /brɪŋ aʊt/ (phr v): làm nổi bật. Làm cho một phẩm chất hoặc hương vị lộ rõ; bring out the best in someone. Ví dụ: Working in group projects helps bring out his leadership qualities (Làm việc trong các dự án nhóm giúp làm nổi bật phẩm chất lãnh đạo của cậu ấy). - **get over** /ɡɛt ˈoʊvər/ (phr v): vượt qua, bình phục. Dùng khi khỏi bệnh hoặc nguôi ngoai sau nỗi buồn; recover from an illness or shock. Ví dụ: It took him several days to get over a bad cold (Cậu ấy mất vài ngày để bình phục sau cơn cảm lạnh nặng). - **get along with** /ɡɛt əˈlɔŋ wɪð/ (phr v): hòa thuận với. Đồng nghĩa với get on with; có mối quan hệ thân thiện và êm thấm với ai. Ví dụ: Linh finds it very easy to get along with her classmates (Linh thấy rất dễ hòa thuận với các bạn cùng lớp). - **get by** /ɡɛt baɪ/ (phr v): xoay xở đủ sống. Thường đi với on hoặc with chỉ số tiền hoặc nguồn lực ít ỏi; get by on a small budget. Ví dụ: The college student managed to get by on a tight monthly budget (Cậu sinh viên đại học đã xoay xở đủ sống với khoản ngân sách tháng ít ỏi). - **get rid of** /ɡɛt rɪd əv/ (phr v): loại bỏ, vứt bỏ. Dùng khi dọn dẹp hoặc bỏ đi đồ vật không còn dùng tới; throw away, eliminate. Ví dụ: We should sort our old clothes and get rid of broken items (Chúng ta nên phân loại quần áo cũ và loại bỏ những món đồ đã hư). - **get away with** /ɡɛt əˈweɪ wɪð/ (phr v): thoát tội, không bị phạt. Làm điều sai trái mà không bị phát hiện hoặc không phải chịu hình phạt; escape punishment. Ví dụ: Nobody should think that they can get away with cheating on exams (Không ai nên nghĩ rằng mình có thể gian lận thi cử mà thoát tội). - **carry out** /ˈkæri aʊt/ (phr v): tiến hành, thực hiện. Thường đi với research, experiment, survey, project; gần nghĩa conduct, execute. Ví dụ: Students will carry out a simple science experiment in the lab (Học sinh sẽ tiến hành một thí nghiệm khoa học đơn giản trong phòng thực hành). - **carry on** /ˈkæri ɑn/ (phr v): tiếp tục. Đồng nghĩa với continue; thường theo sau bởi động từ đuôi -ing hoặc with; carry on working. Ví dụ: Despite the power outage, they decided to carry on with their discussion (Bất chấp sự cố mất điện, họ vẫn quyết định tiếp tục cuộc thảo luận). - **break down** /breɪk daʊn/ (phr v): bị hư (bị hỏng) (máy móc, xe cộ). Dùng khi phương tiện hoặc thiết bị ngừng hoạt động; ở người có thể mang nghĩa suy sụp tinh thần. Ví dụ: Our school bus broke down on the way to the museum (Xe buýt trường học của chúng tôi bị hư trên đường tới bảo tàng). - **break out** /breɪk aʊt/ (phr v): bùng phát. Dùng cho chiến tranh, dịch bệnh hoặc đám cháy bắt đầu bất ngờ; start suddenly. Ví dụ: A dangerous forest fire broke out during the hot dry summer (Một vụ cháy rừng nguy hiểm đã bùng phát trong mùa hè khô nóng). - **break up** /breɪk ʌp/ (phr v): chia tay, tan rã. Dùng khi chấm dứt quan hệ tình cảm hoặc kỳ học kết thúc nghỉ hè; end a relationship. Ví dụ: The music group decided to break up after ten successful years (Nhóm nhạc đã quyết định tan rã sau mười năm hoạt động thành công). - **break into** /breɪk ˈɪntu/ (phr v): đột nhập vào. Dùng khi dùng vũ lực hoặc cạy khóa để vào nhà trái phép; enter by force. Ví dụ: A thief tried to break into the empty house at midnight last night (Một tên trộm đã cố gắng đột nhập vào ngôi nhà vắng lúc nửa đêm qua). - **come across** /kʌm əˈkrɔs/ (phr v): tình cờ gặp, tình cờ thấy. Dùng khi tìm thấy đồ vật hoặc bắt gặp thông tin một cách ngẫu nhiên; find by chance. Ví dụ: I came across an interesting article while browsing in the school library (Tôi tình cờ thấy một bài báo thú vị khi đang xem sách báo trong thư viện trường). - **come up with** /kʌm ʌp wɪð/ (phr v): nghĩ ra (ý tưởng, giải pháp). Cụm ba từ cố định; thường đi với idea, plan, solution; think of an idea. Ví dụ: The science club came up with a great way to save paper (Câu lạc bộ khoa học đã nghĩ ra một cách tuyệt vời để tiết kiệm giấy). - **come down with** /kʌm daʊn wɪð/ (phr v): mắc bệnh, bị bệnh (bị ốm). Cụm ba từ cố định; thường đi với bệnh nhẹ như cảm cúm, sốt; catch an illness. Ví dụ: Several students came down with the flu after the camping trip (Vài học sinh đã bị cảm cúm sau chuyến đi cắm trại). - **come into** /kʌm ˈɪntu/ (phr v): thừa kế. Nhận được tiền của hoặc tài sản sau khi ai đó qua đời; inherit property or money. Ví dụ: She came into a valuable piece of land from her grandparents (Cô ấy đã thừa kế một mảnh đất có giá trị từ ông bà). - **run out of** /rʌn aʊt əv/ (phr v): hết, cạn kiệt. Cụm ba từ; dùng khi dùng hết nguồn cung như tiền bạc, thời gian hoặc nhiên liệu; use up all supply. Ví dụ: We ran out of drinking water while hiking along the mountain trail (Chúng tôi đã hết nước uống khi đi bộ dọc theo con đường mòn leo núi). - **run into** /rʌn ˈɪntu/ (phr v): tình cờ gặp. Gặp người quen bất ngờ ở nơi công cộng; đồng nghĩa với bump into hoặc meet by chance. Ví dụ: I ran into an old primary school classmate at the supermarket yesterday (Tôi đã tình cờ gặp một người bạn tiểu học cũ ở siêu thị hôm qua). - **catch up with** /kætʃ ʌp wɪð/ (phr v): bắt kịp (về tiến độ). Cụm ba từ cố định; đạt được cùng mức độ với người đi trước sau thời gian cố gắng. Ví dụ: He studied hard every night to catch up with his classmates (Cậu ấy chăm chỉ học mỗi tối để bắt kịp các bạn cùng lớp). - **keep up with** /kip ʌp wɪð/ (phr v): theo kịp (nhịp độ). Cụm ba từ; duy trì cùng tốc độ hoặc nhịp độ với người khác; maintain the same pace. Ví dụ: It is difficult to keep up with fast changes in digital technology (Thật khó để theo kịp những thay đổi nhanh chóng trong công nghệ số). - **drop out of** /drɑp aʊt əv/ (phr v): bỏ học giữa chừng. Cụm ba từ; dừng việc học ở trường trước khi tốt nghiệp; drop out of school, drop out of college. Ví dụ: Lack of financial support forced the boy to drop out of school (Sự thiếu thốn hỗ trợ tài chính đã buộc cậu bé phải bỏ học giữa chừng). - **make up for** /meɪk ʌp fər/ (phr v): bù đắp cho. Cụm ba từ cố định; đồng nghĩa với compensate for; bù lại điều thiếu sót hoặc mất mát. Ví dụ: Hard practice can make up for his early lack of tournament experience (Luyện tập chăm chỉ có thể bù đắp cho sự thiếu hụt kinh nghiệm thi đấu ban đầu của cậu ấy). - **make out** /meɪk aʊt/ (phr v): nhìn rõ, nghe rõ. Dùng khi cố gắng nhìn hoặc nghe thấy điều gì đó trong điều kiện khó khăn; distinguish. Ví dụ: Through the thick fog, we could barely make out the distant lights (Xuyên qua lớp sương mù dày, chúng tôi hầu như không thể nhìn rõ ánh đèn từ xa). - **pass away** /pæs əˈweɪ/ (phr v): qua đời. Cách nói lịch sự, trang trọng để tránh dùng từ die; không dùng dạng bị động. Ví dụ: The beloved village doctor passed away peacefully in his family home (Vị bác sĩ làng được mọi người yêu quý đã qua đời thanh thản tại nhà của mình). - **set off** /sɛt ɔf/ (phr v): khởi hành, lên đường. Bắt đầu một chuyến đi hoặc hành trình; đồng nghĩa với set out, start a journey. Ví dụ: The climbers packed their bags early and set off for the peak (Những người leo núi đã thu xếp hành lý từ sớm và khởi hành lên đỉnh). - **stand for** /stænd fər/ (phr v): viết tắt của, tượng trưng cho. Dùng khi các chữ cái viết tắt đại diện cho một từ hoặc tổ chức; represent. Ví dụ: In geography lessons, we learned what the letters ASEAN stand for (Trong giờ địa lý, chúng tôi đã học các chữ cái ASEAN là viết tắt của cụm từ gì). - **go off** /ɡoʊ ɔf/ (phr v): đổ chuông, reo. Dùng cho chuông báo thức hoặc chuông báo cháy vang lên; ở ngữ cảnh vũ khí có nghĩa là phát nổ. Ví dụ: My alarm clock did not go off at six o'clock this morning (Đồng hồ báo thức của tôi đã không đổ chuông lúc sáu giờ sáng nay). - **fall behind** /fɔl bɪˈhaɪnd/ (phr v): tụt lại phía sau. Thường đi với with hoặc in khi chậm tiến độ bài học hoặc công việc; lag behind. Ví dụ: If you miss many classes, you will fall behind in your studies (Nếu bạn nghỉ học nhiều buổi, bạn sẽ bị tụt lại phía sau trong học tập). - **hold on** /hoʊld ɑn/ (phr v): chờ máy, chờ một lát. Thường dùng trong hội thoại điện thoại khi yêu cầu đối phương chờ máy; wait a moment. Ví dụ: Please hold on while I find the right file on my computer (Xin vui lòng chờ một lát trong khi tôi tìm đúng tệp trên máy tính). - **cheer up** /tʃɪr ʌp/ (phr v): vui lên, làm cho phấn chấn. Có thể dùng như nội động từ (tự thấy vui lên) hoặc ngoại động từ (làm ai vui lên); cheer someone up. Ví dụ: Her warm encouraging words helped cheer up the anxious young singer (Những lời động viên ấm áp của cô ấy đã giúp người ca sĩ trẻ đang lo lắng phấn chấn lên). - **drop by / drop in** /drɑp baɪ; drɑp ɪn/ (phr v): ghé qua, tạt vào thăm. Đến thăm ai trong thời gian ngắn mà không hẹn trước; drop by someone's house, pay a brief visit. Ví dụ: My aunt often drops by for a quick cup of green tea (Bác tôi thường ghé qua nhà uống vội một tách trà xanh). - **figure out** /ˈfɪɡjər aʊt/ (phr v): tìm ra cách giải quyết, hiểu ra. Dùng khi suy nghĩ và tìm ra lời giải cho vấn đề phức tạp; solve, work out. Ví dụ: The students spent twenty minutes trying to figure out the tricky puzzle (Các học sinh đã dành hai mươi phút cố gắng tìm ra cách giải câu đố hóc búa). - **wipe out** /waɪp aʊt/ (phr v): xóa sổ, hủy diệt hoàn toàn. Phá hủy hoặc làm biến mất toàn bộ; destroy completely, eliminate. Ví dụ: The sudden tropical storm threatened to wipe out the small coastal village (Cơn bão nhiệt đới bất ngờ đe dọa xóa sổ ngôi làng nhỏ ven biển). ### Collocation thường gặp (65 mục) #### Mẹo học collocation thường gặp Phân biệt các động từ kết hợp quen thuộc: make an effort (nỗ lực), make a decision (ra quyết định), do business (làm ăn), do harm (gây hại). Ghi nhớ các cụm chỉ sự tác động và chú ý: pay attention to (chú ý đến), have an impact on (có tác động đến), draw someone's attention (thu hút sự chú ý của ai). - **make an effort** /meɪk ən ˈɛfərt/ (phr): nỗ lực, cố gắng. Thường đi với động từ nguyên mẫu có to; make an effort to do something. Ví dụ: You should make an effort to review your lessons every evening (Bạn nên nỗ lực ôn tập lại bài học vào mỗi buổi tối). - **make a decision** /meɪk ə dɪˈsɪʒən/ (phr): ra quyết định. Đồng nghĩa với make up one's mind; thường đi với on hoặc about; make a final decision. Ví dụ: She needs some time to make a decision about her future career (Cô ấy cần chút thời gian để ra quyết định về nghề nghiệp tương lai). - **make a contribution** /meɪk ə ˌkɑntrəˈbjuʃən/ (phr): đóng góp. Thường đi kèm giới từ to và danh từ hoặc V-ing; make a positive contribution to society. Ví dụ: Young volunteers make a great contribution to protecting the local environment (Các tình nguyện viên trẻ đóng góp to lớn vào việc bảo vệ môi trường địa phương). - **make a difference** /meɪk ə ˈdɪfərəns/ (phr): tạo nên sự khác biệt. Đem lại tác động tích cực; thường đi với to; make a big difference to someone. Ví dụ: Small everyday acts of kindness can make a difference in our community (Những việc làm tử tế nhỏ mỗi ngày có thể tạo nên sự khác biệt trong cộng đồng). - **make room for** /meɪk rum fər/ (phr): nhường chỗ cho. Tạo thêm không gian hoặc cơ hội cho người khác hoặc điều mới; clear space for. Ví dụ: The library removed old newspapers to make room for new study desks (Thư viện đã dọn báo cũ để nhường chỗ cho những bàn học mới). - **pay attention to** /peɪ əˈtɛnʃən tə/ (phr): chú ý đến. Tập trung lắng nghe hoặc quan sát; to là giới từ nên theo sau là danh từ hoặc V-ing. Ví dụ: Students must pay attention to the teacher's instructions during the lab session (Học sinh phải chú ý đến lời hướng dẫn của giáo viên trong giờ thực hành). - **pay a visit** /peɪ ə ˈvɪzɪt/ (phr): đến thăm. Đồng nghĩa với visit; cấu trúc pay a visit to somebody hoặc somewhere. Ví dụ: Our class plans to pay a visit to the city museum next Sunday (Lớp chúng tôi dự định đến thăm bảo tàng thành phố vào Chủ nhật tới). - **pay a compliment** /peɪ ə ˈkɑmpləmənt/ (phr): khen ngợi. Dành lời khen cho ai đó; cấu trúc pay someone a compliment on something. Ví dụ: The teacher paid her a warm compliment on her well-written English essay (Cô giáo đã dành lời khen chân thành cho bài luận tiếng Anh viết rất hay của bạn ấy). - **take responsibility for** /teɪk riˌspɑnsəˈbɪləti fər/ (phr): chịu trách nhiệm về. Nhận lãnh trách nhiệm xử lý công việc; be responsible for, take charge of. Ví dụ: Class monitors should take responsibility for maintaining discipline during study hours (Lớp trưởng nên chịu trách nhiệm về việc giữ gìn trật tự trong giờ học). - **take into account** /teɪk ˈɪntu əˈkaʊnt/ (phr): tính đến, cân nhắc. Đồng nghĩa với take into consideration; xem xét yếu tố cụ thể khi đưa ra nhận định. Ví dụ: Judges will take into account your creativity and overall effort in the contest (Ban giám khảo sẽ tính đến tính sáng tạo và sự nỗ lực chung của bạn trong cuộc thi). - **take part in** /teɪk pɑrt ɪn/ (phr): tham gia vào. Đồng nghĩa với participate in hoặc join in; theo sau là danh từ hoặc V-ing. Ví dụ: More than fifty high school students took part in the green marathon (Hơn năm mươi học sinh trung học đã tham gia vào giải chạy vì môi trường). - **take advantage of** /teɪk ædˈvæntɪdʒ əv/ (phr): tận dụng, lợi dụng. Tận dụng cơ hội tốt; ở nghĩa tiêu cực có thể là trục lợi từ lòng tốt của ai. Ví dụ: We should take advantage of this quiet room to finish our group project (Chúng ta nên tận dụng căn phòng yên tĩnh này để hoàn thành dự án nhóm). - **take notice of** /teɪk ˈnoʊtəs əv/ (phr): để ý đến. Chú ý quan sát sự việc đang diễn ra xung quanh; pay attention to. Ví dụ: He was so focused that he took no notice of the sudden rain (Cậu ấy tập trung đến mức không hề để ý đến cơn mưa rào bất chợt). - **take measures** /teɪk ˈmɛʒərz/ (phr): áp dụng biện pháp. Thực hiện hành động cụ thể để giải quyết vấn đề; take steps, take action. Ví dụ: The local authorities must take measures to reduce city air pollution (Chính quyền địa phương phải áp dụng các biện pháp để giảm ô nhiễm không khí đô thị). - **take pride in** /teɪk praɪd ɪn/ (phr): tự hào về. Đồng nghĩa với be proud of hoặc pride oneself on; đi với danh từ hoặc V-ing. Ví dụ: Traditional craftsmen take pride in making delicate bamboo baskets by hand (Những người thợ thủ công truyền thống tự hào về việc đan giỏ tre tinh xảo bằng tay). - **do business** /du ˈbɪznəs/ (phr): làm ăn, kinh doanh. Dùng động từ do thay vì make; cấu trúc do business with partners. Ví dụ: Local organic farms do business with several large grocery stores in town (Các trang trại hữu cơ địa phương làm ăn với vài cửa hàng thực phẩm lớn trong thị trấn). - **do harm** /du hɑrm/ (phr): gây hại. Dùng động từ do thay vì make; trái nghĩa với do good; do harm to something. Ví dụ: Excessive screen time before sleeping can do harm to your eyesight (Dùng màn hình quá nhiều trước khi ngủ có thể gây hại cho thị lực của bạn). - **do someone a favor** /du ˈsʌmwən ə ˈfeɪvər/ (phr): giúp ai một việc. Dùng khi đề nghị hoặc làm giúp ai việc nhỏ; lend someone a hand. Ví dụ: Could you do me a favor and carry these heavy books upstairs? (Bạn có thể giúp tôi một việc và mang những cuốn sách nặng này lên lầu được không?). - **keep an eye on** /kip ən aɪ ɑn/ (phr): để mắt đến, trông chừng. Quan sát hoặc trông nom cẩn thận để tránh rủi ro; watch carefully. Ví dụ: Please keep an eye on my bicycle while I buy some bread (Xin vui lòng để mắt đến chiếc xe đạp của tôi trong lúc tôi đi mua bánh mì). - **keep in touch with** /kip ɪn tʌtʃ wɪð/ (phr): giữ liên lạc với. Duy trì mối quan hệ qua thư từ hoặc điện thoại; stay in contact with. Ví dụ: Alumni use social media groups to keep in touch with old friends (Các cựu học sinh dùng nhóm mạng xã hội để giữ liên lạc với bạn cũ). - **lose touch with** /luz tʌtʃ wɪð/ (phr): mất liên lạc với. Không còn liên hệ hoặc trò chuyện sau thời gian dài; trái nghĩa keep in touch with. Ví dụ: It is easy to lose touch with middle school friends after moving away (Rất dễ mất liên lạc với bạn bè thời cấp hai sau khi chuyển đi nơi khác). - **have an impact on** /hæv ən ˈɪmpækt ɑn/ (phr): có tác động đến. Tạo ra ảnh hưởng rõ rệt; đồng nghĩa have an effect on, have an influence on. Ví dụ: Reading books regularly has a lasting positive impact on vocabulary growth (Đọc sách đều đặn có tác động tích cực lâu dài đến sự phát triển vốn từ). - **bear in mind** /bɛr ɪn maɪnd/ (phr): ghi nhớ trong đầu. Đồng nghĩa với keep in mind hoặc remember; ghi nhớ điều quan trọng trước khi hành động. Ví dụ: Always bear in mind that daily consistency is the key to language mastery (Hãy luôn ghi nhớ rằng sự kiên trì mỗi ngày là chìa khóa để làm chủ ngôn ngữ). - **set a good example** /sɛt ə ɡʊd ɪɡˈzæmpəl/ (phr): làm gương tốt, nêu gương sáng. Hành động đúng đắn để người khác noi theo; be a role model for others. Ví dụ: Older brothers and sisters should set a good example for younger siblings (Anh chị lớn nên làm gương tốt cho các em nhỏ trong nhà). - **follow in someone's footsteps** /ˈfɑloʊ ɪn ˈsʌmwənz ˈfʊtstɛps/ (phr): nối bước ai. Theo đuổi nghề nghiệp hoặc lối sống giống người đi trước trong gia đình. Ví dụ: Inspired by her mother, she decided to follow in her footsteps into nursing (Được truyền cảm hứng từ mẹ, cô ấy đã quyết định nối bước mẹ theo nghề điều dưỡng). - **raise awareness** /reɪz əˈwɛrnəs/ (phr): nâng cao nhận thức. Giúp mọi người hiểu biết hơn về một vấn đề; raise awareness of something. Ví dụ: The youth club launched an online campaign to raise awareness of plastic waste (Câu lạc bộ thanh niên đã phát động chiến dịch trực tuyến nhằm nâng cao nhận thức về rác nhựa). - **break a promise** /breɪk ə ˈprɑməs/ (phr): thất hứa. Không thực hiện điều đã hứa; trái nghĩa với keep a promise. Ví dụ: A trustworthy friend would never break a promise made to you (Một người bạn đáng tin cậy sẽ không bao giờ thất hứa với bạn). - **keep a promise** /kip ə ˈprɑməs/ (phr): giữ lời hứa. Thực hiện đúng điều mình đã cam kết; trái nghĩa với break a promise. Ví dụ: It is essential to keep a promise whenever you give your word (Việc giữ lời hứa là điều rất cần thiết mỗi khi bạn đã nhận lời). - **gain experience** /ɡeɪn ɪkˈspɪriəns/ (phr): tích lũy kinh nghiệm. Thu nhận kỹ năng và hiểu biết qua thực tế công việc; acquire experience. Ví dụ: Part-time summer jobs help high school seniors gain experience for future careers (Công việc bán thời gian mùa hè giúp học sinh cuối cấp tích lũy kinh nghiệm cho nghề nghiệp tương lai). - **gain knowledge** /ɡeɪn ˈnɑlədʒ/ (phr): tiếp thu kiến thức. Mở rộng hiểu biết qua học hỏi và đọc sách; acquire knowledge. Ví dụ: Self-study in the school library allows curious learners to gain useful knowledge (Tự học trong thư viện trường cho phép những người ham học tiếp thu kiến thức bổ ích). - **broaden one's horizon** /ˈbrɔdən wʌnz həˈraɪzən/ (phr): mở rộng tầm nhìn, mở mang hiểu biết. Mở mang thế giới quan và nhận thức; thường dùng số nhiều horizons. Ví dụ: Reading foreign classic literature helps students broaden their intellectual horizons (Đọc văn học kinh điển nước ngoài giúp học sinh mở rộng tầm hiểu biết). - **reach an agreement** /ritʃ ən əˈɡrimənt/ (phr): đạt được thỏa thuận. Đồng thuận sau quá trình thảo luận; come to an agreement, arrive at an agreement. Ví dụ: After two hours of discussion, group members reached an agreement on the topic (Sau hai giờ thảo luận, các thành viên trong nhóm đã đạt được thỏa thuận về chủ đề). - **draw a conclusion** /drɔ ə kənˈkluʒən/ (phr): rút ra kết luận. Đưa ra kết luận dựa trên bằng chứng hoặc dữ liệu quan sát được; reach a conclusion. Ví dụ: Scientists need sufficient laboratory evidence before they can draw a safe conclusion (Các nhà khoa học cần đủ bằng chứng thực nghiệm trước khi có thể rút ra kết luận chắc chắn). - **meet a deadline** /mit ə ˈdɛdlaɪn/ (phr): kịp thời hạn, kịp hạn chót. Hoàn thành công việc đúng hoặc trước thời hạn quy định; trái nghĩa miss a deadline. Ví dụ: Every team member worked diligently to meet the tight project deadline (Mọi thành viên trong nhóm đều làm việc chăm chỉ để kịp thời hạn gấp gáp của dự án). - **meet the requirements** /mit ðə rɪˈkwaɪərmənts/ (phr): đáp ứng yêu cầu. Thỏa mãn đầy đủ các tiêu chuẩn cần thiết; satisfy the requirements. Ví dụ: Applicants must submit their high school certificates to meet the course requirements (Người nộp đơn phải nộp chứng chỉ trung học để đáp ứng các yêu cầu của khóa học). - **play a crucial role** /pleɪ ə ˈkruʃəl roʊl/ (phr): đóng vai trò then chốt. Giữ vị trí cực kỳ quan trọng trong một quá trình; play a key role in. Ví dụ: Nutritious school lunches play a crucial role in improving students' daily focus (Bữa trưa học đường đủ chất đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện sự tập trung hằng ngày của học sinh). - **play an important part** /pleɪ ən ɪmˈpɔrtənt pɑrt/ (phr): đóng vai trò quan trọng. Góp phần quan trọng vào kết quả chung; play an important role in. Ví dụ: Physical exercise plays an important part in maintaining both mental and physical health (Tập thể dục đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần). - **draw attention** /drɔ əˈtɛnʃən/ (phr): thu hút sự chú ý. Làm cho người khác hướng mắt hoặc chú ý tới; draw attention to something. Ví dụ: Bright colorful posters easily draw attention to the upcoming school musical festival (Những áp phích màu sắc rực rỡ dễ dàng thu hút sự chú ý tới lễ hội âm nhạc sắp tới của trường). - **lend a helping hand** /lɛnd ə ˈhɛlpɪŋ hænd/ (phr): giúp một tay, hỗ trợ. Đồng nghĩa với give someone a hand; sẵn lòng giúp đỡ người đang gặp khó khăn. Ví dụ: Kind neighbors were eager to lend a helping hand after the heavy storm (Những người hàng xóm tốt bụng đã sốt sắng giúp một tay sau trận bão lớn). - **bridge the gap** /brɪdʒ ðə ɡæp/ (phr): thu hẹp khoảng cách. Làm giảm bớt sự cách biệt giữa hai nhóm hoặc hai thế hệ; narrow the gap. Ví dụ: Interactive community workshops help bridge the generational gap within modern families (Các buổi hội thảo cộng đồng tương tác giúp thu hẹp khoảng cách thế hệ trong gia đình hiện đại). - **pave the way for** /peɪv ðə weɪ fər/ (phr): mở đường cho. Tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển hoặc thành công tiếp theo; prepare the way for. Ví dụ: Scientific discoveries in clean energy pave the way for a greener future (Những phát hiện khoa học về năng lượng sạch mở đường cho một tương lai xanh hơn). - **stand a chance** /stænd ə tʃæns/ (phr): có cơ hội (thành công). Có khả năng đạt được kết quả tốt; thường dùng trong câu phủ định stand no chance. Ví dụ: With solid daily preparation, our debate team stands a good chance of winning (Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng mỗi ngày, đội tranh biện của chúng tôi có cơ hội chiến thắng rất lớn). - **take the lead** /teɪk ðə lid/ (phr): dẫn đầu, đi đầu. Giữ vị trí số một trong cuộc đua hoặc chủ động đi đầu trong một việc; be ahead. Ví dụ: Our school runner managed to take the lead in the final sprint lap (Chân chạy của trường chúng tôi đã vươn lên dẫn đầu ở vòng chạy nước rút cuối cùng). - **conduct research** /kənˈdʌkt ˈrisərtʃ/ (phr): tiến hành nghiên cứu. Đồng nghĩa với carry out research, do research; research thường không đếm được. Ví dụ: University students conduct research on marine wildlife in the nearby nature reserve (Sinh viên đại học tiến hành nghiên cứu về động vật hoang dã biển ở khu bảo tồn thiên nhiên gần đó). - **make progress** /meɪk ˈprɑɡrɛs/ (phr): tiến bộ. Đạt được bước tiến; progress là danh từ không đếm được nên không dùng mạo từ a. Ví dụ: With regular practice, struggling language learners make steady progress in speaking (Nhờ luyện tập đều đặn, những bạn học ngoại ngữ còn yếu tiến bộ đều đặn về kỹ năng nói). - **commit a crime** /kəˈmɪt ə kraɪm/ (phr): phạm tội. Thực hiện hành vi vi phạm pháp luật; break the law. Ví dụ: Community education programs guide troubled teenagers before they commit a serious crime (Các chương trình giáo dục cộng đồng định hướng cho thanh thiếu niên gặp khó khăn trước khi các em phạm tội nghiêm trọng). - **pass a law** /pæs ə lɔ/ (phr): thông qua luật. Quốc hội hoặc cơ quan lập pháp chính thức phê chuẩn một đạo luật mới; enact legislation. Ví dụ: The national parliament voted yesterday to pass a law protecting rare bird habitats (Quốc hội đã bỏ phiếu hôm qua để thông qua luật bảo vệ môi trường sống của các loài chim quý). - **lose one's temper** /luz wʌnz ˈtɛmpər/ (phr): mất bình tĩnh, nổi nóng. Đột ngột trở nên giận dữ; become angry suddenly; trái nghĩa keep one's temper. Ví dụ: Try to remain calm and do not lose your temper during debates (Hãy cố gắng giữ bình tĩnh và đừng nổi nóng trong các cuộc tranh luận). - **fall asleep** /fɔl əˈslip/ (phr): ngủ thiếp đi. Bắt đầu chìm vào giấc ngủ; go to sleep; phân biệt với sleep (trạng thái ngủ). Ví dụ: Exhausted after the long hike, the boys quickly fell asleep in their tents (Kiệt sức sau chuyến đi bộ dài, các bạn nam đã nhanh chóng ngủ thiếp đi trong lều). - **tell the truth** /tɛl ðə truθ/ (phr): nói thật. Dùng động từ tell và mạo từ the; trái nghĩa với tell a lie. Ví dụ: Courageous people always choose to tell the truth even in difficult circumstances (Những người dũng cảm luôn chọn nói thật ngay cả trong những hoàn cảnh khó khăn). - **tell a lie** /tɛl ə laɪ/ (phr): nói dối. Dùng mạo từ a; tell lies dùng cho số nhiều; trái nghĩa tell the truth. Ví dụ: It is never wise to tell a lie to your parents or mentors (Nói dối cha mẹ hoặc người cố vấn của mình không bao giờ là điều khôn ngoan). - **give birth to** /ɡɪv bərθ tə/ (phr): sinh (con). Dùng cho phụ nữ hoặc động vật cái sinh con; deliver a child. Ví dụ: The rare wild deer gave birth to two healthy fawns this morning (Con hươu hoang dã quý hiếm đã sinh được hai chú hươu con khỏe mạnh vào sáng nay). - **catch someone's eye** /kætʃ ˈsʌmwənz aɪ/ (phr): thu hút ánh nhìn của ai. Làm cho ai đó phải quay lại nhìn hoặc chú ý; attract someone's notice. Ví dụ: The colorful handmade painting immediately caught her eye as she entered the gallery (Bức tranh thủ công rực rỡ sắc màu ngay lập tức thu hút ánh nhìn của cô khi cô bước vào phòng tranh). - **have a tendency to** /hæv ə ˈtɛndənsi tə/ (phr): có xu hướng. Thường có chiều hướng làm điều gì; đồng nghĩa với tend to do something. Ví dụ: Tired students often have a tendency to lose focus during late afternoon classes (Học sinh mệt mỏi thường có xu hướng mất tập trung trong các tiết học cuối buổi chiều). - **satisfy the demand** /ˈsætəsfaɪ ðə dɪˈmænd/ (phr): đáp ứng nhu cầu. Cung cấp đủ hàng hóa hoặc dịch vụ theo đòi hỏi của thị trường; meet the demand. Ví dụ: Local bakeries increased daily production to satisfy the high demand for fresh bread (Các lò bánh mì địa phương đã tăng sản lượng hằng ngày để đáp ứng nhu cầu cao về bánh mì tươi). - **express one's gratitude** /ɪkˈsprɛs wʌnz ˈɡrætətud/ (phr): bày tỏ lòng biết ơn. Bày tỏ sự cảm kích sâu sắc; show appreciation, express thanks to someone. Ví dụ: Graduating seniors presented flowers to express their sincere gratitude to their teachers (Học sinh cuối cấp tặng hoa để bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo). - **lay the foundation for** /leɪ ðə faʊnˈdeɪʃən fər/ (phr): đặt nền móng cho. Tạo dựng cơ sở ban đầu cho sự phát triển lâu dài sau này; provide the basis for. Ví dụ: A good high school education lays a solid foundation for lifelong learning (Một nền giáo dục phổ thông tốt đặt nền móng vững chắc cho việc học tập suốt đời). - **hold a meeting** /hoʊld ə ˈmitɪŋ/ (phr): tổ chức cuộc họp. Triệu tập và điều hành một buổi họp mặt; organize a meeting. Ví dụ: Club leaders will hold a brief meeting tomorrow to plan the upcoming fair (Ban chủ nhiệm câu lạc bộ sẽ tổ chức một cuộc họp ngắn vào ngày mai để lên kế hoạch cho hội chợ sắp tới). - **do someone good** /du ˈsʌmwən ɡʊd/ (phr): có lợi cho ai. Đem lại tác động tích cực cho sức khỏe hoặc tinh thần; gần nghĩa be beneficial to someone. Ví dụ: A relaxing walk in the fresh morning air will do you good (Đi dạo thư giãn trong không khí buổi sáng trong lành sẽ rất có lợi cho bạn). - **give someone a lift** /ɡɪv ˈsʌmwən ə lɪft/ (phr): cho ai đi nhờ xe. Chở ai đó bằng xe máy hoặc ô tô; Anh-Mỹ thường nói give someone a ride. Ví dụ: My friendly uncle offered to give me a lift to the train station (Người chú thân thiện của tôi đã đề nghị cho tôi đi nhờ xe ra ga tàu). - **break the rules** /breɪk ðə rulz/ (phr): vi phạm nội quy. Không tuân thủ các quy tắc đã đề ra; disobey the regulations. Ví dụ: Students who intentionally break the examination rules will be dismissed from the hall (Những thí sinh cố tình vi phạm nội quy phòng thi sẽ bị mời ra khỏi phòng thi). - **obey the law** /oʊˈbeɪ ðə lɔ/ (phr): tuân thủ pháp luật. Chấp hành đúng các quy định pháp lý; abide by the law, comply with the law. Ví dụ: All responsible citizens must obey the traffic law to keep the roads safe (Mọi công dân có trách nhiệm đều phải tuân thủ luật giao thông để giữ đường sá an toàn). - **come to an end** /kʌm tə ən ɛnd/ (phr): kết thúc. Đi đến hồi kết; conclude, draw to a close. Ví dụ: The exciting two-week summer camp came to an end on Saturday evening (Trại hè sôi động kéo dài hai tuần đã đi đến hồi kết vào tối thứ Bảy). - **make sense of** /meɪk sɛns əv/ (phr): hiểu được. Hiểu được ý nghĩa hoặc bản chất của điều phức tạp; understand, comprehend. Ví dụ: We spent the afternoon trying to make sense of these complex physics diagrams (Chúng tôi đã dành cả buổi chiều cố gắng hiểu được những sơ đồ vật lý phức tạp này). - **draw someone's attention** /drɔ ˈsʌmwənz əˈtɛnʃən/ (phr): thu hút sự chú ý của ai. Làm cho ai đó hướng sự tập trung vào điều gì; attract someone's notice. Ví dụ: The speaker lowered his voice to draw the audience's attention to the chart (Diễn giả hạ giọng để thu hút sự chú ý của thính giả vào biểu đồ). ### Giới từ đi kèm (41 mục) #### Mẹo học giới từ đi kèm Ghi nhớ giới từ cố định sau tính từ quen thuộc: interested in (hứng thú), capable of (có khả năng), keen on (say mê), proud of (tự hào). Chú ý giới từ làm thay đổi hoàn toàn hướng nghĩa của động từ: result in (dẫn đến kết quả) đối lập với result from (bắt nguồn từ nguyên nhân). Sau hầu hết các giới từ là danh từ, đại từ hoặc danh động từ đuôi -ing: apologize for being late, insist on checking. - **interested in** /ˈɪntrəstɪd ɪn/ (phr): hứng thú với, quan tâm đến. Thường đi sau be hoặc get; theo sau là danh từ hoặc V-ing; be interested in history. Ví dụ: Many high school students are interested in learning foreign languages (Nhiều học sinh phổ thông rất hứng thú với việc học ngoại ngữ). - **depend on** /dɪˈpɛnd ɑn/ (phr v): phụ thuộc vào. Đồng nghĩa với rely on; có thể chỉ sự phụ thuộc hoặc dựa vào hoàn cảnh cụ thể. Ví dụ: Success in the final examination depends on your regular daily efforts (Thành công trong kỳ thi cuối kỳ phụ thuộc vào nỗ lực đều đặn hằng ngày của bạn). - **capable of** /ˈkeɪpəbəl əv/ (phr): có khả năng. Theo sau bởi danh từ hoặc V-ing; trái nghĩa với incapable of; be capable of doing something. Ví dụ: Modern personal computers are capable of processing complex graphic tasks quickly (Máy tính cá nhân hiện đại có khả năng xử lý nhanh các tác vụ đồ họa phức tạp). - **fond of** /fɑnd əv/ (phr): thích, yêu thích. Chỉ sự gắn bó hoặc yêu thích lâu dài; be fond of music, be fond of reading. Ví dụ: My younger sister is very fond of reading short science fiction stories (Em gái tôi rất thích đọc những mẩu truyện ngắn khoa học viễn tưởng). - **keen on** /kin ɑn/ (phr): say mê, hào hứng với. Đồng nghĩa với be enthusiastic about; theo sau là danh từ hoặc V-ing; keen on sports. Ví dụ: Our classmates are keen on participating in the upcoming basketball tournament (Các bạn cùng lớp tôi rất hào hứng tham gia giải đấu bóng rổ sắp tới). - **proud of** /praʊd əv/ (phr): tự hào về. Thường đi sau động từ to be; đồng nghĩa take pride in; be proud of achievements. Ví dụ: The parents felt extremely proud of their daughter's outstanding school results (Cha mẹ cảm thấy vô cùng tự hào về kết quả học tập xuất sắc của con gái). - **ashamed of** /əˈʃeɪmd əv/ (phr): xấu hổ về. Cảm thấy áy náy hoặc hổ thẹn về hành động sai lầm của mình; be ashamed of bad behavior. Ví dụ: The boy felt truly ashamed of lying to his mother about his grades (Cậu bé cảm thấy thực sự xấu hổ vì đã nói dối mẹ về điểm số của mình). - **accustomed to** /əˈkʌstəmd tə/ (phr): quen với. To là giới từ nên theo sau là danh từ hoặc V-ing; đồng nghĩa be used to. Ví dụ: New boarding students soon become accustomed to waking up early every day (Các học sinh nội trú mới sớm quen với việc thức dậy sớm mỗi ngày). - **worried about** /ˈwərid əˈbaʊt/ (phr): lo lắng về. Cảm thấy bồn chồn lo âu về điều gì; đồng nghĩa với anxious about. Ví dụ: Do not be too worried about the coming final grammar test (Đừng quá lo lắng về bài kiểm tra ngữ pháp cuối kỳ sắp tới). - **afraid of** /əˈfreɪd əv/ (phr): sợ, sợ hãi. Theo sau là danh từ hoặc V-ing; đồng nghĩa scared of; be afraid of spiders. Ví dụ: Many small children are naturally afraid of staying alone in the dark (Nhiều trẻ nhỏ theo bản năng thường sợ ở một mình trong bóng tối). - **allergic to** /əˈlərdʒɪk tə/ (phr): dị ứng với. Chỉ phản ứng mẫn cảm của cơ thể với thức ăn hoặc phấn hoa; allergic to seafood. Ví dụ: Some people are severely allergic to peanuts and need special care (Một số người bị dị ứng nặng với đậu phộng và cần được chăm sóc đặc biệt). - **bored with** /bɔrd wɪð/ (phr): chán, ngán ngẩm. Mất hứng thú vì sự việc lặp lại đơn điệu; đồng nghĩa tired of; bored with waiting. Ví dụ: Students quickly get bored with doing the same repetitive grammar drills (Học sinh nhanh chóng thấy chán khi làm mãi những bài tập ngữ pháp lặp lại). - **disappointed with** /ˌdɪsəˈpɔɪntɪd wɪð/ (phr): thất vọng về. Dùng cho sự thất vọng về kết quả hoặc sự việc; khi thất vọng về người có thể dùng in. Ví dụ: She was not disappointed with her second-place finish in the race (Cô ấy không hề thất vọng về vị trí thứ nhì của mình trong cuộc đua). - **familiar with** /fəˈmɪljər wɪð/ (phr): quen thuộc với, biết rõ. Biết rõ hoặc có trải nghiệm với điều gì; phân biệt familiar to somebody (quen thuộc đối với ai). Ví dụ: Most high school seniors are already familiar with online learning platforms (Hầu hết học sinh cuối cấp đều đã quen thuộc với các nền tảng học trực tuyến). - **jealous of** /ˈdʒɛləs əv/ (phr): ghen tị với. Đố kỵ với thành công hoặc may mắn của người khác; đồng nghĩa envious of. Ví dụ: True friends are never jealous of each other's academic achievements (Những người bạn chân chính không bao giờ ghen tị với thành tích học tập của nhau). - **satisfied with** /ˈsætəsfaɪd wɪð/ (phr): hài lòng với, thỏa mãn. Cảm thấy vừa ý với kết quả đạt được; đồng nghĩa pleased with, content with. Ví dụ: The teacher was completely satisfied with the quality of our group report (Thầy giáo đã hoàn toàn hài lòng với chất lượng bài báo cáo nhóm của chúng tôi). - **similar to** /ˈsɪmələr tə/ (phr): tương tự như, giống với. Có nhiều nét tương đồng nhưng không hoàn toàn trùng khớp; trái nghĩa different from. Ví dụ: Her learning style is very similar to mine in many ways (Cách học của cô ấy rất giống với cách học của tôi về nhiều mặt). - **tired of** /ˈtaɪərd əv/ (phr): chán ngấy. Cảm thấy mệt mỏi và không muốn tiếp tục vì đã quá quen thuộc; sick and tired of. Ví dụ: Commuters are tired of waiting in crowded bus stations every morning (Những người đi làm đã chán ngấy việc phải chờ ở trạm xe buýt đông đúc mỗi sáng). - **opposed to** /əˈpoʊzd tə/ (phr): phản đối. To là giới từ nên theo sau là danh từ hoặc V-ing; strongly opposed to the plan. Ví dụ: Local residents are strongly opposed to building a factory near the river (Người dân địa phương kịch liệt phản đối việc xây dựng nhà máy gần bờ sông). - **deal with** /dil wɪð/ (phr v): giải quyết, đối phó. Tìm cách xử lý một vấn đề khó khăn hoặc giao dịch với khách hàng; handle, cope with. Ví dụ: Counselors help stressed teenagers deal with heavy academic pressure (Các chuyên viên tư vấn giúp thanh thiếu niên bị căng thẳng giải quyết áp lực học tập lớn). - **insist on** /ɪnˈsɪst ɑn/ (phr v): khăng khăng đòi, nằng nặc. Kiên quyết thực hiện điều gì; theo sau là danh từ hoặc V-ing; insist on doing something. Ví dụ: The safety inspector insisted on checking all fire extinguishers in the building (Thanh tra an toàn đã khăng khăng đòi kiểm tra toàn bộ bình cứu hỏa trong tòa nhà). - **congratulate on** /kənˈɡrætʃəleɪt ɑn/ (phr v): chúc mừng (về việc gì). Cấu trúc congratulate somebody on something hoặc on doing something. Ví dụ: We gathered to congratulate our friend on winning the first prize (Chúng tôi tập trung lại để chúc mừng người bạn của mình giành giải nhất). - **apologize for** /əˈpɑlədʒaɪz fər/ (phr v): xin lỗi vì. Cấu trúc apologize to somebody for something; nhận lỗi về hành động của mình. Ví dụ: The student apologized to the teacher for coming late to class (Bạn học sinh đã xin lỗi thầy giáo vì đến lớp trễ). - **approve of** /əˈpruv əv/ (phr v): tán thành, ủng hộ. Đồng ý với hành vi hoặc quyết định của ai; trái nghĩa disapprove of. Ví dụ: Her parents readily approve of her decision to study computer science (Cha mẹ cô ấy rất tán thành quyết định theo học ngành khoa học máy tính của cô). - **believe in** /bɪˈliv ɪn/ (phr v): tin tưởng vào. Đặt niềm tin vào ai hoặc tin vào sự tồn tại của điều gì; have faith in. Ví dụ: Good teachers always believe in the potential of every single student (Những người thầy tốt luôn tin tưởng vào tiềm năng của từng học sinh). - **care about** /kɛr əˈbaʊt/ (phr v): quan tâm đến. Coi trọng ai hoặc điều gì; phân biệt care for (chăm sóc hoặc thích điều gì). Ví dụ: Responsible young citizens deeply care about environmental protection in their neighborhoods (Những công dân trẻ có trách nhiệm rất quan tâm đến việc bảo vệ môi trường nơi mình sống). - **dream of** /drim əv/ (phr v): mơ về, ước mơ. Ao ước đạt được điều gì trong tương lai; theo sau là danh từ hoặc V-ing; dream about. Ví dụ: Many talented young athletes dream of representing their country in international games (Nhiều vận động viên trẻ tài năng ước mơ được đại diện cho đất nước tại các giải quốc tế). - **differ from** /ˈdɪfər frəm/ (phr v): khác với. Không giống về tính chất, diện mạo hoặc ý kiến; be different from. Ví dụ: Traditional paper books differ from electronic readers in several significant ways (Sách giấy truyền thống khác với thiết bị đọc điện tử ở vài điểm đáng chú ý). - **consist of** /kənˈsɪst əv/ (phr v): bao gồm. Được tạo thành từ các thành phần cụ thể; không chia ở thể bị động; be composed of. Ví dụ: A healthy balanced diet should consist of vegetables, fruit, and protein (Một chế độ ăn uống cân bằng lành mạnh nên bao gồm rau xanh, trái cây và chất đạm). - **base on** /beɪs ɑn/ (phr v): dựa trên, căn cứ vào. Thường dùng ở thể bị động be based on; lấy điều gì làm nền tảng hoặc cơ sở. Ví dụ: This exciting historical movie is based on real events from the past (Bộ phim lịch sử hấp dẫn này dựa trên những sự kiện có thật trong quá khứ). - **interfere with** /ˌɪntərˈfɪr wɪð/ (phr v): can thiệp, gây cản trở. Làm gián đoạn hoặc ảnh hưởng xấu đến một quá trình; disrupt, hinder. Ví dụ: Using smartphones late at night can interfere with your natural sleep cycle (Dùng điện thoại thông minh vào đêm khuya có thể gây cản trở chu kỳ giấc ngủ tự nhiên). - **specialize in** /ˈspɛʃəlaɪz ɪn/ (phr v): chuyên về. Tập trung năng lực vào một ngành nghề hoặc lĩnh vực học thuật cụ thể; focus on. Ví dụ: Our local vocational school specializes in teaching modern information technology skills (Trường nghề địa phương chúng tôi chuyên về giảng dạy các kỹ năng công nghệ thông tin hiện đại). - **react to** /riˈækt tə/ (phr v): phản ứng với. Đáp lại tác động hoặc tình huống phát sinh; đồng nghĩa respond to; phân biệt react against (phản ứng chống đối). Ví dụ: People often react differently to unexpected changes in their daily schedules (Mọi người thường phản ứng khác nhau trước những thay đổi bất ngờ trong lịch trình hằng ngày). - **search for** /sərtʃ fər/ (phr v): tìm kiếm. Cố gắng tìm ra người hoặc đồ vật thất lạc; look for, seek. Ví dụ: Rescue teams used modern drones to search for lost hikers in the woods (Các đội cứu hộ đã dùng máy bay không người lái hiện đại để tìm kiếm những người đi bộ đường dài bị lạc trong rừng). - **account for** /əˈkaʊnt fər/ (phr v): chiếm (tỉ lệ). Chỉ tỉ lệ phần trăm hoặc số lượng cấu thành nên một tổng thể; make up, represent. Ví dụ: Clean renewable energy sources currently account for a large share of provincial electricity (Các nguồn năng lượng tái tạo sạch hiện chiếm một phần đáng kể lượng điện toàn tỉnh). - **lead to** /lid tə/ (phr v): dẫn đến. Gây ra kết quả sau cùng; đồng nghĩa result in, cause; to là giới từ. Ví dụ: Careless driving in heavy rain can easily lead to serious traffic accidents (Lái xe bất cẩn trong trời mưa lớn có thể dễ dàng dẫn đến tai nạn giao thông nghiêm trọng). - **result in** /rɪˈzʌlt ɪn/ (phr v): dẫn đến kết quả. Chủ ngữ là nguyên nhân (ngược với result from: chủ ngữ là kết quả); đồng nghĩa cause, bring about. Ví dụ: Careful preparation and effective teamwork resulted in a successful class project (Sự chuẩn bị chu đáo và tinh thần làm việc nhóm hiệu quả đã đem lại một dự án lớp thành công). - **result from** /rɪˈzʌlt frəm/ (phr v): bắt nguồn từ. Đảo hướng quan hệ nguyên nhân và kết quả với result in; be caused by. Ví dụ: Many health problems result from a severe lack of regular physical exercise (Nhiều vấn đề sức khỏe bắt nguồn từ việc thiếu trầm trọng hoạt động thể chất đều đặn). - **blame for** /bleɪm fər/ (phr v): đổ lỗi cho. Cấu trúc blame somebody for something; quy trách nhiệm về sai lầm cho ai. Ví dụ: You should not blame your teammates for your own personal mistakes (Bạn không nên đổ lỗi cho các đồng đội về những sai sót cá nhân của chính mình). - **warn against** /wɔrn əˈɡɛnst/ (phr v): cảnh báo không nên làm. Khuyên ngăn ai tránh xa nguy cơ; cấu trúc warn somebody against doing something. Ví dụ: Teachers always warn students against swimming in deep and dangerous rivers (Các thầy cô luôn cảnh báo học sinh không nên tắm ở những khúc sông sâu và nguy hiểm). - **accuse of** /əˈkjuz əv/ (phr v): buộc tội, cáo buộc. Cấu trúc accuse somebody of something hoặc V-ing; charge someone with a crime. Ví dụ: The police refused to accuse him of theft without clear physical evidence (Cảnh sát từ chối cáo buộc anh ta tội trộm cắp khi chưa có bằng chứng vật chất rõ ràng). ### Từ nối và liên từ (40 mục) #### Thực hành chọn cấu trúc tương phản Ví dụ tự soạn: ___ the heavy rain, the volunteers arrived on time. Chọn Although / Despite / Because / However. Đáp án: **Despite**, vì sau chỗ trống là cụm danh từ the heavy rain, và hai vế có quan hệ tương phản. Nếu dùng Although, cần đổi thành Although it rained heavily, ... However liên kết hai ý tương phản nhưng không thay trực tiếp cho despite trước cụm danh từ trong câu trên. Nguồn ngữ pháp: https://learnenglish.britishcouncil.org/free-resources/grammar/b1-b2/contrasting-ideas-although-despite-others #### Mẹo học từ nối và liên từ Phân biệt liên từ phụ thuộc nối mệnh đề (although, because, while) với trạng từ liên kết nối câu (however, therefore, furthermore). Chú ý cấu trúc ngữ pháp theo sau: despite / because of + cụm danh từ hoặc V-ing; although / because + mệnh đề hoàn chỉnh (S + V). Nắm chắc các cặp liên từ tương quan có cấu trúc song song hai vế: not only ... but also, either ... or, neither ... nor. - **although** /ɔlˈðoʊ/ (conj, A2): mặc dù. Nối mệnh đề trạng ngữ chỉ sự nhượng bộ; theo sau là một mệnh đề hoàn chỉnh (S + V). Ví dụ: Although the weather was cold, students walked to school with enthusiasm (Mặc dù thời tiết lạnh giá, các bạn học sinh vẫn hào hứng đi bộ tới trường). - **even though** /ˈivɪn ðoʊ/ (conj): cho dù, mặc dù. Mang sắc thái tương phản mạnh hơn although; theo sau là mệnh đề (S + V). Ví dụ: Even though the exercise was challenging, they solved it before dinner (Cho dù bài tập rất khó nhằn, họ vẫn giải xong trước bữa tối). - **though** /ðoʊ/ (conj, adv, B1): dù, tuy (conj); tuy nhiên (adv). Dùng như liên từ đầu mệnh đề hoặc đặt ở cuối câu với vai trò trạng từ; S + V. Ví dụ: Though he was tired after practice, he helped clean the classroom (Dù mệt sau giờ tập luyện, cậu ấy vẫn giúp quét dọn lớp học). - **despite** /dɪˈspaɪt/ (prep, B1): bất chấp, mặc dù. Là giới từ nên theo sau là danh từ, cụm danh từ hoặc V-ing; không dùng of sau despite. Ví dụ: Despite heavy morning traffic, all candidates arrived at the hall on time (Bất chấp giao thông buổi sáng đông đúc, mọi thí sinh đều đến hội trường đúng giờ). - **in spite of** /ɪn spaɪt əv/ (prep): bất chấp, mặc dù. Cụm giới từ ba từ có of; theo sau là danh từ, cụm danh từ hoặc V-ing; đồng nghĩa despite. Ví dụ: In spite of unexpected difficulties, the team successfully finished the science fair (Bất chấp những khó khăn bất ngờ, cả đội đã hoàn thành tốt đẹp hội chợ khoa học). - **however** /haʊˈɛvər/ (adv, A1): tuy nhiên. Trạng từ liên kết câu; thường đứng đầu câu có dấu phẩy hoặc nằm giữa hai dấu phẩy. Ví dụ: The task was demanding; however, every student showed great determination to succeed (Nhiệm vụ rất nhiều thử thách; tuy nhiên, mọi học sinh đều thể hiện quyết tâm lớn để thành công). - **nevertheless** /ˌnɛvərðəˈlɛs/ (adv, B2): tuy vậy, dẫu sao. Trang trọng hơn however; diễn tả sự đối lập ngoài dự liệu; thường có dấu phẩy ngăn cách. Ví dụ: The final match was tough; nevertheless, our school football squad prevailed (Trận chung kết rất cam go; tuy vậy, đội bóng trường chúng tôi đã chiến thắng). - **nonetheless** /ˌnʌnðəˈlɛs/ (adv, C1): dù sao, tuy thế. Đồng nghĩa với nevertheless; dùng để nối ý biểu thị sự tương phản trong văn cảnh trang trọng. Ví dụ: There were a few minor flaws; nonetheless, the presentation was inspiring (Có một vài thiếu sót nhỏ; dẫu sao, bài thuyết trình vẫn rất truyền cảm hứng). - **therefore** /ˈðɛrfɔr/ (adv, B1): vì vậy, do đó. Trạng từ chỉ kết quả suy ra từ vế trước; as a result, consequently; thường đứng sau dấu chấm phẩy. Ví dụ: She revised her notes every evening; therefore, she passed with high marks (Cô ấy ôn lại ghi chép mỗi tối; vì vậy, cô đã vượt qua kỳ thi với điểm cao). - **consequently** /ˈkɑnsəkwəntli/ (adv, B2): kết quả là, do đó. Diễn tả hệ quả tất yếu phát sinh từ hành động hoặc sự việc vừa nêu trước đó. Ví dụ: The heavy rain flooded the streets; consequently, after-school sports were postponed (Mưa lớn làm ngập các con phố; do đó, các hoạt động thể thao sau giờ học bị hoãn). - **as a result** /əz ə rɪˈzʌlt/ (adv): kết quả là. Cụm trạng từ đứng đầu câu hoặc sau dấu chấm phẩy để nêu hệ quả của hành động. Ví dụ: He practiced listening daily; as a result, his pronunciation improved noticeably (Cậu ấy luyện nghe hằng ngày; kết quả là, phát âm của cậu tiến bộ rõ rệt). - **furthermore** /ˈfərðərmɔr/ (adv, B2): hơn nữa. Dùng để bổ sung thêm một luận điểm mạnh mẽ cùng chiều; đồng nghĩa moreover, in addition. Ví dụ: Cycling saves money; furthermore, it helps reduce greenhouse emissions in cities (Đi xe đạp tiết kiệm tiền; hơn nữa, nó giúp giảm khí thải nhà kính ở đô thị). - **moreover** /mɔrˈoʊvər/ (adv, B2): hơn thế nữa, vả lại. Bổ sung thông tin tăng tiến có tính thuyết phục cao; thường đứng đầu câu và có dấu phẩy. Ví dụ: The local library is modern; moreover, it offers free high-speed internet (Thư viện địa phương rất hiện đại; hơn thế nữa, nơi đây còn cung cấp internet tốc độ cao miễn phí). - **in addition** /ɪn əˈdɪʃən/ (adv): thêm vào đó. Trạng từ liên kết dùng đầu câu; nếu có danh từ theo sau phải dùng in addition to. Ví dụ: Students receive free notebooks; in addition, school uniforms are provided for everyone (Học sinh được nhận vở ghi miễn phí; thêm vào đó, đồng phục học sinh được cấp cho tất cả). - **additionally** /əˈdɪʃənəli/ (adv, B2): ngoài ra, hơn nữa. Trạng từ đứng đầu câu để bổ sung thêm ý mới có liên quan; đồng nghĩa furthermore. Ví dụ: The school built a new lab; additionally, the sports field was upgraded (Nhà trường đã xây một phòng thực hành mới; ngoài ra, sân thể thao cũng được nâng cấp). - **besides** /bɪˈsaɪdz/ (prep, adv, B2): ngoài (prep); bên cạnh đó, ngoài ra (adv). Có thể dùng như trạng từ liên kết hoặc giới từ theo sau bởi danh từ hoặc V-ing. Ví dụ: I enjoy reading books; besides, playing acoustic guitar helps me relax deeply (Tôi thích đọc sách; bên cạnh đó, chơi đàn ghi-ta mộc giúp tôi thư giãn rất nhiều). - **on the other hand** /ɑn ði ˈʌðər hænd/ (adv): mặt khác. Dùng để đưa ra quan điểm đối lập hoặc khía cạnh tương phản của một vấn đề. Ví dụ: Living in big cities is convenient; on the other hand, noise is unavoidable (Sống ở các thành phố lớn rất tiện lợi; mặt khác, tiếng ồn là điều khó tránh). - **by contrast** /baɪ ˈkɑntræst/ (adv): ngược lại. Nêu bật sự khác biệt rõ rệt giữa hai đối tượng hoặc hiện tượng; in contrast. Ví dụ: Northern provinces experienced freezing winds; by contrast, southern towns enjoyed warmth (Các tỉnh phía bắc trải qua gió rét; ngược lại, các thị trấn phía nam ấm áp). - **in contrast** /ɪn ˈkɑntræst/ (adv): trái lại, đối lập với đó. Thường đứng đầu câu hoặc đi kèm with/to + danh từ; in contrast to something. Ví dụ: Traditional classrooms rely on chalk; in contrast, smart classes use digital screens (Lớp học truyền thống dựa vào phấn; trái lại, lớp học thông minh dùng màn hình số). - **on the contrary** /ɑn ðə ˈkɑntrɛri/ (adv): trái lại, ngược lại hoàn toàn. Dùng để bác bỏ nhận định vừa nêu và khẳng định điều hoàn toàn ngược lại. Ví dụ: The physics test was not boring; on the contrary, everyone found it fascinating (Bài kiểm tra vật lý không hề nhàm chán; ngược lại, mọi người đều thấy nó rất lôi cuốn). - **meanwhile** /ˈminwaɪl/ (adv, B1): trong khi đó. Diễn tả một hành động khác đang xảy ra cùng thời điểm với sự việc chính. Ví dụ: Doctors attended to emergency patients; meanwhile, nurses prepared the necessary medical supplies (Các bác sĩ chăm sóc bệnh nhân cấp cứu; trong khi đó, y tá chuẩn bị vật tư y tế cần thiết). - **in the meantime** /ɪn ðə ˈmintaɪm/ (adv): trong lúc chờ đợi. Chỉ khoảng thời gian diễn ra trong lúc đợi một sự việc khác sắp tới; meanwhile. Ví dụ: Repairs will finish next week; in the meantime, students study in hall B (Việc sửa chữa sẽ xong vào tuần tới; trong lúc chờ đợi, học sinh học ở hội trường B). - **otherwise** /ˈʌðərwaɪz/ (adv, B2): nếu không thì. Nêu ra hậu quả tiêu cực nếu điều kiện hoặc mệnh lệnh phía trước không thực hiện. Ví dụ: Submit your assignment before Friday; otherwise, penalty points will be deducted (Hãy nộp bài tập của bạn trước thứ Sáu; nếu không thì sẽ bị trừ điểm phạt). - **whereas** /wɛˈræz/ (conj, B2): trong khi (đối lập). Nối hai mệnh đề có sự tương phản trực tiếp về bản chất hoặc đặc điểm; S + V. Ví dụ: Some students prefer group discussions, whereas others work best in silence (Một số học sinh thích thảo luận nhóm, trong khi những bạn khác lại làm việc tốt nhất trong yên lặng). - **while** /waɪl/ (conj, A2): trong khi. Chỉ hai hành động xảy ra song song hoặc diễn tả sự tương phản nhượng bộ; S + V. Ví dụ: While digital technology brings many benefits, it can cause eye strain (Trong khi công nghệ số mang lại nhiều lợi ích, nó cũng có thể gây mỏi mắt). - **provided that** /prəˈvaɪdɪd ðæt/ (conj): với điều kiện là, miễn là. Đồng nghĩa với as long as hoặc only if; dùng trong câu điều kiện; that có thể lược bỏ. Ví dụ: You can borrow this reference book, provided that you return it tomorrow (Bạn có thể mượn cuốn sách tham khảo này, với điều kiện là bạn trả nó vào ngày mai). - **as long as** /əz lɔŋ əz/ (conj): miễn là. Diễn tả điều kiện cần có để sự việc diễn ra; đồng nghĩa so long as, provided that. Ví dụ: You will make steady progress as long as you practice writing daily (Bạn sẽ tiến bộ vững chắc miễn là bạn chăm chỉ luyện viết mỗi ngày). - **in case** /ɪn keɪs/ (conj): phòng khi, phòng trường hợp. Dùng cho biện pháp đề phòng; khi nói về khả năng tương lai, thường dùng hiện tại đơn trong mệnh đề sau in case. Ví dụ: Take a compact raincoat with you in case the weather turns bad (Hãy mang theo một chiếc áo mưa nhỏ phòng khi thời tiết chuyển xấu). - **unless** /ənˈlɛs/ (conj, B1): trừ khi, nếu không. Thường tương đương if ... not; khi chuyển từ if ... not sang unless thường bỏ not, nhưng mệnh đề sau unless vẫn có thể phủ định nếu ý nghĩa yêu cầu. Ví dụ: You will not understand the math rule unless you do the exercises (Bạn sẽ không hiểu được quy tắc toán trừ khi bạn tự làm các bài tập). - **even if** /ˈivɪn ɪf/ (conj): ngay cả khi, dẫu cho. Diễn tả điều kiện giả định mà dù có xảy ra cũng không làm thay đổi kết quả vế chính. Ví dụ: We must continue our community clean-up even if brief rain showers start (Chúng tôi phải tiếp tục buổi dọn dẹp cộng đồng ngay cả khi mưa rào bắt đầu). - **so that** /soʊ ðæt/ (conj): để, để mà. Chỉ mục đích của hành động; mệnh đề sau so that thường có can, could, would. Ví dụ: She sat near the board so that she could see the diagrams (Cô ấy ngồi gần bảng để có thể nhìn rõ các hình sơ đồ). - **in order that** /ɪn ˈɔrdər ðæt/ (conj): để, cốt để. Cách dùng trang trọng hơn so that; theo sau là mệnh đề chỉ mục đích (S + V). Ví dụ: Rules were updated in order that all contestants receive equal opportunities (Quy định được cập nhật để mọi thí sinh đều có cơ hội công bằng). - **owing to** /ˈoʊɪŋ tə/ (prep): do, bởi vì. Cụm giới từ chỉ nguyên nhân; theo sau là danh từ, cụm danh từ hoặc V-ing; because of. Ví dụ: Owing to bad storm conditions, all morning boat trips were canceled (Do bão lớn, tất cả các chuyến thuyền buổi sáng đều bị hủy). - **due to** /du tə/ (prep): do, vì. Thường đứng sau động từ to be để bổ nghĩa cho danh từ hoặc dùng đầu câu chỉ lý do. Ví dụ: The flight delay was due to sudden dense fog over the runway (Sự chậm trễ chuyến bay là do sương mù dày đặc bất ngờ bao phủ đường băng). - **because of** /bɪˈkɔz əv/ (prep): bởi vì. Theo sau là cụm danh từ hoặc V-ing; phân biệt với because đi kèm mệnh đề (S + V). Ví dụ: The football match was delayed because of sudden torrential rainfall (Trận đấu bóng đá bị hoãn vì một cơn mưa rào xối xả bất ngờ). - **thanks to** /θæŋks tə/ (prep): nhờ có. Thường dùng để chỉ nguyên nhân đem lại kết quả tốt đẹp; theo sau là danh từ hoặc V-ing. Ví dụ: Thanks to your helpful advice, I finished my biology project quickly (Nhờ có lời khuyên hữu ích của bạn, tôi đã hoàn thành dự án sinh học rất nhanh). - **as a consequence** /əz ə ˈkɑnsəkwəns/ (adv): hệ quả là. Dùng để diễn tả kết quả tiêu cực hoặc hệ quả phát sinh từ hành động trước; cấu trúc as a consequence of something. Ví dụ: He neglected his bicycle brakes; as a consequence, they stopped working yesterday (Cậu ấy lơ là việc bảo dưỡng thắng xe đạp; hệ quả là hôm qua thắng bị hư). - **in consequence** /ɪn ˈkɑnsəkwəns/ (adv): kết quả là, do đó. Trang trọng; thường đứng đầu câu để nêu kết quả tất yếu của sự việc; as a result. Ví dụ: Road repairs were delayed; in consequence, local traffic became congested (Việc sửa đường bị chậm trễ; do đó, giao thông địa phương bị kẹt xe (ùn tắc)). - **not only but also** /nɑt ˈoʊnli bʌt ˈɔlsoʊ/ (conj): không những… mà còn. Cặp liên từ tương quan; hai vế nối phải tương đương về mặt ngữ pháp (tính từ với tính từ, v.v.). Ví dụ: The science lecture was not only informative but also genuinely entertaining (Bài giảng khoa học không những giàu thông tin mà còn thực sự rất thú vị). - **as well as** /əz wɛl əz/ (prep): cũng như. Dùng để bổ sung thêm đối tượng; nếu nối hai chủ ngữ thì động từ chia theo chủ ngữ đầu. Ví dụ: The class monitor as well as his classmates attended the meeting (Bạn lớp trưởng cũng như các bạn cùng lớp đã tham dự buổi họp). ### Họ từ và cấu tạo từ (50 mục) #### Mẹo học họ từ và cấu tạo từ Nhận diện tiền tố thay đổi nghĩa: un-, im-, dis- (phủ định), re- (lặp lại), over- (vượt mức), under- (thiếu hụt). Nhận diện hậu tố chỉ từ loại: -ment, -tion, -ness, -ity (danh từ); -ful, -less, -able (tính từ); -ize (động từ). Khi làm bài dạng từ loại (word formation), luôn xác định từ loại còn thiếu của chỗ trống trước khi chọn dạng thích hợp của họ từ. - **un-**: không, ngược lại (tiền tố). Ghép trước tính từ hoặc động từ để biểu thị sự phủ định hoặc hành động đảo ngược. Ví dụ: unhappy /ənˈhæpi/ (không vui), unable /əˈneɪbəl/ (không thể), unlock /ənˈlɑk/ (mở khóa) - **im- / in-**: không (tiền tố phủ định). Thường đứng trước tính từ; im- thường đứng trước chữ cái b, m hoặc p. Ví dụ: impossible /ɪmˈpɑsəbəl/ (bất khả thi), inactive /ɪˈnæktɪv/ (không hoạt động), impatient /ɪmˈpeɪʃənt/ (thiếu kiên nhẫn) - **dis-**: không, trái ngược (tiền tố). Ghép trước động từ, tính từ hoặc danh từ mang nghĩa phủ định hoặc đảo ngược. Ví dụ: disagree /dɪsəˈɡri/ (bất đồng), disappear /ˌdɪsəˈpɪr/ (biến mất), disconnect /dɪskəˈnɛkt/ (ngắt kết nối) - **mis-**: sai, nhầm (tiền tố). Thường kết hợp với động từ để biểu thị hành động thực hiện sai lệch. Ví dụ: misunderstand /ˌmɪsəndərˈstænd/ (hiểu lầm), mislead /mɪˈslid/ (làm hiểu sai), misjudge /mɪsˈdʒʌdʒ/ (đánh giá sai) - **re-**: lại, lần nữa (tiền tố). Kết hợp với động từ để biểu thị hành động được thực hiện lặp lại. Ví dụ: rebuild /riˈbɪld/ (xây dựng lại), rewrite /riˈraɪt/ (viết lại), reuse /riˈjuz/ (tái sử dụng) - **pre-**: trước (tiền tố). Chỉ thứ tự hoặc thời gian diễn ra trước; ghép với danh từ hoặc động từ. Ví dụ: preview /ˈprivju/ (xem trước), preschool /priˈskul/ (mầm non), predict /prɪˈdɪkt/ (dự đoán trước) - **over-**: quá mức (tiền tố). Thường ghép với tính từ hoặc động từ chỉ sự vượt quá giới hạn bình thường. Ví dụ: overcrowded /ˌoʊvərˈkraʊdɪd/ (quá đông đúc), oversleep /ˌoʊvərˈslip/ (ngủ quên), overestimate /ˌoʊvərˈɛstəmeɪt/ (đánh giá quá cao) - **under-**: dưới mức, thiếu (tiền tố). Thường ghép với tính từ, danh từ hoặc động từ biểu thị sự thiếu hụt. Ví dụ: underestimate /ˌʌndərˈɛstəmeɪt/ (đánh giá thấp), undercooked /əndərˈkʊkt/ (nấu chưa chín), underweight /ˈʌndərweɪt/ (thiếu cân) - **inter-**: giữa, lẫn nhau (tiền tố). Biểu thị mối quan hệ hoặc sự tương tác qua lại giữa các bên hoặc nhóm. Ví dụ: international /ˌɪntərˈnæʃənəl/ (quốc tế), interact /ˌɪntərˈækt/ (tương tác), interchange /ˌɪntərˈtʃeɪndʒ/ (sự trao đổi) - **co-**: cùng nhau (tiền tố). Thường ghép với danh từ hoặc động từ chỉ sự phối hợp hoặc cùng tồn tại. Ví dụ: cooperate /koʊˈɑpəreɪt/ (hợp tác), coexist /ˌkoʊəɡˈzɪst/ (cùng tồn tại), co-worker /ˈkoʊˌwərkər/ (đồng nghiệp) - **-ment**: hậu tố tạo danh từ. Thường ghép sau động từ để tạo danh từ chỉ kết quả, quá trình hoặc trạng thái. Ví dụ: development /dɪˈvɛləpmənt/ (sự phát triển), movement /ˈmuvmənt/ (sự chuyển động), agreement /əˈɡrimənt/ (sự đồng thuận) - **-tion / -ation**: hậu tố tạo danh từ. Thường ghép sau động từ để tạo danh từ chỉ hành động hoặc quá trình. Ví dụ: education /ˌɛdʒəˈkeɪʃən/ (sự giáo dục), invention /ɪnˈvɛnʃən/ (phát minh), transformation /ˌtrænsfərˈmeɪʃən/ (sự chuyển biến) - **-ness**: hậu tố tạo danh từ. Thường ghép sau tính từ để tạo danh từ trừu tượng chỉ phẩm chất hoặc trạng thái. Ví dụ: kindness /ˈkaɪndnəs/ (sự tử tế), darkness /ˈdɑrknəs/ (bóng tối), illness /ˈɪlnəs/ (căn bệnh) - **-ity**: hậu tố tạo danh từ. Thường ghép sau tính từ để chuyển hóa thành danh từ chỉ đặc tính hoặc trạng thái. Ví dụ: ability /əˈbɪləti/ (khả năng), reality /riˈæləti/ (thực tế), creativity /ˌkrieɪˈtɪvəti/ (sức sáng tạo) - **-ful**: đầy, có nhiều (hậu tố). Thường ghép sau danh từ để tạo tính từ chỉ sự có nhiều phẩm chất đó. Ví dụ: helpful /ˈhɛlpfəl/ (hữu ích), powerful /ˈpaʊərfəl/ (hùng mạnh), peaceful /ˈpisfəl/ (thanh bình) - **-less**: không có (hậu tố). Thường ghép sau danh từ để tạo tính từ chỉ sự thiếu vắng hoặc không có. Ví dụ: homeless /ˈhoʊmləs/ (vô gia cư), hopeless /ˈhoʊpləs/ (vô vọng), careless /ˈkɛrləs/ (bất cẩn) - **-able / -ible**: có thể (hậu tố). Thường ghép sau động từ để tạo tính từ biểu thị khả năng thực hiện. Ví dụ: readable /ˈridəbəl/ (dễ đọc), flexible /ˈflɛksəbəl/ (linh hoạt), visible /ˈvɪzəbəl/ (có thể nhìn thấy) - **-ize / -ise**: hậu tố tạo động từ. Thường ghép sau tính từ hoặc danh từ để biểu thị hành động làm cho có đặc tính đó. Ví dụ: modernize /ˈmɑdərnaɪz/ (hiện đại hóa), realize /ˈriəlaɪz/ (nhận ra), organize /ˈɔrɡənaɪz/ (tổ chức) - **decisive** /dɪˈsaɪsɪv/ (adj, C1): mang tính quyết định, quyết đoán. Có vai trò then chốt định đoạt kết quả hoặc chỉ tính cách dứt khoát; trái nghĩa indecisive. Ví dụ: Her quick intervention played a decisive role in resolving the team dispute (Sự can thiệp kịp thời của cô ấy đã đóng vai trò quyết định trong việc giải quyết tranh chấp nhóm). - **indecisive** /ˌɪndɪˈsaɪsɪv/ (adj): do dự, thiếu quyết đoán. Lưỡng lự và khó đưa ra lựa chọn; trái nghĩa với decisive; an indecisive person. Ví dụ: An indecisive leader often makes it difficult for team members to proceed (Một người lãnh đạo thiếu quyết đoán thường khiến các thành viên trong nhóm khó tiến hành công việc). - **productive** /prəˈdʌktɪv/ (adj, C1): năng suất, hiệu quả. Đem lại nhiều kết quả hữu ích hoặc sản lượng cao; trái nghĩa unproductive. Ví dụ: The students spent a highly productive morning working on their project (Các học sinh đã trải qua một buổi sáng làm việc rất hiệu quả cho dự án của mình). - **productivity** /ˌproʊdʌkˈtɪvəti/ (n, C1): năng suất, hiệu suất. Hiệu quả tạo ra sản phẩm hoặc kết quả công việc; worker productivity, boost productivity. Ví dụ: Better working conditions can significantly increase worker productivity in offices (Điều kiện làm việc tốt hơn có thể nâng cao đáng kể năng suất của nhân viên văn phòng). - **satisfactory** /ˌsætəsˈfæktəri/ (adj, B2): thỏa đáng, đạt yêu cầu. Đạt chuẩn chấp nhận được dù có thể chưa phải xuất sắc; acceptable, adequate. Ví dụ: The school principal provided a satisfactory explanation for the test postponement (Hiệu trưởng đã đưa ra lời giải thích thỏa đáng cho việc hoãn bài thi). - **satisfaction** /ˌsætəsˈfækʃən/ (n, B2): sự hài lòng, sự thỏa mãn. Cảm giác vui sướng khi đạt được điều mong muốn; job satisfaction, customer satisfaction. Ví dụ: She smiled with genuine satisfaction when she saw her finished oil painting (Cô ấy mỉm cười với sự hài lòng thực sự khi nhìn thấy bức tranh sơn dầu hoàn thành của mình). - **efficiency** /ɪˈfɪʃənsi/ (n, C1): hiệu suất, tính hiệu quả. Khả năng hoàn thành việc nhanh gọn mà không lãng phí tài nguyên; operational efficiency. Ví dụ: Using modern computers greatly improved the overall efficiency of our library (Sử dụng máy tính hiện đại đã cải thiện rõ rệt hiệu suất chung của thư viện chúng tôi). - **inefficient** /ˌɪnɪˈfɪʃənt/ (adj): kém hiệu quả. Gây lãng phí thời gian, công sức hoặc năng lượng; trái nghĩa với efficient. Ví dụ: Old heating systems in rural schools are notoriously inefficient in winter (Các hệ thống sưởi cũ ở trường học nông thôn nổi tiếng là kém hiệu quả vào mùa đông). - **significance** /sɪɡˈnɪfəkəns/ (n, B2): tầm quan trọng, ý nghĩa. Giá trị lớn lao hoặc tác động quan trọng; of great significance, historical significance. Ví dụ: Historians continue to study the cultural significance of this ancient temple (Các nhà sử học tiếp tục nghiên cứu ý nghĩa văn hóa của ngôi đền cổ xưa này). - **insignificant** /ˌɪnsɪɡˈnɪfɪkənt/ (adj): không đáng kể, nhỏ bé. Quá nhỏ hoặc không đủ quan trọng để tạo ra sự khác biệt; minor, negligible. Ví dụ: A few spelling mistakes in the first draft are relatively insignificant (Vài lỗi chính tả trong bản nháp đầu tiên là tương đối không đáng kể). - **reliability** /rɪˌlaɪəˈbɪləti/ (n, C1): độ tin cậy. Khả năng hoạt động ổn định và chính xác theo thời gian; dependability. Ví dụ: The car manufacturer is well known for the mechanical reliability of vehicles (Hãng sản xuất ô tô này nổi tiếng nhờ xe của hãng vận hành rất đáng tin cậy). - **unreliable** /ˌʌnrɪˈlaɪəbəl/ (adj, B2): không đáng tin cậy. Hay gặp trục trặc hoặc không giữ đúng lời hứa; untrustworthy; an unreliable friend. Ví dụ: Bus services in this remote mountainous area are often quite unreliable (Dịch vụ xe buýt ở vùng núi xa xôi này thường khá thất thường). - **predictable** /prɪˈdɪktəbəl/ (adj, B2): có thể đoán trước. Dễ dàng nhận biết hoặc đoán ra trước kết quả; foreseeable; trái nghĩa unpredictable. Ví dụ: The ending of the mystery novel was completely predictable to most readers (Cái kết của cuốn tiểu thuyết bí ẩn hoàn toàn có thể đoán trước được với hầu hết bạn đọc). - **unpredictable** /ˌʌnprɪˈdɪktəbəl/ (adj, B1): khó lường, khó đoán. Thay đổi thất thường và không thể dự đoán chính xác; volatile, erratic. Ví dụ: Weather conditions on high mountain ridges are intensely unpredictable in autumn (Điều kiện thời tiết trên các triền núi cao cực kỳ khó đoán vào mùa thu). - **informative** /ɪnˈfɔrmətɪv/ (adj, B1): giàu thông tin, bổ ích. Cung cấp nhiều kiến thức hữu ích và giá trị; instructive; highly informative. Ví dụ: The wildlife documentary was engaging and highly informative for high school students (Bộ phim tài liệu về động vật hoang dã rất lôi cuốn và giàu thông tin cho học sinh trung học). - **uninformative** /ˌʌnɪnˈfɔrmətɪv/ (adj): nghèo nàn thông tin, ít bổ ích. Cung cấp quá ít dữ liệu hoặc chi tiết cần thiết; unhelpful, lacking information. Ví dụ: The short brochure was uninformative because it omitted all major dates (Tờ rơi ngắn nghèo nàn thông tin vì đã bỏ sót mọi ngày tháng quan trọng). - **enthusiastic** /ɪnˌθuziˈæstɪk/ (adj, B2): nhiệt tình, hào hứng. Tràn đầy năng lượng và say mê; enthusiastic about something; trái nghĩa unenthusiastic. Ví dụ: Enthusiastic student volunteers cheered warmly as the marathon runners passed by (Các tình nguyện viên học sinh nhiệt tình đã reo hò nồng nhiệt khi những vận động viên marathon chạy qua). - **sympathetic** /ˌsɪmpəˈθɛtɪk/ (adj, B2): cảm thông, thấu hiểu. Thể hiện sự chia sẻ và thấu hiểu trước nỗi đau của người khác; compassionate. Ví dụ: The school counselor lent a sympathetic ear to the troubled student (Chuyên viên tư vấn học đường đã lắng nghe bạn học sinh đang gặp khó khăn với sự cảm thông). - **sympathize / sympathise** /ˈsɪmpəθaɪz/ (v, B2): đồng cảm, thông cảm. Thường đi kèm giới từ with; chia sẻ nỗi buồn hoặc khó khăn với ai; sympathize with someone. Ví dụ: Neighbors sincerely sympathize with families whose houses were damaged by floods (Hàng xóm chân thành đồng cảm với những gia đình có nhà cửa bị hư hại do lũ lụt). - **hesitant** /ˈhɛzɪtənt/ (adj): do dự, chần chừ. Ngập ngừng và chưa dám quyết định ngay; hesitant about doing something; reluctant. Ví dụ: The new student was hesitant about speaking English in front of the class (Bạn học sinh mới còn do dự về việc nói tiếng Anh trước cả lớp). - **hesitation** /ˌhɛzəˈteɪʃən/ (n, B2): sự do dự, sự ngập ngừng. Khoảnh khắc chần chừ; cụm without hesitation mang nghĩa không chút do dự. Ví dụ: She answered the difficult question without any hesitation during the interview (Cô ấy đã trả lời câu hỏi khó mà không chút do dự trong buổi phỏng vấn). - **originality** /əˌrɪdʒəˈnælɪti/ (n, B2): tính độc đáo, tính sáng tạo. Phẩm chất mới lạ và không sao chép từ người khác; creativity, uniqueness. Ví dụ: The art competition judges praised her painting for its exceptional originality (Ban giám khảo cuộc thi mỹ thuật đã khen ngợi bức tranh của cô vì tính độc đáo nổi bật). - **unoriginal** /ˌʌnəˈrɪdʒənəl/ (adj): thiếu tính độc đáo, rập khuôn. Thiếu tính sáng tạo mới mẻ; mang tính sao chép hoặc sáo mòn; derivative. Ví dụ: The movie storyline was criticized for being unoriginal and overly predictable (Cốt truyện của bộ phim bị chỉ trích là thiếu tính độc đáo và quá dễ đoán). - **obedient** /oʊˈbidiənt/ (adj, B2): vâng lời, ngoan ngoãn. Sẵn lòng làm theo lệnh hoặc tuân thủ nội quy; dutiful; trái nghĩa disobedient. Ví dụ: The well-trained search dog remained quiet and obedient beside its trainer (Chú chó tìm kiếm được huấn luyện tốt vẫn im lặng và vâng lời bên người huấn luyện). - **disobedient** /ˌdɪsəˈbidiənt/ (adj): không vâng lời, ngỗ nghịch. Cố tình không tuân theo mệnh lệnh hoặc quy định; rebellious, unruly. Ví dụ: The camp leader spoke sternly to two disobedient boys after dark (Người phụ trách trại đã nhắc nhở nghiêm khắc hai cậu bé không vâng lời sau khi trời tối). - **courteous** /ˈkərtiəs/ (adj): lịch thiệp, nhã nhặn. Có thái độ tôn trọng và cư xử đúng mực; polite, well-mannered; trái nghĩa discourteous. Ví dụ: Hotel receptionists are always courteous and helpful to every visiting guest (Nhân viên lễ tân khách sạn luôn lịch thiệp và nhiệt tình giúp đỡ mọi vị khách đến thăm). - **discourteous** /dɪsˈkərtiəs/ (adj): bất lịch sự, khiếm nhã. Thiếu sự tôn trọng hoặc cư xử thô lỗ trong giao tiếp; impolite, rude. Ví dụ: Interrupting a speaker while they are presenting is considered distinctly discourteous (Ngắt lời người nói khi họ đang thuyết trình bị coi là hành vi rất bất lịch sự). - **punctual** /ˈpʌŋktʃuəl/ (adj, B2): đúng giờ. Luôn có mặt đúng thời gian đã hẹn; on time, prompt; trái nghĩa unpunctual. Ví dụ: Our English teacher takes great pride in being punctual for every class (Giáo viên tiếng Anh của chúng tôi rất tự hào về việc luôn đúng giờ trong mọi tiết học). - **punctuality** /ˌpʌŋktʃuˈælɪti/ (n, B2): tính đúng giờ. Phẩm chất luôn đến đúng giờ; promptness; strict punctuality. Ví dụ: School rules emphasize the importance of strict punctuality during examination sessions (Nội quy trường học nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đúng giờ nghiêm túc trong các buổi thi). - **prosperous** /ˈprɑspərəs/ (adj, B1): thịnh vượng, phồn vinh. Giàu có và phát triển mạnh mẽ; affluent, thriving, wealthy. Ví dụ: The coastal city grew into a prosperous trade center for seafood (Thành phố ven biển đã phát triển thành một trung tâm thương mại thịnh vượng về hải sản). - **prosperity** /prɑˈspɛrəti/ (n, C1): sự thịnh vượng, sự phồn vinh. Tình trạng giàu có và thành công, đặc biệt về kinh tế; wealth, well-being. Ví dụ: Long-term peace and cooperation bring sustained economic prosperity to the nation (Hòa bình và sự hợp tác lâu dài đem lại sự thịnh vượng kinh tế bền vững cho đất nước). - **deceptive** /dɪˈsɛptɪv/ (adj, B2): dễ gây hiểu lầm, đánh lừa. Bề ngoài trông khác xa với bản chất thực tế; misleading; appearances can be deceptive. Ví dụ: The calm surface of the wide river was deceptive because strong undercurrents flowed beneath the surface (Mặt nước phẳng lặng của con sông rộng rất dễ đánh lừa vì có những dòng chảy xiết ngầm). ### Từ dễ nhầm (36 mục) #### Mẹo học từ dễ nhầm Phân biệt rõ từ loại và sắc thái nghĩa của các cặp từ gốc: affect (động từ: tác động đến) và effect (danh từ: kết quả, tác động). Chú ý các cặp tính từ có cùng gốc nhưng mang hậu tố khác nhau: sensitive (nhạy cảm, dễ tổn thương) khác sensible (hợp lý, biết điều); exhaustive (thấu đáo) khác exhausted (kiệt sức). Để ý ngữ cảnh của câu để chọn đúng từ: appreciative (biết ơn, cảm kích) khác với appreciable (đáng kể, thấy rõ). - **affect** /əˈfɛkt/ (v, A2): ảnh hưởng đến, tác động tới. Động từ chỉ hành động gây ra biến đổi; phân biệt với danh từ effect. Ví dụ: Lack of sufficient sleep can adversely affect students' memory and concentration (Ngủ không đủ giấc có thể ảnh hưởng xấu đến trí nhớ và sự tập trung của học sinh). - **effect** /ɪˈfɛkt/ (n, A2): ảnh hưởng, tác động, kết quả. Danh từ chỉ kết quả tạo ra; thường đi trong cụm have an effect on something. Ví dụ: Regular physical exercise produces a noticeable positive effect on mental health (Tập thể dục đều đặn tạo ra tác động tích cực rõ rệt đến sức khỏe tinh thần). - **sensitive** /ˈsɛnsətɪv/ (adj, B2): nhạy cảm, dễ bị tổn thương. Dễ xúc động hoặc dễ bị kích ứng bởi yếu tố môi trường; sensitive skin; khác sensible. Ví dụ: Children with sensitive skin should avoid touching strange hairy caterpillars in gardens (Trẻ em có làn da nhạy cảm nên tránh chạm vào những con sâu róm lạ trong vườn). - **sensible** /ˈsɛnsəbəl/ (adj, B1): hợp lý, biết điều, khôn ngoan. Dựa trên lý trí và phán đoán thực tế; reasonable, practical; a sensible choice. Ví dụ: Wearing waterproof shoes on muddy forest trails was a very sensible decision (Đi giày chống nước trên đường mòn rừng lầy lội là một quyết định rất khôn ngoan). - **comprehensive** /ˌkɑmprɪˈhɛnsɪv/ (adj, B2): toàn diện, bao quát. Bao gồm đầy đủ mọi khía cạnh hoặc chi tiết cần thiết; a comprehensive guide. Ví dụ: The new student handbook provides a comprehensive overview of school rules (Sổ tay học sinh mới cung cấp một cái nhìn toàn diện về các nội quy nhà trường). - **comprehensible** /ˌkɑmprɪˈhɛnsəbəl/ (adj): dễ hiểu, có thể hiểu được. Được trình bày rõ ràng để người khác có thể hiểu; understandable, clear. Ví dụ: The teacher explained difficult physics theories in easily comprehensible language (Thầy giáo đã giải thích các lý thuyết vật lý khó bằng ngôn ngữ dễ hiểu). - **exhausted** /ɪɡˈzɔstɪd/ (adj, B1): kiệt sức, mệt lử. Cạn kiệt năng lượng sau khi hoạt động nặng nhọc; extremely tired, worn out. Ví dụ: The runners felt completely exhausted after finishing the ten-kilometer cross-country race (Các vận động viên chạy bộ cảm thấy hoàn toàn kiệt sức sau khi hoàn thành cuộc đua việt dã mười cây số). - **exhaustive** /ɪɡˈzɔstɪv/ (adj): thấu đáo, toàn diện. Kiểm tra kỹ lưỡng đến từng chi tiết nhỏ nhất và không bỏ sót; thorough, complete. Ví dụ: Scientists conducted an exhaustive investigation into the causes of the bird disease (Các nhà khoa học đã tiến hành một cuộc điều tra thấu đáo về nguyên nhân căn bệnh ở loài chim). - **respectful** /rɪˈspɛktfəl/ (adj): lễ phép, kính cẩn, tôn trọng. Thể hiện thái độ tôn kính và đúng mực đối với người khác; respectful behavior. Ví dụ: Well-mannered students always maintain a respectful attitude toward older mentors (Những học sinh lễ phép luôn giữ thái độ kính trọng đối với những người hướng dẫn lớn tuổi). - **respective** /rɪˈspɛktɪv/ (adj, C1): tương ứng, riêng rẽ. Thuộc về từng người hoặc vật được nhắc đến theo thứ tự; their respective classrooms. Ví dụ: After the morning assembly, students quietly returned to their respective classrooms (Sau buổi chào cờ sáng, các bạn học sinh trật tự trở về từng lớp học tương ứng của mình). - **respectable** /rɪˈspɛktəbəl/ (adj, B1): đáng kính, đàng hoàng. Có phẩm giá tốt và được xã hội coi trọng; a respectable citizen, honorable. Ví dụ: The retired doctor has maintained a respectable reputation throughout his career (Vị bác sĩ đã nghỉ hưu luôn giữ được danh tiếng tốt trong suốt sự nghiệp của mình). - **appreciative** /əˈpriʃətɪv/ (adj, B2): biết ơn, cảm kích. Bày tỏ lòng biết ơn hoặc sự đánh giá cao; appreciative of someone's help. Ví dụ: The scholarship recipient was deeply appreciative of the generous community support (Người nhận học bổng vô cùng cảm kích trước sự hỗ trợ hào phóng của cộng đồng). - **appreciable** /əˈpriʃəbəl/ (adj): đáng kể, thấy rõ. Đủ lớn để có thể nhận biết hoặc đo lường được; noticeable, considerable. Ví dụ: Using solar panels produced an appreciable drop in monthly household electricity bills (Việc dùng tấm pin mặt trời đã tạo ra sự sụt giảm đáng kể trong hóa đơn tiền điện hằng tháng của gia đình). - **priceless** /ˈpraɪsləs/ (adj, B2): vô giá, cực kỳ quý báu. Quá quý giá đến mức không tiền bạc nào có thể mua được; invaluable; a priceless painting. Ví dụ: The national museum protects priceless ancient bronze drums in secure vaults (Bảo tàng quốc gia bảo vệ những chiếc trống đồng cổ vô giá trong hầm an toàn). - **worthless** /ˈwərθləs/ (adj, B2): vô giá trị, không có giá trị. Không có bất kỳ giá trị vật chất hay công dụng nào; having no value; useless. Ví dụ: These counterfeit banknotes became completely worthless once discovered by inspectors (Những tờ tiền giả này trở nên hoàn toàn vô giá trị khi bị nhân viên kiểm tra phát hiện). - **disinterested** /dɪsˈɪntrəstɪd/ (adj): vô tư, khách quan, công tâm. Không vụ lợi cá nhân khi phán xét; impartial, unbiased; khác uninterested. Ví dụ: A sports referee must deliver fair and disinterested judgments during tournaments (Trọng tài thể thao phải đưa ra những phán quyết công tâm và khách quan suốt giải đấu). - **uninterested** /ʌnˈɪntrəstɪd/ (adj, B1): không quan tâm, không hứng thú. Không có sự chú ý hoặc thờ ơ với điều gì; not interested, indifferent. Ví dụ: He remained completely uninterested in violent online video games during holidays (Cậu ấy hoàn toàn không hứng thú với các trò chơi điện tử bạo lực trên mạng trong kỳ nghỉ). - **stationary** /ˈsteɪʃənɛri/ (adj): đứng yên, bất động. Ở trạng thái đứng yên không di chuyển; not moving, motionless; khác stationery. Ví dụ: The freight train remained stationary on the track while waiting for signals (Đoàn tàu chở hàng vẫn đứng yên trên đường ray trong khi chờ đợi tín hiệu). - **stationery** /ˈsteɪʃənɛri/ (n): văn phòng phẩm. Giấy viết, bút, bao thư và đồ dùng học tập và văn phòng; writing materials. Ví dụ: She went to the local bookstore to buy pens, notebooks, and other stationery (Cô ấy đến hiệu sách địa phương để mua bút, vở ghi và các văn phòng phẩm khác). - **compliment** /ˈkɑmpləmənt/ (n, B1): lời khen ngợi. Lời khen ngợi hoặc biểu dương; cấu trúc pay someone a compliment; khác complement. Ví dụ: The teacher gave him a sincere compliment on his creative science project (Thầy giáo đã dành cho cậu ấy một lời khen chân thành về dự án khoa học sáng tạo). - **complement** /ˈkɑmpləmɛnt/ (v, C1): bổ sung, làm tôn lên. Kết hợp hài hòa để làm cho thứ khác hoàn thiện hoặc đẹp hơn; make complete. Ví dụ: The dark blue sofa perfectly complements the light wooden floor in the room (Chiếc ghế sô-pha màu xanh thẫm rất hợp với sàn gỗ sáng màu trong phòng). - **principal** /ˈprɪnsəpəl/ (adj, B2): chính, chủ yếu. Có tầm quan trọng hàng đầu; main, most important; danh từ nghĩa là hiệu trưởng. Ví dụ: Promoting clean renewable energy is the principal objective of the city council (Thúc đẩy năng lượng sạch tái tạo là mục tiêu chính của hội đồng thành phố). - **principle** /ˈprɪnsəpəl/ (n, B2): nguyên tắc, đạo lý. Quy tắc đạo đức hoặc chân lý cơ bản định hướng hành vi; a moral principle. Ví dụ: She refused to cheat because it was against her personal moral principles (Cô ấy từ chối gian lận vì điều đó đi ngược lại các nguyên tắc đạo đức cá nhân của cô). - **moral** /ˈmɔrəl/ (adj, B2): thuộc đạo đức. Liên quan đến các chuẩn mực đúng sai trong hành vi con người; ethical; a moral lesson. Ví dụ: Ancient folk fables often convey meaningful moral lessons for young children (Những câu chuyện ngụ ngôn dân gian cổ xưa thường truyền tải bài học đạo đức ý nghĩa cho trẻ nhỏ). - **morale** /məˈræl/ (n): tinh thần, nhuệ khí. Trạng thái tinh thần và sự tự tin của tập thể; boost team morale. Ví dụ: Winning the first qualifying match greatly boosted the morale of our school team (Chiến thắng trong trận đấu loại đầu tiên đã nâng cao đáng kể nhuệ khí của đội trường chúng tôi). - **conscientious** /ˌkɑnʃiˈɛnʃəs/ (adj, C1): tận tâm, chu đáo. Chăm chỉ làm việc cẩn thận và có trách nhiệm cao; painstaking, diligent. Ví dụ: A conscientious student always checks laboratory measurements twice before recording results (Một học sinh tận tâm luôn kiểm tra các số đo phòng thí nghiệm hai lần trước khi ghi kết quả). - **conscious** /ˈkɑnʃəs/ (adj, B2): có ý thức, tỉnh táo, nhận biết. Nhận thức rõ ràng về điều gì; be conscious of something, aware; tỉnh táo. Ví dụ: Young consumers are increasingly conscious of environmental protection and recycling (Những người tiêu dùng trẻ ngày càng có ý thức về việc bảo vệ môi trường và tái chế). - **successive** /səkˈsɛsɪv/ (adj, C1): liên tiếp, kế tiếp nhau. Diễn ra nối tiếp nhau mà không bị ngắt quãng; consecutive, following in order. Ví dụ: Our school basketball team won the championship cup for three successive seasons (Đội bóng rổ trường chúng tôi đã giành cúp vô địch trong ba mùa giải liên tiếp). - **consecutive** /kənˈsɛkjətɪv/ (adj, C1): liên tục, liền nhau. Nối tiếp nhau không gián đoạn theo chuỗi thời gian; consecutive days, in a row. Ví dụ: The city experienced heavy snowfall for five consecutive days during the winter (Vào mùa đông, thành phố có tuyết rơi dày suốt năm ngày liên tục). - **imaginary** /ɪˈmædʒənɛri/ (adj, B1): tưởng tượng, hư cấu, không có thật. Chỉ tồn tại trong tâm trí và không có ngoài đời thực; gần nghĩa fictional, unreal. Ví dụ: Small children often create imaginary animal friends when playing games alone (Trẻ nhỏ thường tạo ra những người bạn tưởng tượng là con vật khi chơi trò chơi một mình). - **imaginative** /ɪˈmædʒənətɪv/ (adj): giàu trí tưởng tượng, sáng tạo. Có khả năng nghĩ ra những ý tưởng mới mẻ và độc đáo; creative, inventive. Ví dụ: The young author wrote an imaginative adventure novel set in ancient forests (Tác giả trẻ đã viết một cuốn tiểu thuyết phiêu lưu giàu trí tưởng tượng lấy bối cảnh trong rừng cổ). - **advisable** /ədˈvaɪzəbəl/ (adj): nên làm, thích hợp. Đáng khuyến khích thực hiện vì mang lại lợi ích thực tế; recommended, sensible. Ví dụ: It is advisable to back up your computer files to cloud storage (Bạn nên sao lưu các tệp máy tính của bạn lên bộ nhớ đám mây). - **advisory** /ədˈvaɪzəri/ (adj, C1): mang tính cố vấn, tư vấn. Đóng vai trò đưa ra lời khuyên hoặc định hướng chuyên môn; consultative. Ví dụ: The school established an advisory committee of experienced teachers and active parents (Nhà trường đã thành lập một ban cố vấn gồm các giáo viên giàu kinh nghiệm và phụ huynh tích cực). - **economical** /ˌɛkəˈnɑmɪkəl/ (adj, B2): tiết kiệm (chi phí, nhiên liệu). Không lãng phí tiền bạc hoặc tài nguyên; cost-effective, thrifty; khác economic. Ví dụ: Riding a bicycle to school is an economical and healthy choice for students (Đi xe đạp tới trường là một lựa chọn tiết kiệm và lành mạnh cho học sinh). - **historical** /hɪˈstɔrɪkəl/ (adj, B1): thuộc về lịch sử, có thật trong lịch sử. Liên quan đến quá khứ hoặc việc nghiên cứu lịch sử; historical research; khác historic. Ví dụ: The local museum keeps valuable historical documents from the nineteenth century (Bảo tàng địa phương lưu giữ nhiều tài liệu lịch sử quý giá từ thế kỷ mười chín). - **continual** /kənˈtɪnjuəl/ (adj, B1): liên miên, lặp đi lặp lại. Xảy ra lặp đi lặp lại nhiều lần gây khó chịu; recurring, repeated; khác continuous. Ví dụ: The continual knocking on the library door disturbed students who were studying (Tiếng gõ cửa thư viện liên miên đã làm phiền các học sinh đang học bài). ### Thành ngữ thông dụng (30 mục) #### Mẹo học thành ngữ thông dụng Ghi nhớ thành ngữ thông qua hình ảnh ẩn dụ và tình huống giao tiếp: cost an arm and a leg (rất đắt đỏ), burn the midnight oil (thức khuya học bài). Chú ý tính cố định của thành ngữ, không tự ý thay đổi giới từ, mạo từ hoặc trật tự từ: hit the nail on the head, let the cat out of the bag. - **piece of cake** /pis əv keɪk/ (idiom): dễ như trở bàn tay, rất dễ. Dùng để miêu tả một nhiệm vụ hoặc bài thi vô cùng dễ thực hiện; very easy. Ví dụ: The basic computer installation test was a piece of cake for technical students (Bài kiểm tra cài đặt máy tính cơ bản là việc dễ như trở bàn tay đối với học sinh ngành kỹ thuật). - **hit the books** /hɪt ðə bʊks/ (idiom): vùi đầu vào học, học chăm chỉ. Thành ngữ thân mật chỉ hành động bắt đầu học tập nghiêm túc; begin studying hard. Ví dụ: High school seniors must hit the books every evening before final exams (Học sinh lớp mười hai phải vùi đầu vào học mỗi buổi tối trước các kỳ thi cuối cấp). - **burn the midnight oil** /bərn ðə ˈmɪdnaɪt ɔɪl/ (idiom): thức khuya làm việc, thức đêm học bài. Thức đến khuya để học bài hoặc hoàn thành công việc; study late into the night. Ví dụ: Many ambitious students burn the midnight oil to prepare for their exams (Nhiều học sinh có quyết tâm cao thức khuya học bài để chuẩn bị cho kỳ thi). - **cost an arm and a leg** /kɔst ən ɑrm ənd ə lɛɡ/ (idiom): rất đắt đỏ, đắt cắt cổ. Thành ngữ biểu thị giá cả cực kỳ đắt đỏ; be very expensive. Ví dụ: Renting an apartment in the city center can cost an arm and a leg (Thuê một căn hộ ở trung tâm thành phố có thể tốn rất nhiều tiền). - **once in a blue moon** /wʌns ɪn ə blu mun/ (idiom): năm thì mười họa, rất hiếm khi. Chỉ một sự việc rất hiếm khi mới xảy ra; very rarely, almost never. Ví dụ: Busy working parents eat dinner at restaurants only once in a blue moon (Cha mẹ bận rộn đi làm chỉ năm thì mười họa mới đi ăn tối ngoài nhà hàng). - **under the weather** /ˈʌndər ðə ˈwɛðər/ (idiom): thấy không khỏe, hơi mệt. Cảm thấy không được khỏe hoặc uể oải trong người; slightly unwell, feeling sick. Ví dụ: Mai felt a little under the weather, so she stayed home from school (Mai cảm thấy hơi mệt trong người nên cô ấy đã ở nhà nghỉ học). - **bite the bullet** /baɪt ðə ˈbʊlət/ (idiom): cắn răng chịu đựng, chấp nhận đối mặt. Dũng cảm đối mặt với tình huống khó khăn không thể né tránh; face a difficult situation. Ví dụ: He had to bite the bullet and admit his mistake to his teacher (Cậu ấy đã phải cắn răng đối mặt và thừa nhận lỗi lầm của mình với thầy giáo). - **spill the beans** /spɪl ðə binz/ (idiom): tiết lộ bí mật. Tiết lộ thông tin cần giữ kín cho người khác, có thể cố ý hoặc vô tình; reveal a secret. Ví dụ: My little brother accidentally spilled the beans about the surprise birthday party (Em trai tôi đã vô tình làm lộ bí mật về bữa tiệc sinh nhật bất ngờ). - **see eye to eye** /si aɪ tə aɪ/ (idiom): đồng quan điểm, hoàn toàn nhất trí. Thường dùng trong câu phủ định khi hai người không cùng suy nghĩ; agree completely with someone. Ví dụ: My parents and I do not always see eye to eye on fashion (Cha mẹ và tôi không phải lúc nào cũng đồng quan điểm về phong cách thời trang). - **face the music** /feɪs ðə ˈmjuzɪk/ (idiom): chịu trận, đối mặt hậu quả. Chấp nhận chịu phê bình hoặc hình phạt vì lỗi lầm của mình; gần nghĩa accept unpleasant consequences. Ví dụ: After breaking the classroom window, the boy had to face the music (Sau khi làm vỡ cửa sổ lớp học, cậu bé đã phải chấp nhận chịu phạt). - **cut corners** /kʌt ˈkɔrnərz/ (idiom): làm ẩu, đi tắt làm dối. Tiết kiệm tiền bạc hoặc thời gian bằng cách làm việc qua loa thiếu trách nhiệm. Ví dụ: Contractors must never cut corners on foundational safety when constructing bridges (Các nhà thầu không bao giờ được làm ẩu về an toàn nền móng khi xây cầu). - **back to the drawing board** /bæk tə ðə ˈdrɔɪŋ bɔrd/ (idiom): làm lại từ đầu. Bắt đầu lại kế hoạch từ đầu sau khi nỗ lực trước đó bị thất bại; start over. Ví dụ: When the science experiment failed, the team went back to the drawing board (Khi thí nghiệm khoa học thất bại, cả nhóm đã bắt đầu lại từ đầu). - **call it a day** /kɔl ɪt ə deɪ/ (idiom): dừng làm việc (trong ngày). Quyết định ngừng làm việc sau một khoảng thời gian dài mệt mỏi; stop working for the day. Ví dụ: After six hours of continuous studying, we decided to call it a day (Sau sáu giờ học tập liên tục, chúng tôi quyết định dừng việc học hôm nay). - **on cloud nine** /ɑn klaʊd naɪn/ (idiom): vô cùng sung sướng, rất hạnh phúc. Cảm thấy vô cùng vui sướng và phấn khởi; extremely happy, thrilled. Ví dụ: She was on cloud nine when she won the school speaking contest (Cô ấy vô cùng sung sướng khi giành chiến thắng trong cuộc thi hùng biện của trường). - **hit the nail on the head** /hɪt ðə neɪl ɑn ðə hɛd/ (idiom): nói trúng phóc, nói đúng trọng tâm. Mô tả hoặc nêu đúng bản chất chính xác của vấn đề; be completely accurate. Ví dụ: Her thoughtful comment really hit the nail on the head during the debate (Lời nhận xét thấu đáo của cô ấy thực sự đã nói trúng phóc vấn đề trong buổi tranh luận). - **bend over backwards** /bɛnd ˈoʊvər ˈbækwərdz/ (idiom): cố hết sức giúp đỡ. Nỗ lực hết mình để giúp đỡ hoặc làm hài lòng người khác; try hard to help. Ví dụ: Dedicated teachers always bend over backwards to assist struggling students in class (Những người thầy tận tụy luôn cố hết sức giúp đỡ các học sinh gặp khó khăn trong lớp). - **break a leg** /breɪk ə lɛɡ/ (idiom): chúc may mắn. Lời chúc may mắn thường dùng trong biểu diễn nghệ thuật hoặc trước kỳ thi; good luck. Ví dụ: Classmates cheered and told the young actor to break a leg tonight (Các bạn cùng lớp reo hò và chúc người diễn viên trẻ may mắn tối nay). - **leave no stone unturned** /liv noʊ stoʊn ənˈtərnd/ (idiom): tìm mọi cách, không bỏ sót điều gì. Làm mọi điều có thể để tìm kiếm hoặc đạt được mục tiêu; do everything possible. Ví dụ: Investigators promised to leave no stone unturned in their search for the truth (Các điều tra viên hứa sẽ không bỏ sót điều gì trong nỗ lực tìm kiếm sự thật). - **at the eleventh hour** /ət ði ɪˈlɛvənθ ˈaʊər/ (idiom): vào phút chót. Xảy ra vào thời điểm trễ nhất có thể trước khi hết giờ; at the last possible moment. Ví dụ: The student submitted his final essay at the eleventh hour (Bạn học sinh đã nộp bài luận cuối kỳ vào đúng phút chót). - **down in the dumps** /daʊn ɪn ðə dʌmps/ (idiom): buồn bã, chán nản. Cảm thấy u sầu và buồn rầu; feeling unhappy, depressed. Ví dụ: He felt down in the dumps after failing to make the school football team (Cậu ấy cảm thấy buồn bã sau khi không được chọn vào đội bóng của trường). - **blow one's own trumpet** /bloʊ wʌnz oʊn ˈtrʌmpət/ (idiom): tự khoe khoang, tự khen mình. Tự nói về những thành tích của bản thân một cách khoe khoang; boast about oneself. Ví dụ: Modest scholars never blow their own trumpet despite their significant achievements (Những học giả khiêm tốn không bao giờ tự khoe khoang bản thân dù đạt nhiều thành tích lớn). - **rain cats and dogs** /reɪn kæts ənd dɑɡz/ (idiom): mưa như trút nước, mưa tầm tã. Mưa rất to và dữ dội; rain heavily; rain hard. Ví dụ: It began to rain cats and dogs just as we left the movie theater (Trời bắt đầu mưa như trút nước đúng lúc chúng tôi rời khỏi rạp chiếu phim). - **hold one's horses** /hoʊld wʌnz ˈhɔrsəz/ (idiom): bình tĩnh lại, đừng vội vàng. Lời khuyên hãy kiên nhẫn và suy nghĩ cẩn thận trước khi hành động; be patient. Ví dụ: Hold your horses before making a hasty decision about your university major (Hãy bình tĩnh lại trước khi đưa ra quyết định vội vàng về ngành học đại học). - **keep one's chin up** /kip wʌnz tʃɪn ʌp/ (idiom): giữ vững tinh thần, không nản lòng. Khuyên ai hãy giữ tinh thần lạc quan trong hoàn cảnh khó khăn; stay cheerful. Ví dụ: Her mentor advised her to keep her chin up despite the initial failure (Người thầy khuyên cô hãy giữ vững tinh thần lạc quan dù gặp thất bại ban đầu). - **let the cat out of the bag** /lɛt ðə kæt aʊt əv ðə bæɡ/ (idiom): vô tình để lộ bí mật. Lỡ miệng làm lộ một bí mật trước khi đến thời điểm thích hợp; reveal a secret unintentionally. Ví dụ: Someone let the cat out of the bag about the surprise farewell party (Ai đó đã vô tình để lộ bí mật về bữa tiệc chia tay bất ngờ). - **jump to conclusions** /dʒʌmp tə kənˈkluʒənz/ (idiom): vội vàng kết luận. Đưa ra phán đoán vội vã khi chưa có đầy đủ thông tin hoặc bằng chứng; judge too quickly. Ví dụ: You should not jump to conclusions before hearing both sides of the story (Bạn không nên vội vàng kết luận trước khi lắng nghe câu chuyện từ cả hai phía). - **put oneself in someone's shoes** /pʊt wənˈsɛlf ɪn ˈsʌmwənz ʃuz/ (idiom): đặt mình vào vị trí của người khác. Cố gắng đồng cảm và hiểu cảm xúc hoặc hoàn cảnh của người khác; imagine another's situation. Ví dụ: Before criticizing a friend, try to put yourself in their shoes first (Trước khi chỉ trích một người bạn, hãy thử đặt mình vào vị trí của họ trước). - **the tip of the iceberg** /ðə tɪp əv ði ˈaɪsbərɡ/ (idiom): phần nổi của tảng băng chìm. Chỉ một phần nhỏ có thể nhìn thấy của một vấn đề lớn hơn nhiều; small part of a larger problem. Ví dụ: These reported software errors are only the tip of the iceberg for developers (Những lỗi phần mềm được báo cáo này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm đối với các lập trình viên). - **every cloud has a silver lining** /ˈɛvəri klaʊd hæz ə ˈsɪlvər ˈlaɪnɪŋ/ (idiom): trong cái rủi có cái may. Thành ngữ khuyên rằng luôn có điều tốt đẹp tiềm ẩn trong những hoàn cảnh khó khăn. Ví dụ: Losing that match was hard, but every cloud has a silver lining (Thua trận đấu đó thật khó chấp nhận, nhưng trong cái rủi luôn có cái may). - **learn by heart** /lərn baɪ hɑrt/ (idiom): học thuộc lòng. Ghi nhớ từng câu từng chữ vào trong đầu; memorize completely. Ví dụ: Primary pupils often learn famous folk poems by heart for the morning assembly (Học sinh tiểu học thường học thuộc lòng các bài thơ dân gian nổi tiếng cho buổi chào cờ sáng). ## Đọc hiểu (1249 mục) ### Đọc hiểu Phần này gom các từ hay gặp trong bài đọc của đề thi tốt nghiệp THPT mà các chủ đề lớp 10–12 ở trên chưa có. Nguồn chọn từ: bài đọc trong đề tham khảo 2025 và 38 mã đề chính thức 2025, 2026 của Bộ GDĐT, cùng các từ học thuật thông dụng trong Academic Word List (nhóm 1–5). Từ năm 2025, khoảng 3/4 số câu trong đề là đọc hiểu, điền từ vào thông báo và tờ rơi, sắp xếp câu, chèn câu. Từ vựng được hỏi trong ngữ cảnh của bài đọc, không còn câu hỏi từ vựng đứng riêng. Các từ cấp A1 rất thông dụng (go, eat, school…) không có thẻ vì học sinh lớp 12 đã biết. Phần mở đầu bằng nhóm từ thông dụng trong đời sống hằng ngày; từ nào đã biết thì đánh dấu đã biết hoặc dùng 📝 Kiểm tra nhanh của chủ đề để bỏ qua. Sau đó học năm chủ đề theo lĩnh vực, cuối cùng là ba nhóm từ học thuật dùng chung cho mọi bài đọc. ### Mẹo đoán nghĩa từ trong ngữ cảnh - **Tiền tố, hậu tố:** un-, in-, dis- thường mang nghĩa phủ định (ineffective, inadequate); -tion, -ment tạo danh từ; -ive, -al tạo tính từ. - **Từ nối quanh từ khó:** however, although báo hiệu ý trái ngược; therefore, as a result báo hiệu kết quả. - **Giải thích ngay trong câu:** phần sau dấu phẩy, sau that is, or, such as thường giải thích hoặc cho ví dụ về từ khó. - **Câu hỏi nghĩa của từ:** thay từng phương án vào câu, chọn phương án giữ đúng ý của cả đoạn chứ không chỉ của câu đó. ### Đời sống hằng ngày (172 mục) - **actress** /ˈæktrəs/ (n, A1): nữ diễn viên. Nam diễn viên là actor, nay actor cũng dùng chung cho cả nữ; leading actress là nữ diễn viên chính. Ví dụ: The young actress donated part of her income to support children in rural schools (Nữ diễn viên trẻ đã quyên góp một phần thu nhập để hỗ trợ trẻ em ở các trường học nông thôn). - **artist** /ˈɑrtəst/ (n, A1): nghệ sĩ, họa sĩ. Họ từ: art là nghệ thuật, artistic là thuộc nghệ thuật, artwork là tác phẩm nghệ thuật. Ví dụ: Local artists painted colorful murals on the school walls to celebrate the city's history (Các nghệ sĩ địa phương đã vẽ những bức tranh tường đầy màu sắc lên tường trường để kỷ niệm lịch sử thành phố). - **August** /ˈɔɡəst/ (n, A1): tháng Tám. Luôn viết hoa August; dùng in August cho cả tháng, on August 15 cho ngày cụ thể. Ví dụ: The school will hold its annual science fair on August 15 in the main hall (Trường sẽ tổ chức hội chợ khoa học thường niên vào ngày 15 tháng Tám tại hội trường chính). - **awesome** /ˈɔsəm/ (adj, A1): tuyệt vời. Văn phong thân mật, gần nghĩa amazing, fantastic; bài viết trang trọng thường dùng impressive. Ví dụ: The view from the top of the mountain was awesome, so we took many photos (Quang cảnh từ đỉnh núi thật tuyệt vời, nên chúng tôi đã chụp rất nhiều hình). - **bath** /bæθ/ (n, A1): bồn tắm; việc tắm. take a bath là tắm bồn; bathroom là phòng tắm, động từ là bathe. Ví dụ: Taking a short shower instead of a bath can save a large amount of water every day (Tắm vòi sen nhanh thay vì tắm bồn có thể tiết kiệm rất nhiều nước mỗi ngày). - **boat** /boʊt/ (n, A1): thuyền, tàu nhỏ. by boat (đi bằng thuyền), on a boat (trên thuyền); phân biệt ship là tàu lớn đi biển. Ví dụ: Tourists can travel by boat along the river to visit floating markets in the Mekong Delta (Du khách có thể đi thuyền dọc con sông để tham quan các chợ nổi ở đồng bằng sông Cửu Long). - **breakfast** /ˈbrɛkfəst/ (n, A1): bữa sáng. Thường đi với have breakfast, skip breakfast; dùng a khi nói về một bữa ăn cụ thể, thường có thành phần bổ nghĩa: a healthy breakfast, a breakfast of eggs and toast. Ví dụ: Students who skip breakfast often find it harder to concentrate during morning lessons (Học sinh bỏ bữa sáng thường thấy khó tập trung hơn trong các tiết học buổi sáng). - **busy** /ˈbɪzi/ (adj, A1): bận rộn; đông đúc. be busy with something, be busy doing something; a busy street là con đường đông đúc. Ví dụ: Many parents are too busy with work to cook healthy meals every day (Nhiều phụ huynh quá bận rộn với công việc nên không thể nấu những bữa ăn lành mạnh mỗi ngày). - **camera** /ˈkæmərə/ (n, A1): máy ảnh, camera. security camera là camera an ninh; photographer là thợ chụp ảnh. Ví dụ: Security cameras have been installed in the school parking lot to protect students' bikes (Camera an ninh đã được lắp ở bãi đậu xe của trường để bảo vệ xe đạp của học sinh). - **classroom** /ˈklæsrum/ (n, A1): lớp học, phòng học. Thường đi với in the classroom; classmate là bạn cùng lớp. Ví dụ: Many teachers now use interactive screens in the classroom to make lessons more engaging (Nhiều giáo viên hiện dùng màn hình tương tác trong lớp học để bài học hấp dẫn hơn). - **climb** /klaɪm/ (v, A1, n, B1): leo, trèo, tăng lên (v); sự leo lên, sự tăng lên (n). climb up, climb down; prices climb là giá tăng; chữ b không đọc. Ví dụ: Global sea levels continue to climb as polar ice melts at a faster rate (Mực nước biển toàn cầu tiếp tục dâng lên khi băng ở hai cực tan nhanh hơn). - **concert** /ˈkɑnsərt/ (n, A1): buổi hòa nhạc. Thường gặp at a concert, give a concert, hold a concert; live concert là buổi hòa nhạc trực tiếp. Ví dụ: Tickets for the charity concert are available online, and all profits will support local schools (Vé xem buổi hòa nhạc từ thiện được bán trực tuyến, và toàn bộ lợi nhuận sẽ hỗ trợ các trường học địa phương). - **dear** /dɪr/ (adj, A1): thân mến, thân yêu. Dùng mở đầu thư: Dear Sir or Madam, Dear Mr. Lee; nghĩa thân yêu: a dear friend. Ví dụ: My dear grandmother still writes letters to me every month, although she can use a smartphone (Người bà thân yêu của tôi vẫn viết thư cho tôi mỗi tháng, dù bà biết dùng điện thoại thông minh). - **December** /dɪˈsɛmbər/ (n, A1): tháng Mười Hai. Luôn viết hoa December; dùng in December, on December 25th. Ví dụ: The school will hold a charity fair in December to raise money for flood victims (Trường sẽ tổ chức một hội chợ từ thiện vào tháng Mười Hai để quyên tiền cho nạn nhân lũ lụt). - **driver** /ˈdraɪvər/ (n, A1): tài xế, người lái xe. Động từ drive; trong bài đọc kinh tế, a key driver of something là yếu tố thúc đẩy chính. Ví dụ: Bus drivers in the city now receive training on how to save fuel (Các tài xế xe buýt trong thành phố hiện được đào tạo về cách tiết kiệm nhiên liệu). - **ear** /ɪr/ (n, A1): tai. earphones là tai nghe, ear infection là viêm tai; số nhiều ears. Ví dụ: Listening to loud music through earphones for hours can damage your ears (Nghe nhạc lớn bằng tai nghe trong nhiều giờ liền có thể làm tổn thương tai của bạn). - **expensive** /ɪkˈspɛnsɪv/ (adj, A1): mắc (đắt). Trái nghĩa cheap, inexpensive; so sánh hơn là more expensive than, không dùng expensiver. Ví dụ: Electric cars are still more expensive than gas-powered cars in many countries (Ở nhiều nước, ô tô điện vẫn còn mắc (đắt) hơn ô tô chạy xăng). - **famous** /ˈfeɪməs/ (adj, A1): nổi tiếng. be famous for something = nổi tiếng vì; phân biệt famous (nổi tiếng, có thể trung tính) với notorious (khét tiếng vì điều xấu). Ví dụ: Hoi An is famous for its old houses, colorful lanterns and delicious local food (Hội An nổi tiếng với những ngôi nhà cổ, đèn lồng nhiều màu và món ăn địa phương ngon). - **festival** /ˈfɛstəvəl/ (n, A1): lễ hội. hold a festival, organize a festival là tổ chức lễ hội; film festival, music festival. Ví dụ: The town holds a food festival every autumn to promote local products and attract tourists (Thị trấn tổ chức lễ hội ẩm thực vào mỗi mùa thu để quảng bá sản phẩm địa phương và thu hút khách du lịch). - **flight** /flaɪt/ (n, A1): chuyến bay. book a flight, catch a flight, miss a flight; động từ là fly. Ví dụ: Passengers should arrive at the airport two hours before their international flight departs (Hành khách nên có mặt ở sân bay hai tiếng trước khi chuyến bay quốc tế cất cánh). - **friendly** /ˈfrɛndli/ (adj, A1): thân thiện. be friendly to somebody; hậu tố -friendly: environmentally friendly = thân thiện với môi trường, user-friendly = dễ sử dụng. Ví dụ: The hotel uses environmentally friendly products to reduce plastic waste and save energy (Khách sạn dùng các sản phẩm thân thiện với môi trường để giảm rác thải nhựa và tiết kiệm năng lượng). - **guitar** /ɡɪˈtɑr/ (n, A1): đàn ghi-ta. play the guitar, có the trước tên nhạc cụ; guitarist là người chơi ghi-ta. Ví dụ: He joined the school music club to learn how to play the guitar (Cậu ấy tham gia câu lạc bộ âm nhạc của trường để học chơi đàn ghi-ta). - **hat** /hæt/ (n, A1): cái nón (mũ). wear a hat (đội nón); sun hat (nón che nắng). Ví dụ: Remember to wear a hat and drink plenty of water during the outdoor trip (Nhớ đội nón và uống nhiều nước trong chuyến đi ngoài trời). - **July** /dʒuˈlaɪ/ (n, A1): tháng Bảy. Luôn viết hoa chữ đầu: July; dùng in July, nhưng on July 5th khi có ngày. Ví dụ: The school's summer camp will take place from early July to mid-August (Trại hè của trường sẽ diễn ra từ đầu tháng Bảy đến giữa tháng Tám). - **June** /dʒun/ (n, A1): tháng Sáu. Luôn viết hoa June; dùng in June, nhưng on June 25. Ví dụ: Our school's final exams usually take place in late June every year (Kỳ thi cuối năm của trường tôi thường diễn ra vào cuối tháng Sáu hằng năm). - **kitchen** /ˈkɪtʃən/ (n, A1): nhà bếp. kitchen waste là rác thải nhà bếp; kitchen appliances là đồ dùng nhà bếp. Ví dụ: Food scraps from the kitchen can be turned into natural fertilizer for your garden (Thức ăn thừa từ nhà bếp có thể được biến thành phân bón tự nhiên cho khu vườn của bạn). - **library** /ˈlaɪbrɛri/ (n, A1): thư viện. borrow books from the library; librarian là thủ thư; phân biệt library là thư viện với bookstore là nhà sách. Ví dụ: The school library now lets students borrow e-books using their cell phones (Thư viện trường giờ cho phép học sinh mượn sách điện tử bằng điện thoại di động). - **map** /mæp/ (n, A1, v, B2): bản đồ (n); vẽ bản đồ, lập bản đồ (v). Thường gặp on the map, map out là vạch ra chi tiết; road map là bản đồ đường bộ; nghĩa bóng là lộ trình. Ví dụ: Visitors can download a free map showing all the cycling paths around the lake (Du khách có thể tải miễn phí bản đồ thể hiện tất cả các đường dành cho xe đạp quanh hồ). - **mom** /mɑm/ (n, A1): mẹ. Cách gọi thân mật kiểu Mỹ; kiểu Anh là mum, trang trọng là mother. Ví dụ: My mom volunteers at the local food bank every weekend to help poor families (Mẹ tôi làm tình nguyện ở ngân hàng thực phẩm địa phương mỗi cuối tuần để giúp các gia đình nghèo). - **neighbor** /ˈneɪbər/ (n, A1): hàng xóm. Anh Mỹ viết neighbor, Anh Anh viết neighbour; neighborhood là khu dân cư, khu phố. Ví dụ: Good neighbors often help each other by sharing tools and looking after children (Những người hàng xóm tốt thường giúp đỡ nhau bằng cách cho mượn dụng cụ và trông nom con cái cho nhau). - **October** /ɑkˈtoʊbər/ (n, A1): tháng Mười. Luôn viết hoa: October; in October nhưng on October 15th. Ví dụ: The science fair will take place in October at the city cultural center (Hội chợ khoa học sẽ diễn ra vào tháng Mười tại nhà văn hóa thành phố). - **opposite** /ˈɑpəzət/ (adj, adv, prep, n, A1): đối diện, trái ngược (adj); ở phía đối diện (adv); đối diện với (prep); điều ngược lại (n). the opposite of là điều ngược lại với; in the opposite direction là theo hướng ngược lại. Ví dụ: The new library is located opposite the city park, just five minutes from the bus station (Thư viện mới nằm đối diện công viên thành phố, chỉ cách trạm xe buýt năm phút). - **pen** /pɛn/ (n, A1): cây bút. Thường gặp pen and paper, ballpoint pen là bút bi; pen pal là bạn qua thư. Ví dụ: Candidates must bring a black pen and their ID card to the exam room (Thí sinh phải mang theo một cây bút đen và thẻ căn cước vào phòng thi). - **photograph** /ˈfoʊtəɡræf/ (n, A1, v, A2): bức ảnh (n); chụp ảnh (v). take a photograph of (chụp ảnh cái gì); thường nói gọn là photo; họ từ photographer, photography. Ví dụ: Visitors are not allowed to photograph the paintings inside the museum (Khách tham quan không được phép chụp ảnh các bức tranh bên trong bảo tàng). - **plane** /pleɪn/ (n, A1): máy bay. by plane, get on a plane, get off a plane; airplane là máy bay; aircraft là phương tiện bay, gồm cả máy bay và trực thăng. Ví dụ: Traveling by plane produces far more carbon emissions per person than traveling by train (Đi máy bay tạo ra lượng khí thải carbon tính trên mỗi người nhiều hơn hẳn so với đi xe lửa). - **quick** /kwɪk/ (adj, A1): nhanh, nhanh chóng. a quick look, a quick decision; trạng từ quickly; quick thường nhấn thời gian ngắn hoặc sự nhanh chóng; fast thường nhấn tốc độ cao. Ví dụ: Taking a quick walk after lunch can help office workers stay focused in the afternoon (Đi bộ một lát sau bữa trưa có thể giúp nhân viên văn phòng giữ được sự tập trung vào buổi chiều). - **quiet** /ˈkwaɪət/ (adj, A1): yên tĩnh, im lặng. keep quiet là giữ im lặng; phân biệt quiet là yên tĩnh với quite là khá. Ví dụ: Please keep quiet in the library so that other students can concentrate on their work (Vui lòng giữ im lặng trong thư viện để các học sinh khác có thể tập trung vào việc học). - **ride** /raɪd/ (v, A1, n, A2): đạp, cưỡi, đi xe (v); chuyến đi bằng xe (n). ride a bike, ride a horse; give somebody a ride là cho ai đi nhờ xe; quá khứ rode, quá khứ phân từ ridden. Ví dụ: More students now ride bicycles to school to stay healthy and reduce traffic (Ngày càng nhiều học sinh đạp xe đến trường để giữ gìn sức khỏe và giảm bớt lượng xe trên đường). - **routine** /ruˈtin/ (n, A1, adj, B2): nếp sinh hoạt, thói quen hằng ngày (n); thường lệ, định kỳ (adj). daily routine (nếp sinh hoạt hằng ngày); a routine check-up (khám định kỳ). Ví dụ: A healthy morning routine can help students feel more energetic throughout the day (Một nếp sinh hoạt buổi sáng lành mạnh có thể giúp học sinh thấy tràn đầy năng lượng suốt cả ngày). - **sandwich** /ˈsændwɪtʃ/ (n, A1): bánh mì kẹp. Danh từ đếm được: a sandwich, two sandwiches; a cheese sandwich = bánh mì kẹp phô mai. Ví dụ: The school canteen now sells healthy sandwiches made with whole wheat bread and fresh vegetables (Căng tin trường hiện bán bánh mì kẹp tốt cho sức khỏe làm từ bánh mì nguyên cám và rau tươi). - **slow** /sloʊ/ (adj, A1, v, B1): chậm (adj); làm chậm lại (v). slow down là chậm lại; trạng từ slowly; slow the spread of là làm chậm sự lây lan. Ví dụ: Planting more trees can help slow the rise in city temperatures during summer (Trồng thêm cây xanh có thể giúp làm chậm sự gia tăng nhiệt độ ở thành phố vào mùa hè). - **supermarket** /ˈsupərmɑrkɪt/ (n, A1): siêu thị. at the supermarket (ở siêu thị), go to the supermarket; supermarket chain (chuỗi siêu thị). Ví dụ: Several supermarkets in the city have stopped offering free plastic bags to their customers (Một số siêu thị trong thành phố đã ngừng phát túi nhựa miễn phí cho khách hàng). - **swim** /swɪm/ (v, A1): bơi. go swimming = đi bơi; quá khứ swam, phân từ swum; swimming pool = hồ bơi. Ví dụ: Children should learn to swim early to stay safe near rivers and the sea (Trẻ em nên học bơi sớm để an toàn khi ở gần sông và biển). - **tea** /ti/ (n, A1): trà. Thường gặp a cup of tea, green tea là trà xanh, make tea là pha trà. Ví dụ: Drinking green tea every day may help reduce the risk of heart disease (Uống trà xanh mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim). - **third** /θərd/ (adj, A1, n, A2): thứ ba (adj); một phần ba (n). a third of / one third of (một phần ba); the third + danh từ (thứ ba). Ví dụ: A third of the students in our class brought lunch from home today (Một phần ba số học sinh trong lớp chúng tôi mang cơm trưa từ nhà đến hôm nay). - **thirsty** /ˈθərsti/ (adj, A1): khát. feel thirsty; danh từ thirst; thirsty for (khao khát), ví dụ thirsty for knowledge. Ví dụ: Children often feel thirsty after playing outside, so they should carry a water bottle (Trẻ em thường thấy khát sau khi chơi ngoài trời, vì vậy các em nên mang theo bình nước). - **ticket** /ˈtɪkət/ (n, A1): vé. a ticket for/to + sự kiện, nơi đến; buy tickets online = mua vé trực tuyến; ticket office = phòng bán vé. Ví dụ: Tickets for the charity concert can be bought online or at the school office (Vé xem buổi hòa nhạc từ thiện có thể mua trực tuyến hoặc tại văn phòng nhà trường). - **tourist** /ˈtʊrəst/ (n, A1): khách du lịch. tourism là ngành du lịch; tourist attraction là điểm thu hút khách du lịch. Ví dụ: The number of tourists visiting the island has doubled since the new airport opened (Số khách du lịch đến thăm hòn đảo đã tăng gấp đôi kể từ khi sân bay mới mở cửa). - **truck** /trʌk/ (n, A1): xe tải. Anh-Mỹ dùng truck, Anh-Anh dùng lorry; delivery truck là xe tải giao hàng. Ví dụ: Electric trucks could greatly reduce air pollution caused by delivering goods in cities (Xe tải điện có thể giảm mạnh ô nhiễm không khí do việc giao hàng trong thành phố gây ra). - **visitor** /ˈvɪzɪtər/ (n, A1): khách tham quan, du khách. Động từ visit; visitors to + nơi chốn; visitor center là trung tâm đón khách. Ví dụ: The national park welcomed over two million visitors last year, mostly young people from cities (Vườn quốc gia đã đón hơn hai triệu lượt khách tham quan vào năm ngoái, phần lớn là người trẻ từ các thành phố). - **wash** /wɑʃ/ (v, A1, n, A2): rửa, giặt (v); sự rửa, sự giặt (n). wash your hands là rửa tay; wash the dishes là rửa chén (bát); washing machine là máy giặt. Ví dụ: Washing your hands with soap is one of the simplest ways to prevent disease (Rửa tay bằng xà bông là một trong những cách đơn giản nhất để phòng bệnh). - **winter** /ˈwɪntər/ (n, A1): mùa đông. in winter, in the winter; các mùa khác: spring, summer, fall. Ví dụ: Warmer winters have caused some birds to change their usual migration patterns (Mùa đông ấm hơn đã khiến một số loài chim thay đổi kiểu di cư thường lệ). - **writer** /ˈraɪtər/ (n, A1): nhà văn, người viết. Động từ write; danh từ writing là bài viết, việc viết. Ví dụ: The writer hopes her new book will encourage teenagers to read more (Nhà văn hy vọng cuốn sách mới của mình sẽ khuyến khích thanh thiếu niên đọc nhiều hơn). - **actually** /ˈæktʃuəli/ (adv, A2): thực ra, thật ra. Dùng để sửa một ý sai hoặc nêu điều bất ngờ; không mang nghĩa hiện nay, nghĩa đó là currently. Ví dụ: Many people think that brown sugar is healthy, but it actually contains as many calories as white sugar (Nhiều người nghĩ đường nâu tốt cho sức khỏe, nhưng thực ra nó chứa lượng calo ngang với đường trắng). - **allow** /əˈlaʊ/ (v, A2): cho phép. allow somebody to do something; be allowed to do something là được phép làm gì; danh từ allowance là tiền trợ cấp. Ví dụ: Many schools do not allow students to use mobile phones during lessons (Nhiều trường không cho phép học sinh sử dụng điện thoại di động trong giờ học). - **alone** /əˈloʊn/ (adj, adv, A2): một mình. live alone; alone chỉ trạng thái một mình, lonely chỉ cảm giác cô đơn; let alone là huống chi. Ví dụ: More elderly people in big cities are living alone without regular support from family (Ngày càng nhiều người cao tuổi ở các thành phố lớn sống một mình mà không có sự hỗ trợ thường xuyên từ gia đình). - **already** /ɔlˈrɛdi/ (adv, A2): đã, rồi. Thường dùng với thì hiện tại hoàn thành, đứng giữa have và V3; phân biệt yet dùng trong câu phủ định, nghi vấn. Ví dụ: Many cities have already banned single-use plastic bags in supermarkets (Nhiều thành phố đã cấm túi nhựa dùng một lần trong các siêu thị rồi). - **appearance** /əˈpɪrəns/ (n, A2): vẻ bề ngoài, ngoại hình; sự xuất hiện. physical appearance = ngoại hình; make an appearance = xuất hiện; họ từ appear (v), trái nghĩa disappearance. Ví dụ: Many teenagers worry too much about their appearance because of photos on social media (Nhiều thanh thiếu niên quá lo lắng về ngoại hình của mình vì những bức ảnh trên mạng xã hội). - **attractive** /əˈtræktɪv/ (adj, A2): hấp dẫn, thu hút. attractive to somebody: hấp dẫn đối với ai; động từ attract, danh từ attraction. Ví dụ: The city offers attractive discounts to encourage residents to use public transport (Thành phố đưa ra mức giảm giá hấp dẫn để khuyến khích người dân đi phương tiện công cộng). - **avoid** /əˈvɔɪd/ (v, A2): tránh. avoid + V-ing, không dùng avoid to V; danh từ avoidance. Ví dụ: To stay healthy, you should avoid eating too much sugar and salt (Để giữ sức khỏe, bạn nên tránh ăn quá nhiều đường và muối). - **bright** /braɪt/ (adj, A2): sáng, rực rỡ; thông minh. Cụm hay gặp: bright colors, a bright future (tương lai tươi sáng), a bright student; họ từ: brightly (adv), brightness (n). Ví dụ: Bright lights from tall buildings can confuse birds that migrate at night (Ánh đèn sáng từ các tòa nhà cao tầng có thể làm rối hướng bay của những loài chim di cư vào ban đêm). - **careful** /ˈkɛrfəl/ (adj, A2): cẩn thận. Thường gặp be careful with/about, be careful to do; trạng từ carefully, trái nghĩa careless. Ví dụ: Be careful when sharing personal information on social networking sites (Hãy cẩn thận khi chia sẻ thông tin cá nhân trên các trang mạng xã hội). - **carefully** /ˈkɛrfəli/ (adv, A2): cẩn thận, kỹ lưỡng. Tính từ careful; read carefully, listen carefully; trái nghĩa carelessly. Ví dụ: Please read the instructions carefully before using the new equipment in the laboratory (Vui lòng đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng thiết bị mới trong phòng thí nghiệm). - **collect** /kəˈlɛkt/ (v, A2): thu gom, thu thập, sưu tầm. collect trash/data/money (thu gom rác, thu thập dữ liệu, quyên tiền); họ từ: collection (n), collector (n). Ví dụ: Volunteers collected more than two tons of plastic waste from the beach last weekend (Các tình nguyện viên đã thu gom hơn hai tấn rác thải nhựa trên bãi biển vào cuối tuần trước). - **competition** /ˌkɑmpəˈtɪʃən/ (n, A2): cuộc thi; sự cạnh tranh. Cụm enter/win a competition, competition between/among; họ từ compete (v), competitive (adj). Ví dụ: Our school is holding a science competition to encourage students to design eco-friendly products (Trường chúng tôi đang tổ chức một cuộc thi khoa học để khuyến khích học sinh thiết kế sản phẩm thân thiện với môi trường). - **count** /kaʊnt/ (v, A2, n, B1): đếm, được tính, có giá trị (v); sự đếm, số đếm (n). count on (trông cậy vào); calorie count (lượng calo). Ví dụ: Many people count their daily steps with a smartwatch to stay active and healthy (Nhiều người đếm số bước chân mỗi ngày bằng đồng hồ thông minh để luôn năng động và khỏe mạnh). - **couple** /ˈkʌpəl/ (n, A2): cặp đôi, vợ chồng; vài. a couple of + danh từ số nhiều nghĩa là một vài: a couple of days; married couple là cặp vợ chồng. Ví dụ: Many young couples now choose to delay having children because of high living costs (Nhiều cặp đôi trẻ hiện nay chọn hoãn việc sinh con vì chi phí sinh hoạt cao). - **danger** /ˈdeɪndʒər/ (n, A2): mối nguy hiểm, sự nguy hiểm. in danger là đang gặp nguy; danger of + V-ing; họ từ dangerous, endanger, endangered species là loài có nguy cơ tuyệt chủng. Ví dụ: Signs near the river warn visitors about the danger of swimming during the rainy season (Các biển báo gần con sông cảnh báo du khách về sự nguy hiểm khi bơi vào mùa mưa). - **double** /ˈdʌbəl/ (adj, det, v, A2): gấp đôi, đôi (adj, det); tăng gấp đôi (v). double the number of là gấp đôi số lượng; double room là phòng đôi. Ví dụ: The price of fresh vegetables has nearly doubled since the floods last month (Giá rau tươi đã tăng gần gấp đôi kể từ trận lũ tháng trước). - **easily** /ˈizəli/ (adv, A2): dễ dàng. Họ từ: easy (adj), ease (n); can easily + V (có thể dễ dàng làm gì). Ví dụ: With this app, users can easily check air quality in their area before going outside (Với ứng dụng này, người dùng có thể dễ dàng kiểm tra chất lượng không khí trong khu vực trước khi ra ngoài). - **empty** /ˈɛmpti/ (adj, A2, v, B1): trống, rỗng (adj); đổ hết, dọn sạch (v). empty bottles, an empty room; empty the trash can là đổ thùng rác; trái nghĩa full. Ví dụ: Please rinse empty bottles before putting them in the recycling bin (Vui lòng tráng sạch các chai rỗng trước khi bỏ vào thùng tái chế). - **enter** /ˈɛntər/ (v, A2): đi vào; tham gia. enter a room, không dùng enter into cho nơi chốn; enter a competition (dự thi); danh từ entry, entrance. Ví dụ: More than 300 students have entered the national science competition this year (Hơn 300 học sinh đã đăng ký tham gia cuộc thi khoa học quốc gia năm nay). - **everyday** /ˈɛvrideɪ/ (adj, A2): hằng ngày, thường ngày. everyday life = cuộc sống hằng ngày; phân biệt everyday (tính từ, viết liền) với every day (trạng từ, viết rời). Ví dụ: Smartphones have become an important part of everyday life for people of all ages (Điện thoại thông minh đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của mọi lứa tuổi). - **everywhere** /ˈɛvriwɛr/ (adv, A2): khắp nơi. Thường đứng cuối câu; everywhere + mệnh đề: everywhere you go (bất cứ nơi nào bạn đến). Ví dụ: Plastic bottles can be found everywhere, from city streets to remote mountain lakes (Có thể bắt gặp chai nhựa ở khắp nơi, từ đường phố thành thị đến các hồ nước trên núi xa xôi). - **finger** /ˈfɪŋɡər/ (n, A2): ngón tay. fingerprint (dấu vân tay); point a finger at (chỉ trích, đổ lỗi cho ai). Ví dụ: Many smartphones can now be unlocked with a finger or by face recognition (Nhiều điện thoại thông minh giờ có thể mở khóa bằng ngón tay hoặc bằng nhận diện khuôn mặt). - **fresh** /frɛʃ/ (adj, A2): tươi; trong lành; mới. fresh air là không khí trong lành; fresh water là nước ngọt; a fresh start là khởi đầu mới. Ví dụ: Eating fresh fruit and vegetables every day is good for your health (Ăn trái cây và rau tươi mỗi ngày tốt cho sức khỏe của bạn). - **gallery** /ˈɡæləri/ (n, A2): phòng trưng bày, phòng tranh. art gallery là phòng trưng bày nghệ thuật; khác museum là bảo tàng. Ví dụ: The art gallery offers free entry to students every Sunday morning (Phòng trưng bày nghệ thuật miễn phí vé vào cửa cho học sinh vào mỗi sáng Chủ nhật). - **gate** /ɡeɪt/ (n, A2): cổng. at the school gate (ở cổng trường); boarding gate (cửa lên máy bay). Ví dụ: Parents should wait for their children outside the school gate to avoid traffic jams (Phụ huynh nên chờ con bên ngoài cổng trường để tránh kẹt xe (ùn tắc)). - **gift** /ɡɪft/ (n, A2): món quà; năng khiếu. gift shop = cửa hàng quà tặng; have a gift for something = có năng khiếu về; họ từ gifted (adj) = có năng khiếu. Ví dụ: The museum gift shop sells handmade products made by local artists from recycled materials (Cửa hàng quà tặng của bảo tàng bán các sản phẩm thủ công do nghệ nhân địa phương làm từ vật liệu tái chế). - **grass** /ɡræs/ (n, A2): cỏ. Thường không đếm được: cut the grass là cắt cỏ; grassland là đồng cỏ. Ví dụ: Children are not allowed to walk on the grass in this part of the park (Trẻ em không được phép đi trên cỏ ở khu vực này của công viên). - **greet** /ɡrit/ (v, A2): chào, đón chào. greet sb with a smile; danh từ greeting là lời chào. Ví dụ: Volunteers will greet visitors at the entrance and guide them to the exhibition hall (Các tình nguyện viên sẽ chào đón khách tại lối vào và hướng dẫn họ đến phòng triển lãm). - **hall** /hɔl/ (n, A2): hội trường, sảnh. town hall là tòa thị chính; sports hall là nhà thi đấu. Ví dụ: The award ceremony will be held in the school hall at 8 a.m. on Friday (Lễ trao giải sẽ được tổ chức tại hội trường của trường lúc 8 giờ sáng thứ Sáu). - **heavy** /ˈhɛvi/ (adj, A2): nặng; nhiều, dữ dội. heavy rain (mưa lớn), heavy traffic (giao thông đông đúc); trái nghĩa light. Ví dụ: Heavy rain caused flooding in several districts and forced schools to close (Mưa lớn gây ngập lụt ở nhiều quận và buộc các trường học phải đóng cửa). - **hide** /haɪd/ (v, A2): trốn, giấu, che giấu. Chia hide – hid – hidden; hide something from somebody; hidden costs là chi phí ẩn. Ví dụ: Some online shops hide extra fees until customers reach the final payment page (Một số cửa hàng trực tuyến giấu các khoản phí phụ cho đến khi khách hàng tới trang thanh toán cuối cùng). - **hill** /hɪl/ (n, A2): ngọn đồi. on a hill = trên đồi; hillside (n) = sườn đồi. Ví dụ: Volunteers planted thousands of trees on the hills to prevent landslides during the rainy season (Các tình nguyện viên đã trồng hàng nghìn cây xanh trên những ngọn đồi để ngăn sạt lở đất trong mùa mưa). - **holiday** /ˈhɑlədeɪ/ (n, A2): kỳ nghỉ, ngày lễ. Anh-Anh: on holiday (đi nghỉ); Anh-Mỹ dùng vacation cho kỳ nghỉ, holiday cho ngày lễ; public holiday (ngày nghỉ lễ). Ví dụ: During the Lunar New Year holiday, many city workers return to their hometowns to visit relatives (Trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhiều người lao động ở thành phố về quê thăm họ hàng). - **impossible** /ɪmˈpɑsəbəl/ (adj, A2): không thể, bất khả thi. Cấu trúc it is impossible for sb to do sth; trái nghĩa possible. Ví dụ: Without clean water, it would be impossible for the village to grow enough food (Không có nước sạch, ngôi làng sẽ không thể trồng đủ lương thực). - **invite** /ɪnˈvaɪt/ (v, A2): mời. invite somebody to something hoặc invite somebody to V; danh từ invitation. Ví dụ: All parents are invited to attend the school's open day next Saturday (Tất cả phụ huynh được mời tham dự ngày hội mở cửa của trường vào thứ Bảy tới). - **item** /ˈaɪtəm/ (n, A2): món đồ, mục. an item of clothing, news item là mẩu tin; động từ itemize là liệt kê từng mục. Ví dụ: Customers can return any item within 30 days if they keep the original receipt (Khách hàng có thể trả lại bất kỳ món hàng nào trong vòng 30 ngày nếu giữ hóa đơn gốc). - **lock** /lɑk/ (v, n, A2): khóa (v); ổ khóa (n). lock the door là khóa cửa; trái nghĩa unlock; locker là tủ có khóa. Ví dụ: Always lock your bicycle when you leave it outside the library (Hãy luôn khóa xe đạp khi bạn để xe bên ngoài thư viện). - **loud** /laʊd/ (adj, adv, A2): to, ồn ào. loud music, out loud là thành tiếng; trạng từ loudly; đối lập quiet. Ví dụ: Loud music in the dormitory is not allowed after ten o'clock at night (Không được mở nhạc to trong ký túc xá sau mười giờ tối). - **low** /loʊ/ (adj, adv, A2): thấp. low income = thu nhập thấp; low-cost = giá rẻ; họ từ lower (v) = hạ thấp, giảm. Ví dụ: Families with low incomes often spend a large part of their money on food (Các gia đình có thu nhập thấp thường chi một phần lớn tiền cho thực phẩm). - **oven** /ˈʌvən/ (n, A2): lò nướng. microwave oven là lò vi sóng; bake something in the oven; preheat the oven là làm nóng lò trước. Ví dụ: Cooking several dishes in the oven at once can help families save electricity (Nướng nhiều món trong lò cùng một lúc có thể giúp các gia đình tiết kiệm điện). - **pack** /pæk/ (v, A2, n, B1): đóng gói, xếp đồ (v); gói, hộp (n). pack a suitcase là xếp đồ vào va li; packaging là bao bì, package là bưu kiện. Ví dụ: Travelers are advised to pack light clothes and reusable water bottles for the summer trip (Du khách được khuyên nên mang quần áo nhẹ và bình nước dùng lại được cho chuyến đi mùa hè). - **pick** /pɪk/ (v, A2): chọn; hái, nhặt. pick up là nhặt lên, đón ai hoặc học được; pick out là chọn ra. Ví dụ: Volunteers picked up more than 200 kilograms of trash along the beach this morning (Các tình nguyện viên đã nhặt hơn 200 ki-lô-gam rác dọc bãi biển sáng nay). - **polite** /pəˈlaɪt/ (adj, A2): lịch sự. be polite to somebody; trái nghĩa impolite, rude; danh từ politeness. Ví dụ: It is polite to ask for permission before taking photos of local people (Hỏi xin phép trước khi chụp ảnh người dân địa phương là điều lịch sự). - **pull** /pʊl/ (v, A2, n, B1): kéo (v); lực kéo, sức hút (n). trái nghĩa push; pull out là rút ra; pull down là phá bỏ. Ví dụ: Volunteers pulled plastic bags and old fishing nets out of the river last weekend (Các tình nguyện viên đã kéo túi ni lông và lưới đánh cá cũ ra khỏi con sông vào cuối tuần trước). - **push** /pʊʃ/ (v, A2, n, B1): đẩy, thúc ép (v); sự thúc đẩy (n). push somebody to do something = thúc ép ai làm gì; push for something = vận động đòi điều gì. Ví dụ: Some parents push their children to study too hard, which can cause serious stress (Một số phụ huynh ép con học quá sức, điều này có thể gây căng thẳng nghiêm trọng). - **quietly** /ˈkwaɪətli/ (adv, A2): lặng lẽ, khẽ. họ từ quiet (adj); phân biệt quiet (yên tĩnh) với quite (khá). Ví dụ: Please talk quietly in the reading room so that other students can concentrate (Vui lòng nói chuyện nhỏ tiếng trong phòng đọc để các học sinh khác có thể tập trung). - **receive** /rəˈsiv/ (v, A2): nhận được. receive something from somebody; danh từ receipt là biên lai, reception là sự tiếp đón. Ví dụ: All participants will receive a certificate after completing the three-day training course (Tất cả người tham gia sẽ nhận được giấy chứng nhận sau khi hoàn thành khóa đào tạo ba ngày). - **request** /rɪˈkwɛst/ (n, A2, v, B1): lời yêu cầu (n); yêu cầu, đề nghị (v). danh từ đi với request for something, at somebody's request; động từ request something, không có for. Ví dụ: Customers can request a refund within thirty days if the product does not work properly (Khách hàng có thể yêu cầu hoàn tiền trong vòng ba mươi ngày nếu sản phẩm không hoạt động tốt). - **roof** /ruf/ (n, A2): mái nhà. Số nhiều roofs; on the roof là trên mái nhà; rooftop là sân thượng, nóc nhà. Ví dụ: Many families install solar panels on their roofs to cut electricity bills (Nhiều gia đình lắp tấm pin mặt trời trên mái nhà để cắt giảm hóa đơn tiền điện). - **safe** /seɪf/ (adj, A2): an toàn. safe from sth là an toàn khỏi; danh từ safety, trạng từ safely; đối lập dangerous. Ví dụ: Parents want their children to be safe when they use the internet at home (Cha mẹ muốn con mình được an toàn khi dùng internet ở nhà). - **save** /seɪv/ (v, A2): tiết kiệm; cứu; lưu lại. save money/energy/time; save somebody from something (cứu ai khỏi); save a file (lưu tệp); danh từ savings (tiền tiết kiệm). Ví dụ: Turning off lights when leaving a room can save a lot of energy each month (Tắt đèn khi rời khỏi phòng có thể tiết kiệm nhiều năng lượng mỗi tháng). - **season** /ˈsizən/ (n, A2): mùa. rainy season, dry season, tourist season; tính từ seasonal là theo mùa. Ví dụ: During the rainy season, many streets in Ho Chi Minh City are flooded after heavy storms (Vào mùa mưa, nhiều con đường ở Thành phố Hồ Chí Minh bị ngập sau những trận mưa bão lớn). - **seat** /sit/ (n, A2, v, B2): chỗ ngồi, ghế (n); có sức chứa (v). take a seat là ngồi xuống; be seated là được mời ngồi; the hall seats 500 people là hội trường chứa được 500 người. Ví dụ: Please arrive early because there are only 100 seats available for the free workshop (Vui lòng đến sớm vì buổi hội thảo miễn phí chỉ có 100 chỗ ngồi). - **secret** /ˈsikrət/ (adj, n, A2): bí mật (adj); điều bí mật, bí quyết (n). keep a secret = giữ bí mật; the secret to success = bí quyết thành công; họ từ secretly (adv). Ví dụ: The secret to learning a language well is to practice a little every day (Bí quyết để học tốt một ngôn ngữ là luyện tập một chút mỗi ngày). - **serve** /sərv/ (v, A2): phục vụ, dọn món ăn; đóng vai trò. serve as là đóng vai trò, dùng làm; danh từ service. Ví dụ: The old factory now serves as a community center for art and music classes (Nhà máy cũ hiện đóng vai trò là trung tâm cộng đồng cho các lớp mỹ thuật và âm nhạc). - **shout** /ʃaʊt/ (v, n, A2): la hét, hét lên (v); tiếng la hét (n). shout at somebody là la ai khi giận; shout to somebody là gọi to cho ai nghe. Ví dụ: Parents should avoid shouting at children when they make mistakes (Cha mẹ nên tránh la mắng con khi con mắc lỗi). - **sign** /saɪn/ (n, v, A2): dấu hiệu, biển báo (n); ký tên (v). a sign of (dấu hiệu của); sign up for (đăng ký); sign a contract; danh từ signature (chữ ký). Ví dụ: Feeling tired all the time can be a sign of poor sleep or stress (Lúc nào cũng thấy mệt có thể là dấu hiệu của việc ngủ kém hoặc căng thẳng). - **simple** /ˈsɪmpəl/ (adj, A2): đơn giản. trạng từ simply là chỉ, đơn giản là; động từ simplify là đơn giản hóa. Ví dụ: Turning off lights when you leave a room is a simple way to save energy (Tắt đèn khi rời khỏi phòng là một cách đơn giản để tiết kiệm năng lượng). - **single** /ˈsɪŋɡəl/ (adj, A2): duy nhất, đơn lẻ; độc thân. single-use plastic = nhựa dùng một lần; every single + N = từng... một; single parent = cha hoặc mẹ đơn thân. Ví dụ: Many cafés have stopped using single-use plastic straws to protect the ocean (Nhiều quán cà phê đã ngừng dùng ống hút nhựa dùng một lần để bảo vệ đại dương). - **site** /saɪt/ (n, A2): địa điểm, khu đất; trang web. building site (công trường), historic site (di tích lịch sử); website (trang web). Ví dụ: The old factory site will be turned into a public park with a playground and a small lake (Khu đất nhà máy cũ sẽ được biến thành công viên công cộng có sân chơi và một hồ nước nhỏ). - **size** /saɪz/ (n, A2): kích thước, cỡ. Thường gặp in size, the size of, class size là sĩ số lớp; what size hỏi cỡ quần áo, giày dép. Ví dụ: Smaller class sizes allow teachers to give each student more attention (Sĩ số lớp nhỏ hơn giúp giáo viên quan tâm nhiều hơn đến từng học sinh). - **soft** /sɔft/ (adj, A2): mềm, nhẹ nhàng. soft drink (nước ngọt); soft skills (kỹ năng mềm); trái nghĩa hard. Ví dụ: Employers increasingly value soft skills such as teamwork and communication (Các nhà tuyển dụng ngày càng coi trọng kỹ năng mềm như làm việc nhóm và giao tiếp). - **sort** /sɔrt/ (n, A2, v, B1): loại, kiểu (n); phân loại (v). sort of gần nghĩa kind of là loại; sort out là sắp xếp, giải quyết. Ví dụ: Residents are asked to sort their household waste into three different bins (Người dân được yêu cầu phân loại rác sinh hoạt vào ba thùng khác nhau). - **stair** /stɛr/ (n, A2): bậc thang; cầu thang. Thường dùng số nhiều stairs: go up the stairs, take the stairs; staircase là cầu thang, upstairs là trên lầu (trên tầng). Ví dụ: Taking the stairs instead of the elevator is an easy way to stay active (Đi cầu thang bộ thay vì đi thang máy là một cách dễ dàng để duy trì vận động). - **steal** /stil/ (v, A2): ăn cắp, lấy trộm. steal sth from sb, khác rob sb of sth; quá khứ stole, phân từ stolen. Ví dụ: Hackers stole the personal data of millions of customers from the bank's online system (Tin tặc đã đánh cắp dữ liệu cá nhân của hàng triệu khách hàng từ hệ thống trực tuyến của ngân hàng). - **straight** /streɪt/ (adv, adj, A2): thẳng; liền, liên tục. go straight là đi thẳng; straight away là ngay lập tức; for three days straight là liền ba ngày. Ví dụ: After school, the children went straight home because of the heavy rain (Sau giờ học, bọn trẻ đi thẳng về nhà vì trời mưa lớn). - **suggestion** /səˈdʒɛstʃən/ (n, A2): lời đề nghị, gợi ý. Cụm make a suggestion, at somebody's suggestion; họ từ suggest (v) + V-ing hoặc that + S + V. Ví dụ: Please send your suggestions for improving the school canteen to the student council by Friday (Vui lòng gửi các đề xuất cải thiện căng tin trường cho hội học sinh trước thứ Sáu). - **top** /tɑp/ (n, adj, A2, v, C1): đỉnh, phần trên cùng (n); hàng đầu, cao nhất (adj); đứng đầu (v). Thường gặp at the top of, top priority là ưu tiên hàng đầu, top the list là đứng đầu danh sách; on top of that là ngoài ra. Ví dụ: Reducing plastic waste is a top priority for the city council this year (Giảm rác thải nhựa là ưu tiên hàng đầu của hội đồng thành phố năm nay). - **tour** /tʊr/ (n, A2, v, B1): chuyến tham quan, chuyến du lịch (n); đi tham quan (v). go on a tour, guided tour là chuyến tham quan có hướng dẫn viên; tour guide là hướng dẫn viên. Ví dụ: Students can join a free tour of the factory to see how recycled paper is made (Học sinh có thể tham gia chuyến tham quan miễn phí nhà máy để xem giấy tái chế được làm ra như thế nào). - **tower** /ˈtaʊər/ (n, A2): tháp, tòa tháp. clock tower là tháp đồng hồ; water tower là tháp nước. Ví dụ: The old water tower has been turned into a small museum about the town's history (Tháp nước cũ đã được biến thành một bảo tàng nhỏ về lịch sử thị trấn). - **toy** /tɔɪ/ (n, adj, A2): đồ chơi. toy car, toy store; dùng như tính từ chỉ đồ chơi mô phỏng: a toy gun. Ví dụ: The charity collects used toys and gives them to children in poor rural areas (Tổ chức từ thiện thu gom đồ chơi cũ và tặng cho trẻ em ở các vùng nông thôn nghèo). - **village** /ˈvɪlədʒ/ (n, A2): làng. villager là dân làng; fishing village là làng chài; craft village là làng nghề. Ví dụ: Many tourists visit traditional craft villages to learn how local people make pottery by hand (Nhiều du khách ghé thăm các làng nghề truyền thống để tìm hiểu cách người dân địa phương làm gốm bằng tay). - **wheel** /wil/ (n, A2): bánh xe; vô lăng. behind the wheel là đang lái xe; wheelchair là xe lăn. Ví dụ: Drivers should keep both hands on the wheel and never use their phones while driving (Tài xế nên giữ cả hai tay trên vô lăng và không bao giờ dùng điện thoại khi đang lái xe). - **whole** /hoʊl/ (adj, A2, n, B1): toàn bộ, cả (adj); toàn bộ, tổng thể (n). the whole + danh từ số ít (the whole class); as a whole (xét tổng thể), on the whole (nhìn chung). Ví dụ: The whole community worked together to clean the canal after the heavy flood (Cả cộng đồng cùng nhau dọn sạch con kênh sau trận lũ lớn). - **ahead** /əˈhɛd/ (adv, B1): phía trước, trước. ahead of (trước, đi trước); plan ahead (lên kế hoạch trước); go ahead (cứ làm đi, tiến hành). Ví dụ: Travelers are advised to book their tickets well ahead of the busy holiday season (Du khách được khuyên nên đặt vé từ sớm trước mùa lễ đông khách). - **beat** /bit/ (v, B1, n, B2): đánh bại, đập (v); nhịp, nhịp đập (n). beat sb at sth là thắng ai ở việc gì; heartbeat là nhịp tim; quá khứ beat, phân từ beaten. Ví dụ: Our school team beat ten other teams to win the national robotics competition (Đội của trường chúng tôi đã đánh bại mười đội khác để giành chiến thắng ở cuộc thi robot quốc gia). - **district** /ˈdɪstrɪkt/ (n, B1): quận, huyện; khu vực. business district là khu thương mại; district hospital là bệnh viện huyện. Ví dụ: Residents of the district are invited to a free health check at the community center (Cư dân trong quận được mời đến khám sức khỏe miễn phí tại nhà văn hóa). - **pin** /pɪn/ (n, v, B1): cái ghim (n); ghim, gắn (v). pin something on/to (ghim lên); pin your hopes on (đặt hy vọng vào); PIN viết hoa là mã số cá nhân. Ví dụ: Students pinned their posters about saving water on the school notice board (Học sinh ghim áp phích về tiết kiệm nước lên bảng thông báo của trường). - **pipe** /paɪp/ (n, B1): ống, đường ống. Thường gặp water pipe, gas pipe; pipeline là đường ống dẫn chất lỏng hoặc khí, như nước, dầu hay khí đốt. Ví dụ: A broken water pipe flooded the school's basement and damaged hundreds of books (Một đường ống nước bị vỡ đã làm ngập tầng hầm của trường và làm hư hàng trăm cuốn sách). - **pot** /pɑt/ (n, B1): cái nồi; chậu cây. a pot of coffee là một bình cà phê; plant pot là chậu cây. Ví dụ: You can reuse old plastic bottles as pots for growing herbs on your balcony (Bạn có thể tái sử dụng chai nhựa cũ làm chậu để trồng rau thơm ngoài ban công). - **stuff** /stʌf/ (n, B1, v, B2): đồ đạc, thứ (n); nhồi, nhét (v). Danh từ stuff không đếm được, không nói stuffs; stuff sth into sth nhét cái gì vào đâu. Ví dụ: Before moving out, students should donate the stuff they no longer need to charity (Trước khi dọn đi, sinh viên nên quyên góp những đồ đạc không còn cần đến cho tổ chức từ thiện). - **championship** /ˈtʃæmpiənʃɪp/ (n, B2): giải vô địch; chức vô địch. Thường gặp win the championship, world championship; danh từ champion là nhà vô địch. Ví dụ: Our school team won the national swimming championship for the second year in a row (Đội của trường chúng tôi đã giành chức vô địch bơi lội toàn quốc năm thứ hai liên tiếp). - **cute** /kjut/ (adj, B2): dễ thương. Đồng nghĩa adorable; thường dùng cho trẻ em, con vật, đồ vật nhỏ. Ví dụ: The cute panda cubs at the zoo attract thousands of visitors every weekend (Những chú gấu trúc con dễ thương ở sở thú thu hút hàng nghìn khách tham quan mỗi cuối tuần). - **firework** /ˈfaɪərwərk/ (n, B2): pháo hoa. Thường dùng số nhiều fireworks; firework display là màn bắn pháo hoa, set off fireworks là bắn pháo hoa. Ví dụ: Thousands of people gathered by the river to watch the New Year fireworks display (Hàng nghìn người tụ tập bên bờ sông để xem màn bắn pháo hoa mừng năm mới). - **pause** /pɔz/ (v, n, B2): tạm dừng (v); sự tạm dừng (n). pause for a moment là dừng lại một lát; pause nhấn mạnh việc tạm dừng; stop có thể là dừng tạm thời hoặc dừng hẳn tùy ngữ cảnh. Ví dụ: You can pause the video at any time to take notes during the online lesson (Bạn có thể tạm dừng video bất cứ lúc nào để ghi chép trong buổi học trực tuyến). - **slip** /slɪp/ (v, B2): trượt, tuột. slip on (trượt chân trên: slip on the wet floor); slip away (lặng lẽ rời đi); slip your mind (bị quên mất). Ví dụ: Elderly people can easily slip on wet bathroom floors, so non-slip mats are recommended (Người lớn tuổi rất dễ trượt chân trên sàn phòng tắm ướt, vì vậy nên dùng thảm chống trượt). - **stall** /stɔl/ (n, B2): quầy hàng, sạp. food stall là quầy đồ ăn; market stall là sạp ở chợ. Ví dụ: Local farmers sell fresh fruit and vegetables at small stalls along the road (Nông dân địa phương bán trái cây và rau tươi tại những sạp nhỏ dọc đường). - **lap** /læp/ (n, C1): vòng đua, vòng chạy; lòng, đùi khi ngồi. run laps, swim laps là chạy hoặc bơi nhiều vòng; on sb's lap là trên đùi ai; laptop là máy tính xách tay. Ví dụ: During the charity run, each participant completed five laps around the school track (Trong cuộc chạy từ thiện, mỗi người tham gia đã hoàn thành năm vòng quanh đường chạy của trường). - **arcade** /ɑrˈkeɪd/ (n): khu trò chơi điện tử; dãy phố có mái che. Cụm thường gặp: amusement arcade, arcade game (trò chơi điện tử thùng), shopping arcade (khu mua sắm có mái che). Ví dụ: The old arcade downtown was turned into a community center with free computer classes (Khu trò chơi điện tử cũ ở trung tâm thành phố đã được biến thành trung tâm cộng đồng với các lớp tin học miễn phí). - **bacon** /ˈbeɪkən/ (n, B1): thịt ba rọi xông khói (thịt ba chỉ xông khói). Danh từ không đếm được: a slice of bacon; bacon and eggs là món sáng quen thuộc ở Anh, Mỹ. Ví dụ: Doctors advise people to eat less bacon and other processed meat to protect their heart (Bác sĩ khuyên mọi người ăn ít thịt ba rọi xông khói và các loại thịt chế biến sẵn để bảo vệ tim). - **canoe** /kəˈnu/ (n, C1): xuồng, thuyền chèo nhỏ. go canoeing là đi chèo xuồng; paddle a canoe là chèo xuồng bằng mái chèo. Ví dụ: Visitors can rent a canoe to explore the mangrove forest and watch local birds (Du khách có thể thuê xuồng để khám phá rừng ngập mặn và ngắm các loài chim bản địa). - **checklist** /ˈtʃɛklɪst/ (n): danh sách kiểm tra. make a checklist; check items off a checklist là đánh dấu các mục đã làm. Ví dụ: Use this checklist to make sure you bring everything you need for the exam (Hãy dùng danh sách kiểm tra này để chắc chắn bạn mang đủ mọi thứ cần cho kỳ thi). - **cleaner** /ˈklinər/ (n, A2): người dọn dẹp; chất tẩy rửa. Cũng là dạng so sánh hơn của clean (adj), như cleaner energy là năng lượng sạch hơn; vacuum cleaner là máy hút bụi. Ví dụ: The hotel hired extra cleaners to prepare the rooms before the busy holiday season (Khách sạn đã thuê thêm người dọn dẹp để chuẩn bị phòng trước mùa lễ đông khách). - **detergent** /dɪˈtərdʒənt/ (n): bột giặt, chất tẩy rửa. laundry detergent: bột giặt, nước giặt; dish detergent: nước rửa chén (bát). Ví dụ: Using too much detergent can pollute rivers and harm fish and other water animals (Dùng quá nhiều chất tẩy rửa có thể làm ô nhiễm sông ngòi và gây hại cho cá cùng các loài động vật dưới nước). - **drill** /drɪl/ (n, A2, v, C1): buổi diễn tập, máy khoan (n); khoan, luyện tập (v). fire drill là buổi diễn tập phòng cháy; drill a hole là khoan lỗ. Ví dụ: All students must leave the building quickly during the fire drill on Wednesday morning (Tất cả học sinh phải nhanh chóng rời khỏi tòa nhà trong buổi diễn tập phòng cháy sáng thứ Tư). - **first-class** /fərst klæs/ (adj): hạng nhất; xuất sắc. first-class ticket/service: vé, dịch vụ hạng nhất; còn dùng như trạng từ: travel first-class. Ví dụ: The hotel is famous for its first-class service and its beautiful view of the sea (Khách sạn nổi tiếng nhờ dịch vụ hạng nhất và tầm nhìn đẹp ra biển). - **fortnight** /ˈfɔrtnaɪt/ (n, B1): hai tuần. Dùng nhiều trong tiếng Anh-Anh; fortnightly là hai tuần một lần. Ví dụ: The swimming course lasts a fortnight and is open to children aged eight to twelve (Khóa học bơi kéo dài hai tuần và dành cho trẻ em từ tám đến mười hai tuổi). - **handbag** /ˈhændbæɡ/ (n, A2): túi xách. Thường chỉ túi của phụ nữ; tiếng Anh Mỹ hay gọi là purse. Ví dụ: Please keep your handbag closed and close to you when traveling on crowded buses (Vui lòng đóng túi xách và giữ sát người khi đi trên xe buýt đông người). - **handwritten** /ˈhændrɪtən/ (adj): viết tay. danh từ handwriting: chữ viết tay; trái nghĩa typed, printed: đánh máy, in. Ví dụ: Some teachers believe that handwritten notes help students remember information better than typed ones (Một số giáo viên tin rằng ghi chép viết tay giúp học sinh nhớ thông tin tốt hơn ghi chép đánh máy). - **long-distance** /lɔŋ ˈdɪstəns/ (adj, B2): đường dài, ở xa. Cụm thường gặp: long-distance relationship (yêu xa), long-distance travel, long-distance running. Ví dụ: Video calls have made long-distance relationships much easier for students studying abroad (Các cuộc gọi video đã giúp việc yêu xa dễ dàng hơn nhiều đối với du học sinh). - **lullaby** /ˈlʌləbaɪ/ (n): bài hát ru. sing a lullaby là hát ru; thường dùng để dỗ trẻ ngủ. Ví dụ: My mother sang a lullaby to my little brother before bedtime (Mẹ tôi hát một bài hát ru cho em trai tôi trước giờ đi ngủ). - **microphone** /ˈmaɪkrəfoʊn/ (n, B2): micrô. Thường viết tắt là mic; cụm speak into the microphone (nói vào micrô). Ví dụ: Please speak clearly into the microphone so everyone in the hall can hear you (Vui lòng nói rõ vào micrô để mọi người trong hội trường đều nghe được bạn). - **overdue** /ˌoʊvərˈdu/ (adj): quá hạn; lẽ ra phải có từ lâu. Cụm overdue bills/books; be long overdue là đáng lẽ phải làm từ lâu. Ví dụ: Library users must pay a small fine for each book that is overdue (Người dùng thư viện phải trả một khoản phạt nhỏ cho mỗi cuốn sách quá hạn). - **plaster** /ˈplæstər/ (n, v, C1): vữa, thạch cao (n); trát vữa, dán phủ đầy (v). plaster cast là bó bột; be plastered with sth là bị dán phủ đầy thứ gì. Ví dụ: Workers repaired the cracked walls of the old library with fresh plaster and paint (Các công nhân đã sửa những bức tường nứt của thư viện cũ bằng lớp vữa và sơn mới). - **printout** /ˈprɪntaʊt/ (n): bản in. print out là cụm động từ in ra, còn printout là danh từ viết liền; printer là máy in. Ví dụ: Candidates must bring a printout of their registration form to the exam room (Thí sinh phải mang theo bản in phiếu đăng ký đến phòng thi). - **recreation** /ˌrɛkriˈeɪʃən/ (n, B2): sự giải trí, nghỉ ngơi. Tính từ recreational; thường gặp recreational activities, recreation area, recreation center. Ví dụ: The city plans to turn the empty land into a recreation area with sports fields and gardens (Thành phố dự định biến khu đất trống thành khu vui chơi giải trí với sân thể thao và vườn hoa). - **recreational** /ˌrɛkriˈeɪʃənəl/ (adj): giải trí. Cụm recreational activities/facilities, recreational area; họ từ recreation (n). Ví dụ: The town plans to turn the old factory site into a recreational area with parks and sports courts (Thị trấn dự định biến khu nhà máy cũ thành khu vui chơi giải trí với công viên và sân thể thao). - **refuse** /rəˈfjuz/ (v, A2): từ chối. refuse to do something; danh từ refusal; phân biệt refuse với deny là phủ nhận. Ví dụ: Some shops now refuse to give free plastic bags to encourage customers to bring their own bags (Một số cửa hàng hiện từ chối phát túi ni lông miễn phí để khuyến khích khách hàng mang túi riêng). - **roundabout** /ˈraʊndəbaʊt/ (n, adj, A2): bùng binh (vòng xuyến) (n); vòng vo, gián tiếp (adj). in a roundabout way: một cách vòng vo; tiếng Anh Mỹ thường gọi bùng binh là traffic circle. Ví dụ: Drivers must slow down and give way to other cars when entering the roundabout (Tài xế phải giảm tốc độ và nhường đường cho xe khác khi đi vào bùng binh). - **schoolyard** /ˈskuljɑrd/ (n): sân trường. in the schoolyard (trong sân trường); gần nghĩa playground. Ví dụ: Students planted trees in the schoolyard to create more shade during hot summer days (Học sinh đã trồng cây trong sân trường để tạo thêm bóng mát vào những ngày hè nóng nực). - **slowness** /ˈsloʊnəs/ (n): sự chậm chạp, sự chậm trễ. Họ từ slow (adj, v), slowly (adv); cụm the slowness of progress. Ví dụ: Many users complained about the slowness of the new online payment system (Nhiều người dùng phàn nàn về sự chậm chạp của hệ thống thanh toán trực tuyến mới). - **splash** /splæʃ/ (v, A2, n, B2): làm bắn tóe, té nước (v); tiếng nước bắn, vệt màu (n). splash water on something; make a splash là gây tiếng vang. Ví dụ: Children splashed happily in the pool during the summer festival at the community center (Trẻ em vui vẻ té nước trong hồ bơi trong lễ hội mùa hè tại nhà văn hóa). - **sporty** /ˈspɔrti/ (adj): mê thể thao; kiểu thể thao. Dùng cho người là thích và giỏi thể thao; dùng cho quần áo, xe là có kiểu dáng thể thao. Ví dụ: My older brother is very sporty and plays soccer or goes swimming almost every day (Anh trai tôi rất mê thể thao và chơi bóng đá hoặc đi bơi gần như mỗi ngày). - **stripe** /straɪp/ (n, B1): sọc, vằn. tính từ striped là có sọc; a zebra's stripes là vằn của ngựa vằn. Ví dụ: Each zebra has a unique pattern of black and white stripes, like a human fingerprint (Mỗi con ngựa vằn có một kiểu sọc đen trắng riêng, giống như dấu vân tay của con người). - **terrace** /ˈtɛrəs/ (n, B2): sân hiên, sân thượng; ruộng bậc thang. Thường gặp rooftop terrace, rice terraces là ruộng bậc thang; ở Anh terrace còn chỉ dãy nhà liền kề. Ví dụ: The hotel's rooftop terrace offers a beautiful view of the rice terraces below (Sân thượng của khách sạn có tầm nhìn đẹp ra những thửa ruộng bậc thang bên dưới). - **villa** /ˈvɪlə/ (n, B2): biệt thự. Thường chỉ nhà rộng có vườn ở khu nghỉ dưỡng hoặc ngoại ô; holiday villa là biệt thự nghỉ dưỡng. Ví dụ: Many old French villas in the city center have been turned into cafes and hotels (Nhiều biệt thự kiểu Pháp cổ ở trung tâm thành phố đã được biến thành quán cà phê và khách sạn). - **villager** /ˈvɪlɪdʒər/ (n, B2): dân làng. danh từ village: làng; thường gặp local villagers: dân làng địa phương. Ví dụ: Local villagers worked together to plant trees along the river to prevent flooding (Dân làng địa phương đã cùng nhau trồng cây dọc bờ sông để ngăn lũ lụt). - **violin** /vaɪəˈlɪn/ (n, A2): đàn vĩ cầm, đàn violin. Cụm play the violin (có the trước tên nhạc cụ); người chơi đàn là violinist. Ví dụ: She has practiced the violin for an hour every day since she joined the school orchestra (Cô ấy đã tập đàn vĩ cầm một giờ mỗi ngày kể từ khi tham gia dàn nhạc của trường). - **wardrobe** /ˈwɔrdroʊb/ (n, B1): tủ quần áo; toàn bộ quần áo của một người. Anh Mỹ thường dùng closet cho tủ âm tường; capsule wardrobe là tủ đồ tối giản ít món. Ví dụ: Building a small wardrobe of quality clothes can reduce waste from fast fashion (Xây dựng một bộ sưu tập quần áo nhỏ gồm những món đồ chất lượng có thể giảm rác thải từ thời trang nhanh). ### Môi trường và tài nguyên (84 mục) - **farm** /fɑrm/ (n, A1, v, A2): trang trại (n); làm nông, canh tác (v). Thường gặp on a farm, farm animals; danh từ farmer là nông dân, farming là nghề nông. Ví dụ: Many farms are switching to organic methods to protect the soil and water supply (Nhiều trang trại đang chuyển sang phương pháp hữu cơ để bảo vệ đất và nguồn nước). - **farmer** /ˈfɑrmər/ (n, A1): nông dân. Họ từ: farm (n, v), farming (n, nghề nông); cụm hay gặp: small-scale farmers (nông dân sản xuất nhỏ). Ví dụ: Local farmers are using less chemical fertilizer to protect the soil and nearby water sources (Nông dân địa phương đang dùng ít phân bón hóa học hơn để bảo vệ đất và các nguồn nước gần đó). - **lion** /ˈlaɪən/ (n, A1): sư tử. Danh từ đếm được: a lion, lions; sư tử cái là lioness. Ví dụ: The number of wild lions in Africa has fallen sharply over the past decades (Số lượng sư tử hoang dã ở châu Phi đã giảm mạnh trong vài thập kỷ qua). - **river** /ˈrɪvər/ (n, A1): dòng sông. river bank là bờ sông, along the river; tên riêng viết hoa: the Mekong River. Ví dụ: Factories along the river have been fined for dumping untreated waste into the water (Các nhà máy dọc bờ sông đã bị phạt vì xả chất thải chưa qua xử lý xuống nước). - **continent** /ˈkɑntənənt/ (n, A2): châu lục, lục địa. on the continent, on the African continent; tính từ continental. Ví dụ: Antarctica is a cold continent covered in ice (Châu Nam Cực là một châu lục lạnh giá được bao phủ bởi băng). - **corn** /kɔrn/ (n, A2): bắp (ngô). Anh-Mỹ dùng corn, Anh-Anh thường dùng maize; corn field (cánh đồng bắp). Ví dụ: Farmers in the region grow corn and beans because these crops need less water than rice (Nông dân trong vùng trồng bắp và đậu vì những loại cây này cần ít nước hơn lúa). - **deep** /dip/ (adj, A2, adv, B1): sâu. Danh từ depth; trạng từ deeply là sâu sắc: deeply concerned; deep sea là biển sâu. Ví dụ: Scientists have discovered new species living deep in the ocean, far from sunlight (Các nhà khoa học đã phát hiện những loài mới sống sâu dưới đại dương, cách xa ánh sáng mặt trời). - **dry** /draɪ/ (adj, v, A2): khô (adj); làm khô, phơi khô (v). dry season = mùa khô; dry up = cạn khô; trái nghĩa wet. Ví dụ: Farmers in the region are struggling because rivers have dried up during the long dry season (Nông dân trong vùng đang gặp khó khăn vì các con sông đã cạn khô trong mùa khô kéo dài). - **electricity** /ɪlɛkˈtrɪsəti/ (n, A2): điện. save, generate hoặc produce electricity; tính từ electric, electrical; electricity bill là hóa đơn tiền điện. Ví dụ: Solar panels on the roof produce enough electricity for the whole school (Các tấm pin mặt trời trên mái nhà tạo ra đủ điện cho cả trường). - **energy** /ˈɛnərdʒi/ (n, A2): năng lượng. renewable energy là năng lượng tái tạo; save energy là tiết kiệm năng lượng. Ví dụ: Solar and wind power are the most popular sources of renewable energy today (Điện mặt trời và điện gió là những nguồn năng lượng tái tạo phổ biến nhất hiện nay). - **forest** /ˈfɔrəst/ (n, A2): rừng. Thường gặp rainforest là rừng mưa nhiệt đới, deforestation là nạn phá rừng, forest fire là cháy rừng. Ví dụ: Cutting down forests destroys the homes of countless animals and speeds up climate change (Việc chặt phá rừng hủy hoại môi trường sống của vô số loài động vật và đẩy nhanh biến đổi khí hậu). - **gas** /ɡæs/ (n, A2): khí; xăng. greenhouse gas là khí nhà kính, natural gas là khí đốt tự nhiên; tiếng Mỹ gas còn là xăng: gas station. Ví dụ: Burning coal and oil releases greenhouse gases that trap heat in the atmosphere (Việc đốt than và dầu thải ra khí nhà kính giữ nhiệt trong bầu khí quyển). - **heat** /hit/ (n, v, A2): nhiệt, sức nóng (n); làm nóng, đun nóng (v). heat wave là đợt nắng nóng, heat up là làm nóng lên; tính từ hot. Ví dụ: Cities are often hotter than rural areas because concrete buildings absorb and store heat (Các thành phố thường nóng hơn vùng nông thôn vì nhà bê tông hấp thụ và giữ nhiệt). - **kill** /kɪl/ (v, A2): giết, làm chết. be killed in an accident (thiệt mạng trong tai nạn); kill time (giết thời gian). Ví dụ: Sea birds can be killed after swallowing plastic waste (Chim biển có thể chết sau khi nuốt phải rác nhựa). - **lake** /leɪk/ (n, A2): hồ. Tên hồ viết hoa; Lake có thể đứng trước hoặc sau tên riêng: Lake Baikal, Crater Lake; artificial lake là hồ nhân tạo. Ví dụ: Local volunteers collected tons of trash from the lake to protect its fish and birds (Các tình nguyện viên địa phương đã thu gom hàng tấn rác từ hồ để bảo vệ cá và chim ở đó). - **metal** /ˈmɛtəl/ (n, A2): kim loại. heavy metals là kim loại nặng; scrap metal là phế liệu kim loại; tính từ metallic. Ví dụ: Old phones contain valuable metals that can be recovered and reused through proper recycling (Điện thoại cũ chứa những kim loại quý có thể được thu hồi và tái sử dụng nhờ tái chế đúng cách). - **nature** /ˈneɪtʃər/ (n, A2): thiên nhiên; bản chất. Thường gặp in nature, human nature là bản chất con người; tính từ natural, trạng từ naturally. Ví dụ: Spending time in nature can reduce stress and improve mental health (Dành thời gian hòa mình vào thiên nhiên có thể giảm căng thẳng và cải thiện sức khỏe tinh thần). - **planet** /ˈplænət/ (n, A2): hành tinh. the planet thường chỉ Trái Đất trong bài viết về môi trường; save the planet = bảo vệ Trái Đất. Ví dụ: We must reduce plastic waste now if we want to protect the planet for future generations (Chúng ta phải giảm rác thải nhựa ngay bây giờ nếu muốn bảo vệ Trái Đất cho các thế hệ tương lai). - **power** /ˈpaʊər/ (n, A2, v, B2): năng lượng, điện, quyền lực, sức mạnh (n); cung cấp năng lượng (v). solar power là năng lượng mặt trời; power plant là nhà máy điện; be powered by something là chạy bằng. Ví dụ: Many villages in the mountains now use solar power to light their homes at night (Nhiều ngôi làng trên núi hiện dùng năng lượng mặt trời để thắp sáng nhà cửa vào ban đêm). - **sky** /skaɪ/ (n, A2): bầu trời. in the sky, không dùng on the sky; skyline là đường chân trời của thành phố. Ví dụ: On days with heavy pollution, the sky over the city turns gray and hazy (Vào những ngày ô nhiễm nặng, bầu trời thành phố chuyển sang màu xám và mờ đục). - **storm** /stɔrm/ (n, A2): cơn bão. a tropical storm (bão nhiệt đới); the storm hit (bão đổ bộ); tính từ stormy. Ví dụ: The storm destroyed hundreds of homes and left thousands of people without electricity (Cơn bão đã phá hủy hàng trăm ngôi nhà và khiến hàng nghìn người bị mất điện). - **temperature** /ˈtɛmprətʃər/ (n, A2): nhiệt độ. rising temperatures là nhiệt độ tăng; have a temperature là bị sốt; đo bằng degrees Celsius. Ví dụ: Please check the water temperature before putting the baby in the bath (Hãy kiểm tra nhiệt độ nước trước khi cho em bé vào bồn tắm). - **throw** /θroʊ/ (v, A2): ném, quăng (vứt). Chia throw – threw – thrown; throw away là vứt bỏ. Ví dụ: Instead of throwing away old clothes, you can donate them to people in need (Thay vì bỏ quần áo cũ, bạn có thể quyên góp chúng cho những người khó khăn). - **wood** /wʊd/ (n, A2): gỗ; khu rừng nhỏ. made of wood (làm bằng gỗ); số nhiều the woods (khu rừng); tính từ wooden. Ví dụ: The new school library was built with recycled wood to reduce its environmental impact (Thư viện mới của trường được xây bằng gỗ tái chế để giảm tác động đến môi trường). - **beauty** /ˈbjuti/ (n, B1): vẻ đẹp. natural beauty (vẻ đẹp thiên nhiên); beauty products (mỹ phẩm); tính từ beautiful. Ví dụ: Tourists come to the island to enjoy the natural beauty of its beaches and forests (Du khách đến hòn đảo để thưởng ngoạn vẻ đẹp thiên nhiên của những bãi biển và cánh rừng nơi đây). - **diamond** /ˈdaɪmənd/ (n, B1): kim cương. diamond ring là nhẫn kim cương; diamond mine là mỏ kim cương. Ví dụ: Diamonds are formed deep underground under extremely high pressure and temperature (Kim cương được hình thành sâu dưới lòng đất trong điều kiện áp suất và nhiệt độ cực cao). - **fur** /fər/ (n, B1): lông thú. fur coat là áo lông thú; tính từ furry là có lông mềm; phân biệt fur là lông thú với feather là lông vũ. Ví dụ: Many fashion brands have stopped using real fur to protect wild animals (Nhiều thương hiệu thời trang đã ngừng sử dụng lông thú thật để bảo vệ động vật hoang dã). - **renewable** /riˈnuəbəl/ (adj, B1): tái tạo được. Thường đi với renewable energy hoặc renewable resources; trái nghĩa non-renewable. Ví dụ: The island plans to use more renewable energy to reduce its reliance on fossil fuels (Hòn đảo dự định sử dụng thêm năng lượng tái tạo để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch). - **sand** /sænd/ (n, B1): cát. grains of sand (hạt cát), sand dunes (cồn cát); tính từ sandy, ví dụ sandy beach. Ví dụ: Rising sea levels are washing away the sand on many popular beaches (Mực nước biển dâng đang cuốn trôi cát trên nhiều bãi biển nổi tiếng). - **sink** /sɪŋk/ (v, B1): chìm, lún xuống. Quá khứ sank, quá khứ phân từ sunk; trái nghĩa float; danh từ sink là bồn rửa. Ví dụ: Some coastal cities are slowly sinking as people pump too much groundwater (Một số thành phố ven biển đang dần lún xuống do con người bơm quá nhiều nước ngầm). - **ton** /tʌn/ (n, B1): tấn. Ở Mỹ ton bằng khoảng 907 kg, metric ton hoặc tonne bằng 1.000 kg; tons of something là rất nhiều. Ví dụ: Tons of plastic waste can end up in rivers and oceans (Rất nhiều rác thải nhựa có thể trôi vào sông và đại dương). - **transport** /trænsˈpɔrt/ (v, B1): vận chuyển. Thường đi với transport goods hoặc transport passengers. Họ từ: transportation n, public transport. Ví dụ: Electric trucks can transport goods between warehouses without producing exhaust fumes (Xe tải điện có thể chở hàng giữa các kho mà không thải ra khí thải). - **agriculture** /ˈæɡrɪkʌltʃər/ (n, B2): nông nghiệp. sustainable agriculture: nông nghiệp bền vững; tính từ là agricultural. Ví dụ: Sustainable agriculture can protect the soil while providing food for growing communities (Nông nghiệp bền vững có thể bảo vệ đất đồng thời cung cấp thực phẩm cho các cộng đồng đang gia tăng dân số). - **crop** /krɑp/ (n, B2): cây trồng; vụ mùa. Thường gặp grow crops hoặc crop production. Ví dụ: Farmers are growing crops that need less water during the dry season (Nông dân đang trồng các loại cây cần ít nước hơn trong mùa khô). - **existence** /ɪɡˈzɪstəns/ (n, B2): sự tồn tại. Cấu trúc the existence of; threaten the existence of; come into existence; động từ exist. Ví dụ: Pollution now threatens the existence of coral reefs along the warm coast (Ô nhiễm hiện đe dọa sự tồn tại của rạn san hô dọc vùng biển ấm). - **exploit** /ɪkˈsplɔɪt/ (v, B2): khai thác; lợi dụng. Nghĩa khai thác tài nguyên và lợi dụng sức lao động; danh từ exploitation. Ví dụ: Some factories exploit underground water without any treatment or official permission (Một số nhà máy khai thác nước ngầm mà không xử lý hay xin phép cơ quan chức năng). - **forecast** /ˈfɔrkæst/ (n, v, B2): dự báo. weather forecast là dự báo thời tiết; forecast that + mệnh đề; quá khứ forecast hoặc forecasted. Ví dụ: The weather forecast says heavy rain will continue in the central region this weekend (Dự báo thời tiết cho biết mưa lớn sẽ tiếp tục ở miền Trung vào cuối tuần này). - **reduction** /rəˈdʌkʃən/ (n, B2): sự giảm, sự cắt giảm. Đi với reduction in emissions, costs, waste; động từ reduce; cụm cost reduction. Ví dụ: The city reported a sharp reduction in plastic waste after shops stopped giving free single-use bags (Thành phố ghi nhận mức giảm mạnh rác thải nhựa sau khi cửa hàng ngừng phát túi dùng một lần miễn phí). - **spectacular** /spɛkˈtækjələr/ (adj, B2): ngoạn mục, hùng vĩ. a spectacular view là quang cảnh ngoạn mục; trạng từ spectacularly. Ví dụ: Visitors can enjoy spectacular views of the bay from the top of the mountain (Du khách có thể ngắm quang cảnh ngoạn mục của vịnh từ đỉnh núi). - **surround** /səˈraʊnd/ (v, B2): bao quanh. Thường đi với be surrounded by hoặc surrounding areas. Họ từ: surroundings n. Ví dụ: Tall mangrove forests surround the village and protect it from strong storms (Rừng đước cao vút bao quanh ngôi làng và che chắn nơi này khỏi bão lớn). - **zone** /zoʊn/ (n, B2): khu vực, vùng. Thường gặp time zone, danger zone, no parking zone; tính từ zonal hiếm dùng. Ví dụ: The city council turned the old riverside area into a green pedestrian zone (Hội đồng thành phố biến khu đất ven sông cũ thành khu vực đi bộ xanh). - **agricultural** /ˌæɡrəˈkʌltʃərəl/ (adj, C1): thuộc nông nghiệp. agricultural land, agricultural products; danh từ agriculture. Ví dụ: Climate change is reducing the amount of agricultural land in the Mekong Delta (Biến đổi khí hậu đang làm giảm diện tích đất nông nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long). - **coastal** /ˈkoʊstəl/ (adj, C1): ven biển. coastal areas/cities/erosion: vùng, thành phố ven biển, xói mòn bờ biển; danh từ coast: bờ biển. Ví dụ: Rising sea levels pose a serious threat to many people living in coastal areas (Mực nước biển dâng gây ra mối đe dọa nghiêm trọng cho nhiều người sống ở vùng ven biển). - **conversion** /kənˈvərʒən/ (n, C1): sự chuyển đổi. Cụm energy conversion, unit conversion; động từ convert, chuyển từ A into hoặc to B. Ví dụ: The factory invested in new technology for the conversion of rice straw into clean electricity (Nhà máy đầu tư công nghệ mới để chuyển rơm rạ thành điện sạch). - **copper** /ˈkɑpər/ (n, C1): kim loại đồng. copper wire là dây đồng; copper mine là mỏ đồng. Ví dụ: Copper is widely used in electrical wires because it conducts electricity very well (Đồng được dùng rộng rãi trong dây điện vì nó dẫn điện rất tốt). - **dam** /dæm/ (n, C1): con đập. Thường đi với build a dam hoặc hydropower dam. Phân biệt dam với damage thiệt hại. Ví dụ: The new dam provides electricity but changes the flow of the river (Con đập mới cung cấp điện nhưng làm đổi dòng chảy của con sông). - **disposal** /dɪˈspoʊzəl/ (n, C1): sự vứt bỏ, sự xử lý rác. waste disposal (xử lý rác thải); at somebody's disposal (sẵn có để ai dùng); động từ dispose of. Ví dụ: Proper disposal of batteries prevents harmful chemicals from entering the soil (Xử lý pin đúng cách giúp ngăn hóa chất độc hại ngấm vào đất). - **dispose** /dɪˈspoʊz/ (v, C1): vứt bỏ, xử lý. Với nghĩa vứt bỏ, xử lý thì dùng dispose of: dispose of waste xử lý rác thải; danh từ disposal, tính từ disposable dùng một lần. Ví dụ: Households should dispose of old batteries at special collection points instead of in normal bins (Các hộ gia đình nên bỏ pin cũ tại các điểm thu gom riêng thay vì vào thùng rác thông thường). - **ecological** /ˌikəˈlɑdʒɪkəl/ (adj, C1): thuộc sinh thái. Cụm ecological balance, ecological footprint; danh từ ecology, trạng từ ecologically. Ví dụ: The report warns that mass tourism can damage the fragile ecological balance of coastal mangrove forests (Báo cáo cảnh báo du lịch ồ ạt có thể phá vỡ sự cân bằng sinh thái mong manh của rừng ngập mặn ven biển). - **exploitation** /ˌɛksplɔɪˈteɪʃən/ (n, C1): sự khai thác; sự bóc lột. exploitation of natural resources (khai thác tài nguyên thiên nhiên); động từ exploit. Ví dụ: The exploitation of forests for timber has destroyed many animal habitats (Việc khai thác rừng lấy gỗ đã phá hủy nhiều môi trường sống của động vật). - **halt** /hɔlt/ (v, n, C1): ngăn chặn, dừng lại (v); sự dừng lại (n). Hay đi với halt deforestation, halt pollution; bring production to a halt. Ví dụ: The city plans to halt plastic pollution by banning single-use bags next year (Thành phố dự định ngăn chặn ô nhiễm nhựa bằng cách cấm túi dùng một lần từ năm tới). - **harsh** /hɑrʃ/ (adj, C1): khắc nghiệt; gay gắt. Thường đi với harsh weather, harsh conditions, harsh criticism; trạng từ harshly. Ví dụ: Farmers in the highlands struggle to grow rice under harsh weather and poor soil (Nông dân ở vùng cao chật vật trồng lúa trong thời tiết khắc nghiệt và đất xấu). - **harvest** /ˈhɑrvəst/ (n, v, C1): vụ thu hoạch, vụ mùa (n); thu hoạch (v). Hay đi với harvest rice, harvest crops; harvest season, a bumper harvest chỉ vụ mùa bội thu. Ví dụ: Heavy rain damaged the rice harvest in several villages of the river delta (Mưa lớn làm hư vụ lúa của một số làng trong vùng đồng bằng). - **rotation** /roʊˈteɪʃən/ (n, C1): sự luân phiên; sự quay. crop rotation là luân canh cây trồng; in rotation là luân phiên nhau; động từ rotate. Ví dụ: Crop rotation helps farmers keep the soil healthy without using too many chemicals (Luân canh cây trồng giúp nông dân giữ đất màu mỡ mà không cần dùng quá nhiều hóa chất). - **spray** /spreɪ/ (n, v, C1): bình xịt, tia phun (n); phun, xịt (v). Cấu trúc spray sth on/onto sth; spray crops with pesticides phun thuốc trừ sâu cho cây trồng. Ví dụ: Farmers are encouraged to spray fewer chemicals on their crops to protect bees (Nông dân được khuyến khích phun ít hóa chất hơn lên cây trồng để bảo vệ loài ong). - **thrive** /θraɪv/ (v, C1): phát triển mạnh, thịnh vượng. Đi với thrive in hoặc on; tính từ thriving; gần nghĩa flourish. Ví dụ: Mangrove forests thrive in salty coastal mud and protect villages from big storms (Rừng ngập mặn phát triển tốt trong bùn mặn ven biển và che chắn các ngôi làng khỏi bão lớn). - **tide** /taɪd/ (n, C1): thủy triều; xu hướng. high tide là lúc nước lớn, low tide là lúc nước ròng; high tides gây ngập thường gọi là triều cường; turn the tide là xoay chuyển tình thế. Ví dụ: Rising sea levels and high tides often cause flooding in coastal areas of the Mekong Delta (Mực nước biển dâng và triều cường thường gây ngập lụt ở các vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long). - **toxic** /ˈtɑksɪk/ (adj, C1): độc hại. Thường đi với chemicals, waste hoặc substances; danh từ toxicity là độc tính, toxin là chất độc. Ví dụ: Toxic chemicals from factories can enter rivers and harm local wildlife (Hóa chất độc hại từ các nhà máy có thể xâm nhập vào sông và gây hại cho động vật hoang dã tại địa phương). - **trail** /treɪl/ (n, v, C1): đường mòn (n); đi theo dấu (v). hiking trail là đường mòn đi bộ đường dài; trail an animal là lần theo dấu một con vật. Ví dụ: Visitors must stay on the marked trail to protect the forest (Du khách phải đi trên đường mòn được đánh dấu để bảo vệ khu rừng). - **yield** /jild/ (n, v, C1): sản lượng, năng suất (n); mang lại, sinh ra (v). crop yield là năng suất cây trồng; yield results, yield benefits; yield to là nhượng bộ. Ví dụ: Farmers who switched to organic methods reported higher yields after only two seasons (Những nông dân chuyển sang phương pháp hữu cơ cho biết năng suất đã cao hơn chỉ sau hai vụ). - **abundant** /əˈbʌndənt/ (adj, B1): dồi dào; phong phú. Thường gặp abundant resources hoặc abundant supply; danh từ là abundance. Ví dụ: The region has abundant sunlight, making it suitable for solar energy projects (Khu vực này có nguồn ánh sáng mặt trời dồi dào, phù hợp với các dự án năng lượng mặt trời). - **bin** /bɪn/ (n, B1): thùng rác. recycling bin = thùng rác tái chế; put something in the bin = bỏ vào thùng rác. Ví dụ: Please put plastic bottles and cans in the blue recycling bins near the school gate (Vui lòng bỏ chai nhựa và lon vào các thùng rác tái chế màu xanh gần cổng trường). - **breathtaking** /ˈbrɛθteɪkɪŋ/ (adj, B2): ngoạn mục, đẹp đến nghẹt thở. Cụm breathtaking views/scenery/landscape; gần nghĩa stunning, spectacular. Ví dụ: Visitors to the national park can enjoy breathtaking views of mountains and waterfalls (Du khách đến vườn quốc gia có thể ngắm nhìn cảnh núi non và thác nước ngoạn mục). - **cropland** /ˈkrɑplænd/ (n): đất trồng trọt, đất canh tác. Ghép từ crop: cây trồng, vụ mùa + land: đất; gần nghĩa farmland. Ví dụ: Droughts have turned large areas of cropland into dry and unproductive soil (Hạn hán đã biến nhiều vùng đất canh tác rộng lớn thành đất khô cằn và kém năng suất). - **erode** /ɪˈroʊd/ (v): xói mòn, bào mòn. danh từ erosion: soil erosion là xói mòn đất; nghĩa bóng erode trust là làm suy giảm lòng tin. Ví dụ: Rising sea levels and strong waves are eroding the coastline in many parts of central Vietnam (Mực nước biển dâng và sóng mạnh đang làm xói mòn bờ biển ở nhiều nơi thuộc miền Trung Việt Nam). - **evaporate** /ɪˈvæpəreɪt/ (v): bay hơi; tan biến. họ từ evaporation (n) = sự bay hơi; nghĩa bóng: hopes evaporate = hy vọng tan biến. Ví dụ: As temperatures rise, more water evaporates from lakes and rivers, causing serious droughts (Khi nhiệt độ tăng, nước bốc hơi từ hồ và sông nhiều hơn, gây ra hạn hán nghiêm trọng). - **facade** /fəˈsɑd/ (n): mặt tiền; vẻ bề ngoài. Mặt trước của tòa nhà, còn viết façade; behind a facade of sth đằng sau vẻ bề ngoài. Ví dụ: The old library's facade was covered with plants to keep the building cool in summer (Mặt tiền của thư viện cũ được phủ cây xanh để giữ cho tòa nhà mát mẻ vào mùa hè). - **glide** /ɡlaɪd/ (v, B1): lướt, bay lượn. Thường đi với glide across/over/through; danh từ glider tàu lượn; phân biệt slide trượt trên bề mặt. Ví dụ: Eagles can glide for long distances without flapping their wings, saving energy (Đại bàng có thể bay lượn những quãng đường dài mà không cần vỗ cánh, nhờ đó tiết kiệm năng lượng). - **groundwater** /ˈɡraʊndwɑtər/ (n): nước ngầm. Hay gặp groundwater pollution và groundwater level trong bài môi trường. Ví dụ: Overuse of chemicals can pollute groundwater and harm community health (Lạm dụng hóa chất có thể làm bẩn nước ngầm và gây hại sức khỏe cộng đồng). - **herbicide** /ˈhərbɪsaɪd/ (n): thuốc diệt cỏ. Phân biệt pesticide: thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật nói chung (gồm cả herbicide); insecticide: thuốc diệt côn trùng. Ví dụ: Farmers are being encouraged to reduce their use of herbicides to protect the soil and water (Nông dân đang được khuyến khích giảm dùng thuốc diệt cỏ để bảo vệ đất và nguồn nước). - **hydroelectric** /ˌhaɪdroʊɪˈlɛktrɪk/ (adj): thuộc thủy điện. Thường gặp hydroelectric power hoặc hydroelectric plant. Ví dụ: The country plans to build a hydroelectric plant on the river (Quốc gia này dự định xây dựng một nhà máy thủy điện trên sông). - **irrigate** /ˈɪrəɡeɪt/ (v): tưới tiêu. Thường gặp irrigate crops/fields; danh từ irrigation, irrigation system hệ thống tưới tiêu. Ví dụ: Farmers in dry regions now use drip systems to irrigate their crops with less water (Nông dân ở các vùng khô hạn hiện dùng hệ thống tưới nhỏ giọt để tưới cây trồng mà tốn ít nước hơn). - **irrigation** /ˌɪrəˈɡeɪʃən/ (n): sự tưới tiêu. irrigation system: hệ thống tưới tiêu; động từ là irrigate. Ví dụ: Efficient irrigation helps farmers grow crops while using less water during dry seasons (Việc tưới tiêu hiệu quả giúp nông dân trồng cây đồng thời sử dụng ít nước hơn vào mùa khô). - **moisture** /ˈmɔɪstʃər/ (n, B1): hơi ẩm, độ ẩm. Danh từ không đếm được; cụm soil moisture (độ ẩm của đất), absorb/retain moisture; họ từ moist (adj). Ví dụ: Covering the soil with dry leaves helps it retain moisture during hot summer months (Phủ lá khô lên đất giúp đất giữ ẩm trong những tháng hè nóng bức). - **petrol** /ˈpɛtroʊl/ (n, A2): xăng. Từ Anh-Anh, Anh-Mỹ dùng gas hoặc gasoline; petrol station là cây xăng, petrol price là giá xăng. Ví dụ: Rising petrol prices have encouraged more people to cycle or take the bus to work (Giá xăng tăng đã khuyến khích nhiều người đạp xe hoặc đi xe buýt đi làm hơn). - **regeneration** /riˌdʒɛnəˈreɪʃən/ (n): sự tái tạo, sự phục hồi. urban regeneration: cải tạo đô thị; forest regeneration: phục hồi rừng; động từ regenerate. Ví dụ: The forest regeneration project has helped many rare birds return to the area (Dự án phục hồi rừng đã giúp nhiều loài chim quý hiếm quay trở lại khu vực này). - **reuse** /riˈjuz (v); riˈjus (n)/ (v, n): tái sử dụng (v); sự tái sử dụng (n). Phân biệt recycle (tái chế thành sản phẩm mới); khẩu hiệu reduce, reuse, recycle. Ví dụ: Customers are encouraged to reuse shopping bags instead of buying new plastic ones (Khách hàng được khuyến khích tái sử dụng túi mua sắm thay vì mua túi nhựa mới). - **runoff** /ˈrʌnɔf/ (n): nước chảy tràn. Nước mưa hoặc nước tưới chảy trên mặt đất xuống sông hồ, thường cuốn theo chất bẩn; cụm agricultural runoff, stormwater runoff. Ví dụ: Chemical runoff from farms can pollute rivers and harm fish and other wildlife (Nước chảy tràn chứa hóa chất từ các trang trại có thể làm ô nhiễm sông và gây hại cho cá cùng các loài động vật hoang dã khác). - **scarce** /skɛrs/ (adj): khan hiếm. Thường đi với scarce resources hoặc scarce water; trạng từ scarcely. Ví dụ: Clean drinking water is becoming scarce in many crowded big cities (Nước uống sạch ngày càng khan hiếm ở nhiều thành phố lớn đông dân). - **scenery** /ˈsinəri/ (n, A2): phong cảnh. Danh từ không đếm được, không nói sceneries; phân biệt scene là một cảnh cụ thể, đếm được. Ví dụ: Tourists come to the mountain village to enjoy its peaceful scenery and fresh air (Du khách đến ngôi làng miền núi để tận hưởng phong cảnh yên bình và không khí trong lành). - **swathe** /swɑð/ (n): dải rộng, vùng rộng lớn. Cụm a swathe of land/forest, cũng viết swath; nghĩa bóng large swathes of the population là phần lớn dân số. Ví dụ: Wildfires destroyed vast swathes of forest across the region last summer (Cháy rừng đã thiêu rụi những vùng rừng rộng lớn khắp khu vực vào mùa hè năm ngoái). - **unspoiled** /ənˈspɔɪld/ (adj): còn nguyên sơ, hoang sơ. Thường gặp unspoiled beaches/countryside; Anh-Anh còn viết unspoilt; động từ spoil làm hư. Ví dụ: The island is famous for its unspoiled beaches, but mass tourism may soon change that (Hòn đảo nổi tiếng với những bãi biển hoang sơ, nhưng du lịch đại trà có thể sớm thay đổi điều đó). - **untouched** /ənˈtʌtʃt/ (adj): còn nguyên vẹn, chưa bị động đến. leave something untouched là để nguyên; untouched by là không bị ảnh hưởng bởi. Ví dụ: Some remote forests in the region remain untouched by human activity (Một số khu rừng hẻo lánh trong vùng vẫn còn nguyên vẹn, chưa bị tác động bởi hoạt động của con người). - **uproot** /əˈprut/ (v): nhổ bật gốc; buộc phải rời bỏ nơi ở. Cụm uproot trees; uproot oneself/one's family là bỏ nơi ở cũ để đi nơi khác. Ví dụ: The powerful storm uprooted hundreds of trees and forced many families to leave their homes (Cơn bão mạnh đã nhổ bật gốc hàng trăm cây và buộc nhiều gia đình phải rời bỏ nhà cửa). ### Kinh tế và việc làm (121 mục) - **partner** /ˈpɑrtnər/ (n, A1): đối tác; bạn cùng nhóm, bạn đời. business partner = đối tác kinh doanh; work with a partner = làm việc theo cặp; họ từ partnership (n). Ví dụ: The school has become a partner of several local companies to offer internships for students (Nhà trường đã trở thành đối tác của một số công ty địa phương để mang đến cơ hội thực tập cho học sinh). - **rich** /rɪtʃ/ (adj, A1): giàu có; giàu, phong phú. be rich in something là giàu chất gì, như rich in vitamins; the rich là người giàu; danh từ riches là của cải; gần nghĩa wealthy. Ví dụ: Fresh fruits and vegetables are rich in vitamins that help protect our bodies (Trái cây và rau củ tươi giàu vitamin giúp bảo vệ cơ thể chúng ta). - **waiter** /ˈweɪtər/ (n, A1): người phục vụ bàn. waitress là nữ phục vụ; server dùng chung cho cả nam và nữ. Ví dụ: The restaurant is hiring waiters for weekend shifts, and no experience is required (Nhà hàng đang tuyển người phục vụ bàn làm ca cuối tuần và không yêu cầu kinh nghiệm). - **advertise** /ˈædvərtaɪz/ (v, A2): quảng cáo. advertise something on TV/online; họ từ advertisement (n) = mẩu quảng cáo, advertising (n) = ngành quảng cáo. Ví dụ: The company advertises its new phones on social media to reach younger customers (Công ty quảng cáo điện thoại mới trên mạng xã hội để tiếp cận khách hàng trẻ tuổi). - **airline** /ˈɛrlaɪn/ (n, A2): hãng hàng không. Cụm hay gặp: low-cost airline (hãng hàng không giá rẻ), airline ticket (vé máy bay). Ví dụ: Several airlines have started using cleaner fuels to cut carbon emissions from their flights (Một số hãng hàng không đã bắt đầu dùng nhiên liệu sạch hơn để cắt giảm khí thải carbon từ các chuyến bay). - **apply** /əˈplaɪ/ (v, A2): nộp đơn; áp dụng. apply for + công việc/học bổng (nộp đơn xin), apply to + nơi nhận đơn; apply something to (áp dụng vào); họ từ: application (n), applicant (n). Ví dụ: Students who wish to apply for the scholarship must submit their forms before May 15 (Học sinh muốn nộp đơn xin học bổng phải nộp hồ sơ trước ngày 15 tháng Năm). - **assistant** /əˈsɪstənt/ (n, adj, A2): trợ lý, người phụ tá (n); phó, phụ tá (adj). shop assistant là nhân viên bán hàng; virtual assistant là trợ lý ảo; assistant manager là phó quản lý. Ví dụ: The company is looking for an assistant to help manage its social media accounts (Công ty đang tìm một trợ lý để hỗ trợ quản lý các tài khoản mạng xã hội). - **compete** /kəmˈpit/ (v, A2): cạnh tranh, thi đấu. Cấu trúc compete with/against sb for sth; danh từ competition, tính từ competitive. Ví dụ: Small local shops find it hard to compete with large online retailers on price (Các cửa hàng nhỏ ở địa phương thấy khó cạnh tranh với các nhà bán lẻ trực tuyến lớn về giá). - **credit** /ˈkrɛdət/ (n, A2, v, B2): tín dụng, sự ghi nhận công lao (n); ghi công (v). credit card (thẻ tín dụng); take/get credit for (được ghi nhận công lao về); credit A with B (ghi công A về B). Ví dụ: Young people should be careful when using credit cards to buy things they cannot afford (Người trẻ nên cẩn thận khi dùng thẻ tín dụng để mua những thứ mà họ không đủ khả năng chi trả). - **engineer** /ˌɛndʒəˈnɪr/ (n, A2): kỹ sư. software engineer, civil engineer; engineering là ngành kỹ thuật. Ví dụ: Software engineers are among the most in-demand professionals in the technology industry today (Kỹ sư phần mềm là một trong những chuyên gia được săn đón nhất trong ngành công nghệ hiện nay). - **factory** /ˈfæktəri/ (n, A2): nhà máy. factory worker = công nhân nhà máy; factory waste = chất thải nhà máy. Ví dụ: Waste from the factory was found in the river, killing thousands of fish (Người ta phát hiện chất thải của nhà máy trong dòng sông, làm chết hàng nghìn con cá). - **gold** /ɡoʊld/ (n, adj, A2): vàng (n); bằng vàng (adj). gold medal (huy chương vàng); phân biệt golden mang nghĩa quý giá: a golden opportunity. Ví dụ: Gold prices rose sharply last month as investors looked for safer places to keep their money (Giá vàng tăng mạnh vào tháng trước khi các nhà đầu tư tìm nơi an toàn hơn để giữ tiền). - **industry** /ˈɪndəstri/ (n, A2): ngành công nghiệp, ngành. Thường gặp tourism industry, fashion industry; tính từ industrial là thuộc công nghiệp, khác industrious là cần cù. Ví dụ: The tourism industry creates thousands of jobs for people in coastal areas (Ngành du lịch tạo ra hàng nghìn việc làm cho người dân ở các vùng ven biển). - **owner** /ˈoʊnər/ (n, A2): chủ, chủ sở hữu. the owner of something; business owner = chủ doanh nghiệp; họ từ own (v, adj), ownership (n). Ví dụ: Small business owners are using social media to promote their products at low cost (Các chủ doanh nghiệp nhỏ đang dùng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm với chi phí thấp). - **position** /pəˈzɪʃən/ (n, A2, v, B2): vị trí, chức vụ (n); đặt vào vị trí (v). apply for a position (nộp đơn vào một vị trí); be in a position to + V (có khả năng làm gì). Ví dụ: The company is looking for young graduates to fill several positions in its marketing department (Công ty đang tìm sinh viên mới tốt nghiệp để tuyển vào một số vị trí ở phòng tiếp thị). - **produce** /prəˈdus/ (v, A2): sản xuất, tạo ra. Họ từ: product, production, producer, productive; danh từ produce là nông sản. Ví dụ: Vietnam produces large amounts of rice and coffee for export every year (Việt Nam sản xuất một lượng lớn gạo và cà phê để xuất khẩu mỗi năm). - **professional** /prəˈfɛʃənəl/ (adj, A2, n, B2): chuyên nghiệp, thuộc nghề nghiệp (adj); người chuyên nghiệp, chuyên gia (n). professional advice, professional help; health professionals là nhân viên y tế; danh từ profession là nghề. Ví dụ: If you feel stressed for a long time, you should seek professional help (Nếu bạn thấy căng thẳng trong thời gian dài, bạn nên tìm sự giúp đỡ của chuyên gia). - **rate** /reɪt/ (n, A2, v, B2): tỷ lệ, tốc độ (n); đánh giá, xếp hạng (v). at a rate of là với tốc độ; unemployment rate, birth rate; be rated as là được đánh giá là. Ví dụ: The unemployment rate among young graduates has fallen slightly this year (Tỷ lệ thất nghiệp ở người trẻ mới tốt nghiệp đã giảm nhẹ trong năm nay). - **service** /ˈsərvəs/ (n, A2): dịch vụ. customer service là dịch vụ khách hàng; public services là dịch vụ công; provide hoặc offer a service; động từ serve. Ví dụ: The hotel offers a free shuttle service between the airport and the city center (Khách sạn cung cấp dịch vụ xe đưa đón miễn phí giữa sân bay và trung tâm thành phố). - **administration** /ædˌmɪnɪˈstreɪʃən/ (n, B1): sự quản lý; bộ phận quản lý. school administration: ban quản lý nhà trường; administrative là tính từ. Ví dụ: The school administration plans to improve the library for all students (Ban quản lý nhà trường dự định cải thiện thư viện cho tất cả học sinh). - **afford** /əˈfɔrd/ (v, B1): có đủ khả năng chi trả. Thường dùng sau can, could hoặc be able to; afford to do something. Ví dụ: Many families cannot afford to buy a home near the city center (Nhiều gia đình không đủ khả năng mua nhà gần trung tâm thành phố). - **agent** /ˈeɪdʒənt/ (n, B1): đại lý, nhân viên đại diện; tác nhân. travel agent = nhân viên đại lý du lịch; họ từ agency (n) = cơ quan, đại lý. Ví dụ: Our travel agent helped us find cheap flights and an eco-friendly hotel near the beach (Nhân viên đại lý du lịch đã giúp chúng tôi tìm vé máy bay giá rẻ và một khách sạn thân thiện với môi trường gần bãi biển). - **application** /ˌæpləˈkeɪʃən/ (n, B1): đơn xin, đơn đăng ký; ứng dụng. application for a job, application form là mẫu đơn; động từ apply for; app là cách gọi ngắn của ứng dụng. Ví dụ: All applications for the summer internship must be submitted online before May 30 (Tất cả đơn đăng ký thực tập hè phải được nộp trực tuyến trước ngày 30 tháng Năm). - **branch** /bræntʃ/ (n, B1): chi nhánh; cành cây; ngành. a branch of a bank, branch office; a branch of science là một ngành khoa học. Ví dụ: The bank plans to open three new branches in rural areas to serve more customers (Ngân hàng dự định mở ba chi nhánh mới ở vùng nông thôn để phục vụ nhiều khách hàng hơn). - **brand** /brænd/ (n, v, B1): thương hiệu, nhãn hiệu (n); gắn mác, coi là (v). brand name = tên thương hiệu; brand loyalty = sự trung thành với thương hiệu. Ví dụ: Young shoppers often choose brands that support environmental causes and fair working conditions (Người mua sắm trẻ thường chọn những thương hiệu ủng hộ các hoạt động vì môi trường và điều kiện làm việc công bằng). - **commercial** /kəˈmərʃəl/ (adj, n, B1): mang tính thương mại (adj); quảng cáo trên tivi (n). Hay đi với commercial activities, commercial products; a TV commercial; commercial break. Ví dụ: The short commercial between programs introduced a new low-cost electric bike (Mẩu quảng cáo ngắn giữa các chương trình giới thiệu một mẫu xe đạp điện giá rẻ). - **economy** /ɪˈkɑnəmi/ (n, B1): nền kinh tế. the global economy; tính từ economic (thuộc kinh tế) khác economical (tiết kiệm); economics (kinh tế học). Ví dụ: Tourism plays an important role in the local economy of many coastal towns (Du lịch đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương của nhiều thị trấn ven biển). - **giant** /ˈdʒaɪənt/ (adj, n, B1): khổng lồ (adj); người, công ty khổng lồ (n). Danh từ thường chỉ công ty khổng lồ như tech giant; tính từ đứng trước danh từ khác. Ví dụ: A giant logistics company has opened a new warehouse near the port and hired hundreds of local workers (Một công ty logistics khổng lồ đã mở kho mới gần cảng và tuyển hàng trăm lao động địa phương). - **invest** /ɪnˈvɛst/ (v, B1): đầu tư. Dùng invest in something; danh từ là investment. Ví dụ: Many companies invest in employee training to improve skills and productivity (Nhiều công ty đầu tư vào việc đào tạo nhân viên để nâng cao kỹ năng và năng suất). - **luxury** /ˈlʌɡʒəri/ (n, B1): sự xa xỉ; món đồ xa xỉ. a luxury item: món đồ xa xỉ; a luxury for: điều xa xỉ đối với. Ví dụ: For many families, taking a vacation abroad remains a luxury (Với nhiều gia đình, việc đi nghỉ ở nước ngoài vẫn là một điều xa xỉ). - **net** /nɛt/ (n, B1, adj, C1): lưới (n); ròng, thực nhận (adj). Thường gặp net income là thu nhập ròng, net profit, net zero là phát thải ròng bằng không; trái nghĩa gross là tổng, chưa trừ. Ví dụ: After paying taxes, her net income was much lower than she had expected (Sau khi đóng thuế, thu nhập ròng của cô ấy thấp hơn nhiều so với dự tính). - **payment** /ˈpeɪmənt/ (n, B1): sự thanh toán, khoản tiền trả. make a payment; online payment, cash payment; động từ pay. Ví dụ: Many small shops now accept mobile payment, so customers no longer need to carry cash (Nhiều cửa hàng nhỏ hiện nay chấp nhận thanh toán qua điện thoại, nên khách hàng không cần mang tiền mặt nữa). - **profit** /ˈprɑfət/ (n, B1): lợi nhuận. make a profit là có lãi; non-profit organization là tổ chức phi lợi nhuận; tính từ profitable. Ví dụ: The company's profits rose by ten percent after it switched to cheaper solar energy (Lợi nhuận của công ty tăng mười phần trăm sau khi chuyển sang dùng năng lượng mặt trời rẻ hơn). - **receipt** /rɪˈsit/ (n, B1): biên lai, hóa đơn. keep a receipt: giữ biên lai; proof of purchase: bằng chứng mua hàng. Ví dụ: Please keep your receipt if you need to return the product (Vui lòng giữ hóa đơn nếu bạn cần trả lại sản phẩm). - **alongside** /əˌlɔŋˈsaɪd/ (prep, B2): cùng với, bên cạnh. Nghĩa cùng với hoặc bên cạnh; luôn đi với danh từ hoặc đại từ phía sau. Ví dụ: Young apprentices work alongside skilled engineers to learn practical factory skills (Thợ học việc trẻ làm việc cùng kỹ sư lành nghề để học kỹ năng thực tế trong nhà máy). - **asset** /ˈæsɛt/ (n, B2): tài sản; lợi thế. be an asset to sb hoặc sth là người, điều quý giá đối với; assets số nhiều là tài sản của công ty. Ví dụ: Fluency in a second language is a valuable asset when applying for jobs abroad (Thông thạo một ngoại ngữ là một lợi thế quý giá khi xin việc ở nước ngoài). - **construction** /kənˈstrʌkʃən/ (n, B2): sự xây dựng, công trình xây dựng. Cụm under construction, construction site, construction worker; động từ construct. Ví dụ: The new bridge construction will create hundreds of jobs and shorten travel time across the river (Công trình cầu mới sẽ tạo ra hàng trăm việc làm và rút ngắn thời gian đi lại qua sông). - **corporation** /ˌkɔrpəˈreɪʃən/ (n, B2): tập đoàn, công ty lớn. Cụm hay gặp large corporation, multinational corporation; corporate là tính từ. Ví dụ: Large corporations now invest heavily in training programs for young workers (Các tập đoàn lớn hiện đầu tư mạnh vào chương trình đào tạo cho lao động trẻ). - **creation** /kriˈeɪʃən/ (n, B2): sự tạo ra, sự sáng tạo. Cụm job creation, the creation of jobs; phân biệt creation với creativity. Ví dụ: The new industrial park supports the creation of thousands of stable jobs for young local workers (Khu công nghiệp mới hỗ trợ tạo ra hàng nghìn việc làm ổn định cho lao động trẻ địa phương). - **debt** /dɛt/ (n, B2): món nợ, khoản nợ. be in debt là đang mắc nợ; pay off a debt là trả hết nợ; chữ b không đọc. Ví dụ: Many young adults fall into debt after using credit cards without a clear budget (Nhiều người trẻ rơi vào cảnh nợ nần sau khi dùng thẻ tín dụng mà không có kế hoạch chi tiêu rõ ràng). - **delivery** /dɪˈlɪvəri/ (n, B2): sự giao hàng. free delivery, home delivery, delivery driver; động từ deliver. Ví dụ: Online shopping has increased the demand for fast home delivery services in big cities (Mua sắm trực tuyến đã làm tăng nhu cầu về dịch vụ giao hàng tận nhà nhanh ở các thành phố lớn). - **deposit** /dɪˈpɑzət/ (n, v, B2): tiền đặt cọc, tiền gửi (n); gửi tiền, đặt cọc (v). pay a deposit; deposit money in a bank account; trái nghĩa withdraw là rút tiền. Ví dụ: Guests must pay a deposit of 30 percent when they book a room during the holiday season (Khách phải trả tiền đặt cọc 30 phần trăm khi đặt phòng vào mùa lễ). - **distribute** /dɪˈstrɪbjut/ (v, B2): phân phát, phân phối. Cấu trúc distribute sth to/among sb; danh từ distribution, distributor nhà phân phối. Ví dụ: Volunteers distributed free masks and leaflets to residents in the flooded area (Các tình nguyện viên đã phát khẩu trang miễn phí và tờ rơi cho cư dân ở vùng bị ngập). - **executive** /ɪɡˈzɛkjətɪv/ (n, adj, B2): người điều hành (n); thuộc điều hành (adj). Thường gặp senior executive hoặc executive director. Ví dụ: A company executive announced plans to provide more training for young employees (Một người điều hành công ty đã công bố kế hoạch đào tạo thêm cho nhân viên trẻ). - **fee** /fi/ (n, B2): khoản phí. tuition fee là học phí; pay a fee là trả phí. Ví dụ: Students from low-income families may receive help with their tuition fees (Học sinh từ các gia đình thu nhập thấp có thể được hỗ trợ học phí). - **finance** /ˈfaɪnæns/ (n, v, B2): tài chính (n); cấp vốn, tài trợ (v). personal finance (tài chính cá nhân); họ từ: financial (adj), financially (adv). Ví dụ: The project is financed by a local bank and several international environmental organizations (Dự án được một ngân hàng địa phương và một số tổ chức môi trường quốc tế tài trợ). - **firm** /fərm/ (n, adj, B2): công ty (n); chắc chắn, vững, kiên quyết (adj). a law firm là công ty luật; a firm decision là quyết định dứt khoát; trạng từ firmly. Ví dụ: The firm plans to hire more young engineers to develop green technology (Công ty dự định tuyển thêm các kỹ sư trẻ để phát triển công nghệ xanh). - **grant** /ɡrænt/ (v, n, B2): cấp, cho phép (v); khoản tài trợ (n). grant somebody permission: cho phép ai; a research grant: khoản tài trợ nghiên cứu. Ví dụ: The university received a grant to study renewable energy in rural areas (Trường đại học đã nhận được một khoản tài trợ để nghiên cứu năng lượng tái tạo ở vùng nông thôn). - **guarantee** /ˌɡærənˈti/ (v, n, B2): bảo đảm (v); sự bảo đảm, giấy bảo hành (n). Cấu trúc guarantee that... hoặc guarantee to do sth; under guarantee còn trong thời hạn bảo hành. Ví dụ: A university degree no longer guarantees a well-paid job in today's competitive market (Bằng đại học không còn bảo đảm một công việc lương cao trong thị trường cạnh tranh ngày nay). - **investment** /ɪnˈvɛstmənt/ (n, B2): sự đầu tư, khoản đầu tư. investment in sth; động từ invest in; investor là nhà đầu tư. Ví dụ: Investment in renewable energy has grown rapidly over the past decade (Đầu tư vào năng lượng tái tạo đã tăng nhanh trong mười năm qua). - **investor** /ɪnˈvɛstər/ (n, B2): nhà đầu tư. Thường đi với attract investors hoặc foreign investor. Họ từ: invest v, investment n. Ví dụ: Many investors now support startups that develop affordable clean energy solutions (Nhiều nhà đầu tư hiện nay hỗ trợ các công ty khởi nghiệp phát triển giải pháp năng lượng sạch giá rẻ). - **labor** /ˈleɪbər/ (n, B2): lao động. Chính tả Mỹ labor, Anh labour; cụm labor force, labor market. Ví dụ: The growing wood industry needs more skilled labor in rural coastal provinces (Ngành gỗ đang phát triển cần thêm lao động có tay nghề ở các tỉnh nông thôn ven biển). - **loyal** /ˈlɔɪəl/ (adj, B2): trung thành. loyal to (trung thành với); loyal customers (khách hàng thân thiết); họ từ: loyalty (n). Ví dụ: The coffee shop rewards loyal customers with a free drink after every ten purchases (Quán cà phê tặng khách hàng thân thiết một ly nước miễn phí sau mỗi mười lần mua). - **monthly** /ˈmʌnθli/ (adj, B2): hằng tháng. Hay gặp monthly salary, monthly meeting và monthly report; họ từ month. Ví dụ: The company holds a monthly meeting to review sales and support new staff (Công ty tổ chức buổi họp hằng tháng để xem lại kết quả bán hàng và hỗ trợ nhân viên mới). - **negotiation** /nɪˌɡoʊʃiˈeɪʃən/ (n, B2): sự đàm phán, thương lượng. under negotiation (đang được đàm phán); negotiations with/between; động từ negotiate. Ví dụ: After months of negotiation, the two companies agreed to work together on the project (Sau nhiều tháng đàm phán, hai công ty đã đồng ý hợp tác trong dự án). - **operator** /ˈɑpəreɪtər/ (n, B2): người vận hành; công ty cung cấp dịch vụ. tour operator (công ty lữ hành), network operator (nhà mạng); họ từ: operate (v), operation (n). Ví dụ: Local tour operators are offering eco-friendly trips that support farmers in mountain villages (Các công ty lữ hành địa phương đang cung cấp những chuyến du lịch thân thiện với môi trường, hỗ trợ nông dân ở các làng vùng núi). - **ownership** /ˈoʊnərʃɪp/ (n, B2): quyền sở hữu. home ownership là việc sở hữu nhà; take ownership of something là nhận trách nhiệm về việc gì; owner là chủ sở hữu. Ví dụ: Car ownership in big cities has increased quickly, causing more traffic and pollution (Việc sở hữu ô tô ở các thành phố lớn tăng nhanh, gây thêm kẹt xe (ùn tắc) và ô nhiễm). - **part-time** /pɑrtˈtaɪm/ (adj, adv, B2): bán thời gian. part-time job, work part-time; trái nghĩa full-time. Ví dụ: Many university students work part-time to pay for their living costs (Nhiều sinh viên đại học làm việc bán thời gian để trang trải chi phí sinh hoạt). - **preference** /ˈprɛfərəns/ (n, B2): sự ưa thích, sở thích. Thường đi với consumer preference hoặc show a preference for. Họ từ: prefer v, preferable adj. Ví dụ: Many job seekers show a clear preference for companies with flexible working hours (Nhiều người tìm việc rõ ràng ưu tiên các công ty có giờ làm việc linh hoạt). - **prospect** /ˈprɑspɛkt/ (n, B2): triển vọng. Thường gặp số nhiều job prospects hoặc future prospects; tính từ prospective. Ví dụ: Good English skills can improve job prospects for students in tourist areas (Giỏi tiếng Anh có thể cải thiện triển vọng việc làm cho học sinh ở khu du lịch). - **refund** /ˈrifʌnd (n); rɪˈfʌnd (v)/ (n, v, B2): tiền hoàn lại (n); hoàn tiền (v). get a full refund, ask for a refund; non-refundable là không được hoàn tiền. Ví dụ: Customers can get a full refund if they return the product within thirty days (Khách hàng có thể được hoàn tiền toàn bộ nếu trả lại sản phẩm trong vòng ba mươi ngày). - **reputation** /ˌrɛpjəˈteɪʃən/ (n, B2): danh tiếng, uy tín. have a reputation for là nổi tiếng về; damage a reputation là làm tổn hại danh tiếng. Ví dụ: The company quickly lost its reputation after selling unsafe products to customers (Công ty nhanh chóng mất uy tín sau khi bán sản phẩm không an toàn cho khách hàng). - **revenue** /ˈrɛvənu/ (n, B2): doanh thu, nguồn thu. sales revenue là doanh thu bán hàng; tax revenue là nguồn thu từ thuế. Ví dụ: The small business uses its revenue to pay workers and buy supplies (Doanh nghiệp nhỏ dùng doanh thu để trả lương cho người lao động và mua vật tư). - **scale** /skeɪl/ (n, B2): quy mô. Hay gặp on a large scale, on a small scale và economies of scale trong bài kinh tế. Ví dụ: The company expanded production on a large scale to meet export demand (Công ty mở rộng sản xuất trên quy mô lớn để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu). - **sector** /ˈsɛktər/ (n, B2): lĩnh vực, khu vực kinh tế. the public sector: khu vực công; the private sector: khu vực tư nhân. Ví dụ: The tourism sector provides jobs for many people in coastal areas (Ngành du lịch tạo việc làm cho nhiều người ở các vùng ven biển). - **selection** /səˈlɛkʃən/ (n, B2): sự lựa chọn, tuyển chọn. Cụm hay gặp selection process; job selection; a wide selection of; động từ select. Ví dụ: The job selection process includes a written test and two short interviews (Quy trình tuyển dụng gồm một bài thi viết và hai vòng phỏng vấn ngắn). - **session** /ˈsɛʃən/ (n, B2): buổi họp, buổi học. Hay gặp training session, study session và morning session cho một buổi làm việc có thời lượng. Ví dụ: The training session helps new workers learn basic safety rules quickly (Buổi tập huấn giúp công nhân mới học nhanh các quy tắc an toàn cơ bản). - **shortage** /ˈʃɔrtɪdʒ/ (n, B2): sự thiếu hụt. Đi với a shortage of + danh từ, ví dụ water shortage, staff shortage; gần nghĩa lack. Ví dụ: The coffee chain closed several stores because of a severe shortage of trained staff after the holiday season (Chuỗi cà phê đóng cửa vài cửa hàng vì thiếu hụt nghiêm trọng nhân viên có tay nghề sau mùa lễ). - **stock** /stɑk/ (n, B2): hàng trong kho; cổ phiếu; trữ lượng. in stock / out of stock = còn hàng / hết hàng; stock market = thị trường chứng khoán; fish stocks = trữ lượng cá. Ví dụ: Fish stocks in the region have fallen sharply because of overfishing and pollution (Trữ lượng cá trong vùng đã giảm mạnh do đánh bắt quá mức và ô nhiễm). - **wealth** /wɛlθ/ (n, B2): sự giàu có; tài sản. Thường gặp distribution of wealth; tính từ là wealthy. Ví dụ: Education can help reduce the gap in wealth between different social groups (Giáo dục có thể giúp giảm khoảng cách giàu nghèo giữa các nhóm xã hội khác nhau). - **wealthy** /ˈwɛlθi/ (adj, B2): giàu có. Hay đi với wealthy families, wealthy nations; the wealthy chỉ giới nhà giàu; danh từ wealth. Ví dụ: Wealthy nations are asked to fund clean energy projects in poorer regions (Các nước giàu được đề nghị tài trợ cho dự án năng lượng sạch ở vùng nghèo hơn). - **allowance** /əˈlaʊəns/ (n, C1): tiền trợ cấp. Hay gặp monthly allowance, travel allowance khi nói khoản tiền; baggage allowance là lượng hành lý được phép mang. Ví dụ: Many students receive a small monthly allowance to cover books and transport (Nhiều học sinh được nhận một khoản trợ cấp nhỏ hằng tháng để mua sách và đi lại). - **boost** /bust/ (v, n, C1): thúc đẩy (v); sự thúc đẩy, sự tăng thêm (n). Hay đi với sales, growth, productivity; a boost to the economy. Ví dụ: The new trade deal is expected to boost exports and create thousands of jobs (Thỏa thuận thương mại mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy xuất khẩu và tạo ra hàng nghìn việc làm). - **capitalism** /ˈkæpətəlɪzəm/ (n, C1): chủ nghĩa tư bản. Tính từ capitalist; socialism là chủ nghĩa xã hội, một hệ thống kinh tế và xã hội khác. Ví dụ: Some critics argue that modern capitalism encourages people to buy more than they need (Một số nhà phê bình cho rằng chủ nghĩa tư bản hiện đại khuyến khích con người mua nhiều hơn mức cần thiết). - **dispute** /dɪˈspjut/ (n, v, C1): sự tranh chấp, cuộc tranh cãi (n); tranh cãi, phản bác (v). Cụm hay gặp trade dispute, labor dispute; resolve a dispute; be in dispute with. Ví dụ: The trade dispute between the two countries raised prices of imported goods (Tranh chấp thương mại giữa hai nước làm giá hàng nhập khẩu tăng cao). - **enterprise** /ˈɛntərpraɪz/ (n, C1): doanh nghiệp. Hay gặp small enterprise và state-owned enterprise; gần nghĩa company và business. Ví dụ: Small enterprises create many jobs for young people in rural areas (Doanh nghiệp nhỏ tạo ra nhiều việc làm cho thanh niên ở vùng quê). - **expenditure** /ɪkˈspɛndɪtʃər/ (n, C1): khoản chi tiêu, chi phí. public expenditure là chi tiêu công, expenditure on sth; đồng nghĩa spending; động từ expend. Ví dụ: Government expenditure on education has increased steadily over the past five years (Chi tiêu của chính phủ cho giáo dục đã tăng đều đặn trong năm năm qua). - **flourish** /ˈflərɪʃ/ (v, C1): phát triển mạnh. Nghĩa phát triển tốt trong môi trường thuận lợi; hay đi với văn hóa và kinh doanh nhỏ. Ví dụ: Small craft villages flourish when tourists buy handmade products at fair prices (Các làng nghề nhỏ phát triển mạnh khi du khách mua sản phẩm thủ công với giá hợp lý). - **gross** /ɡroʊs/ (adj, C1): tổng, gộp; thô thiển, trắng trợn. gross domestic product (GDP, tổng sản phẩm quốc nội); gross income là thu nhập trước thuế, phân biệt net (ròng). Ví dụ: Tourism accounts for a large share of the country's gross domestic product (Du lịch chiếm một phần đáng kể tổng sản phẩm quốc nội của đất nước). - **hub** /hʌb/ (n, C1): trung tâm, đầu mối. transport hub là đầu mối giao thông; tech hub là trung tâm công nghệ; a hub of activity. Ví dụ: The city has become a regional hub for technology start-ups and foreign investment (Thành phố đã trở thành trung tâm khu vực của các công ty khởi nghiệp công nghệ và đầu tư nước ngoài). - **inspection** /ɪnˈspɛkʃən/ (n, C1): sự kiểm tra. Hay đi với carry out an inspection; food safety inspection, factory inspection; động từ inspect. Ví dụ: Food safety inspections help protect customers in markets and school canteens (Kiểm tra an toàn thực phẩm giúp bảo vệ người mua ở chợ và căng tin trường học). - **loyalty** /ˈlɔɪəlti/ (n, C1): lòng trung thành. loyalty to sb/sth; customer loyalty, loyalty program là chương trình khách hàng thân thiết; tính từ loyal. Ví dụ: Many stores offer loyalty programs to reward customers who shop with them regularly (Nhiều cửa hàng có chương trình khách hàng thân thiết để thưởng cho những khách mua sắm thường xuyên). - **merge** /mərdʒ/ (v, C1): sáp nhập, hợp nhất. Cấu trúc merge with sth hoặc merge into sth; danh từ merger sự sáp nhập. Ví dụ: The two small companies merged last year to compete with larger technology firms (Hai công ty nhỏ đã sáp nhập vào năm ngoái để cạnh tranh với các hãng công nghệ lớn hơn). - **mill** /mɪl/ (n, C1): nhà máy, xưởng; cối xay. paper mill là nhà máy giấy, steel mill là nhà máy thép; windmill là cối xay gió. Ví dụ: The old paper mill was turned into a community arts center for local residents (Nhà máy giấy cũ đã được biến thành trung tâm nghệ thuật cộng đồng cho cư dân địa phương). - **profitable** /ˈprɑfətəbəl/ (adj, C1): có lời (có lãi), sinh lợi. danh từ profit, profitability; trái nghĩa unprofitable: không có lời. Ví dụ: Selling eco-friendly products has become a highly profitable business in many countries (Bán sản phẩm thân thiện với môi trường đã trở thành một ngành kinh doanh rất có lời ở nhiều nước). - **reform** /rəˈfɔrm/ (n, v, C1): cải cách. Hay gặp economic reform, education reform và reform laws; reform vừa là danh từ vừa là động từ. Ví dụ: The government plans to reform public schools by adding more practical job skills (Chính phủ dự định cải cách các trường công bằng cách bổ sung kỹ năng nghề thực tế). - **regulator** /ˈrɛɡjəleɪtər/ (n, C1): cơ quan quản lý; người quản lý. Thường gặp financial regulator hoặc industry regulator; động từ là regulate. Ví dụ: The financial regulator introduced new rules to protect customers from online fraud (Cơ quan quản lý tài chính đã đưa ra quy định mới để bảo vệ khách hàng khỏi gian lận trực tuyến). - **regulatory** /ˈrɛɡjələtɔri/ (adj, C1): thuộc quản lý; thuộc quy định. Thường gặp regulatory body hoặc regulatory requirements; động từ là regulate. Ví dụ: The company must meet regulatory requirements before selling its new medical device (Công ty phải đáp ứng các quy định quản lý trước khi bán thiết bị y tế mới). - **slash** /slæʃ/ (v, C1): cắt giảm mạnh. Hay gặp trên báo: slash prices, slash costs, slash emissions; gần nghĩa cut sharply. Ví dụ: The airline slashed ticket prices to attract more passengers during the off-peak season (Hãng hàng không đã giảm mạnh giá vé để thu hút thêm hành khách trong mùa thấp điểm). - **surge** /sərdʒ/ (n, v, C1): sự tăng vọt (n); tăng vọt, dâng lên (v). a surge in demand, a surge in prices; a surge of + cảm xúc là sự dâng trào. Ví dụ: There has been a surge in demand for electric bikes among young city workers (Nhu cầu về xe đạp điện đã tăng vọt trong giới lao động trẻ ở thành phố). - **tactic** /ˈtæktɪk/ (n, C1): chiến thuật. Hay gặp marketing tactic, sales tactic và survival tactic; số nhiều hay dùng tactics. Ví dụ: Shops often use discount tactics to sell more products during the holiday season (Các cửa hàng thường dùng chiêu giảm giá để bán được nhiều hàng hơn trong mùa lễ). - **tighten** /ˈtaɪtən/ (v, C1): thắt chặt. Thường đi với tighten regulations hoặc tighten security; tính từ tight nghĩa là chặt. Ví dụ: Many firms tighten hiring rules when economic growth begins to slow down (Nhiều công ty siết chặt quy định tuyển dụng khi tăng trưởng kinh tế bắt đầu chậm lại). - **venture** /ˈvɛntʃər/ (n, v, C1): dự án kinh doanh mạo hiểm (n); mạo hiểm làm hoặc đi đâu (v). business venture: dự án kinh doanh; venture into: mạo hiểm bước vào lĩnh vực hoặc nơi mới. Ví dụ: The new venture provides affordable solar energy to families in remote areas (Dự án kinh doanh mới cung cấp năng lượng mặt trời với giá phải chăng cho các gia đình ở vùng sâu vùng xa). - **affluent** /ˈæfluənt/ (adj): giàu có, dư dả. affluent families: các gia đình giàu có; affluence là danh từ. Ví dụ: Children from affluent families often have access to more educational resources (Trẻ em trong các gia đình giàu có thường có cơ hội tiếp cận nhiều nguồn lực giáo dục hơn). - **boardroom** /ˈbɔrdrum/ (n): phòng họp hội đồng quản trị. Ghép từ board là hội đồng quản trị và room; nghĩa rộng chỉ cấp lãnh đạo công ty: women in the boardroom. Ví dụ: The managers met in the boardroom to discuss plans to cut energy costs (Các nhà quản lý đã họp tại phòng họp hội đồng quản trị để bàn kế hoạch cắt giảm chi phí năng lượng). - **brokerage** /ˈbroʊkərɪdʒ/ (n): công ty môi giới; phí môi giới. brokerage firm: công ty môi giới chứng khoán; danh từ broker: người môi giới. Ví dụ: She works for a brokerage firm that helps customers buy and sell shares online (Cô ấy làm việc cho một công ty môi giới giúp khách hàng mua bán cổ phiếu trực tuyến). - **buyer** /ˈbaɪər/ (n, B1): người mua. Trái nghĩa seller; cụm first-time buyer (người mua lần đầu, thường nói về mua nhà). Ví dụ: Online reviews strongly influence buyers when they choose between similar products (Các đánh giá trực tuyến ảnh hưởng mạnh đến người mua khi họ lựa chọn giữa các sản phẩm tương tự). - **deduct** /dɪˈdʌkt/ (v): khấu trừ, trừ đi. Cấu trúc deduct something from something; họ từ deduction (n); phân biệt deduce (suy luận). Ví dụ: Income tax is automatically deducted from employees' salaries every month (Thuế thu nhập được tự động khấu trừ vào lương của nhân viên mỗi tháng). - **earner** /ˈərnər/ (n): người kiếm tiền, người có thu nhập. Thường gặp high/low earners, the main earner trụ cột kinh tế trong nhà; động từ earn. Ví dụ: Low earners are often hit hardest when food and housing prices rise sharply (Người thu nhập thấp thường chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi giá thực phẩm và nhà ở tăng mạnh). - **forgone** /fɔrˈɡɑn/ (adj): bị bỏ qua, bị từ bỏ. Quá khứ phân từ của forgo (từ bỏ); cụm forgone income/earnings là khoản thu nhập mất đi do chọn việc khác; a foregone conclusion (cũng viết forgone) là kết quả biết trước. Ví dụ: Students who go to university should consider the forgone income they could have earned by working (Sinh viên vào đại học nên cân nhắc khoản thu nhập bị bỏ lỡ mà lẽ ra họ có thể kiếm được nếu đi làm). - **intern** /ˈɪntərn/ (n): thực tập sinh. danh từ internship: kỳ thực tập; phân biệt internal: bên trong, nội bộ. Ví dụ: The company hires several university interns every summer to help with its marketing projects (Mỗi mùa hè công ty tuyển vài thực tập sinh đại học để hỗ trợ các dự án tiếp thị). - **low-income** /loʊ ˈɪnkəm/ (adj): có thu nhập thấp. Cụm low-income families/households/countries; trái nghĩa high-income. Ví dụ: The new program provides free internet access to children from low-income families (Chương trình mới cung cấp quyền truy cập Internet miễn phí cho trẻ em thuộc các gia đình có thu nhập thấp). - **mismatch** /ˈmɪsmætʃ/ (n): sự không khớp, sự chênh lệch. Cấu trúc a mismatch between A and B; skills mismatch chênh lệch kỹ năng; tiền tố mis- mang nghĩa sai. Ví dụ: There is a growing mismatch between the skills graduates have and what employers need (Sự không phù hợp giữa kỹ năng của sinh viên tốt nghiệp và nhu cầu của nhà tuyển dụng ngày càng tăng). - **outlay** /ˈaʊtleɪ/ (n): khoản chi, vốn bỏ ra. initial outlay là vốn bỏ ra ban đầu, outlay on sth; đồng nghĩa expenditure. Ví dụ: Solar panels require a large initial outlay but can cut electricity bills for many years (Tấm pin mặt trời đòi hỏi khoản vốn ban đầu lớn nhưng có thể giảm hóa đơn tiền điện trong nhiều năm). - **outperform** /ˌaʊtpərˈfɔrm/ (v): làm tốt hơn, vượt trội hơn. outperform somebody/something; tiền tố out- mang nghĩa vượt hơn: outnumber, outgrow. Ví dụ: Companies that invest in staff training often outperform their competitors in the long run (Những công ty đầu tư vào việc đào tạo nhân viên thường vượt trội hơn đối thủ về lâu dài). - **overspend** /ˌoʊvərˈspɛnd/ (v): tiêu quá tay, chi quá mức. overspend on something: chi quá mức cho; quá khứ overspent; tiền tố over- nghĩa quá mức. Ví dụ: Many young people overspend on clothes and gadgets because of online advertising (Nhiều người trẻ chi tiêu quá tay cho quần áo và đồ công nghệ vì quảng cáo trên mạng). - **paycheck** /ˈpeɪtʃɛk/ (n): tiền lương, phiếu lương. Cách viết Anh-Mỹ, Anh-Anh là pay cheque; cụm live paycheck to paycheck (sống dựa hoàn toàn vào đồng lương từng kỳ). Ví dụ: Many young workers save a small part of every paycheck for emergencies (Nhiều người lao động trẻ để dành một phần nhỏ từ mỗi kỳ lương cho các trường hợp khẩn cấp). - **planner** /ˈplænər/ (n): người lập kế hoạch; sổ kế hoạch. city planner là người quy hoạch đô thị; wedding planner là người tổ chức đám cưới; daily planner là sổ kế hoạch hằng ngày. Ví dụ: City planners are designing more parks and bike lanes to make the city greener (Các nhà quy hoạch đô thị đang thiết kế thêm nhiều công viên và làn đường cho xe đạp để thành phố xanh hơn). - **prosper** /ˈprɑspər/ (v, B2): thịnh vượng, phát đạt. danh từ prosperity, tính từ prosperous; đồng nghĩa thrive, flourish. Ví dụ: Small businesses in the town have prospered since the new highway was opened (Các doanh nghiệp nhỏ trong thị trấn đã phát đạt kể từ khi đường cao tốc mới được khánh thành). - **provider** /prəˈvaɪdər/ (n): nhà cung cấp. service provider, internet provider, healthcare provider; động từ provide something for somebody hoặc provide somebody with something. Ví dụ: Customers can switch to another internet provider if they are not satisfied with the service (Khách hàng có thể chuyển sang nhà cung cấp internet khác nếu họ không hài lòng với dịch vụ). - **purchaser** /ˈpərtʃəsər/ (n): người mua. họ từ purchase (n, v) = sự mua, mua; gần nghĩa buyer, trái nghĩa seller. Ví dụ: Online stores must give purchasers clear information about prices, delivery times and returns (Các cửa hàng trực tuyến phải cung cấp cho người mua thông tin rõ ràng về giá cả, thời gian giao hàng và việc đổi trả). - **redesign** /ˌridɪˈzaɪn/ (v, n): thiết kế lại (v); sự thiết kế lại, bản thiết kế lại (n). Tiền tố re- là lại; design (v, n) là thiết kế; redesign something to do something. Ví dụ: The company redesigned its packaging to use less plastic and more recycled paper (Công ty đã thiết kế lại bao bì để dùng ít nhựa hơn và nhiều giấy tái chế hơn). - **reinvest** /ˌriɪnˈvɛst/ (v): tái đầu tư. Cấu trúc reinvest profits in/into sth; tiền tố re- nghĩa là lại; danh từ reinvestment. Ví dụ: The social enterprise reinvests all its profits into training programs for poor women (Doanh nghiệp xã hội này tái đầu tư toàn bộ lợi nhuận vào các chương trình đào tạo cho phụ nữ nghèo). - **relocate** /riˈloʊkeɪt/ (v): di dời, chuyển đi. Cấu trúc relocate to; relocate a factory; relocation là danh từ. Ví dụ: Many young workers relocate to industrial zones to find better paying jobs (Nhiều lao động trẻ chuyển tới khu công nghiệp để tìm việc lương cao hơn). - **restructure** /riˈstrʌktʃər/ (v): tái cấu trúc. Thường gặp restructure a company/the economy; danh từ restructuring sự tái cấu trúc. Ví dụ: The company had to restructure its business and cut hundreds of jobs after losing money (Công ty đã phải tái cấu trúc hoạt động kinh doanh và cắt giảm hàng trăm việc làm sau khi bị thua lỗ). - **saleable** /ˈseɪləbəl/ (adj): dễ bán, bán được. Tiếng Anh Mỹ còn viết salable; danh từ sale: việc bán hàng. Ví dụ: Farmers are learning to turn their fruit into saleable products such as jam and juice (Nông dân đang học cách biến trái cây thành các sản phẩm dễ bán như mứt và nước ép). - **shipment** /ˈʃɪpmənt/ (n): lô hàng, chuyến hàng. a shipment of + danh từ: một lô hàng gì; động từ ship: gửi hàng, vận chuyển. Ví dụ: The first shipment of vaccines arrived at the airport early this morning (Lô vắc-xin đầu tiên đã đến sân bay vào sáng sớm nay). - **typist** /ˈtaɪpɪst/ (n): nhân viên đánh máy. Danh từ chỉ người, tạo từ động từ type và hậu tố -ist. Ví dụ: In the past, many offices employed typists to prepare letters and official documents (Trước đây, nhiều văn phòng thuê nhân viên đánh máy để soạn thư từ và văn bản chính thức). - **vacancy** /ˈveɪkənsi/ (n, B1): vị trí còn trống; phòng trống. job vacancy: vị trí tuyển dụng; fill a vacancy: tuyển người vào chỗ trống; tính từ vacant. Ví dụ: The restaurant has several vacancies for part-time waiters during the summer holidays (Nhà hàng có vài vị trí phục vụ bán thời gian còn trống trong kỳ nghỉ hè). - **workflow** /ˈwərkfloʊ/ (n): quy trình làm việc. Từ ghép work + flow; thường gặp improve/streamline the workflow. Ví dụ: Using shared online documents has improved the workflow of our project team (Việc dùng tài liệu trực tuyến chung đã cải thiện quy trình làm việc của nhóm dự án chúng tôi). - **world-class** /wərld klæs/ (adj): đẳng cấp thế giới. Cụm world-class facilities/university/athlete; có gạch nối khi đứng trước danh từ. Ví dụ: The government aims to build world-class universities that attract international students and researchers (Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng các trường đại học đẳng cấp thế giới để thu hút sinh viên và nhà nghiên cứu quốc tế). ### Xã hội và truyền thông (133 mục) - **email** /iˈmeɪl/ (n, v, A1): thư điện tử (n); gửi thư điện tử (v). send an email to somebody; động từ email somebody không cần to. Ví dụ: Students will receive an email with their exam results by the end of this week (Học sinh sẽ nhận được thư điện tử báo kết quả thi chậm nhất là cuối tuần này). - **false** /fɔls/ (adj, A1): sai, không đúng. false information (thông tin sai lệch); true/false questions; trái nghĩa true. Ví dụ: Many people share false information on social media without checking the source (Nhiều người chia sẻ thông tin sai lệch trên mạng xã hội mà không kiểm tra nguồn). - **video** /ˈvɪdioʊ/ (n, A1): video, đoạn phim. Thường gặp watch a video, upload a video, video call là cuộc gọi video. Ví dụ: Short educational videos can make difficult science topics easier for students to understand (Những video giáo dục ngắn có thể giúp học sinh hiểu các chủ đề khoa học khó dễ dàng hơn). - **chat** /tʃæt/ (v, n, A2): trò chuyện, tán gẫu (v); cuộc trò chuyện (n). chat with somebody about something; have a chat (trò chuyện); online chat. Ví dụ: Teenagers spend hours chatting with friends online instead of meeting them in person (Thanh thiếu niên dành hàng giờ trò chuyện với bạn bè trên mạng thay vì gặp trực tiếp). - **communicate** /kəˈmjunəkeɪt/ (v, A2): giao tiếp, truyền đạt. Thường gặp communicate with someone; danh từ communication, tính từ communicative. Ví dụ: Video calls allow families living abroad to communicate with their relatives every day (Các cuộc gọi video giúp những gia đình sống ở nước ngoài giao tiếp với người thân mỗi ngày). - **fan** /fæn/ (n, A2): người hâm mộ; cái quạt. a big fan of (rất thích, hâm mộ); football fan; electric fan (quạt điện). Ví dụ: Thousands of football fans gathered in the city center to watch the final match on big screens (Hàng nghìn người hâm mộ bóng đá tập trung ở trung tâm thành phố để xem trận chung kết trên màn hình lớn). - **fiction** /ˈfɪkʃən/ (n, A2): truyện hư cấu, tiểu thuyết. Trái nghĩa non-fiction là sách phi hư cấu; science fiction là khoa học viễn tưởng; tính từ fictional. Ví dụ: Reading fiction can help young people understand the feelings of others better (Đọc truyện hư cấu có thể giúp người trẻ hiểu cảm xúc của người khác tốt hơn). - **fight** /faɪt/ (v, n, A2): chiến đấu, đấu tranh (v); cuộc chiến, trận đánh (n). fight against hoặc fight for something; the fight against climate change; quá khứ fought. Ví dụ: Young people around the world are fighting against climate change through creative campaigns (Người trẻ trên khắp thế giới đang đấu tranh chống biến đổi khí hậu bằng những chiến dịch sáng tạo). - **film** /fɪlm/ (n, v, A2): bộ phim (n); quay phim (v). Trong nghĩa “bộ phim”, film phổ biến trong Anh-Anh; movie phổ biến trong Anh-Mỹ, nhưng cả hai cách dùng đều có trong tiếng Anh Mỹ; film a documentary là quay phim tài liệu. Ví dụ: The students filmed a short documentary about plastic waste on local beaches (Các học sinh đã quay một bộ phim tài liệu ngắn về rác thải nhựa trên các bãi biển địa phương). - **government** /ˈɡʌvərmənt/ (n, A2): chính phủ, chính quyền. Thường gặp local government là chính quyền địa phương, government policy; động từ govern. Ví dụ: The government has introduced new policies to encourage people to use public transport (Chính phủ đã ban hành các chính sách mới nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng). - **movement** /ˈmuvmənt/ (n, A2): phong trào; sự chuyển động. a movement against/for (phong trào chống, ủng hộ); họ từ: move (v). Ví dụ: A youth movement against single-use plastics has spread quickly across schools in the country (Một phong trào của giới trẻ chống đồ nhựa dùng một lần đã lan nhanh khắp các trường học trong cả nước). - **national** /ˈnæʃənəl/ (adj, A2): thuộc quốc gia, toàn quốc. national park là vườn quốc gia; danh từ nation là quốc gia, nationality là quốc tịch. Ví dụ: Students prepare carefully for the national high school graduation exam (Học sinh chuẩn bị kỹ cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông quốc gia). - **profile** /ˈproʊfaɪl/ (n, A2): hồ sơ, trang cá nhân. profile picture là ảnh đại diện; high profile là nổi bật, được nhiều người chú ý. Ví dụ: Never share your home address or phone number on your social media profile (Đừng bao giờ chia sẻ địa chỉ nhà hay số điện thoại trên trang cá nhân mạng xã hội của bạn). - **public** /ˈpʌblɪk/ (adj, n, A2): công cộng, công khai (adj); công chúng (n). public transportation, public opinion; the public là công chúng; in public là ở nơi công cộng. Ví dụ: Using public transportation instead of private cars can reduce traffic jams and air pollution (Đi phương tiện công cộng thay vì xe riêng có thể giảm kẹt xe (ùn tắc) và ô nhiễm không khí). - **review** /riˈvju/ (n, v, A2): bài đánh giá, sự xem xét lại (n); đánh giá, xem xét lại, ôn tập (v). write a review, customer reviews; review lessons là ôn bài; reviewer là người đánh giá. Ví dụ: Before booking a hotel, most travelers read online reviews from previous guests (Trước khi đặt phòng khách sạn, đa số du khách đọc các bài đánh giá trực tuyến của những khách trước). - **series** /ˈsɪriz/ (n, A2): loạt, chuỗi; phim bộ. Số ít và số nhiều cùng dạng series; a series of + danh từ số nhiều, TV series. Ví dụ: The museum is hosting a series of workshops on recycling for local families (Bảo tàng đang tổ chức một loạt buổi hội thảo về tái chế cho các gia đình địa phương). - **society** /səˈsaɪəti/ (n, A2): xã hội. in modern society, play a role in society; tính từ social. Ví dụ: Older people have a lot of experience to share with the rest of society (Người cao tuổi có rất nhiều kinh nghiệm để chia sẻ với phần còn lại của xã hội). - **speaker** /ˈspikər/ (n, A2): người nói, diễn giả; loa. Thường gặp guest speaker là diễn giả khách mời, native speaker là người bản ngữ; động từ speak. Ví dụ: A guest speaker will share tips on managing exam stress at Friday's assembly (Một diễn giả khách mời sẽ chia sẻ các mẹo kiểm soát căng thẳng mùa thi tại buổi sinh hoạt toàn trường thứ Sáu). - **support** /səˈpɔrt/ (v, n, A2): ủng hộ, hỗ trợ (v); sự ủng hộ, sự hỗ trợ (n). Thường gặp provide support for, in support of, financial support; tính từ supportive. Ví dụ: The program provides financial support for students from low-income families (Chương trình cung cấp hỗ trợ tài chính cho học sinh từ các gia đình có thu nhập thấp). - **tie** /taɪ/ (v, n, A2): buộc, thắt, gắn với, ràng buộc (v); mối quan hệ, cà vạt (n). be tied to something = gắn chặt với; strong ties with = mối quan hệ chặt chẽ với. Ví dụ: Vietnam has strong economic ties with many countries in Asia and Europe (Việt Nam có mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với nhiều nước ở châu Á và châu Âu). - **traditional** /trəˈdɪʃənəl/ (adj, A2): truyền thống. danh từ tradition, trạng từ traditionally; traditional festival, traditional values. Ví dụ: Many families still prepare traditional dishes together during the Lunar New Year holiday (Nhiều gia đình vẫn cùng nhau chuẩn bị các món ăn truyền thống trong dịp Tết Nguyên đán). - **voice** /vɔɪs/ (n, A2): giọng nói; tiếng nói. in a loud voice = nói to; have a voice in something = có tiếng nói trong việc gì; voice assistant = trợ lý giọng nói. Ví dụ: Young people should have a voice in decisions that affect their schools and communities (Người trẻ nên có tiếng nói trong các quyết định ảnh hưởng đến trường học và cộng đồng của họ). - **war** /wɔr/ (n, A2): chiến tranh. Thường gặp at war, world war; the war against drugs là cuộc chiến chống ma túy. Ví dụ: Millions of people were forced to leave their homes because of the war (Hàng triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa vì chiến tranh). - **announce** /əˈnaʊns/ (v, B1): thông báo, công bố. announce that...; danh từ announcement, make an announcement là ra thông báo. Ví dụ: The school announced that all classes would move online because of the storm (Nhà trường thông báo rằng tất cả các lớp học sẽ chuyển sang học trực tuyến vì cơn bão). - **announcement** /əˈnaʊnsmənt/ (n, B1): thông báo. Thường gặp make an announcement; động từ là announce. Ví dụ: The school made an announcement about changes to the examination schedule (Nhà trường đã đưa ra thông báo về những thay đổi trong lịch thi). - **attract** /əˈtrækt/ (v, B1): thu hút. Hay gặp attract attention, attract customers và attract tourists; attract somebody to something. Ví dụ: The night market attracts thousands of visitors with cheap food and live music (Chợ đêm thu hút hàng nghìn lượt khách nhờ món ăn giá rẻ và nhạc sống). - **attraction** /əˈtrækʃən/ (n, B1): điểm thu hút; sức hấp dẫn. tourist attraction là điểm tham quan thu hút du khách; động từ là attract. Ví dụ: The national park is a popular attraction for visitors interested in wildlife (Vườn quốc gia là điểm đến thu hút nhiều du khách yêu thích động vật hoang dã). - **champion** /ˈtʃæmpiən/ (n, B1): nhà vô địch; người đấu tranh ủng hộ. world champion: nhà vô địch thế giới; a champion of: người đấu tranh ủng hộ. Ví dụ: The young champion encourages children to play sports and develop healthy habits (Nhà vô địch trẻ khuyến khích trẻ em chơi thể thao và hình thành thói quen lành mạnh). - **convince** /kənˈvɪns/ (v, B1): thuyết phục. convince somebody to do something; convince somebody of something; be convinced that = tin chắc rằng. Ví dụ: The campaign convinced many residents to sort their waste before throwing it away (Chiến dịch đã thuyết phục nhiều cư dân phân loại rác trước khi bỏ đi). - **exit** /ˈɛɡzɪt/ (n, B1, v, B2): lối ra (n); rời khỏi (v). emergency exit: lối thoát hiểm; exit a building: rời khỏi một tòa nhà. Ví dụ: Please use the emergency exit if smoke appears inside the building (Vui lòng sử dụng lối thoát hiểm nếu khói xuất hiện bên trong tòa nhà). - **incredibly** /ɪnˈkrɛdəbli/ (adv, B1): vô cùng, cực kỳ. Đứng trước tính từ hoặc trạng từ để nhấn mạnh, ví dụ incredibly popular; gần nghĩa extremely. Ví dụ: Online learning videos have become incredibly popular among high school students in remote mountainous areas (Video học trực tuyến trở nên cực kỳ phổ biến với học sinh trung học ở vùng núi xa xôi). - **influence** /ˈɪnfluəns/ (n, v, B1): sự ảnh hưởng (n); ảnh hưởng đến (v). Danh từ đi với on: have an influence on; động từ không cần giới từ: influence somebody/something; họ từ: influential (adj), influencer (n). Ví dụ: Social media influencers can strongly influence what young people buy and how they dress (Những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội có thể ảnh hưởng mạnh đến những gì người trẻ mua và cách họ ăn mặc). - **leisure** /ˈliʒər/ (n, B1): thời gian rảnh. Cụm leisure time, leisure activities; tính từ leisurely nghĩa thong thả. Ví dụ: New riverside parks give city residents more space for leisure and evening exercise (Công viên ven sông mới cho người dân thành phố thêm chỗ vui chơi và tập thể dục buổi tối). - **narrative** /ˈnærətɪv/ (n, adj, B1): câu chuyện, lời kể (n); mang tính tường thuật (adj). narrative writing là văn tường thuật; động từ narrate, người kể là narrator. Ví dụ: The documentary tells a powerful narrative about families who lost their homes to rising sea levels (Bộ phim tài liệu kể một câu chuyện cảm động về những gia đình mất nhà vì mực nước biển dâng). - **plot** /plɑt/ (n, B1, v, B2): cốt truyện, mảnh đất, âm mưu (n); âm mưu (v). Thường gặp the plot of a film/novel, a plot of land mảnh đất; plot to do sth âm mưu làm gì. Ví dụ: The film has a simple plot, but its message about protecting nature is powerful (Bộ phim có cốt truyện đơn giản, nhưng thông điệp về bảo vệ thiên nhiên lại rất mạnh mẽ). - **private** /ˈpraɪvət/ (adj, B1): riêng tư; tư nhân. private school là trường tư; trái nghĩa public; danh từ privacy là sự riêng tư. Ví dụ: Users should never share their private information with strangers on the internet (Người dùng không bao giờ nên chia sẻ thông tin cá nhân với người lạ trên mạng). - **sex** /sɛks/ (n, B1): giới tính; tình dục. Thường gặp biological sex; tùy ngữ cảnh mà phân biệt với gender. Ví dụ: The researchers recorded each participant's age and sex before the study began (Các nhà nghiên cứu ghi lại tuổi và giới tính của từng người tham gia trước khi nghiên cứu bắt đầu). - **silent** /ˈsaɪlənt/ (adj, B1): im lặng. Hay gặp fall silent và remain silent; silent nhấn mạnh hoàn toàn không tiếng, quiet chỉ ít tiếng. Ví dụ: The library reading room stays silent so students can focus on their work (Phòng đọc của thư viện luôn yên tĩnh để học sinh tập trung làm bài). - **spread** /sprɛd/ (v, B1, n, B2): lan rộng, lan truyền (v); sự lan rộng (n). quá khứ spread, spread; the spread of disease; spread news, spread rumors. Ví dụ: Fake news can spread quickly on social media before anyone checks the facts (Tin giả có thể lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội trước khi có ai kiểm chứng sự thật). - **stranger** /ˈstreɪndʒər/ (n, B1): người lạ. a complete stranger là người hoàn toàn xa lạ; phân biệt stranger với foreigner là người nước ngoài. Ví dụ: Children should never share their home address with strangers they meet online (Trẻ em không bao giờ nên chia sẻ địa chỉ nhà với người lạ mà các em gặp trên mạng). - **altogether** /ˌɔltəˈɡɛðər/ (adv, B2): hoàn toàn, tổng cộng. Phân biệt altogether viết liền nghĩa là hoàn toàn với all together viết rời nghĩa là cùng nhau. Ví dụ: After three delays, the outdoor concert was canceled altogether because of the sudden heavy storm (Sau ba lần hoãn, buổi hòa nhạc ngoài trời bị hủy hoàn toàn vì cơn bão lớn bất ngờ). - **appeal** /əˈpil/ (n, v, B2): sức thu hút, lời kêu gọi (n); kêu gọi, thu hút (v). appeal to somebody là thu hút hoặc kêu gọi ai; appeal for something là kêu gọi điều gì. Ví dụ: The charity launched a video campaign to appeal for donations for children in flood-hit mountain areas (Tổ chức từ thiện tung chiến dịch video để kêu gọi quyên góp cho trẻ em ở vùng núi bị lũ). - **artwork** /ˈɑrtwərk/ (n, B2): tác phẩm nghệ thuật. Hay đi với a piece of artwork; digital artwork; display artwork, exhibit artwork. Ví dụ: The museum displays local artwork that tells stories of village life (Bảo tàng trưng bày tác phẩm nghệ thuật địa phương kể về đời sống làng quê). - **blanket** /ˈblæŋkət/ (n, B2): cái mền (chăn). Cụm hay gặp a warm blanket; donate blankets; blanket of snow chỉ lớp tuyết phủ dày. Ví dụ: Volunteers gave warm blankets and food to families after the terrible flood (Tình nguyện viên tặng mền ấm và thức ăn cho các gia đình sau trận lụt lớn). - **collector** /kəˈlɛktər/ (n, B2): người sưu tập; người thu gom. art collector là người sưu tập nghệ thuật; waste collector là người thu gom rác. Ví dụ: Waste collectors play an essential role in keeping our neighborhoods clean (Người thu gom rác đóng vai trò thiết yếu trong việc giữ cho khu dân cư của chúng ta sạch sẽ). - **commission** /kəˈmɪʃən/ (n, v, B2): ủy ban, tiền hoa hồng (n); đặt làm, giao thực hiện (v). Thường gặp a government commission hoặc commission a report. Ví dụ: The government commissioned a report on the effects of air pollution (Chính phủ đã cho thực hiện một báo cáo về tác động của ô nhiễm không khí). - **controversial** /ˌkɑntrəˈvərʃəl/ (adj, B2): gây tranh cãi. Thường đi với issue, decision hoặc proposal; danh từ là controversy. Ví dụ: The proposed development is controversial because it could damage a nearby forest (Dự án phát triển được đề xuất gây tranh cãi vì có thể làm tổn hại một khu rừng gần đó). - **convention** /kənˈvɛnʃən/ (n, B2): quy ước; thông lệ; hội nghị. social convention: quy ước xã hội; tính từ là conventional. Ví dụ: Social conventions can influence how people communicate in different cultural settings (Các quy ước xã hội có thể ảnh hưởng đến cách mọi người giao tiếp trong những bối cảnh văn hóa khác nhau). - **cop** /kɑp/ (n, B2): cảnh sát (cách nói thân mật). Từ thân mật; văn viết trang trọng dùng police officer. Ví dụ: The cop helped the lost child find her parents at the crowded festival (Viên cảnh sát đã giúp em bé bị lạc tìm thấy cha mẹ ở lễ hội đông đúc). - **council** /ˈkaʊnsəl/ (n, B2): hội đồng. city council là hội đồng thành phố; local council là hội đồng địa phương; phân biệt council với counsel là lời khuyên. Ví dụ: The city council has decided to build more bike lanes to reduce traffic and pollution (Hội đồng thành phố đã quyết định xây thêm làn xe đạp để giảm lưu lượng xe cộ và ô nhiễm). - **county** /ˈkaʊnti/ (n, B2): hạt. Đơn vị hành chính ở Mỹ, Anh, Ireland; phân biệt county (hạt) với country (đất nước). Ví dụ: The county library offers free computer classes for older residents every Saturday morning (Thư viện hạt mở các lớp tin học miễn phí cho người cao tuổi vào mỗi sáng thứ Bảy). - **critic** /ˈkrɪtɪk/ (n, B2): người chỉ trích, nhà phê bình. critic of chỉ người chỉ trích điều gì; động từ là criticize. Ví dụ: Critics of the plan argue that it will increase housing costs (Những người chỉ trích kế hoạch cho rằng nó sẽ làm tăng chi phí nhà ở). - **demonstration** /ˌdɛmənˈstreɪʃən/ (n, B2): cuộc biểu tình; sự minh họa. Thường đi với hold a demonstration hoặc join a demonstration against. Họ từ: demonstrate v. Ví dụ: Thousands joined a peaceful demonstration against the new landfill near their homes (Hàng nghìn người đã tham gia cuộc biểu tình ôn hòa phản đối bãi rác mới gần khu dân cư). - **diversity** /dəˈvərsəti/ (n, B2): sự đa dạng. cultural diversity: đa dạng văn hóa, biodiversity: đa dạng sinh học; tính từ diverse. Ví dụ: Cultural diversity in the classroom helps students learn to respect different points of view (Sự đa dạng văn hóa trong lớp học giúp học sinh học cách tôn trọng các quan điểm khác nhau). - **exhibit** /ɪɡˈzɪbɪt/ (v, n, B2): trưng bày (v); vật trưng bày (n). danh từ exhibition là cuộc triển lãm; exhibit signs of là có dấu hiệu, có biểu hiện của. Ví dụ: The museum is exhibiting ancient tools discovered in the Mekong Delta (Bảo tàng đang trưng bày các công cụ cổ được phát hiện ở đồng bằng sông Cửu Long). - **expose** /ɪkˈspoʊz/ (v, B2): phơi bày, vạch trần; làm tiếp xúc với. Thường đi với expose corruption hoặc expose fraud. Họ từ: exposure n. Ví dụ: Brave reporters worked together to expose fraud in the charity fund (Các phóng viên dũng cảm đã phối hợp để vạch trần vụ gian lận trong quỹ từ thiện). - **genuine** /ˈdʒɛnjuɪn/ (adj, B2): thật, chân thật. Cụm hay gặp genuine interest, genuine concern; genuine products chỉ hàng thật. Ví dụ: Many readers cannot tell genuine news from false stories on social media (Nhiều độc giả không phân biệt được tin thật với tin giả trên mạng xã hội). - **grab** /ɡræb/ (v, B2): chộp, túm lấy. grab somebody's attention (thu hút sự chú ý của ai); grab an opportunity (nắm lấy cơ hội); grab a bite (ăn vội). Ví dụ: Bright colors and short videos are used to grab the attention of young viewers (Màu sắc tươi sáng và video ngắn được dùng để thu hút sự chú ý của khán giả trẻ). - **info** /ˈɪnfoʊ/ (n, B2): thông tin. Cách nói thân mật của information, danh từ không đếm được; hay gặp trên tờ rơi: for more info. Ví dụ: For more info about the volunteer program, please visit our website or call the office (Để biết thêm thông tin về chương trình tình nguyện, vui lòng truy cập trang web hoặc gọi điện cho văn phòng). - **inform** /ɪnˈfɔrm/ (v, B2): thông báo, cho biết. Cấu trúc inform somebody of hoặc about something; danh từ information không đếm được. Ví dụ: The police informed residents of the new traffic rules through loud public announcements (Công an thông báo cho người dân về luật giao thông mới qua loa phát thanh công cộng). - **inquiry** /ɪnˈkwaɪri/ (n, B2): yêu cầu thông tin, câu hỏi; cuộc điều tra. Thường gặp make an inquiry about sth, an inquiry into sth cuộc điều tra về; động từ inquire; Anh-Anh còn viết enquiry. Ví dụ: For further inquiries about the summer course, please email the school office (Để hỏi thêm thông tin về khóa học hè, vui lòng gửi email cho văn phòng nhà trường). - **legend** /ˈlɛdʒənd/ (n, B2): truyền thuyết; nhân vật huyền thoại. Thường gặp local legend hoặc according to legend. Ví dụ: According to local legend, the lake was formed by a giant dragon (Theo truyền thuyết địa phương, hồ được tạo thành bởi một con rồng khổng lồ). - **opposition** /ˌɑpəˈzɪʃən/ (n, B2): sự phản đối. Thường đi với opposition to something hoặc strong opposition; the opposition nghĩa là phe đối lập. Ví dụ: Local residents expressed strong opposition to the plan for a new landfill (Người dân địa phương đã bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ đối với kế hoạch xây bãi rác mới). - **participation** /pɑrˌtɪsəˈpeɪʃən/ (n, B2): sự tham gia. participation in là sự tham gia vào; động từ là participate in. Ví dụ: Student participation in school activities can strengthen their sense of belonging (Việc học sinh tham gia các hoạt động ở trường có thể củng cố cảm giác gắn bó của các em). - **register** /ˈrɛdʒɪstər/ (v, n, B2): đăng ký, ghi danh (v); sổ đăng ký (n). register for a course: đăng ký khóa học; register of members: sổ đăng ký thành viên. Ví dụ: Students must register for the free workshop before the end of Friday (Học sinh phải đăng ký tham gia buổi tập huấn miễn phí trước cuối ngày thứ Sáu). - **settle** /ˈsɛtəl/ (v, B2): định cư; giải quyết. Thường gặp settle in làm quen nơi mới, settle down ổn định cuộc sống, settle a dispute giải quyết tranh chấp; danh từ settlement. Ví dụ: Many young workers move to big cities but find it difficult to settle there permanently (Nhiều lao động trẻ chuyển đến các thành phố lớn nhưng thấy khó định cư lâu dài ở đó). - **slogan** /ˈsloʊɡən/ (n, B2): khẩu hiệu. Thường gặp advertising slogan, campaign slogan, come up with a slogan là nghĩ ra khẩu hiệu. Ví dụ: The campaign used a simple slogan to encourage people to save water at home (Chiến dịch dùng một khẩu hiệu đơn giản để khuyến khích mọi người tiết kiệm nước ở nhà). - **spectator** /ˈspɛkteɪtər/ (n, B2): khán giả. Chỉ người xem trực tiếp một sự kiện, nhất là thể thao; phân biệt audience (khán giả xem phim, kịch, chương trình) và viewer (người xem truyền hình). Ví dụ: Thousands of spectators gathered at the stadium to watch the final match of the tournament (Hàng nghìn khán giả tụ tập tại sân vận động để xem trận chung kết của giải đấu). - **strike** /straɪk/ (v, n, B2): đánh, tấn công, ập đến, đình công (v); cuộc đình công (n). Quá khứ là struck; thiên tai ập đến: a storm strikes; go on strike (đình công). Ví dụ: When the typhoon struck the coast, thousands of families had to leave their homes (Khi cơn bão ập vào vùng ven biển, hàng nghìn gia đình đã phải rời bỏ nhà cửa). - **tag** /tæɡ/ (n, v, B2): nhãn, thẻ (n); gắn thẻ, gắn nhãn (v). Thường gặp price tag là nhãn giá, name tag là thẻ tên; tag someone in a photo là gắn thẻ ai trong ảnh trên mạng xã hội. Ví dụ: Always ask permission before you tag friends in photos on social media (Luôn xin phép trước khi gắn thẻ bạn bè trong ảnh trên mạng xã hội). - **tune** /tun/ (n, B2): giai điệu. Thường gặp in tune là đúng tông, out of tune là lạc điệu; cụm động từ tune in to là bật kênh để nghe, xem. Ví dụ: The festival's theme song has a catchy tune that children can easily remember (Bài hát chủ đề của lễ hội có giai điệu bắt tai mà trẻ em dễ nhớ). - **acceptance** /ækˈsɛptəns/ (n, C1): sự chấp nhận. acceptance of (sự chấp nhận điều gì); gain acceptance (được chấp nhận); động từ accept, tính từ acceptable. Ví dụ: Social media can make young people anxious about acceptance from their peers (Mạng xã hội có thể khiến người trẻ lo lắng về việc được bạn bè đồng trang lứa chấp nhận). - **amid** /əˈmɪd/ (prep, C1): giữa lúc, trong bối cảnh. Đi với amid concerns, fears, crisis; trang trọng, dùng trong văn viết; phân biệt amid với among. Ví dụ: Amid rising fuel prices, many families choose buses and shared electric bikes for daily travel (Giữa lúc giá nhiên liệu tăng cao, nhiều gia đình chọn xe buýt và xe đạp điện dùng chung để đi lại hằng ngày). - **applaud** /əˈplɔd/ (v, C1): vỗ tay; hoan nghênh, tán thưởng. applaud somebody for something (hoan nghênh ai vì điều gì); họ từ: applause (n, không đếm được). Ví dụ: Many parents applauded the school's decision to ban sugary drinks from its canteen (Nhiều phụ huynh hoan nghênh quyết định của nhà trường cấm đồ uống có đường trong căng tin). - **burden** /ˈbərdən/ (n, C1): gánh nặng. a burden on: gánh nặng đối với; financial burden: gánh nặng tài chính. Ví dụ: High medical costs can place a heavy burden on low-income families (Chi phí y tế cao có thể tạo gánh nặng lớn cho các gia đình có thu nhập thấp). - **charm** /tʃɑrm/ (n, C1): sức quyến rũ, nét duyên. the charm of (nét duyên của); tính từ charming (duyên dáng, quyến rũ). Ví dụ: The old town keeps its charm thanks to its narrow streets and traditional houses (Khu phố cổ vẫn giữ được nét duyên nhờ những con phố hẹp và những ngôi nhà truyền thống). - **citizenship** /ˈsɪtɪzənʃɪp/ (n, C1): quyền công dân, quốc tịch; tư cách công dân. Thường đi với apply for citizenship hoặc global citizenship; danh từ citizen nghĩa là công dân. Ví dụ: Schools teach digital citizenship to help students behave safely on social media (Trường học dạy về công dân số để giúp học sinh ứng xử an toàn trên mạng xã hội). - **collective** /kəˈlɛktɪv/ (adj, C1): chung; tập thể. collective effort: nỗ lực chung; collective responsibility: trách nhiệm tập thể. Ví dụ: Collective action can help communities reduce waste and protect local natural resources (Hành động chung có thể giúp cộng đồng giảm rác thải và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên ở địa phương). - **conceal** /kənˈsil/ (v, C1): che giấu. Cấu trúc conceal something from somebody; trang trọng hơn hide; danh từ concealment. Ví dụ: The report accused the company of trying to conceal pollution data from local residents (Bản báo cáo cáo buộc công ty tìm cách che giấu số liệu ô nhiễm với người dân địa phương). - **cooperative** /koʊˈɑpərətɪv/ (adj, C1): hợp tác. Cụm cooperative spirit, cooperative work; danh từ cooperation, động từ cooperate. Ví dụ: Flood rescue teams say local people were very cooperative and shared boats, food and dry clothes willingly (Đội cứu hộ lũ lụt cho biết người dân địa phương rất hợp tác và tự nguyện chia sẻ xuồng, thức ăn cùng quần áo khô). - **creator** /kriˈeɪtər/ (n, C1): người sáng tạo. Cụm content creator; động từ create; phân biệt creator với inventor. Ví dụ: The young creator posts short science videos that explain daily phenomena in a fun and simple way (Nhà sáng tạo trẻ đăng video khoa học ngắn giải thích hiện tượng đời thường theo cách vui và đơn giản). - **denial** /dɪˈnaɪəl/ (n, C1): sự phủ nhận, sự chối bỏ. Thường đi với climate denial hoặc in denial about. Họ từ: deny v. Ví dụ: Despite clear evidence, some articles still spread denial about climate change (Dù bằng chứng đã rõ, một số bài báo vẫn lan truyền luận điệu phủ nhận biến đổi khí hậu). - **duo** /ˈduoʊ/ (n, C1): bộ đôi, cặp đôi. Thường chỉ hai người cùng biểu diễn hoặc cùng làm việc: a comedy duo, a singing duo; phân biệt couple là cặp vợ chồng, người yêu. Ví dụ: The young duo created a mobile app that helps students share used textbooks (Bộ đôi trẻ đã tạo ra một ứng dụng điện thoại giúp học sinh chia sẻ sách giáo khoa cũ). - **enforcement** /ɛnˈfɔrsmənt/ (n, C1): sự thực thi. law enforcement là việc thực thi pháp luật; động từ là enforce. Ví dụ: Effective enforcement of environmental laws can reduce pollution in crowded cities (Việc thực thi hiệu quả các luật bảo vệ môi trường có thể giảm ô nhiễm ở các thành phố đông đúc). - **enthusiast** /ɛnˈθuziæst/ (n, C1): người đam mê, người hâm mộ. a music enthusiast, a fitness enthusiast; tính từ enthusiastic; danh từ enthusiasm là sự nhiệt tình. Ví dụ: The festival attracts thousands of music enthusiasts from all over the country every summer (Lễ hội thu hút hàng nghìn người đam mê âm nhạc từ khắp cả nước vào mỗi mùa hè). - **humanity** /hjuˈmænɪti/ (n, C1): nhân loại; lòng nhân đạo. humanities là các ngành khoa học nhân văn; tính từ humanitarian là nhân đạo. Ví dụ: Climate change is one of the most serious threats facing humanity today (Biến đổi khí hậu là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất mà nhân loại đang đối mặt hiện nay). - **involvement** /ɪnˈvɑlvmənt/ (n, C1): sự tham gia, sự dính líu. involvement in something: sự tham gia vào việc gì; động từ involve, be involved in. Ví dụ: Parental involvement in school activities can greatly improve children's academic performance (Sự tham gia của cha mẹ vào các hoạt động ở trường có thể cải thiện đáng kể kết quả học tập của trẻ). - **irony** /ˈaɪrəni/ (n, C1): sự trớ trêu, sự mỉa mai. the irony is that... là điều trớ trêu là; tính từ ironic, trạng từ ironically. Ví dụ: The irony is that smartphones designed to connect people often make them feel lonely (Điều trớ trêu là điện thoại thông minh được tạo ra để kết nối con người lại thường khiến họ cảm thấy cô đơn). - **landmark** /ˈlændmɑrk/ (n, C1): cột mốc; địa danh nổi tiếng. Thường đi với historic landmark hoặc landmark decision nghĩa là quyết định cột mốc. Ví dụ: The old post office is a famous landmark that attracts many young visitors (Bưu điện cũ là địa danh nổi tiếng thu hút nhiều bạn trẻ tới tham quan). - **legislation** /ˌlɛdʒəˈsleɪʃən/ (n, C1): luật pháp; hệ thống luật. Danh từ không đếm được; thường gặp pass legislation hoặc environmental legislation. Ví dụ: New legislation aims to protect personal data collected by online services (Luật mới nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân do các dịch vụ trực tuyến thu thập). - **liberal** /ˈlɪbərəl/ (adj, n, C1): có tư tưởng tự do (adj); người có tư tưởng tự do (n). liberal views: quan điểm tự do; nghĩa cụ thể có thể thay đổi theo bối cảnh chính trị. Ví dụ: The article compares liberal and conservative views on the role of government (Bài viết so sánh quan điểm tự do và bảo thủ về vai trò của chính phủ). - **manipulate** /məˈnɪpjəleɪt/ (v, C1): thao túng; điều khiển, xử lý. manipulate somebody into doing something = thao túng ai làm gì; họ từ manipulation (n), manipulative (adj). Ví dụ: Some advertisements manipulate young people into believing they need expensive products to be happy (Một số quảng cáo thao túng người trẻ khiến họ tin rằng mình cần sản phẩm mắc (đắt) tiền mới hạnh phúc). - **ministry** /ˈmɪnəstri/ (n, C1): bộ. Ministry of Education and Training là Bộ Giáo dục và Đào tạo; minister là bộ trưởng. Ví dụ: The Ministry of Education has announced changes to the national exam schedule (Bộ Giáo dục đã công bố những thay đổi trong lịch thi quốc gia). - **misleading** /mɪˈslidɪŋ/ (adj, C1): gây hiểu lầm. misleading information là thông tin gây hiểu lầm; động từ mislead, quá khứ misled. Ví dụ: Some advertisements contain misleading claims about the health benefits of their products (Một số quảng cáo chứa những tuyên bố gây hiểu lầm về lợi ích sức khỏe của sản phẩm). - **privilege** /ˈprɪvlɪdʒ/ (n, C1): đặc quyền. Cụm social privilege, have the privilege of + V-ing; phân biệt privilege với right. Ví dụ: Access to clean water should be a basic right, not a privilege reserved for wealthy neighborhoods alone (Tiếp cận nước sạch nên là quyền cơ bản, không phải đặc quyền chỉ dành cho khu dân cư giàu có). - **recipient** /rɪˈsɪpiənt/ (n, C1): người nhận. Thường đi với recipient of aid hoặc scholarship recipient; động từ receive. Ví dụ: Each scholarship recipient must complete twenty hours of community service yearly (Mỗi người nhận học bổng phải hoàn thành hai mươi giờ phục vụ cộng đồng mỗi năm). - **regime** /rəˈʒim/ (n, C1): chế độ, chế độ cai trị. Thường chỉ chế độ mang nghĩa xấu như authoritarian regime; cụm regime change. Ví dụ: News reports described the old regime as corrupt and hostile to free speech (Bản tin mô tả chế độ cũ tham nhũng và thù địch với tự do ngôn luận). - **reside** /rɪˈzaɪd/ (v, C1): cư trú, sinh sống. reside in hoặc reside at chỉ nơi cư trú; danh từ là residence. Ví dụ: Many families who reside in coastal areas depend on fishing for income (Nhiều gia đình sinh sống ở vùng ven biển dựa vào nghề đánh bắt cá để có thu nhập). - **residential** /ˌrɛzɪˈdɛnʃəl/ (adj, C1): thuộc khu dân cư. residential area (khu dân cư); họ từ: resident (n, cư dân), residence (n), reside (v). Ví dụ: The city plans to limit heavy trucks in residential areas to reduce noise and pollution (Thành phố dự định hạn chế xe tải nặng trong các khu dân cư để giảm tiếng ồn và ô nhiễm). - **rhetoric** /ˈrɛtərɪk/ (n, C1): lời lẽ hùng biện; lời nói hoa mỹ. political rhetoric: lời lẽ chính trị; thường chỉ lời nói nhằm thuyết phục hơn là hành động. Ví dụ: Voters want practical solutions to housing problems, not just political rhetoric (Cử tri muốn có giải pháp thiết thực cho vấn đề nhà ở, chứ không chỉ là lời lẽ chính trị). - **scrutiny** /ˈskrutəni/ (n, C1): sự xem xét kỹ lưỡng. Hay đi với under public scrutiny, under close scrutiny; come under scrutiny; động từ scrutinize. Ví dụ: The charity fund came under public scrutiny after reports of unclear spending (Quỹ từ thiện bị công chúng xem xét kỹ lưỡng sau các báo cáo về chi tiêu thiếu minh bạch). - **sue** /su/ (v, C1): kiện. Cấu trúc sue someone for something, sue for damages là kiện đòi bồi thường; danh từ lawsuit là vụ kiện. Ví dụ: Several families sued the company for damaging their health with toxic waste (Một số gia đình đã kiện công ty vì gây hại cho sức khỏe của họ bằng chất thải độc hại). - **advocacy** /ˈædvəkəsi/ (n): sự vận động, sự ủng hộ. Thường gặp advocacy for sth, advocacy group nhóm vận động; họ từ advocate người ủng hộ, ủng hộ. Ví dụ: Youth advocacy groups have pushed the government to take stronger action on climate change (Các nhóm vận động của giới trẻ đã thúc giục chính phủ hành động mạnh mẽ hơn về biến đổi khí hậu). - **amenity** /əˈmɛnəti/ (n): tiện ích. public amenities là các tiện ích công cộng; thường dùng ở dạng số nhiều amenities. Ví dụ: The new neighborhood offers amenities such as parks, libraries, and playgrounds (Khu dân cư mới có các tiện ích như công viên, thư viện và sân chơi). - **authenticity** /ˌɔθənˈtɪsɪti/ (n, C2): tính xác thực. Cụm check the authenticity of, verify the authenticity of; tính từ authentic. Ví dụ: Experts advise readers to check the authenticity of shocking news before sharing it on social media (Chuyên gia khuyên người đọc kiểm tra tính xác thực của tin gây sốc trước khi chia sẻ lên mạng xã hội). - **buzzword** /ˈbʌzwərd/ (n): từ thời thượng, từ ngữ thịnh hành. Từ được dùng rất nhiều vì đang là xu hướng, đôi khi chỉ để gây ấn tượng. Ví dụ: Sustainability has become a buzzword in advertising, but not all companies take it seriously (Phát triển bền vững đã trở thành một từ thời thượng trong quảng cáo, nhưng không phải công ty nào cũng thực hiện nghiêm túc). - **coexist** /ˌkoʊəɡˈzɪst/ (v): cùng tồn tại, chung sống. coexist with: cùng tồn tại với; coexistence là danh từ. Ví dụ: Different communities can coexist peacefully when they respect one another's traditions (Các cộng đồng khác nhau có thể chung sống hòa bình khi tôn trọng truyền thống của nhau). - **covert** /ˈkoʊvərt/ (adj): bí mật, lén lút. Trái nghĩa overt = công khai; covert advertising = quảng cáo trá hình. Ví dụ: Some influencers use covert advertising, promoting products without telling followers they are paid (Một số người có ảnh hưởng dùng hình thức quảng cáo trá hình, giới thiệu sản phẩm mà không cho người theo dõi biết họ được trả tiền). - **curator** /kjʊˈreɪtər/ (n, C2): người phụ trách bảo tàng, giám tuyển. museum curator; họ từ: curate (v, tuyển chọn và sắp xếp nội dung trưng bày). Ví dụ: The museum curator explained how each object in the exhibition reflects life in ancient Vietnam (Người phụ trách bảo tàng giải thích mỗi hiện vật trong cuộc triển lãm phản ánh đời sống thời Việt Nam cổ đại như thế nào). - **deception** /dɪˈsɛpʃən/ (n): sự lừa dối. Thường đi với political deception hoặc spot deception. Họ từ: deceive v, deceptive adj. Ví dụ: The article teaches readers how to spot online deception in fake advertisements (Bài báo hướng dẫn bạn đọc cách nhận ra chiêu lừa trên mạng qua quảng cáo giả). - **disguise** /dɪsˈɡaɪz/ (v, n, B2): che giấu, ngụy trang (v); sự cải trang (n). in disguise là cải trang; a blessing in disguise là trong cái rủi có cái may; disguise the fact that là che giấu sự thật rằng. Ví dụ: Some advertisements cleverly disguise unhealthy snacks as healthy food for children (Một số quảng cáo khéo léo ngụy trang đồ ăn vặt không lành mạnh thành thực phẩm tốt cho trẻ em). - **dissemination** /dɪˌsɛməˈneɪʃən/ (n, C2): sự phổ biến, sự lan truyền. Thường gặp the dissemination of information/knowledge; động từ disseminate. Ví dụ: Social media has sped up the dissemination of both accurate news and false information (Mạng xã hội đã đẩy nhanh việc lan truyền cả tin tức chính xác lẫn thông tin sai lệch). - **dweller** /ˈdwɛlər/ (n): cư dân. Hay gặp city dweller và slum dweller để chỉ người sống ở khu vực nào đó. Ví dụ: City dwellers increasingly choose bicycles to avoid traffic jams and pollution (Cư dân thành phố ngày càng chọn xe đạp để tránh kẹt xe (ùn tắc) và ô nhiễm). - **dwelling** /ˈdwɛlɪŋ/ (n): nơi ở, chỗ ở. Từ trang trọng của house, home; động từ dwell: cư ngụ, dwell on: cứ nghĩ mãi về. Ví dụ: Many traditional dwellings in the mountain villages are built from wood and bamboo (Nhiều ngôi nhà truyền thống ở các làng miền núi được làm bằng gỗ và tre). - **face-to-face** /feɪs tu feɪs/ (adj, adv, B1): trực tiếp, mặt đối mặt. face-to-face meeting, face-to-face learning là gặp, học trực tiếp; trái nghĩa online; dạng adv thường viết face to face. Ví dụ: Many students still prefer face-to-face classes because they can ask teachers questions directly (Nhiều học sinh vẫn thích các lớp học trực tiếp hơn vì có thể hỏi trực tiếp giáo viên). - **flyer** /ˈflaɪər/ (n): tờ rơi. Thường gặp hand out flyers phát tờ rơi, còn viết flier; frequent flyer là người hay đi máy bay. Ví dụ: The club handed out flyers at the school gate to invite students to the charity run (Câu lạc bộ phát tờ rơi ở cổng trường để mời học sinh tham gia buổi chạy từ thiện). - **glossy** /ˈɡlɔsi/ (adj): bóng, láng. glossy magazine là tạp chí in giấy bóng; glossy hair là tóc bóng mượt. Ví dụ: Glossy magazines often show perfect images that make teenagers feel bad about their bodies (Các tạp chí in giấy bóng thường đăng những hình ảnh hoàn hảo khiến thiếu niên cảm thấy tự ti về cơ thể mình). - **insecurity** /ˌɪnsɪˈkjʊrɪti/ (n): sự bất an, sự thiếu an toàn. Nghĩa sự bất an và thiếu an toàn như food insecurity; tính từ insecure. Ví dụ: Long months of unemployment create deep insecurity for young workers in big cities (Nhiều tháng thất nghiệp kéo dài gây cảm giác bất an sâu sắc cho lao động trẻ ở thành phố lớn). - **leaflet** /ˈliflət/ (n, B2): tờ rơi. Đề thi có dạng điền từ vào tờ rơi; thường gặp hand out leaflets, distribute leaflets; gần nghĩa flyer. Ví dụ: Volunteers handed out leaflets explaining how to sort household waste correctly (Các tình nguyện viên đã phát tờ rơi hướng dẫn cách phân loại rác sinh hoạt đúng cách). - **locality** /loʊˈkæləti/ (n): địa phương, vùng. Từ trang trọng của local area; tính từ local: thuộc địa phương. Ví dụ: Each locality is responsible for collecting and recycling its own household waste (Mỗi địa phương chịu trách nhiệm thu gom và tái chế rác thải sinh hoạt của mình). - **newcomer** /ˈnukəmər/ (n, B1): người mới đến, người mới vào nghề. Cấu trúc a newcomer to something, như a newcomer to the city/industry. Ví dụ: The community center offers free language classes to help newcomers settle into the city (Trung tâm cộng đồng mở các lớp ngôn ngữ miễn phí để giúp người mới đến ổn định cuộc sống ở thành phố). - **overload** /ˈoʊvərˌloʊd (n); ˌoʊvərˈloʊd (v)/ (n, v): sự quá tải (n); làm quá tải (v). information overload = tình trạng quá tải thông tin; be overloaded with something = bị quá tải vì điều gì. Ví dụ: Information overload from social media can make it difficult for teenagers to focus on their studies (Tình trạng quá tải thông tin từ mạng xã hội có thể khiến thanh thiếu niên khó tập trung vào việc học). - **policymaker** /ˈpɑləsimeɪkər/ (n): nhà hoạch định chính sách. Hay gặp số nhiều policymakers hoặc government policymakers. Ví dụ: New rules require policymakers to consult residents before approving large projects (Quy định mới yêu cầu nhà hoạch định chính sách phải hỏi ý người dân trước khi duyệt dự án lớn). - **premiere** /prɛˈmɪr/ (n, v): buổi công chiếu đầu tiên (n); công chiếu lần đầu (v). Cụm world premiere (buổi công chiếu đầu tiên trên thế giới), premiere at a festival; phân biệt premier (thủ tướng, hàng đầu). Ví dụ: The documentary about plastic pollution will premiere on national television next Sunday evening (Bộ phim tài liệu về ô nhiễm nhựa sẽ được công chiếu lần đầu trên truyền hình quốc gia vào tối Chủ nhật tới). - **relocation** /ˌriloʊˈkeɪʃən/ (n): sự di dời, sự chuyển đến nơi khác. Họ từ relocate (v), relocate to somewhere; cụm relocation costs, the relocation of residents. Ví dụ: The relocation of families living near the river began after several serious floods (Việc di dời các gia đình sống gần sông bắt đầu sau nhiều trận lũ nghiêm trọng). - **scramble** /ˈskræmbəl/ (v, B2): tranh giành, vội vã. scramble to do something là vội vã làm gì; scramble for something là tranh giành thứ gì. Ví dụ: When the store announced a big sale, shoppers scrambled to buy discounted electronics (Khi cửa hàng thông báo đợt giảm giá lớn, người mua tranh nhau mua đồ điện tử giảm giá). - **sculpture** /ˈskʌlptʃər/ (n, B1): tác phẩm điêu khắc; nghệ thuật điêu khắc. họ từ sculptor (n) = nhà điêu khắc; a sculpture made from + vật liệu. Ví dụ: Students created a large sculpture from plastic bottles to raise awareness about ocean pollution (Học sinh đã tạo ra một tác phẩm điêu khắc lớn từ chai nhựa để nâng cao nhận thức về ô nhiễm đại dương). - **showcase** /ˈʃoʊkeɪs/ (v, n, B2): giới thiệu, trưng bày (v); dịp giới thiệu, nơi trưng bày (n). showcase talent/products (phô diễn tài năng, giới thiệu sản phẩm); a showcase for (dịp phô diễn cho). Ví dụ: The festival showcases traditional crafts made by artisans from different regions of the country (Lễ hội giới thiệu các sản phẩm thủ công truyền thống do nghệ nhân từ nhiều vùng miền trong cả nước làm ra). - **token** /ˈtoʊkən/ (n): vật biểu trưng, dấu hiệu; thẻ, xu. as a token of something là để bày tỏ điều gì: a token of appreciation; trong công nghệ, token còn là mã xác thực. Ví dụ: The students gave their teacher flowers as a token of their appreciation on Teachers' Day (Các học sinh tặng hoa cho cô giáo để bày tỏ lòng biết ơn nhân Ngày Nhà giáo). - **traction** /ˈtrækʃən/ (n): sự được ủng hộ, sức hút; lực bám. gain traction, get traction là dần được ủng hộ hoặc phổ biến; nghĩa kỹ thuật là lực bám của bánh xe trên mặt đường. Ví dụ: The idea of a four-day working week is gaining traction among young employees (Ý tưởng tuần làm việc bốn ngày đang ngày càng được nhân viên trẻ ủng hộ). - **trickery** /ˈtrɪkəri/ (n): sự lừa gạt, mánh khóe. Danh từ không đếm được, gốc trick mánh lừa; đồng nghĩa deception. Ví dụ: Online scammers often use trickery to persuade elderly people to share their bank details (Những kẻ lừa đảo trên mạng thường dùng mánh khóe để dụ người cao tuổi cung cấp thông tin ngân hàng). - **untrustworthy** /ənˈtrʌstwərði/ (adj): không đáng tin cậy. đối lập trustworthy; trust là sự tin tưởng; untrustworthy source là nguồn không đáng tin. Ví dụ: Students should learn to recognize untrustworthy websites that spread false information (Học sinh nên học cách nhận ra những trang web không đáng tin cậy lan truyền thông tin sai lệch). - **urbanite** /ˈərbənaɪt/ (n): người sống ở thành thị. Họ từ: urban (thuộc đô thị), urbanization (đô thị hóa); trái nghĩa với rural residents. Ví dụ: Many urbanites now grow vegetables on their balconies to enjoy fresh and safe food (Nhiều người dân thành thị hiện nay trồng rau trên ban công để có thực phẩm tươi và an toàn). ### Khoa học, công nghệ và sức khỏe (100 mục) - **diet** /ˈdaɪət/ (n, A1): chế độ ăn. a balanced diet, a healthy diet; on a diet là đang ăn kiêng. Ví dụ: A balanced diet with plenty of vegetables helps reduce the risk of heart disease (Chế độ ăn cân bằng với nhiều rau giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim). - **healthy** /ˈhɛlθi/ (adj, A1): khỏe mạnh; tốt cho sức khỏe. healthy diet, healthy lifestyle; họ từ health (n), healthily (adv), trái nghĩa unhealthy. Ví dụ: Eating more vegetables and sleeping well are simple ways to stay healthy during exam season (Ăn nhiều rau hơn và ngủ đủ giấc là những cách đơn giản để giữ sức khỏe trong mùa thi). - **internet** /ˈɪntərnɛt/ (n, A1): mạng Internet. Thường viết the internet, đôi khi viết hoa the Internet; on the Internet, internet access, internet connection. Ví dụ: Many rural schools still lack reliable internet access for online learning (Nhiều trường học ở nông thôn vẫn thiếu kết nối Internet ổn định để học trực tuyến). - **online** /ˌɑnˈlaɪn/ (adj, adv, A1): trực tuyến. online course, online shopping; go online là lên mạng; trái nghĩa offline. Ví dụ: More teenagers now take online courses to learn coding and foreign languages at home (Ngày càng nhiều thanh thiếu niên tham gia các khóa trực tuyến để học lập trình và ngoại ngữ tại nhà). - **scientist** /ˈsaɪəntɪst/ (n, A1): nhà khoa học. Họ từ science, scientific; climate scientist là nhà khoa học khí hậu. Ví dụ: Scientists warn that rising temperatures could threaten many plant and animal species (Các nhà khoa học cảnh báo rằng nhiệt độ tăng có thể đe dọa nhiều loài thực vật và động vật). - **smart** /smɑrt/ (adj, A1): thông minh. smart device, smart home là thiết bị, ngôi nhà thông minh; gần nghĩa intelligent, clever. Ví dụ: Smart home devices can turn off lights automatically to save electricity (Các thiết bị nhà thông minh có thể tự động tắt đèn để tiết kiệm điện). - **website** /ˈwɛbsaɪt/ (n, A1): trang web. on a website; visit a website; official website là trang web chính thức. Ví dụ: You can register for the free English course by filling in the form on our website (Bạn có thể đăng ký khóa học tiếng Anh miễn phí bằng cách điền vào mẫu đơn trên trang web của chúng tôi). - **active** /ˈæktɪv/ (adj, A2): năng động, tích cực. take an active part in (tham gia tích cực vào); stay active (duy trì vận động); họ từ activity, actively. Ví dụ: Staying physically active can lower the risk of heart disease and improve mood (Duy trì vận động thể chất có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim và cải thiện tâm trạng). - **app** /æp/ (n, A2): ứng dụng. Viết tắt của application; download/install an app, a mobile app. Ví dụ: The new app helps students plan their study time and track their progress (Ứng dụng mới giúp học sinh lên kế hoạch thời gian học và theo dõi tiến độ của mình). - **bone** /boʊn/ (n, A2): xương. strong bones là xương chắc khỏe; broken bone là xương gãy; bone density là mật độ xương. Ví dụ: Drinking milk and spending time in the sun help children build strong bones (Uống sữa và dành thời gian dưới nắng giúp trẻ em có bộ xương chắc khỏe). - **brain** /breɪn/ (n, A2): não, bộ não. brain development = sự phát triển của não; brain drain = chảy máu chất xám. Ví dụ: Regular exercise increases blood flow to the brain and helps improve memory (Tập thể dục thường xuyên làm tăng lưu lượng máu lên não và giúp cải thiện trí nhớ). - **discover** /dɪˈskʌvər/ (v, A2): phát hiện, khám phá. discover that + mệnh đề là phát hiện ra rằng; danh từ discovery. Ví dụ: Scientists have discovered a new species of frog in the forests of central Vietnam (Các nhà khoa học đã phát hiện một loài ếch mới trong các khu rừng ở miền Trung Việt Nam). - **electric** /ɪˈlɛktrɪk/ (adj, A2): chạy bằng điện, thuộc về điện. electric car, electric bike; phân biệt electrical là liên quan đến điện nói chung, electricity là điện năng. Ví dụ: Sales of electric cars have risen sharply as governments offer tax benefits to buyers (Doanh số ô tô điện đã tăng mạnh khi chính phủ các nước đưa ra ưu đãi thuế cho người mua). - **human** /ˈhjumən/ (adj, n, A2): thuộc con người (adj); con người (n). human being là con người, human rights là nhân quyền; phân biệt human với humane là nhân đạo. Ví dụ: Robots can now perform many tasks that once required human workers in factories (Ngày nay rô-bốt có thể thực hiện nhiều công việc trong nhà máy mà trước đây cần đến sức người). - **ill** /ɪl/ (adj, A2): bị bệnh (ốm). fall ill là đổ bệnh; danh từ illness; ill thường đứng sau động từ, trước danh từ hay dùng sick. Ví dụ: Many workers fell ill after drinking water from the polluted well near the factory (Nhiều công nhân bị bệnh sau khi uống nước từ cái giếng bị ô nhiễm gần nhà máy). - **illness** /ˈɪlnəs/ (n, A2): bệnh tật, sự bị bệnh (ốm). mental illness (bệnh tâm thần), serious illness; tính từ ill; illness thường chỉ tình trạng hoặc lần bị bệnh; disease thường chỉ bệnh được xác định theo y khoa. Ví dụ: Regular exercise and a balanced diet can help prevent many serious illnesses (Tập thể dục đều đặn và ăn uống cân bằng có thể giúp ngăn ngừa nhiều bệnh nghiêm trọng). - **injury** /ˈɪndʒəri/ (n, A2): chấn thương, vết thương. suffer an injury là bị thương; động từ injure, tính từ injured. Ví dụ: Wearing a helmet can greatly reduce the risk of serious head injuries (Đội nón bảo hiểm có thể giảm đáng kể nguy cơ chấn thương đầu nghiêm trọng). - **laptop** /ˈlæptɑp/ (n, A2): máy tính xách tay. on a laptop (trên máy tính xách tay); phân biệt desktop là máy tính để bàn. Ví dụ: The library lends laptops to students who do not have a computer at home (Thư viện cho học sinh không có máy tính ở nhà mượn máy tính xách tay). - **pain** /peɪn/ (n, A2): cơn đau, nỗi đau. be in pain (đang bị đau); back pain (đau lưng); họ từ: painful (adj), painkiller (n, thuốc giảm đau). Ví dụ: Sitting at a desk for hours without a break can cause back and neck pain (Ngồi ở bàn hàng giờ liền mà không nghỉ có thể gây đau lưng và đau cổ). - **physical** /ˈfɪzɪkəl/ (adj, A2): thuộc về thể chất; vật chất. physical activity, physical health; trái nghĩa mental; phân biệt physical với physics là vật lý và physician là bác sĩ. Ví dụ: Doctors recommend regular physical activity for teenagers to stay healthy (Bác sĩ khuyên thanh thiếu niên nên vận động thể chất thường xuyên để giữ sức khỏe). - **researcher** /ˈrisərtʃər/ (n, A2): nhà nghiên cứu. Họ từ: research (n, v); researchers found that... thường mở đầu kết quả nghiên cứu trong bài đọc. Ví dụ: Researchers are studying how sleep affects teenagers' feelings at school (Các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu giấc ngủ ảnh hưởng thế nào đến cảm xúc của thanh thiếu niên ở trường). - **skin** /skɪn/ (n, A2): da. skin care là chăm sóc da; skin cancer là ung thư da. Ví dụ: Too much exposure to the sun without protection can damage your skin (Tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mà không có biện pháp bảo vệ có thể làm hại da của bạn). - **smartphone** /ˈsmɑrtfoʊn/ (n, A2): điện thoại thông minh. smartphone addiction là chứng nghiện điện thoại; smartphone app là ứng dụng trên điện thoại. Ví dụ: Using a smartphone before bed can make it harder to fall asleep (Dùng điện thoại thông minh trước khi ngủ có thể khiến bạn khó ngủ hơn). - **speed** /spid/ (n, A2, v, B2): tốc độ (n); tăng tốc, đi nhanh (v). speed up là tăng tốc, đẩy nhanh; at a speed of; speed limit là giới hạn tốc độ. Ví dụ: The new network will speed up internet access for schools in remote areas (Mạng lưới mới sẽ tăng tốc độ truy cập internet cho các trường học ở vùng sâu vùng xa). - **technology** /tɛkˈnɑlədʒi/ (n, A2): công nghệ. information technology là công nghệ thông tin; tính từ technological. Ví dụ: Technology has made it easier for students in rural areas to access online courses (Công nghệ đã giúp học sinh ở vùng nông thôn tiếp cận các khóa học trực tuyến dễ dàng hơn). - **tool** /tul/ (n, A2): công cụ, dụng cụ. a useful tool for + V-ing; tool còn chỉ phần mềm, ứng dụng: online tools (công cụ trực tuyến). Ví dụ: Artificial intelligence can be a useful tool for teachers when they prepare lessons (Trí tuệ nhân tạo có thể là công cụ hữu ích cho giáo viên khi họ soạn bài). - **track** /træk/ (n, A2, v, B2): đường mòn, đường đua (n); theo dõi (v). keep track of (theo dõi, nắm được); on the right track (đi đúng hướng); track progress (theo dõi tiến độ). Ví dụ: Smartwatches can track your heart rate and the number of steps you take each day (Đồng hồ thông minh có thể theo dõi nhịp tim và số bước chân bạn đi mỗi ngày). - **weak** /wik/ (adj, A2): yếu. weak at a subject là yếu môn nào đó; danh từ weakness, động từ weaken; trái nghĩa strong. Ví dụ: Lack of sleep can leave your body weak and make it harder to fight infections (Thiếu ngủ có thể khiến cơ thể bạn yếu đi và khó chống lại các bệnh nhiễm trùng hơn). - **weight** /weɪt/ (n, A2): cân nặng, trọng lượng. lose weight là giảm cân, gain hoặc put on weight là tăng cân; động từ là weigh. Ví dụ: Eating too much fast food can cause children to gain weight quickly (Ăn quá nhiều đồ ăn nhanh có thể khiến trẻ em tăng cân nhanh chóng). - **essential** /ɛˈsɛnʃəl/ (adj, B1): thiết yếu, cần thiết. Hay đi với essential for; essential services, essential nutrients; họ từ essence, essentially. Ví dụ: Clean water and vaccines are essential for protecting children in poor areas (Nước sạch và vắc xin rất cần thiết để bảo vệ trẻ em ở các khu vực nghèo). - **explode** /ɪkˈsploʊd/ (v, B1): nổ, phát nổ; bùng nổ. họ từ explosion (n), explosive (adj); population explosion = bùng nổ dân số. Ví dụ: Old phone batteries can overheat and explode if they are not stored properly (Pin điện thoại cũ có thể quá nóng và phát nổ nếu không được bảo quản đúng cách). - **file** /faɪl/ (n, B1, v, B2): tập tin, hồ sơ (n); nộp đơn, lưu hồ sơ (v). save/download a file = lưu/tải tập tin; file a complaint = nộp đơn khiếu nại. Ví dụ: Students should save their files regularly to avoid losing work when the computer crashes (Học sinh nên lưu tập tin thường xuyên để tránh mất bài khi máy tính bị treo). - **freeze** /friz/ (v, B1): đóng băng. Quá khứ froze, phân từ frozen; cụm freeze over chỉ mặt hồ đóng băng; nghĩa bóng là đóng băng giá cả hoặc tài khoản. Ví dụ: In very cold weather, the surface of a lake can freeze and become slippery (Khi trời rất lạnh, mặt hồ có thể đóng băng và trở nên trơn trượt). - **treat** /trit/ (v, B1): điều trị; đối xử. treat a disease, treat somebody with respect; danh từ treatment là sự điều trị. Ví dụ: Doctors now use new drugs to treat patients with serious heart problems (Các bác sĩ hiện dùng thuốc mới để điều trị cho bệnh nhân mắc bệnh tim nghiêm trọng). - **advance** /ədˈvæns/ (n, v, adj, B2): sự tiến bộ (n); tiến lên, thúc đẩy (v); trước, sớm (adj). advances in technology (những tiến bộ công nghệ); in advance (trước); advance booking (đặt trước); tính từ advanced (tiên tiến). Ví dụ: Recent advances in medicine have helped people live longer and healthier lives (Những tiến bộ gần đây trong y học đã giúp con người sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn). - **biological** /ˌbaɪəˈlɑdʒɪkəl/ (adj, B2): thuộc sinh học. biological diversity = đa dạng sinh học; biological parents = cha mẹ ruột; họ từ biology (n). Ví dụ: Biological diversity is falling quickly as forests are cut down for farmland (Đa dạng sinh học đang suy giảm nhanh chóng khi rừng bị chặt phá để lấy đất canh tác). - **database** /ˈdeɪtəbeɪs/ (n, B2): cơ sở dữ liệu. Thường gặp online database hoặc access a database. Ví dụ: The online database helps researchers share information about rare diseases more easily (Cơ sở dữ liệu trực tuyến giúp các nhà nghiên cứu chia sẻ thông tin về những bệnh hiếm gặp dễ dàng hơn). - **detect** /dɪˈtɛkt/ (v, B2): phát hiện. detect + danh từ (detect a disease early); họ từ: detection (n), detector (n). Ví dụ: New smartwatches can detect irregular heartbeats and warn users to see a doctor (Đồng hồ thông minh đời mới có thể phát hiện nhịp tim bất thường và cảnh báo người dùng đi khám bác sĩ). - **display** /dɪˈspleɪ/ (v, n, B2): trưng bày, thể hiện (v); màn hình, sự trưng bày (n). Thường đi với on display hoặc display information. Ví dụ: Museum screens display real-time data about air quality in major cities (Các màn hình ở viện bảo tàng hiển thị số liệu theo thời gian thực về chất lượng không khí ở thành phố lớn). - **exposure** /ɪkˈspoʊʒər/ (n, B2): sự tiếp xúc. Cụm exposure to dust, smoke, sunlight; động từ expose; tính từ exposed. Ví dụ: Long exposure to dust and smoke in craft villages may cause serious breathing problems for workers (Tiếp xúc lâu với bụi và khói ở làng nghề có thể gây vấn đề hô hấp nghiêm trọng cho người thợ). - **heal** /hil/ (v, B2): chữa lành, lành lại. wounds heal; heal quickly; danh từ healing; phân biệt heal với cure là chữa khỏi bệnh. Ví dụ: A healthy diet rich in vitamins can help wounds heal more quickly (Một chế độ ăn lành mạnh giàu vitamin có thể giúp vết thương lành nhanh hơn). - **healthcare** /ˈhɛlθkɛr/ (n, B2): dịch vụ chăm sóc sức khỏe. access to healthcare: khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Ví dụ: Better public transport can improve access to healthcare in rural areas (Giao thông công cộng tốt hơn có thể giúp người dân vùng nông thôn tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe dễ dàng hơn). - **install** /ɪnˈstɔl/ (v, B2): lắp đặt, cài đặt. Thường đi với install software hoặc install equipment; danh từ installation. Ví dụ: Technicians will install solar panels on the school roof this coming weekend (Kỹ thuật viên sẽ lắp tấm pin mặt trời trên mái trường vào cuối tuần này). - **installation** /ˌɪnstəˈleɪʃən/ (n, B2): sự lắp đặt. động từ install; the installation of solar panels; installation còn chỉ tác phẩm nghệ thuật sắp đặt. Ví dụ: The installation of solar panels on public buildings will begin early next year (Việc lắp đặt tấm pin mặt trời trên các tòa nhà công cộng sẽ bắt đầu vào đầu năm sau). - **marker** /ˈmɑrkər/ (n, B2): dấu hiệu, chỉ dấu; bút lông (bút dạ). a marker of something là dấu hiệu cho thấy điều gì; còn chỉ cây bút lông dùng viết bảng hoặc đánh dấu. Ví dụ: Doctors use blood pressure as an important marker of heart health (Các bác sĩ dùng huyết áp như một chỉ dấu quan trọng về sức khỏe tim mạch). - **monitor** /ˈmɑnətər/ (n, v, B2): màn hình, thiết bị theo dõi (n); theo dõi (v). monitor air quality: theo dõi chất lượng không khí; a heart monitor: thiết bị theo dõi tim. Ví dụ: Scientists monitor air quality in urban areas to identify risks to public health (Các nhà khoa học theo dõi chất lượng không khí ở khu vực đô thị để xác định các nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng). - **observe** /əbˈzərv/ (v, B2): quan sát; tuân thủ. Hai nghĩa hay gặp quan sát hiện tượng và tuân thủ quy định; danh từ observation. Ví dụ: Doctors observed significant changes in patients after two weeks of the new treatment (Bác sĩ ghi nhận thay đổi rõ rệt ở người bệnh sau hai tuần áp dụng cách điều trị mới). - **obtain** /əbˈteɪn/ (v, B2): thu được, đạt được. Trang trọng hơn get, đi với obtain information, data, permission; tính từ obtainable. Ví dụ: Researchers obtained useful data about air quality by placing sensors around schools and busy markets (Nhóm nghiên cứu thu được dữ liệu hữu ích về chất lượng không khí nhờ đặt cảm biến quanh trường học và chợ đông đúc). - **password** /ˈpæswərd/ (n, B2): mật khẩu. enter, change hoặc reset a password; strong password là mật khẩu mạnh. Ví dụ: Change your password regularly and never use the same one for different accounts (Hãy đổi mật khẩu thường xuyên và đừng bao giờ dùng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản khác nhau). - **phenomenon** /fəˈnɑmənɑn/ (n, B2): hiện tượng. Số nhiều là phenomena; hay gặp natural phenomenon và social phenomenon. Ví dụ: Urban flooding has become a familiar phenomenon during the rainy season (Tình trạng ngập ở khu đô thị đã thành hiện tượng quen thuộc vào mùa mưa). - **rapid** /ˈræpəd/ (adj, B2): nhanh, nhanh chóng. Hay đi với rapid growth, rapid change, rapid development; rapidly là trạng từ. Ví dụ: Rapid advances in mobile technology have changed how students study every day (Những tiến bộ nhanh chóng của công nghệ di động đã thay đổi cách học sinh học mỗi ngày). - **rhythm** /ˈrɪðəm/ (n, B2): nhịp điệu. Thường đi với sleep rhythm hoặc circadian rhythm. Họ từ: rhythmic adj. Ví dụ: Keeping a steady sleep rhythm helps teenagers stay alert in morning classes (Giữ nhịp ngủ đều đặn giúp thanh thiếu niên tỉnh táo trong buổi học sáng). - **sophisticated** /səˈfɪstəkeɪtəd/ (adj, B2): tinh vi, hiện đại. Cụm sophisticated technology, system, method; gần nghĩa advanced, trái nghĩa basic. Ví dụ: Modern hospitals use sophisticated software to store patient records and support accurate diagnosis every day (Bệnh viện hiện đại dùng phần mềm tiên tiến để lưu hồ sơ bệnh nhân và hỗ trợ chẩn đoán chính xác mỗi ngày). - **trial** /ˈtraɪəl/ (n, B2): sự thử nghiệm; phiên tòa. Cụm clinical trial (thử nghiệm lâm sàng), on trial (đang bị xét xử), trial and error (thử và sai). Ví dụ: The new vaccine is being tested in clinical trials involving thousands of volunteers (Vắc-xin mới đang được thử nghiệm lâm sàng với sự tham gia của hàng nghìn tình nguyện viên). - **unconscious** /ənˈkɑnʃəs/ (adj, B2): bất tỉnh; vô thức. unconscious bias là định kiến vô thức; trái nghĩa conscious; danh từ unconsciousness. Ví dụ: The driver was unconscious when the ambulance arrived at the scene of the accident (Tài xế đã bất tỉnh khi xe cứu thương đến hiện trường vụ tai nạn). - **undergo** /ˌʌndərˈɡoʊ/ (v, B2): trải qua. Đi với undergo surgery, treatment, change; quá khứ underwent, phân từ undergone; trang trọng hơn experience. Ví dụ: People with heart disease often undergo several medical tests before receiving proper treatment (Người bị bệnh tim thường trải qua nhiều xét nghiệm y khoa trước khi được điều trị đúng cách). - **well-being** /wɛlˈbiɪŋ/ (n, B2): sức khỏe và sự an vui. mental well-being: sức khỏe tinh thần; improve well-being: cải thiện chất lượng sống. Ví dụ: Regular exercise can improve both physical health and mental well-being (Tập thể dục thường xuyên có thể cải thiện cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần). - **activation** /ˌæktəˈveɪʃən/ (n, C1): sự kích hoạt. Hay gặp account activation và activation code khi mở tài khoản; động từ gốc activate. Ví dụ: You will get an activation code by email to start your learning account (Bạn sẽ nhận mã kích hoạt qua thư điện tử để mở tài khoản học tập). - **adoption** /əˈdɑpʃən/ (n, C1): sự áp dụng, sự tiếp nhận; việc nhận con nuôi. Thường đi với the adoption of technology hoặc promote wider adoption. Họ từ: adopt v. Ví dụ: The rapid adoption of smartphones has changed how teenagers study every day (Việc điện thoại thông minh được dùng phổ biến nhanh chóng đã làm thay đổi cách học hằng ngày của thanh thiếu niên). - **analytics** /ˌænəˈlɪtɪks/ (n, C1): phân tích dữ liệu. Thường gặp trong data analytics hoặc dùng để chỉ lĩnh vực phân tích dữ liệu. Ví dụ: The company uses analytics to understand how customers choose products online (Công ty sử dụng phân tích dữ liệu để hiểu cách khách hàng chọn sản phẩm trên mạng). - **bout** /baʊt/ (n, C1): cơn, đợt. a bout of something: a bout of flu, a bout of illness là một cơn, một đợt bệnh; còn chỉ một trận đấu quyền anh. Ví dụ: After a long bout of illness, she slowly returned to her normal daily routine (Sau một đợt bệnh kéo dài, cô ấy dần trở lại sinh hoạt bình thường hằng ngày). - **broadband** /ˈbrɔdbænd/ (n, C1): băng thông rộng, internet tốc độ cao. Thường gặp broadband connection, broadband access, high-speed broadband. Ví dụ: The government plans to expand broadband access in rural areas (Chính phủ dự định mở rộng khả năng tiếp cận internet băng thông rộng ở vùng nông thôn). - **deploy** /dɪˈplɔɪ/ (v, C1): triển khai, bố trí. deploy technology, deploy troops; danh từ deployment. Ví dụ: The city has deployed smart traffic lights to reduce waiting times at busy intersections (Thành phố đã triển khai đèn giao thông thông minh để giảm thời gian chờ ở các ngã tư đông xe). - **drone** /droʊn/ (n, C1): máy bay không người lái. Cụm hay gặp delivery drone, drone footage; fly a drone chỉ điều khiển drone. Ví dụ: Farmers now use drones to spray crops and check large rice fields quickly (Nông dân hiện dùng máy bay không người lái để phun thuốc cho cây trồng và kiểm tra ruộng lúa rộng một cách nhanh chóng). - **filter** /ˈfɪltər/ (n, v, C1): bộ lọc (n); lọc (v). water filter, air filter; filter out là lọc bỏ; photo filter là bộ lọc ảnh. Ví dụ: Many families use water filters to remove harmful substances from their drinking water (Nhiều gia đình dùng máy lọc nước để loại bỏ các chất có hại khỏi nước uống). - **gut** /ɡʌt/ (n, C1): ruột, đường ruột. gut health là sức khỏe đường ruột; gut feeling là linh cảm; guts ở số nhiều còn là sự can đảm. Ví dụ: Eating more fiber helps keep your gut healthy and improves digestion (Ăn nhiều chất xơ hơn giúp giữ đường ruột khỏe mạnh và cải thiện tiêu hóa). - **intervention** /ˌɪntərˈvɛnʃən/ (n, C1): sự can thiệp. Cụm hay gặp medical intervention, early intervention; government intervention; động từ intervene. Ví dụ: Early medical intervention helps children with hearing problems learn to speak (Can thiệp y tế sớm giúp trẻ gặp vấn đề về thính giác học nói). - **invisible** /ɪnˈvɪzəbəl/ (adj, C1): vô hình, không nhìn thấy được. invisible to the naked eye (mắt thường không nhìn thấy); trái nghĩa visible; họ từ: invisibility (n). Ví dụ: Tiny pieces of plastic, invisible to the naked eye, are now found in drinking water (Những mảnh nhựa cực nhỏ mà mắt thường không thể nhìn thấy hiện đã được phát hiện trong nước uống). - **machinery** /məˈʃinəri/ (n, C1): máy móc. Danh từ không đếm được: farm machinery, heavy machinery; khác machine là danh từ đếm được. Ví dụ: Modern farm machinery has reduced the need for manual labor in rural areas (Máy móc nông nghiệp hiện đại đã giảm nhu cầu lao động chân tay ở vùng nông thôn). - **magnetic** /mæɡˈnɛtɪk/ (adj, C1): có từ tính. Thường đi với magnetic field hoặc magnetic force; danh từ magnetism. Ví dụ: Engineers use magnetic sensors to track the position of electric vehicles in tunnels (Kỹ sư dùng cảm biến từ tính để theo dõi vị trí xe điện trong đường hầm). - **patent** /ˈpætənt/ (n, C1): bằng sáng chế. apply for a patent là nộp đơn xin cấp bằng sáng chế. Ví dụ: The company applied for a patent for its new water filter (Công ty đã nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho bộ lọc nước mới của mình). - **processor** /ˈprɑsɛsər/ (n, C1): bộ xử lý. Hay gặp computer processor cho máy tính và food processor là máy chế biến thực phẩm đa năng. Ví dụ: This laptop has a fast processor that handles video editing and online classes well (Chiếc máy tính xách tay này có bộ xử lý nhanh, xử lý tốt việc dựng video và học trực tuyến). - **pump** /pʌmp/ (v, n, C1): bơm (v); máy bơm (n). Cụm pump water, pump blood; danh từ petrol pump chỉ trụ bơm xăng ở Anh; quá khứ pumped. Ví dụ: Farmers use solar power to pump water from deep wells to their rice fields daily (Nông dân dùng năng lượng mặt trời để bơm nước từ giếng sâu lên ruộng lúa mỗi ngày). - **spin** /spɪn/ (v, n, C1): quay, xoay (v); vòng quay (n). spin, spun, spun; spin around là xoay tròn. Ví dụ: Wind turbines spin when the wind blows, turning wind energy into electricity (Tua bin gió quay khi có gió thổi, biến năng lượng gió thành điện). - **storage** /ˈstɔrədʒ/ (n, C1): sự lưu trữ; nơi lưu trữ. data storage: lưu trữ dữ liệu; động từ là store. Ví dụ: Cloud storage allows students to access their documents from different devices (Lưu trữ đám mây cho phép học sinh truy cập tài liệu của mình từ nhiều thiết bị khác nhau). - **ward** /wɔrd/ (n, C1): khu điều trị, phòng bệnh; phường. Thường gặp hospital ward, children's ward là khu điều trị cho trẻ em; ward còn là phường, đơn vị hành chính trong thành phố. Ví dụ: Volunteers visit the children's ward every weekend to read stories to young patients (Các tình nguyện viên đến thăm khu điều trị cho trẻ em mỗi cuối tuần để đọc truyện cho các bệnh nhân nhỏ tuổi). - **bandwidth** /ˈbændwɪdθ/ (n): băng thông. high/low bandwidth: băng thông cao, thấp; trong khẩu ngữ còn chỉ thời gian, sức lực để làm thêm việc. Ví dụ: Streaming high-quality videos requires more bandwidth than simply sending emails or messages (Phát video chất lượng cao cần nhiều băng thông hơn so với chỉ gửi email hay tin nhắn). - **blink** /blɪŋk/ (v, B2): chớp mắt. Thường gặp in the blink of an eye trong chớp mắt; phân biệt wink nháy một bên mắt. Ví dụ: When we stare at screens for hours, we blink less and our eyes become dry (Khi nhìn chằm chằm vào màn hình hàng giờ liền, chúng ta chớp mắt ít hơn và mắt trở nên khô). - **blockchain** /ˈblɑktʃeɪn/ (n): công nghệ chuỗi khối. blockchain technology; dữ liệu lưu trên nhiều máy nên khó bị sửa đổi, thường gắn với cryptocurrency (tiền mã hóa). Ví dụ: Some farms use blockchain technology to let shoppers trace where their food comes from (Một số trang trại dùng công nghệ chuỗi khối để người mua có thể truy xuất nguồn gốc thực phẩm). - **browse** /braʊz/ (v, B2): lướt, xem lướt. Thường gặp browse the Internet/web, browse through a magazine; danh từ browser trình duyệt. Ví dụ: Many teenagers spend hours browsing social media instead of doing their homework (Nhiều thanh thiếu niên dành hàng giờ lướt mạng xã hội thay vì làm bài tập về nhà). - **bruise** /bruz/ (n, v, B2): vết bầm (n); làm bầm (v). Vết bầm tím trên da do va đập; tính từ bruised. Ví dụ: The boy only suffered minor bruises after falling off his bike (Cậu bé chỉ bị vài vết bầm nhẹ sau khi té xe đạp). - **deactivate** /diˈæktɪveɪt/ (v): vô hiệu hóa, tắt. Thường gặp deactivate an account/alarm; trái nghĩa activate kích hoạt; tiền tố de- mang nghĩa ngược lại. Ví dụ: Some users deactivate their social media accounts for a month to reduce stress (Một số người dùng tạm khóa tài khoản mạng xã hội trong một tháng để giảm căng thẳng). - **dryness** /ˈdraɪnəs/ (n): sự khô, tình trạng khô. Danh từ của dry; dryness of the skin là tình trạng khô da. Ví dụ: Air conditioners can cause dryness of the eyes and skin if used for long hours (Máy lạnh có thể gây khô mắt và khô da nếu dùng trong nhiều giờ liền). - **encode** /ɛnˈkoʊd/ (v): mã hóa. encode information/data; trái nghĩa decode (giải mã); danh từ encoding. Ví dụ: The brain encodes new information more effectively when we are well rested (Não bộ mã hóa thông tin mới hiệu quả hơn khi chúng ta được nghỉ ngơi đầy đủ). - **fertility** /fərˈtɪləti/ (n): khả năng sinh sản; độ màu mỡ của đất. fertility rate: tỉ lệ sinh; soil fertility: độ phì nhiêu của đất; tính từ fertile. Ví dụ: Falling fertility rates in many countries may lead to a shortage of young workers (Tỉ lệ sinh giảm ở nhiều nước có thể dẫn đến tình trạng thiếu lao động trẻ). - **fiber / fibre** /ˈfaɪbər/ (n, C1): chất xơ; sợi. Anh-Anh viết fibre; dietary fiber chất xơ trong thức ăn, fiber-optic cable cáp quang. Ví dụ: Eating more vegetables and whole grains adds fiber to your diet and improves digestion (Ăn nhiều rau và ngũ cốc nguyên hạt hơn giúp bổ sung chất xơ vào khẩu phần ăn và cải thiện tiêu hóa). - **hacker** /ˈhækər/ (n): tin tặc. động từ hack into sth là xâm nhập trái phép; hacking là hoạt động tìm cách truy cập hoặc can thiệp vào hệ thống máy tính, có thể được cho phép hoặc trái phép. Ví dụ: Hackers often send fake emails to trick users into revealing their passwords (Tin tặc thường gửi email giả để lừa người dùng tiết lộ mật khẩu). - **harmless** /ˈhɑrmləs/ (adj, B2): vô hại. Thường gặp harmless to sb/sth; trái nghĩa harmful to; gốc harm sự tổn hại, làm hại. Ví dụ: Most spiders found in homes are harmless to humans and help control insects (Hầu hết nhện sống trong nhà đều vô hại đối với con người và giúp kiểm soát côn trùng). - **impair** /ɪmˈpɛr/ (v, B1): làm suy giảm, làm tổn hại. Thường gặp impair memory/hearing/vision; tính từ impaired như hearing-impaired khiếm thính; danh từ impairment. Ví dụ: Lack of sleep can seriously impair students' ability to concentrate in class (Thiếu ngủ có thể làm suy giảm nghiêm trọng khả năng tập trung trong lớp của học sinh). - **incompatible** /ˌɪnkəmˈpætəbəl/ (adj): không tương thích. Hay đi với incompatible with; incompatible devices, incompatible software; trái nghĩa compatible. Ví dụ: The old printer is incompatible with the new computers in our computer room (Máy in cũ không tương thích với các máy tính mới trong phòng máy tính của chúng tôi). - **insoluble** /ɪnˈsɑljəbəl/ (adj): không hòa tan được; không thể giải quyết. Cụm insoluble in water (không tan trong nước), an insoluble problem; trái nghĩa soluble. Ví dụ: Microplastics are insoluble in water, so they stay in rivers and oceans for many years (Vi nhựa không hòa tan trong nước nên chúng tồn tại trong sông và biển nhiều năm). - **lifelike** /ˈlaɪflaɪk/ (adj): giống như thật, sống động. Thường đi với lifelike robot/image/painting; gần nghĩa realistic. Ví dụ: Modern robots can show lifelike facial expressions, which makes them easier to communicate with (Các rô bốt hiện đại có thể thể hiện nét mặt giống như thật, giúp con người dễ giao tiếp với chúng hơn). - **martial** /ˈmɑrʃəl/ (adj): thuộc võ thuật, thuộc quân sự. Thường gặp martial arts võ thuật; martial law thiết quân luật. Ví dụ: Learning martial arts helps children build confidence, discipline and physical strength (Học võ thuật giúp trẻ em rèn luyện sự tự tin, tính kỷ luật và sức mạnh thể chất). - **optic** /ˈɑptɪk/ (adj): thuộc thị giác, thuộc quang học. Cụm optic nerve (dây thần kinh thị giác), fiber-optic cable (cáp quang); họ từ optical (adj), optics (n) quang học. Ví dụ: Fiber-optic cables allow data to travel at very high speeds across long distances (Cáp quang cho phép dữ liệu truyền đi với tốc độ rất cao qua những khoảng cách xa). - **preventive** /prɪˈvɛntɪv/ (adj, B2): phòng ngừa. Gốc prevent v, prevention n; cụm preventive care, preventive measures. Ví dụ: Daily exercise and balanced meals are simple preventive steps against heart disease (Tập thể dục mỗi ngày và ăn uống cân bằng là cách phòng bệnh tim đơn giản). - **real-time** /ril taɪm/ (adj): thời gian thực. Đứng trước danh từ: real-time data, real-time updates; dạng trạng từ không gạch nối: in real time. Ví dụ: The app provides real-time information about traffic jams and bus arrival times (Ứng dụng cung cấp thông tin theo thời gian thực về tình trạng kẹt xe (ùn tắc) và giờ xe buýt đến). - **router** /ˈrutər/ (n): bộ định tuyến, bộ phát wifi. Thiết bị chia sẻ kết nối Internet trong nhà; wireless router, restart the router khởi động lại bộ phát. Ví dụ: If your Internet connection is slow, try restarting the router or moving it closer (Nếu kết nối Internet bị chậm, hãy thử khởi động lại bộ định tuyến hoặc đặt nó gần hơn). - **sleek** /slik/ (adj): thon gọn, kiểu dáng đẹp; bóng mượt. Thường gặp a sleek design kiểu dáng thanh lịch, sleek hair tóc bóng mượt. Ví dụ: The new electric car has a sleek design and can travel 400 kilometers on one charge (Chiếc ô tô điện mới có kiểu dáng thon gọn và có thể đi 400 ki-lô-mét với một lần sạc). - **sweat** /swɛt/ (n, B1, v, A2): mồ hôi (n); đổ mồ hôi (v). sweat là danh từ không đếm được; họ từ sweaty (adj) = đẫm mồ hôi. Ví dụ: Drinking enough water is important because the body loses a lot of water through sweat (Uống đủ nước rất quan trọng vì cơ thể mất nhiều nước qua mồ hôi). - **valve** /vælv/ (n): van. open/close the valve (mở, khóa van); safety valve (van an toàn); heart valve (van tim). Ví dụ: Check the gas valve carefully before you leave home for a long holiday (Hãy kiểm tra kỹ van ga trước khi rời nhà đi nghỉ dài ngày). ### Học tập, tư duy và cảm xúc (128 mục) - **dictionary** /ˈdɪkʃənɛri/ (n, A1): từ điển. look up a word in a dictionary là tra từ trong từ điển; online dictionary là từ điển trực tuyến. Ví dụ: Students can look up new words in an online dictionary while reading the passage (Học sinh có thể tra từ mới trong từ điển trực tuyến khi đọc đoạn văn). - **lesson** /ˈlɛsən/ (n, A1): bài học, buổi học. take lessons, have lessons là đi học một môn; learn a lesson là rút ra bài học. Ví dụ: The free swimming lessons for children start next Monday at the community pool (Các buổi học bơi miễn phí cho trẻ em bắt đầu vào thứ Hai tới tại hồ bơi cộng đồng). - **mistake** /mɪˈsteɪk/ (n, A1, v, B2): lỗi, sai lầm (n); nhầm lẫn (v). make a mistake, không dùng do a mistake; by mistake là do nhầm; mistake A for B là nhầm A với B. Ví dụ: Learning from mistakes is an important part of becoming a better student (Học hỏi từ sai lầm là một phần quan trọng để trở thành một học sinh giỏi hơn). - **phrase** /freɪz/ (n, A1): cụm từ. Nhóm từ chưa thành câu; set phrase là cụm cố định; động từ phrase là diễn đạt bằng lời. Ví dụ: Underline the key phrases in the passage before you answer the questions (Hãy gạch dưới các cụm từ khóa trong đoạn văn trước khi trả lời câu hỏi). - **title** /ˈtaɪtəl/ (n, A1, v, B2): tiêu đề, tựa đề, danh hiệu (n); đặt tựa đề (v). Câu hỏi đọc hiểu hay gặp: Which is the best title for the passage?; be titled là có tựa đề. Ví dụ: The best title for a passage should reflect its main idea clearly (Tiêu đề phù hợp nhất cho một bài đọc nên phản ánh rõ ý chính của bài). - **argument** /ˈɑrɡjəmənt/ (n, A2): lập luận, lý lẽ; cuộc tranh cãi. an argument for something, an argument against something là lý lẽ ủng hộ, phản đối; have an argument with somebody là cãi nhau; động từ argue. Ví dụ: There is a strong argument for limiting the time children spend on social media (Có một lập luận vững chắc ủng hộ việc giới hạn thời gian trẻ em dùng mạng xã hội). - **award** /əˈwɔrd/ (n, A2, v, B1): giải thưởng (n); trao tặng (v). win an award là đoạt giải; be awarded a scholarship là được trao học bổng. Ví dụ: She was awarded a full scholarship to study environmental science in Australia (Cô ấy đã được trao học bổng toàn phần để học ngành khoa học môi trường ở Úc). - **character** /ˈkærɪktər/ (n, A2): tính cách; nhân vật. the main character là nhân vật chính; characteristic là đặc điểm; build character là rèn luyện tính cách. Ví dụ: Volunteering helps young people build strong character and learn to care for others (Hoạt động tình nguyện giúp người trẻ rèn luyện tính cách vững vàng và biết quan tâm đến người khác). - **copy** /ˈkɑpi/ (n, v, A2): bản sao (n); sao chép, bắt chước (v). a copy of something; copy somebody = bắt chước ai; họ từ copyright (n) = bản quyền. Ví dụ: Students must not copy text from websites without saying where the information comes from (Học sinh không được sao chép văn bản từ các trang web mà không nói rõ thông tin lấy từ đâu). - **creative** /kriˈeɪtɪv/ (adj, A2): sáng tạo. Danh từ creativity, động từ create; creative thinking là tư duy sáng tạo. Ví dụ: The competition encourages students to find creative solutions to local environmental problems (Cuộc thi khuyến khích học sinh tìm ra các giải pháp sáng tạo cho những vấn đề môi trường ở địa phương). - **degree** /dɪˈɡri/ (n, A2): bằng cấp; độ; mức độ. a degree in economics là bằng cử nhân kinh tế; to some degree là ở một mức độ nào đó; two degrees Celsius là hai độ C. Ví dụ: A university degree no longer guarantees a well-paid job in today's competitive market (Bằng đại học không còn bảo đảm một công việc lương cao trong thị trường cạnh tranh ngày nay). - **discussion** /dɪˈskʌʃən/ (n, A2): cuộc thảo luận. have a discussion about sth, under discussion là đang được bàn; động từ discuss không đi với about. Ví dụ: The class held a discussion about how social media affects teenagers' mental health (Cả lớp đã tổ chức một buổi thảo luận về việc mạng xã hội ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên). - **distance** /ˈdɪstəns/ (n, A2): khoảng cách. distance learning (học từ xa); in the distance (ở đằng xa); keep a safe distance; tính từ distant. Ví dụ: Distance learning allows students in remote areas to attend classes from home (Học từ xa cho phép học sinh ở vùng sâu vùng xa tham gia lớp học tại nhà). - **education** /ˌɛdʒəˈkeɪʃən/ (n, A2): giáo dục, sự học hành. Thường gặp higher education là giáo dục đại học, receive an education; tính từ educational, động từ educate. Ví dụ: Access to quality education helps young people find better jobs in the future (Được tiếp cận nền giáo dục chất lượng giúp người trẻ tìm được việc làm tốt hơn trong tương lai). - **expression** /ɪkˈsprɛʃən/ (n, A2): sự bày tỏ, cách diễn đạt; vẻ mặt. facial expression (nét mặt); freedom of expression (tự do ngôn luận); động từ express. Ví dụ: Art classes give children a safe space for the expression of their feelings (Các lớp mỹ thuật mang đến cho trẻ em một không gian an toàn để bày tỏ cảm xúc). - **focus** /ˈfoʊkəs/ (v, n, A2): tập trung (v); trọng tâm, sự tập trung (n). focus on + danh từ/V-ing; the focus of (trọng tâm của). Ví dụ: Turning off phone notifications helps students focus on their homework for longer periods (Tắt thông báo điện thoại giúp học sinh tập trung vào bài tập về nhà lâu hơn). - **instructor** /ɪnˈstrʌktər/ (n, A2): người hướng dẫn, huấn luyện viên. driving instructor, yoga instructor; động từ instruct, danh từ instruction. Ví dụ: Our swimming instructor teaches children how to stay safe in deep water (Huấn luyện viên bơi của chúng tôi dạy trẻ em cách giữ an toàn ở vùng nước sâu). - **lazy** /ˈleɪzi/ (adj, A2): lười biếng. Danh từ laziness; trái nghĩa hard-working. Ví dụ: Experts warn that relying too much on AI may make students lazy thinkers (Các chuyên gia cảnh báo rằng quá phụ thuộc vào AI có thể khiến học sinh lười suy nghĩ). - **novel** /ˈnɑvəl/ (n, A2, adj, C1): tiểu thuyết (n); mới lạ (adj). novelist là tiểu thuyết gia; a novel idea hoặc a novel approach là ý tưởng, cách làm mới lạ. Ví dụ: The researchers developed a novel method to turn food waste into clean energy (Các nhà nghiên cứu đã phát triển một phương pháp mới lạ để biến rác thải thực phẩm thành năng lượng sạch). - **personality** /ˌpərsəˈnælɪti/ (n, A2): tính cách, cá tính. a strong personality, an outgoing personality; personality trait là nét tính cách. Ví dụ: Some studies suggest that our personality can change as we grow older (Một số nghiên cứu cho thấy tính cách của chúng ta có thể thay đổi khi chúng ta lớn tuổi hơn). - **realize** /ˈriəlaɪz/ (v, A2): nhận ra. Cấu trúc realize that + mệnh đề; Anh-Anh viết realise; danh từ realization. Ví dụ: Many people do not realize how much plastic they throw away every day (Nhiều người không nhận ra mỗi ngày họ thải ra bao nhiêu rác nhựa). - **solve** /sɑlv/ (v, A2): giải quyết, giải. solve a problem/puzzle; họ từ solution (n) = giải pháp, đi với a solution to something. Ví dụ: Scientists are working together to solve the problem of plastic pollution in the oceans (Các nhà khoa học đang hợp tác với nhau để giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa ở các đại dương). - **clue** /klu/ (n, B1): manh mối, gợi ý. a clue to/about something: manh mối về điều gì; not have a clue: hoàn toàn không biết. Ví dụ: Readers can often use clues in the context to guess the meaning of new words (Người đọc thường có thể dùng manh mối trong ngữ cảnh để đoán nghĩa của từ mới). - **confuse** /kənˈfjuz/ (v, B1): làm bối rối; nhầm lẫn, lẫn lộn. Thường đi với confuse A with B hoặc confuse readers; tính từ confused và confusing. Ví dụ: Students often confuse global warming with general air pollution in short essays (Học sinh thường nhầm lẫn giữa hiện tượng nóng lên toàn cầu và ô nhiễm không khí trong bài viết ngắn). - **doubt** /daʊt/ (n, v, B1): sự nghi ngờ (n); nghi ngờ, không tin (v). no doubt là chắc chắn, there is little doubt that; doubt whether, doubt if; tính từ doubtful. Ví dụ: There is little doubt that regular exercise improves both physical and mental health (Hầu như không còn nghi ngờ gì rằng tập thể dục đều đặn cải thiện cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần). - **excitement** /ɪkˈsaɪtmənt/ (n, B1): sự hào hứng, phấn khích. Thường đi với with excitement; họ từ excited, exciting, excite. Ví dụ: The students talked with excitement about the school science fair next week (Các học sinh trò chuyện đầy hào hứng về hội chợ khoa học của trường vào tuần tới). - **happiness** /ˈhæpinəs/ (n, B1): hạnh phúc, niềm vui. Họ từ happy, happily, unhappiness; bring happiness to sb mang lại niềm vui cho ai. Ví dụ: Spending time with close friends can bring happiness after a long day at school (Dành thời gian bên bạn thân có thể mang lại cảm giác hạnh phúc sau một ngày dài ở trường). - **intend** /ɪnˈtɛnd/ (v, B1): dự định. Hay gặp intend to do something để nói dự định; đừng nhầm với tend to do something chỉ xu hướng. Ví dụ: The school intends to build a new lab for science experiments next year (Trường dự định xây phòng thí nghiệm mới cho các thí nghiệm khoa học vào năm sau). - **intention** /ɪnˈtɛntʃən/ (n, B1): ý định, dự định. Cấu trúc have no intention of doing; with the intention of; good intentions. Ví dụ: She has no intention of quitting the training course despite the heavy workload (Cô ấy không có ý định bỏ khóa đào tạo dù khối lượng công việc nặng). - **pleasure** /ˈplɛʒər/ (n, B1): niềm vui; sự thích thú. Thường gặp take pleasure in doing something hoặc read for pleasure. Ví dụ: Many students discover the pleasure of reading when they choose their own books (Nhiều học sinh khám phá niềm vui đọc sách khi được tự chọn sách). - **reality** /riˈæləti/ (n, B1): thực tế. Thường đi với in reality hoặc face reality; phân biệt reality là thực tế với dream là giấc mơ. Ví dụ: Virtual tours cannot replace the reality of visiting a university campus in person (Chuyến tham quan ảo không thể thay thế trải nghiệm thực tế khi đến thăm trường đại học trực tiếp). - **unable** /əˈneɪbəl/ (adj, B1): không thể. Đi với be unable to + động từ nguyên mẫu, nghĩa bằng not able to; họ từ able, ability. Ví dụ: Many students were unable to finish the online test before the system closed automatically (Nhiều học sinh không thể hoàn thành bài kiểm tra trực tuyến trước khi hệ thống tự động đóng lại). - **wonder** /ˈwʌndər/ (v, n, B1): tự hỏi, thắc mắc (v); kỳ quan, điều kỳ diệu (n). I wonder if, I wonder whether; no wonder là chẳng trách; tính từ wonderful. Ví dụ: Many parents wonder whether children should be allowed to use smartphones at school (Nhiều phụ huynh tự hỏi liệu có nên cho trẻ dùng điện thoại thông minh ở trường hay không). - **anxious** /ˈæŋkʃəs/ (adj, B2): lo lắng, lo âu; nóng lòng. anxious about (lo lắng về), anxious to + V (nóng lòng muốn); họ từ: anxiety (n). Ví dụ: Many students feel anxious about their exams, especially in the weeks before the national test (Nhiều học sinh cảm thấy lo lắng về các kỳ thi, nhất là trong những tuần trước kỳ thi quốc gia). - **comfort** /ˈkʌmfərt/ (n, v, B2): sự an ủi, sự thoải mái (n); an ủi (v). find comfort in: tìm thấy sự an ủi trong; comfort somebody: an ủi ai. Ví dụ: Friends can offer comfort to students who feel anxious before important exams (Bạn bè có thể an ủi những học sinh cảm thấy lo lắng trước các kỳ thi quan trọng). - **concentration** /ˌkɑnsənˈtreɪʃən/ (n, B2): sự tập trung; nồng độ. improve concentration: cải thiện sự tập trung; concentration of: nồng độ của. Ví dụ: Taking short breaks can improve students' concentration during long study sessions (Nghỉ giải lao ngắn có thể giúp học sinh tập trung hơn trong những buổi học dài). - **concept** /ˈkɑnsɛpt/ (n, B2): khái niệm. Cụm key concept, basic concept; tính từ conceptual; phân biệt concept với conception ở văn bản trang trọng. Ví dụ: The article explains the concept of carbon footprint with clear charts and simple everyday examples (Bài viết giải thích khái niệm dấu chân carbon bằng biểu đồ rõ ràng và ví dụ đơn giản trong đời sống hằng ngày). - **core** /kɔr/ (n, adj, B2): phần cốt lõi, trung tâm (n); cốt lõi, chủ chốt (adj). Cụm hay gặp core values, core subjects; at the core of. Ví dụ: Honesty and respect are core values taught in most high school programs (Trung thực và tôn trọng là các giá trị cốt lõi được dạy trong hầu hết chương trình cấp ba). - **creativity** /ˌkrieɪˈtɪvəti/ (n, B2): sự sáng tạo, óc sáng tạo. Họ từ create v, creative adj, creation n; cụm encourage creativity. Ví dụ: Group projects in art class encourage students to express their creativity freely (Bài tập nhóm trong giờ mỹ thuật khuyến khích học sinh thể hiện óc sáng tạo một cách tự do). - **deserve** /dɪˈzərv/ (v, B2): xứng đáng. Hay gặp deserve attention, deserve respect và deserve to do something. Ví dụ: Volunteers who clean beaches every weekend deserve praise from the whole community (Tình nguyện viên dọn bãi biển mỗi cuối tuần xứng đáng được cả cộng đồng khen ngợi). - **distinguish** /dɪˈstɪŋɡwɪʃ/ (v, B2): phân biệt. Dùng distinguish between A and B hoặc distinguish A from B. Ví dụ: Students need to distinguish reliable information from false claims on social media (Học sinh cần phân biệt thông tin đáng tin cậy với những thông tin sai lệch trên mạng xã hội). - **distract** /dɪˈstrækt/ (v, B2): làm xao nhãng. Thường đi với distract someone from hoặc be easily distracted. Họ từ: distracted adj, distraction n. Ví dụ: Loud notifications can distract students from their homework every evening (Thông báo ồn ào có thể làm học sinh xao nhãng việc làm bài tập mỗi tối). - **eager** /ˈiɡər/ (adj, B2): háo hức, hăng hái. be eager to do something là háo hức làm gì; be eager for something; trạng từ eagerly. Ví dụ: Many young people are eager to learn new skills that will help them find jobs (Nhiều người trẻ háo hức học những kỹ năng mới giúp họ tìm được việc làm). - **excuse** /ɪkˈskjus (n); ɪkˈskjuz (v)/ (n, v, B2): lời bào chữa (n); tha lỗi (v). Hay gặp make an excuse để nói đưa ra lý do và excuse me khi xin lỗi vì làm phiền. Ví dụ: Being tired is not a good excuse for submitting homework late every week (Mệt không phải là lý do chính đáng để nộp bài tập trễ mỗi tuần). - **gesture** /ˈdʒɛstʃər/ (n, B2): cử chỉ, hành động bày tỏ. Cụm hay gặp a kind gesture; hand gestures; make a gesture. Ví dụ: A simple smile is often a kind gesture that helps strangers feel welcome (Một nụ cười đơn giản thường là hành động tử tế giúp người lạ cảm thấy được chào đón). - **hopefully** /ˈhoʊpfəli/ (adv, B2): hy vọng rằng. Thường đứng đầu câu để nêu mong đợi, phía sau là cả mệnh đề như Hopefully the event succeeds. Ví dụ: Hopefully the new recycling program will reduce plastic waste in our city (Mong rằng chương trình tái chế mới sẽ giúp thành phố chúng ta bớt rác nhựa). - **hypothesis** /haɪˈpɑθəsɪs/ (n, B2): giả thuyết. test a hypothesis là kiểm tra một giả thuyết; số nhiều là hypotheses. Ví dụ: The students tested their hypothesis by growing plants under different conditions (Các học sinh đã kiểm tra giả thuyết bằng cách trồng cây trong những điều kiện khác nhau). - **illusion** /ɪˈluʒən/ (n, B2): ảo giác, ảo tưởng. Thường gặp optical illusion hoặc under the illusion that; tính từ illusory hiếm dùng. Ví dụ: Mirrors on both walls create the illusion of a much larger meeting room (Gương gắn trên hai bức tường tạo cảm giác căn phòng họp rộng hơn nhiều so với thực tế). - **insight** /ˈɪnsaɪt/ (n, B2): sự hiểu biết sâu sắc. insight into sth; gain insight, provide insight. Ví dụ: The survey gives teachers useful insight into how students spend their free time (Cuộc khảo sát giúp giáo viên hiểu sâu hơn về cách học sinh sử dụng thời gian rảnh). - **inspire** /ɪnˈspaɪər/ (v, B2): truyền cảm hứng. Dùng inspire someone to do something; danh từ là inspiration. Ví dụ: Her science teacher inspired her to study ways of protecting the environment (Giáo viên khoa học đã truyền cảm hứng cho cô tìm hiểu những cách bảo vệ môi trường). - **interrupt** /ˌɪntəˈrʌpt/ (v, B2): ngắt lời, làm gián đoạn. interrupt somebody là ngắt lời ai; danh từ interruption, without interruption là không gián đoạn. Ví dụ: Constant phone notifications interrupt students and make it harder to focus on homework (Thông báo điện thoại liên tục làm gián đoạn học sinh và khiến việc tập trung làm bài tập khó hơn). - **motivation** /ˌmoʊtəˈveɪʃən/ (n, B2): động lực. Cụm motivation for hoặc to do something; họ từ motivate v, motivated adj. Ví dụ: Clear learning goals give tired students extra motivation during the long exam season (Mục tiêu học tập rõ ràng tạo thêm động lực cho học sinh đang mệt mỏi trong mùa thi dài). - **notebook** /ˈnoʊtbʊk/ (n, B2): sổ tay, cuốn tập (quyển vở). keep a notebook là ghi chép đều vào sổ; notebook computer là máy tính xách tay. Ví dụ: Keeping a notebook of new words can help you remember vocabulary for a longer time (Ghi lại từ mới vào sổ tay có thể giúp bạn nhớ từ vựng lâu hơn). - **perception** /pərˈsɛpʃən/ (n, B2): nhận thức, cách nhìn nhận. perception of: cách nhìn nhận về; public perception: nhận thức của công chúng. Ví dụ: Social media can influence young people's perception of their own bodies (Mạng xã hội có thể ảnh hưởng đến cách người trẻ nhìn nhận cơ thể mình). - **philosophy** /fəˈlɑsəfi/ (n, B2): triết học; triết lý. study philosophy: học triết học; a philosophy of education: triết lý giáo dục. Ví dụ: Her teaching philosophy encourages students to ask questions and think independently (Triết lý giảng dạy của cô khuyến khích học sinh đặt câu hỏi và suy nghĩ độc lập). - **plain** /pleɪn/ (adj, B2): đơn giản, rõ ràng. Cụm in plain language nghĩa là bằng lời đơn giản dễ hiểu; trạng từ plainly. Ví dụ: Teachers should give instructions in plain language so that all students can follow the lesson easily (Giáo viên nên đưa hướng dẫn bằng lời lẽ đơn giản để mọi học sinh đều theo kịp bài học). - **psychologist** /saɪˈkɑlədʒəst/ (n, B2): nhà tâm lý học. Họ từ: psychology (n), psychological (adj); chữ p ở đầu không đọc. Ví dụ: Psychologists warn that comparing yourself with others on social media can lower self-esteem (Các nhà tâm lý học cảnh báo rằng việc so sánh bản thân với người khác trên mạng xã hội có thể làm giảm lòng tự trọng). - **psychology** /saɪˈkɑlədʒi/ (n, B2): tâm lý học. study psychology: học tâm lý học; người nghiên cứu là psychologist. Ví dụ: Psychology helps teachers understand how emotions can affect learning and behavior (Tâm lý học giúp giáo viên hiểu cảm xúc có thể ảnh hưởng đến việc học và hành vi như thế nào). - **realistic** /ˌriəˈlɪstɪk/ (adj, B2): thực tế. Thường đi với realistic goal hoặc realistic expectation; danh từ realism. Ví dụ: Teachers help students set realistic goals for the final high school exams (Giáo viên giúp học sinh đặt mục tiêu thực tế cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông). - **recall** /rɪˈkɔl/ (v, B2): nhớ lại. recall information: nhớ lại thông tin; recall doing something: nhớ đã làm gì. Ví dụ: Students often recall information better when they connect it to real experiences (Học sinh thường nhớ lại thông tin tốt hơn khi liên hệ thông tin đó với trải nghiệm thực tế). - **reward** /rɪˈwɔrd/ (n, v, B2): phần thưởng (n); thưởng (v). reward somebody for something: thưởng cho ai vì điều gì; a reward for effort: phần thưởng cho nỗ lực. Ví dụ: Some schools reward students for helping others and improving their local community (Một số trường thưởng cho học sinh vì đã giúp đỡ người khác và cải thiện cộng đồng địa phương). - **short-term** /ʃɔrtˈtərm/ (adj, B2): ngắn hạn. short-term memory = trí nhớ ngắn hạn, trái nghĩa long-term; phân biệt short-term (tính từ, có gạch nối) với in the short term (không gạch nối). Ví dụ: Cramming the night before an exam only helps short-term memory, not long-term learning (Học dồn vào đêm trước kỳ thi chỉ giúp ích cho trí nhớ ngắn hạn chứ không giúp học lâu dài). - **sincere** /sɪnˈsɪr/ (adj, B2): chân thành. Thường đi với sincere apology hoặc sincere thanks; danh từ sincerity. Ví dụ: The principal offered a sincere apology to parents after the serious school bus delay (Hiệu trưởng gửi lời xin lỗi chân thành tới phụ huynh sau vụ xe buýt trường đến trễ quá lâu). - **thorough** /ˈθəroʊ/ (adj, B2): kỹ lưỡng. Cụm hay gặp a thorough study, a thorough check; thorough preparation; thoroughly là trạng từ. Ví dụ: A thorough review of old lessons helps students feel calm before final exams (Ôn kỹ bài cũ giúp học sinh thấy bình tĩnh trước kỳ thi cuối kỳ). - **trait** /treɪt/ (n, B2): đặc điểm, nét tính cách. personality traits, character traits; genetic trait là đặc điểm di truyền. Ví dụ: Patience and honesty are important traits that employers look for in young workers (Kiên nhẫn và trung thực là những nét tính cách quan trọng mà nhà tuyển dụng tìm kiếm ở người lao động trẻ). - **accomplishment** /əˈkɑmplɪʃmənt/ (n, C1): thành tựu. a sense of accomplishment là cảm giác đạt được thành tựu; động từ là accomplish. Ví dụ: Completing a difficult project can give students a sense of accomplishment (Hoàn thành một dự án khó có thể đem lại cho học sinh cảm giác đạt được thành tựu). - **admission** /ədˈmɪʃən/ (n, C1): sự nhận vào; quyền vào cửa; sự thừa nhận. admission to a university là việc được nhận vào đại học; admission fee là phí vào cửa. Ví dụ: The university considers volunteer work when making admission decisions for new students (Trường đại học xem xét hoạt động tình nguyện khi quyết định nhận sinh viên mới). - **cognitive** /ˈkɑɡnɪtɪv/ (adj, C1): thuộc nhận thức. cognitive development: sự phát triển nhận thức; cognitive skills: kỹ năng nhận thức. Ví dụ: Sleep plays an important role in children's cognitive development and learning (Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển nhận thức và học tập của trẻ). - **collaboration** /kəˌlæbəˈreɪʃən/ (n, C1): sự hợp tác. Thường đi với collaboration between hoặc in collaboration with; động từ là collaborate. Ví dụ: Collaboration between teachers and parents can improve students' learning and emotional well-being (Sự hợp tác giữa giáo viên và phụ huynh có thể cải thiện việc học và sức khỏe tinh thần của học sinh). - **distress** /dɪˈstrɛs/ (n, v, C1): sự đau khổ, nỗi lo âu (n); làm đau khổ, làm lo lắng (v). Cụm emotional distress, in distress (đang gặp nạn, đang khổ sở); họ từ distressing (adj) gây đau lòng, distressed (adj) đau khổ. Ví dụ: Constant online criticism can cause serious emotional distress among young social media users (Những lời chỉ trích liên tục trên mạng có thể gây nỗi đau khổ tinh thần nghiêm trọng cho người dùng mạng xã hội trẻ tuổi). - **equation** /ɪˈkweɪʒən/ (n, C1): phương trình. solve an equation là giải phương trình; trong nghĩa rộng, equation có thể chỉ tình huống cần cân nhắc. Ví dụ: Students can work together to solve the equation using different methods (Học sinh có thể cùng nhau giải phương trình bằng những phương pháp khác nhau). - **formula** /ˈfɔrmjələ/ (n, C1): công thức. a mathematical formula: công thức toán học; dùng formulas hoặc formulae ở số nhiều. Ví dụ: The teacher showed students how to use the formula to calculate distance (Giáo viên chỉ cho học sinh cách dùng công thức để tính quãng đường). - **grasp** /ɡræsp/ (v, n, C1): hiểu, nắm bắt (v); sự hiểu biết (n). grasp an idea: hiểu một ý tưởng; have a grasp of: nắm được kiến thức về. Ví dụ: Clear examples help students grasp difficult concepts and apply them in everyday life (Các ví dụ rõ ràng giúp học sinh hiểu những khái niệm khó và áp dụng chúng trong cuộc sống hằng ngày). - **ignorance** /ˈɪɡnərəns/ (n, C1): sự thiếu hiểu biết. ignorance of sth, ignorance about sth; tính từ ignorant; khác ignore là phớt lờ. Ví dụ: Ignorance about healthy eating habits is one cause of rising obesity among children (Sự thiếu hiểu biết về thói quen ăn uống lành mạnh là một nguyên nhân khiến tình trạng béo phì ở trẻ em gia tăng). - **inability** /ˌɪnəˈbɪləti/ (n, C1): sự không thể. Hay gặp inability to do something; họ từ able và ability. Ví dụ: His inability to concentrate comes from using his phone late at night (Việc bạn ấy không thể tập trung là do thức khuya dùng điện thoại). - **logic** /ˈlɑdʒɪk/ (n, C1): tư duy logic; lập luận. Thường gặp logic behind hoặc use logic; tính từ là logical. Ví dụ: Students discussed the logic behind each answer before choosing the best one (Học sinh thảo luận về lập luận đằng sau mỗi câu trả lời trước khi chọn câu phù hợp nhất). - **meaningful** /ˈminɪŋfəl/ (adj, C1): có ý nghĩa. Thường đi với meaningful work hoặc meaningful relationships; gốc meaning n. Ví dụ: Volunteer trips give students meaningful experiences outside their familiar classroom lessons (Các chuyến đi tình nguyện mang lại cho học sinh trải nghiệm ý nghĩa bên ngoài bài học quen thuộc trong lớp). - **orientation** /ˌɔriɛnˈteɪʃən/ (n, C1): sự định hướng; buổi hướng dẫn ban đầu. orientation program: chương trình định hướng; orientation for new students: buổi hướng dẫn cho học sinh mới. Ví dụ: New students will attend an orientation before classes begin next week (Học sinh mới sẽ tham dự buổi hướng dẫn trước khi các lớp học bắt đầu vào tuần tới). - **reassure** /ˌriəˈʃʊr/ (v, C1): trấn an, làm yên lòng. reassure somebody that + mệnh đề; tính từ reassuring; phân biệt reassure với ensure là bảo đảm. Ví dụ: The teacher reassured the nervous students that the exam would not be too difficult (Giáo viên trấn an các học sinh đang lo lắng rằng bài thi sẽ không quá khó). - **suspicion** /səˈspɪʃən/ (n, C1): sự nghi ngờ. Thường đi với arouse suspicion hoặc under suspicion; họ từ suspect v, suspicious adj. Ví dụ: The sudden change in footprints aroused the guard's suspicion during the night patrol (Sự thay đổi đột ngột của dấu chân làm người bảo vệ nghi ngờ trong lúc tuần tra ban đêm). - **suspicious** /səˈspɪʃəs/ (adj, C1): đáng ngờ; nghi ngờ. suspicious of: nghi ngờ ai hoặc điều gì; suspicious behavior: hành vi đáng ngờ. Ví dụ: Students should be suspicious of messages asking for their passwords (Học sinh nên cảnh giác với những tin nhắn yêu cầu cung cấp mật khẩu). - **transcript** /ˈtrænskrɪpt/ (n, C1): bảng điểm; bản ghi lời. academic transcript (bảng điểm học tập); a transcript of the interview (bản ghi lời phỏng vấn). Ví dụ: Applicants must send their school transcripts along with the application form (Thí sinh phải gửi bảng điểm học tập kèm theo đơn đăng ký). - **virtue** /ˈvərtʃu/ (n, C1): đức tính, đức hạnh; ưu điểm. by virtue of (nhờ vào, do); Patience is a virtue (kiên nhẫn là một đức tính tốt). Ví dụ: Honesty and kindness are virtues that parents hope to pass on to their children (Trung thực và tử tế là những đức tính mà cha mẹ mong truyền lại cho con cái). - **wit** /wɪt/ (n, C1): sự dí dỏm, sự nhanh trí. Tính từ witty là dí dỏm; quick wit là sự nhanh trí. Ví dụ: The teacher's wit and humor made even difficult lessons enjoyable for her students (Sự dí dỏm và hài hước của cô giáo khiến ngay cả những bài học khó cũng trở nên thú vị với học sinh). - **amaze** /əˈmeɪz/ (v, B2): làm kinh ngạc. Cấu trúc be amazed at/by sth; họ từ: amazing (gây kinh ngạc), amazement (sự kinh ngạc). Ví dụ: The speed at which young children learn new languages never fails to amaze researchers (Tốc độ học ngôn ngữ mới của trẻ nhỏ luôn khiến các nhà nghiên cứu kinh ngạc). - **astound** /əˈstaʊnd/ (v): làm kinh ngạc, làm sửng sốt. Thường dùng be astounded by/at: kinh ngạc vì; tính từ astounding: đáng kinh ngạc. Ví dụ: The speed of the new electric train astounded visitors at the technology fair (Tốc độ của chiếc xe lửa điện mới làm khách tham quan hội chợ công nghệ kinh ngạc). - **boredom** /ˈbɔrdəm/ (n, B1): sự buồn chán. Cụm out of boredom (vì buồn chán); họ từ: bored (người cảm thấy chán), boring (vật gây chán). Ví dụ: Many teenagers spend hours on their phones simply out of boredom rather than real interest (Nhiều thanh thiếu niên dành hàng giờ cho điện thoại chỉ vì buồn chán chứ không phải vì thật sự hứng thú). - **cherish** /ˈtʃɛrɪʃ/ (v, B1): trân trọng, yêu quý. Thường gặp cherish memories/moments trân trọng kỷ niệm; tính từ cherished được yêu quý. Ví dụ: Older people often cherish the memories of family meals they shared in childhood (Người lớn tuổi thường trân trọng những kỷ niệm về các bữa cơm gia đình thời thơ ấu). - **complacency** /kəmˈpleɪsənsi/ (n): sự tự mãn; tâm lý chủ quan. complacency about: sự chủ quan về; tính từ là complacent. Ví dụ: Early success can lead to complacency if students stop reviewing their work (Thành công ban đầu có thể dẫn đến sự tự mãn nếu học sinh ngừng xem lại bài làm của mình). - **comprehension** /ˌkɑmpriˈhɛnʃən/ (n, B2): sự hiểu, khả năng hiểu. Cụm reading comprehension (đọc hiểu), listening comprehension (nghe hiểu); động từ là comprehend. Ví dụ: Regular reading practice can greatly improve students' reading comprehension and vocabulary (Luyện đọc thường xuyên có thể cải thiện đáng kể khả năng đọc hiểu và vốn từ vựng của học sinh). - **delight** /dɪˈlaɪt/ (n, B1, v, B2): niềm vui sướng (n); làm vui thích (v). Thường gặp to the delight of someone, take delight in; tính từ delighted with/at là rất vui, delightful là thú vị. Ví dụ: To the delight of local residents, the old factory site was turned into a public park (Người dân địa phương rất vui mừng khi khu nhà máy cũ được biến thành công viên công cộng). - **dismay** /dɪˈsmeɪ/ (n, v, C1): sự thất vọng, sự lo lắng (n); làm thất vọng, làm lo lắng (v). to sb's dismay, much to the dismay of là khiến ai rất thất vọng; be dismayed at sth, be dismayed by sth. Ví dụ: To the dismay of local residents, the old park will be replaced by a shopping mall (Người dân địa phương rất thất vọng khi công viên cũ sẽ bị thay thế bằng một trung tâm mua sắm). - **excite** /ɪkˈsaɪt/ (v): làm phấn khích, làm hào hứng. Cấu trúc be excited about sth; phân biệt exciting (vật gây hào hứng) và excited (người cảm thấy hào hứng). Ví dụ: The idea of exploring Mars continues to excite young people who are interested in science (Ý tưởng khám phá sao Hỏa tiếp tục khiến những người trẻ yêu thích khoa học phấn khích). - **fallacy** /ˈfæləsi/ (n, C2): ngộ nhận, quan niệm sai lầm. Cụm a common fallacy, it is a fallacy that + mệnh đề; gần nghĩa misconception, myth. Ví dụ: It is a common fallacy that people only use ten percent of their brains (Một ngộ nhận phổ biến là con người chỉ sử dụng mười phần trăm bộ não). - **fieldwork** /ˈfildwərk/ (n): công việc thực địa, nghiên cứu thực địa. Danh từ không đếm được; cụm do/carry out fieldwork. Ví dụ: Biology students carried out fieldwork to record the types of birds living near the lake (Sinh viên ngành sinh học đã thực hiện nghiên cứu thực địa để ghi lại các loài chim sống gần hồ). - **fluent** /ˈfluənt/ (adj, B1): trôi chảy, lưu loát. Cấu trúc be fluent in + ngôn ngữ; họ từ: fluency (n), fluently (adv). Ví dụ: After two years of studying abroad, she became fluent in both English and French (Sau hai năm du học, cô ấy đã nói trôi chảy cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp). - **grammar** /ˈɡræmər/ (n, A1): ngữ pháp. Cụm grammar rules, grammar mistakes; tính từ là grammatical (thuộc ngữ pháp; đúng ngữ pháp). Ví dụ: Students often make grammar mistakes when they write quickly without checking their work (Học sinh thường mắc lỗi ngữ pháp khi viết vội mà không kiểm tra lại bài). - **guesswork** /ˈɡɛswərk/ (n): sự phỏng đoán. Danh từ không đếm được; cụm involve guesswork, take the guesswork out of something (giúp khỏi phải đoán mò). Ví dụ: Weather apps take much of the guesswork out of planning outdoor activities (Các ứng dụng thời tiết giúp giảm bớt nhiều sự phỏng đoán khi lên kế hoạch hoạt động ngoài trời). - **hands-on** /hændz ɑn/ (adj): thực hành, trực tiếp làm. hands-on experience là kinh nghiệm thực tế; hands-on activities, hands-on learning. Ví dụ: The science club offers hands-on activities that help students understand how solar energy works (Câu lạc bộ khoa học tổ chức các hoạt động thực hành giúp học sinh hiểu năng lượng mặt trời hoạt động như thế nào). - **handwriting** /ˈhændraɪtɪŋ/ (n, B1): chữ viết tay. Danh từ không đếm được: neat/messy handwriting = chữ viết đẹp/xấu; họ từ handwritten (adj) = viết tay. Ví dụ: Teachers say that students' handwriting has become worse since they started typing most of their work (Giáo viên cho biết chữ viết tay của học sinh đã xấu đi kể từ khi các em bắt đầu đánh máy hầu hết bài làm). - **hasty** /ˈheɪsti/ (adj, B1): vội vàng, hấp tấp. Cụm a hasty decision, hasty conclusions; họ từ haste (n), hastily (adv). Ví dụ: Experts warn consumers not to make hasty decisions when buying expensive electronic devices (Các chuyên gia khuyên người tiêu dùng không nên đưa ra quyết định vội vàng khi mua thiết bị điện tử mắc (đắt) tiền). - **impulse** /ˈɪmpəls/ (n, B2): sự thôi thúc, sự bốc đồng. Cụm on impulse (một cách bốc đồng), impulse buying (mua theo cảm hứng), resist the impulse to do something; họ từ impulsive (adj). Ví dụ: Many shoppers buy snacks on impulse while waiting at the checkout counter (Nhiều người mua đồ ăn vặt một cách bốc đồng trong lúc chờ ở quầy thanh toán). - **impulsive** /ɪmˈpʌlsɪv/ (adj, B2): bốc đồng. impulsive decisions (quyết định bốc đồng); họ từ: impulse (n), impulsively (adv); mua sắm theo cảm hứng: impulse buying. Ví dụ: Online advertisements often encourage impulsive shopping, especially among teenagers with their first bank cards (Quảng cáo trực tuyến thường khuyến khích việc mua sắm bốc đồng, nhất là ở thanh thiếu niên mới có thẻ ngân hàng đầu tiên). - **indolent** /ˈɪndələnt/ (adj, C2): lười biếng. Đồng nghĩa lazy, idle nhưng trang trọng hơn; danh từ indolence. Ví dụ: The report argued that young people are not indolent but simply lack good job opportunities (Báo cáo lập luận rằng người trẻ không lười biếng mà chỉ thiếu cơ hội việc làm tốt). - **ingenuity** /ˌɪndʒəˈnuəti/ (n, C1): sự khéo léo, tài sáng tạo. Danh từ không đếm được; họ từ ingenious (adj) khéo léo, tài tình; phân biệt ingenuous (ngây thơ). Ví dụ: Human ingenuity has produced many low-cost solutions for cleaning drinking water in poor areas (Sự sáng tạo của con người đã tạo ra nhiều giải pháp chi phí thấp để làm sạch nước uống ở các vùng nghèo). - **insightful** /ˈɪnsaɪtfəl/ (adj, C1): sâu sắc, có hiểu biết sâu. Thường gặp an insightful comment/analysis; danh từ insight into sth sự hiểu biết sâu về điều gì. Ví dụ: The speaker gave an insightful talk about how technology is changing the way we learn (Diễn giả đã có một bài nói sâu sắc về việc công nghệ đang thay đổi cách chúng ta học tập). - **kindness** /ˈkaɪndnəs/ (n, B1): lòng tốt, sự tử tế. Cụm an act of kindness, show kindness to somebody; họ từ kind (adj), kindly (adv). Ví dụ: Small acts of kindness, like helping a neighbor, can make a community stronger (Những hành động tử tế nhỏ, như giúp đỡ hàng xóm, có thể khiến cộng đồng gắn kết hơn). - **marvel** /ˈmɑrvəl/ (v, C1, n, C2): ngạc nhiên, thán phục (v); kỳ quan, điều kỳ diệu (n). marvel at sth là thán phục điều gì; a marvel of engineering là kỳ quan kỹ thuật; tính từ marvelous. Ví dụ: Visitors marvel at the ancient temple, which was built without any modern machines (Du khách thán phục ngôi đền cổ được xây dựng mà không cần đến bất kỳ máy móc hiện đại nào). - **multitasking** /ˈmʌltitæskɪŋ/ (n): sự làm nhiều việc cùng lúc. Hay gặp good at multitasking và multitasking reduces focus; động từ gốc multitask. Ví dụ: Constant multitasking with phones and laptops makes it hard to remember lessons (Liên tục làm nhiều việc cùng lúc với điện thoại và máy tính xách tay khiến người ta khó nhớ bài). - **nostalgia** /nɔˈstældʒə/ (n, C2): nỗi hoài niệm, nỗi nhớ quá khứ. nostalgia for something: hoài niệm về điều gì; tính từ nostalgic. Ví dụ: Old songs often fill older people with a deep nostalgia for their school days (Những bài hát cũ thường khiến người lớn tuổi hoài niệm sâu sắc về thời đi học). - **paradox** /ˈpærədɑks/ (n, B2): nghịch lý. Thường gặp the paradox is that...; tính từ paradoxical, trạng từ paradoxically nghịch lý thay. Ví dụ: The paradox of social media is that it connects people but can make them feel lonelier (Nghịch lý của mạng xã hội là nó kết nối mọi người nhưng lại có thể khiến họ cảm thấy cô đơn hơn). - **polish** /ˈpɑlɪʃ/ (v, B2): đánh bóng; trau dồi. Thường gặp polish your skills/English trau dồi kỹ năng, tiếng Anh; viết hoa Polish là tiếng Ba Lan. Ví dụ: Joining a debate club is a great way to polish your speaking skills (Tham gia câu lạc bộ tranh biện là cách tuyệt vời để trau dồi kỹ năng nói của bạn). - **possessive** /pəˈzɛsɪv/ (adj, B1): có tính chiếm hữu, hay ghen tuông. Cấu trúc be possessive of/about somebody or something; trong ngữ pháp, possessive pronoun là đại từ sở hữu. Ví dụ: Teenagers sometimes become possessive of their friends and feel upset when they make new ones (Thanh thiếu niên đôi khi có tính chiếm hữu với bạn bè và thấy buồn khi bạn mình có thêm bạn mới). - **relish** /ˈrɛlɪʃ/ (v, n): thích thú, tận hưởng (v); sự thích thú (n). relish + danh từ hoặc V-ing, như relish the chance to; not relish the idea of là không mấy hào hứng với. Ví dụ: Many students relish the chance to work on real projects with local companies (Nhiều sinh viên thích thú với cơ hội làm các dự án thực tế cùng doanh nghiệp địa phương). - **reluctance** /rɪˈlʌktəns/ (n): sự miễn cưỡng, sự ngần ngại. reluctance to do something là sự ngần ngại làm việc gì; tính từ là reluctant. Ví dụ: Some students show reluctance to speak in front of a large class (Một số học sinh tỏ ra ngần ngại khi nói trước một lớp học đông người). - **semantic** /sɪˈmæntɪk/ (adj): thuộc ngữ nghĩa. Họ từ semantics (n) ngữ nghĩa học; cụm semantic meaning, semantic search (tìm kiếm theo ý nghĩa). Ví dụ: Modern search engines use semantic analysis to understand what users really mean (Các công cụ tìm kiếm hiện đại dùng phân tích ngữ nghĩa để hiểu người dùng thực sự muốn nói gì). - **solitary** /ˈsɑlətɛri/ (adj, C2): một mình, đơn độc. a solitary activity: hoạt động làm một mình; khác lonely là cảm thấy cô đơn. Ví dụ: Reading is often a solitary activity, but it can inspire group discussions (Đọc sách thường là hoạt động làm một mình, nhưng có thể khơi gợi những cuộc thảo luận nhóm). - **soothe** /suð/ (v, B1): xoa dịu, làm dịu. soothe pain, soothe nerves là làm dịu cơn đau, thần kinh; tính từ soothing là êm dịu. Ví dụ: Listening to calm music can soothe anxiety and help students sleep better before exams (Nghe nhạc nhẹ nhàng có thể xoa dịu lo âu và giúp học sinh ngủ ngon hơn trước kỳ thi). - **studious** /ˈstudiəs/ (adj): chăm học, siêng năng. Thường đứng trước danh từ chỉ người: a studious teenager; gần nghĩa hard-working, diligent. Ví dụ: She is a quiet, studious teenager who spends most evenings reading in the library (Cô ấy là một thiếu niên trầm tính, chăm học, dành hầu hết các buổi tối đọc sách ở thư viện). - **subtract** /səbˈtrækt/ (v, B2): trừ. Cấu trúc subtract A from B lấy B trừ A; danh từ subtraction phép trừ; trái nghĩa add. Ví dụ: To find your monthly savings, subtract your total spending from your income (Để tính số tiền tiết kiệm hằng tháng, hãy lấy thu nhập trừ đi tổng chi tiêu). - **superficial** /ˌsupərˈfɪʃəl/ (adj, C1): nông cạn, hời hợt. Cụm superficial knowledge, understanding; trái nghĩa deep; trạng từ superficially. Ví dụ: Copying answers without thinking only gives superficial understanding that disappears quickly during real exams (Chép đáp án mà không suy nghĩ chỉ tạo hiểu biết hời hợt dễ quên ngay khi vào phòng thi thật). - **thrill** /θrɪl/ (n, v, B2): cảm giác hồi hộp, phấn khích (n); làm phấn khích (v). be thrilled to do/with something: rất vui mừng; tính từ thrilling: ly kỳ, hấp dẫn. Ví dụ: Many young people travel alone for the thrill of discovering new places and cultures (Nhiều người trẻ đi du lịch một mình vì cảm giác phấn khích khi khám phá những vùng đất và nền văn hóa mới). - **truthful** /ˈtruθfəl/ (adj, B2): trung thực, thật thà. Cấu trúc be truthful with somebody about something; họ từ truth (n), truthfully (adv). Ví dụ: Doctors need patients to be truthful about their eating and sleeping habits (Bác sĩ cần bệnh nhân trung thực về thói quen ăn uống và ngủ nghỉ của mình). - **unaware** /ˌʌnəˈwɛr/ (adj, B2): không hay biết. Thường đi với be unaware of hoặc unaware of risks; danh từ awareness. Ví dụ: Many teens are unaware of how much personal data their apps collect daily (Nhiều bạn tuổi teen không hay biết ứng dụng của mình thu thập bao nhiêu dữ liệu cá nhân mỗi ngày). - **undergraduate** /ˌʌndərˈɡrædʒəwət/ (n, adj, B2): sinh viên đại học (n); thuộc bậc đại học (adj). Chỉ sinh viên đang học bậc cử nhân; phân biệt với graduate là người đã tốt nghiệp và postgraduate là người học sau đại học. Ví dụ: More undergraduates are taking part-time jobs to pay for their living costs (Ngày càng nhiều sinh viên đại học làm thêm bán thời gian để trang trải chi phí sinh hoạt). - **unsettle** /ənˈsɛtəl/ (v, C1): làm bất an, làm xáo trộn. tính từ unsettling: gây bất an; unsettled: bất ổn, chưa ổn định. Ví dụ: Frequent changes in the exam format can unsettle students and increase their stress (Việc thay đổi định dạng bài thi thường xuyên có thể khiến học sinh bất an và tăng căng thẳng). - **utterance** /ˈʌtərəns/ (n): lời nói, phát ngôn. Hay gặp trong bài về ngôn ngữ, giao tiếp; họ từ utter (v) = thốt ra. Ví dụ: Babies begin to understand simple utterances long before they can speak their first words (Trẻ nhỏ bắt đầu hiểu những lời nói đơn giản từ rất lâu trước khi có thể nói những từ đầu tiên). - **vocabulary** /voʊˈkæbjəlɛri/ (n, A2): từ vựng, vốn từ. Cụm expand/build your vocabulary (mở rộng vốn từ), a wide vocabulary (vốn từ phong phú). Ví dụ: Reading English news every day is a simple way to expand your vocabulary (Đọc tin tức tiếng Anh mỗi ngày là một cách đơn giản để mở rộng vốn từ vựng của bạn). ### Từ học thuật: động từ (166 mục) - **accept** /ækˈsɛpt/ (v, A2): chấp nhận. accept an offer, accept an invitation; danh từ acceptance, tính từ acceptable; dễ nhầm với except là ngoại trừ. Ví dụ: She accepted the job offer after a short online interview (Cô ấy đã nhận lời mời làm việc sau một buổi phỏng vấn trực tuyến ngắn). - **act** /ækt/ (v, A2, n, B1): hành động, đóng vai (v); hành động, đạo luật (n). act as là đóng vai trò; act on advice là làm theo lời khuyên; an act of kindness là một việc làm tử tế. Ví dụ: Governments must act quickly to reduce the harmful effects of climate change (Các chính phủ phải hành động nhanh chóng để giảm những tác hại của biến đổi khí hậu). - **appear** /əˈpɪr/ (v, A2): xuất hiện; có vẻ. appear to do/be; it appears that; trái nghĩa disappear; danh từ appearance. Ví dụ: The results appear to show that students who sleep well perform better in exams (Kết quả có vẻ cho thấy những học sinh ngủ đủ giấc làm bài thi tốt hơn). - **argue** /ˈɑrɡju/ (v, A2): lập luận, cho rằng; tranh cãi. Cấu trúc argue that + mệnh đề, argue with someone about something; danh từ argument. Ví dụ: Some experts argue that homework should be reduced to give children more time to rest (Một số chuyên gia cho rằng nên giảm bài tập về nhà để trẻ có thêm thời gian nghỉ ngơi). - **consider** /kənˈsɪdər/ (v, A2): cân nhắc, xem xét; coi là. consider doing something khi nói cân nhắc làm gì, không dùng consider to do something; consider somebody to be là coi ai là; danh từ consideration. Ví dụ: Many graduates consider working abroad to gain experience and earn higher salaries (Nhiều sinh viên mới tốt nghiệp cân nhắc ra nước ngoài làm việc để tích lũy kinh nghiệm và kiếm mức lương cao hơn). - **continue** /kənˈtɪnju/ (v, A2): tiếp tục. continue + to V/V-ing; continue with something; họ từ continuous (liên tục), continuation. Ví dụ: Prices are expected to continue rising for the rest of the year (Giá cả được dự đoán sẽ tiếp tục tăng trong thời gian còn lại của năm). - **cover** /ˈkʌvər/ (v, A2, n, B1): che phủ, đề cập, bao gồm (v); bìa, lớp phủ (n). Thường gặp be covered with/in, cover the cost là chi trả; báo chí dùng cover a story là đưa tin; danh từ coverage. Ví dụ: The course covers basic first aid skills, such as treating burns and minor cuts (Khóa học bao gồm các kỹ năng sơ cứu cơ bản, như xử lý vết bỏng và vết cắt nhỏ). - **exist** /ɪɡˈzɪst/ (v, A2): tồn tại. Thường không dùng thì tiếp diễn; danh từ existence, tính từ existing là hiện có. Ví dụ: Many species that existed a hundred years ago have now disappeared completely (Nhiều loài từng tồn tại một trăm năm trước nay đã biến mất hoàn toàn). - **expect** /ɪkˈspɛkt/ (v, A2): mong đợi, dự kiến. be expected to V là được dự kiến sẽ; expect somebody to V là mong ai làm gì; danh từ expectation. Ví dụ: The number of electric cars is expected to grow in the coming years (Số lượng ô tô điện được dự kiến sẽ tăng trong những năm tới). - **fail** /feɪl/ (v, A2): thất bại, không làm được; rớt (trượt) kỳ thi. fail to do something: không làm được việc gì; fail an exam: rớt kỳ thi; danh từ failure. Ví dụ: Many small businesses fail to survive their first year because of high rental costs (Nhiều doanh nghiệp nhỏ không trụ được qua năm đầu tiên vì chi phí thuê mặt bằng cao). - **identify** /aɪˈdɛntəfaɪ/ (v, A2): xác định, nhận ra. identify something as là xác định là; họ từ identification, identity. Ví dụ: Doctors use special tests to identify the cause of the disease (Bác sĩ dùng các xét nghiệm đặc biệt để xác định nguyên nhân gây bệnh). - **increase** /ɪnˈkris (v); ˈɪnkris (n)/ (v, n, A2): tăng (v); sự gia tăng (n). increase by + mức tăng, increase to + mức đạt tới; danh từ đi với in: an increase in sales. Ví dụ: The number of electric motorbikes in the school parking lot has increased this term (Số lượng xe máy điện trong bãi đậu xe của trường đã tăng trong học kỳ này). - **mention** /ˈmɛnʃən/ (v, A2, n, B1): đề cập, nhắc đến (v); sự nhắc đến (n). mention sth to sb, không dùng mention about; not to mention là chưa kể; câu hỏi đọc hiểu hay gặp: is mentioned in paragraph 2. Ví dụ: The article mentions several ways to reduce food waste at home (Bài báo đề cập đến một số cách giảm lãng phí thực phẩm tại nhà). - **offer** /ˈɔfər/ (v, n, A2): đề nghị, cung cấp (v); lời đề nghị, ưu đãi (n). offer sb sth hoặc offer to do sth; special offer là ưu đãi đặc biệt; accept an offer, turn down an offer. Ví dụ: The library offers free English classes to local residents every Saturday morning (Thư viện mở các lớp tiếng Anh miễn phí cho người dân địa phương vào mỗi sáng thứ Bảy). - **perform** /pərˈfɔrm/ (v, A2): thực hiện; biểu diễn. perform a task là thực hiện nhiệm vụ; perform well là làm tốt; danh từ performance là màn trình diễn, kết quả làm việc. Ví dụ: Students who get enough sleep usually perform better in their exams (Học sinh ngủ đủ giấc thường làm bài thi tốt hơn). - **predict** /prɪˈdɪkt/ (v, A2): dự đoán. predict that + mệnh đề; danh từ prediction; tính từ predictable, unpredictable. Ví dụ: Experts predict that online learning will become even more popular in the next decade (Các chuyên gia dự đoán rằng học trực tuyến sẽ còn phổ biến hơn nữa trong thập kỷ tới). - **recognize** /ˈrɛkəɡnaɪz/ (v, A2): nhận ra; công nhận. recognize something as là công nhận là; danh từ recognition; Anh-Anh viết recognise. Ví dụ: The government has recognized the need to invest more in public transport (Chính phủ đã nhận thấy sự cần thiết phải đầu tư nhiều hơn vào giao thông công cộng). - **refer** /rəˈfər/ (v, A2): đề cập, chỉ; tham khảo. refer to (đề cập đến, dùng để chỉ, tham khảo); câu hỏi đọc hiểu thường gặp: The word … in paragraph 2 refers to …; danh từ reference. Ví dụ: The term green jobs refers to work that helps protect or restore the environment (Thuật ngữ việc làm xanh dùng để chỉ những công việc giúp bảo vệ hoặc phục hồi môi trường). - **remove** /riˈmuv/ (v, A2): loại bỏ, dọn đi. remove something from something; họ từ removal (n). Ví dụ: Volunteers removed more than two tons of plastic from the beach last weekend (Các tình nguyện viên đã dọn hơn hai tấn rác nhựa khỏi bãi biển vào cuối tuần trước). - **respond** /rɪˈspɑnd/ (v, A2): phản hồi, ứng phó. Cấu trúc respond to something; danh từ response, tính từ responsive. Ví dụ: The city responded to the air pollution crisis by banning old vehicles from the center (Thành phố đã ứng phó với cuộc khủng hoảng ô nhiễm không khí bằng cách cấm xe cũ vào trung tâm). - **rise** /raɪz/ (v, A2, n, B2): tăng, dâng lên (v); sự tăng (n). rise, rose, risen là nội động từ, không có tân ngữ; khác raise là nâng lên, cần tân ngữ; a rise in sth. Ví dụ: Sea levels continue to rise as glaciers and polar ice melt (Mực nước biển tiếp tục dâng cao khi sông băng và băng ở hai cực tan chảy). - **seem** /sim/ (v, A2): có vẻ, dường như. seem + adj (seem happy), seem to + V; it seems that + mệnh đề. Ví dụ: It seems that more young people are choosing online courses instead of traditional classes (Có vẻ như ngày càng nhiều người trẻ chọn các khóa học trực tuyến thay vì lớp học truyền thống). - **suggest** /səˈdʒɛst/ (v, A2): gợi ý, đề xuất; cho thấy. suggest + V-ing, suggest that + S + (should) V, không nói suggest somebody to do; evidence suggests that (bằng chứng cho thấy). Ví dụ: Recent studies suggest that spending time in nature can improve both mood and memory (Các nghiên cứu gần đây cho thấy dành thời gian hòa mình vào thiên nhiên có thể cải thiện cả tâm trạng lẫn trí nhớ). - **aim** /eɪm/ (v, n, B1): nhằm, đặt mục tiêu (v); mục tiêu (n). Cấu trúc aim to do, aim at doing something, be aimed at; with the aim of doing là với mục đích. Ví dụ: The campaign aims to reduce the use of plastic bags in local markets (Chiến dịch nhằm giảm việc sử dụng túi ni lông ở các chợ địa phương). - **claim** /kleɪm/ (v, n, B1): cho rằng, tuyên bố (v); lời khẳng định (n). claim that..., claim to do something; make a claim là đưa ra lời khẳng định; claim còn có nghĩa đòi quyền lợi, yêu cầu bồi thường. Ví dụ: Some companies claim that their products are eco-friendly without providing any evidence (Một số công ty tuyên bố rằng sản phẩm của họ thân thiện với môi trường mà không đưa ra bất kỳ bằng chứng nào). - **combine** /kəmˈbaɪn/ (v, B1): kết hợp. Thường đi với combine A with B hoặc combined with. Họ từ: combination n. Ví dụ: The course combines online lessons with weekly group discussions at school (Khóa học kết hợp bài học trực tuyến với buổi thảo luận nhóm hằng tuần ở trường). - **conclude** /kənˈklud/ (v, B1): kết luận; kết thúc. conclude that + mệnh đề; danh từ conclusion, in conclusion (tóm lại). Ví dụ: The researchers concluded that regular reading improves students' vocabulary and writing skills (Các nhà nghiên cứu kết luận rằng đọc sách thường xuyên giúp cải thiện vốn từ vựng và kỹ năng viết của học sinh). - **confirm** /kənˈfərm/ (v, B1): xác nhận. confirm a booking; confirm that + mệnh đề; danh từ confirmation. Ví dụ: Please confirm your attendance by email before Friday so that we can prepare enough seats (Vui lòng xác nhận việc tham dự qua email trước thứ Sáu để chúng tôi có thể chuẩn bị đủ chỗ ngồi). - **define** /dɪˈfaɪn/ (v, B1): định nghĩa, xác định. Hay đi với define a term; define goals; definition là danh từ. Ví dụ: The reading passage defines climate change in simple words for young learners (Bài đọc định nghĩa biến đổi khí hậu bằng từ ngữ đơn giản cho người học trẻ). - **indicate** /ˈɪndəkeɪt/ (v, B1): cho thấy; chỉ ra. indicate that: cho thấy rằng; danh từ là indication. Ví dụ: Recent studies indicate that regular exercise can improve both physical and mental health (Các nghiên cứu gần đây cho thấy tập thể dục thường xuyên có thể cải thiện cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần). - **investigate** /ɪnˈvɛstəɡeɪt/ (v, B1): điều tra, tìm hiểu. Hay đi với investigate the cause; investigate a problem; investigation là danh từ. Ví dụ: Scientists are investigating the cause of mass fish deaths in the river (Các nhà khoa học đang tìm hiểu nguyên nhân cá chết hàng loạt trên sông). - **locate** /ˈloʊkeɪt/ (v, B1): xác định vị trí; đặt tại. Thường gặp locate a place; be located in nghĩa là nằm ở. Ví dụ: The app helps users locate nearby recycling centers and check their opening hours (Ứng dụng giúp người dùng tìm vị trí các trung tâm tái chế gần đó và kiểm tra giờ mở cửa). - **mix** /mɪks/ (v, n, B1): trộn, pha (v); hỗn hợp (n). mix A with B: trộn A với B; a mix of: sự kết hợp của. Ví dụ: Mix the seeds with soil before planting them in small pots (Trộn hạt với đất trước khi trồng trong những chậu nhỏ). - **occur** /əˈkər/ (v, B1): xảy ra. Nghĩa trang trọng hơn happen, dùng trong văn viết; quá khứ occurred; cấu trúc idea occurred to + người. Ví dụ: Earthquakes occur more often along fault lines, so residents there need clear safety drills every year (Động đất xảy ra thường xuyên hơn dọc các đường đứt gãy nên người dân ở đó cần được diễn tập an toàn bài bản mỗi năm). - **ought** /ɔt/ (modal v, B1): nên. Động từ khuyết thiếu; ought to đi với động từ nguyên mẫu, diễn đạt lời khuyên hoặc bổn phận. Ví dụ: People ought to reduce food waste to protect resources and help the environment (Mọi người nên giảm lãng phí thực phẩm để bảo vệ tài nguyên và góp phần bảo vệ môi trường). - **prove** /pruv/ (v, B1): chứng minh; tỏ ra là. prove that + mệnh đề; prove (to be) + tính từ (hóa ra là); danh từ proof (bằng chứng). Ví dụ: The new teaching method has proved effective in helping weak students improve (Phương pháp giảng dạy mới đã tỏ ra hiệu quả trong việc giúp học sinh yếu tiến bộ). - **reflect** /rɪˈflɛkt/ (v, B1): phản ánh, phản chiếu; suy ngẫm. reflect on (suy ngẫm về); họ từ: reflection (n). Ví dụ: The rising number of electric scooters reflects a growing interest in green transport (Số lượng xe máy điện tăng lên phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn đến phương tiện giao thông xanh). - **reject** /rɪˈdʒɛkt/ (v, B1): từ chối, bác bỏ. Hay đi với reject an offer, reject a request; reject an idea; rejection là danh từ. Ví dụ: The committee rejected the plan because the cost was far too high (Ủy ban bác bỏ kế hoạch vì chi phí quá cao). - **relate** /rɪˈleɪt/ (v, B1): liên quan, liên hệ. Cấu trúc relate to, be related to; danh từ relation, relationship, tính từ relative. Ví dụ: Many health problems in teenagers are related to poor diet and lack of sleep (Nhiều vấn đề sức khỏe ở thanh thiếu niên có liên quan đến chế độ ăn uống kém và thiếu ngủ). - **remain** /rɪˈmeɪn/ (v, B1): vẫn, vẫn còn; còn lại. remain + tính từ: remain calm, remain unchanged; the remaining + danh từ là những gì còn lại; the remainder là phần còn lại. Ví dụ: Despite many efforts, air quality in the capital remains a serious problem (Dù đã có nhiều nỗ lực, chất lượng không khí ở thủ đô vẫn là một vấn đề nghiêm trọng). - **require** /rɪˈkwaɪər/ (v, B1): yêu cầu, đòi hỏi. be required to V là bắt buộc phải làm gì; danh từ requirement. Ví dụ: All visitors are required to wear a mask inside the hospital (Tất cả khách đến bệnh viện đều phải đeo khẩu trang bên trong bệnh viện). - **tend** /tɛnd/ (v, B1): có xu hướng. tend to + V (thường, có xu hướng làm gì); họ từ: tendency (n). Ví dụ: People who exercise regularly tend to sleep better and feel less stressed (Những người tập thể dục đều đặn có xu hướng ngủ ngon hơn và ít căng thẳng hơn). - **weigh** /weɪ/ (v, B1): cân; cân nhắc. weigh the benefits against the risks là cân nhắc lợi ích so với rủi ro. Ví dụ: Families should weigh the costs and benefits before choosing a school (Các gia đình nên cân nhắc chi phí và lợi ích trước khi chọn trường). - **accommodate** /əˈkɑmədeɪt/ (v, B2): chứa, đáp ứng. accommodate visitors: có chỗ cho khách; accommodate the needs of: đáp ứng nhu cầu của. Ví dụ: The new library can accommodate more students during exam season (Thư viện mới có thể tiếp nhận thêm học sinh trong mùa thi). - **accompany** /əˈkʌmpəni/ (v, B2): đi cùng, đi kèm. be accompanied by là có ai đi cùng, có gì kèm theo; children must be accompanied by an adult rất hay gặp trong thông báo. Ví dụ: Children under 12 must be accompanied by an adult when visiting the museum (Trẻ em dưới 12 tuổi phải có người lớn đi cùng khi tham quan bảo tàng). - **adjust** /əˈdʒʌst/ (v, B2): điều chỉnh. Cấu trúc adjust to; adjust the volume, adjust the settings; adjustment là danh từ. Ví dụ: Students may need time to adjust to the new online learning platform (Học sinh có thể cần thời gian để làm quen với nền tảng học trực tuyến mới). - **alter** /ˈɔltər/ (v, B2): thay đổi, điều chỉnh. alter a plan là thay đổi kế hoạch; danh từ là alteration. Ví dụ: Rising temperatures can alter the habitats of many plants and animals (Nhiệt độ tăng có thể làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài thực vật và động vật). - **anticipate** /ænˈtɪsəpeɪt/ (v, B2): dự đoán, lường trước. Đi với anticipate a problem hoặc anticipate doing something. Ví dụ: Scientists anticipate more frequent floods as temperatures continue to rise worldwide (Các nhà khoa học dự đoán lũ lụt sẽ xảy ra thường xuyên hơn khi nhiệt độ tiếp tục tăng trên toàn thế giới). - **approach** /əˈproʊtʃ/ (n, v, B2): cách tiếp cận (n); tiếp cận (v). Cấu trúc approach a problem, an issue; cụm a new approach to learning; tính từ approachable nghĩa khác là dễ gần. Ví dụ: Schools should approach screen time with clear rules that protect sleep and daily study habits of teenagers (Trường học nên xử lý vấn đề thời gian dùng màn hình bằng những quy định rõ ràng để bảo vệ giấc ngủ và thói quen học hằng ngày của thanh thiếu niên). - **arise** /əˈraɪz/ (v, B2): nảy sinh, phát sinh. Quá khứ arose; quá khứ phân từ arisen; arise from something là nảy sinh từ; problems arise, questions arise. Ví dụ: Many health problems arise from a lack of physical activity and poor diet (Nhiều vấn đề sức khỏe nảy sinh từ việc thiếu vận động và chế độ ăn uống kém lành mạnh). - **assume** /əˈsum/ (v, B2): cho rằng; giả định. assume that: cho rằng; danh từ là assumption. Ví dụ: Researchers should not assume that all students have reliable internet access at home (Các nhà nghiên cứu không nên cho rằng mọi học sinh đều có kết nối internet ổn định tại nhà). - **assure** /əˈʃʊr/ (v, B2): cam đoan, đảm bảo với. assure somebody that hoặc assure somebody of là cam đoan với ai; phân biệt ensure là đảm bảo điều gì xảy ra. Ví dụ: The manager assured customers that their personal data would be kept safe (Người quản lý cam đoan với khách hàng rằng dữ liệu cá nhân của họ sẽ được giữ an toàn). - **calculate** /ˈkælkjəleɪt/ (v, B2): tính toán. calculate + how much/how many...; họ từ: calculation (n), calculator (n). Ví dụ: This website helps families calculate how much electricity their household appliances use each month (Trang web này giúp các gia đình tính toán lượng điện mà các thiết bị gia dụng của họ tiêu thụ mỗi tháng). - **collapse** /kəˈlæps/ (v, n, B2): sụp đổ, đổ sập (v); sự sụp đổ (n). Dùng cho tòa nhà, nền kinh tế, hệ sinh thái: the collapse of something; người collapse là ngã quỵ. Ví dụ: The old bridge collapsed after days of heavy rain and flooding (Cây cầu cũ đã sập sau nhiều ngày mưa lớn và lũ lụt). - **construct** /kənˈstrʌkt/ (v, B2): xây dựng. danh từ construction, construction site là công trường; tính từ constructive là mang tính xây dựng. Ví dụ: The city plans to construct a new bridge to reduce traffic jams in the center (Thành phố dự định xây một cây cầu mới để giảm kẹt xe (ùn tắc) ở trung tâm). - **consult** /kənˈsʌlt/ (v, B2): tham khảo; hỏi ý kiến. consult a source: tham khảo nguồn; consult somebody about something: hỏi ý kiến ai về việc gì. Ví dụ: Students should consult reliable sources before sharing health information on social media (Học sinh nên tham khảo các nguồn đáng tin cậy trước khi chia sẻ thông tin sức khỏe trên mạng xã hội). - **delay** /dɪˈleɪ/ (v, n, B2): trì hoãn (v); sự chậm trễ (n). delay doing something là trì hoãn làm việc gì; a delay in là sự chậm trễ trong việc gì. Ví dụ: Heavy rain delayed the construction of the new school for two weeks (Mưa lớn đã khiến việc xây trường mới chậm lại hai tuần). - **demonstrate** /ˈdɛmənstreɪt/ (v, B2): chứng minh, cho thấy. demonstrate that + mệnh đề; danh từ demonstration: sự chứng minh, cuộc biểu tình. Ví dụ: Recent studies demonstrate that regular exercise can improve students' concentration and memory (Các nghiên cứu gần đây chứng minh rằng tập thể dục đều đặn có thể cải thiện sự tập trung và trí nhớ của học sinh). - **deny** /dɪˈnaɪ/ (v, B2): phủ nhận; không cho. deny + V-ing hoặc deny that + mệnh đề; deny somebody something (không cho ai cái gì); danh từ denial. Ví dụ: The company denied causing pollution in the river near its factory (Công ty đã phủ nhận việc gây ô nhiễm dòng sông gần nhà máy của mình). - **derive** /dɪˈraɪv/ (v, B2): có nguồn gốc; thu được. derive from là bắt nguồn từ; derive benefit from là thu được lợi ích từ. Ví dụ: Many medicines derive from plants that grow in tropical rain forests (Nhiều loại thuốc có nguồn gốc từ thực vật mọc trong rừng mưa nhiệt đới). - **dominate** /ˈdɑməneɪt/ (v, B2): chiếm ưu thế, chi phối. dominate a market là chiếm ưu thế trên thị trường; danh từ là domination. Ví dụ: A few large companies dominate the market for online video services (Một vài công ty lớn chiếm ưu thế trên thị trường dịch vụ video trực tuyến). - **emerge** /ɪˈmərdʒ/ (v, B2): xuất hiện; nổi lên. Thường gặp emerge from hoặc emerge as; danh từ là emergence. Ví dụ: New methods of learning have emerged as technology has become more accessible (Những phương pháp học tập mới đã xuất hiện khi công nghệ trở nên dễ tiếp cận hơn). - **enable** /ɪˈneɪbəl/ (v, B2): giúp có thể, cho phép. Hay gặp enable somebody to do something với nghĩa tạo điều kiện cho ai làm gì; họ từ able, ability. Ví dụ: New software enables teachers to track student progress more easily every term (Phần mềm mới giúp giáo viên theo dõi tiến bộ của học sinh dễ hơn mỗi học kỳ). - **engage** /ɛnˈɡeɪdʒ/ (v, B2): tham gia; thu hút. engage in là tham gia vào; engage students là thu hút học sinh. Ví dụ: Students who engage in community projects can develop useful social skills (Học sinh tham gia các dự án cộng đồng có thể phát triển những kỹ năng xã hội hữu ích). - **ensure** /ɪnˈʃʊr/ (v, B2): bảo đảm. ensure that + mệnh đề; ensure access to: bảo đảm quyền tiếp cận. Ví dụ: Regular checks help ensure that the drinking water remains safe (Việc kiểm tra thường xuyên giúp bảo đảm nước uống luôn an toàn). - **equip** /ɪˈkwɪp/ (v, B2): trang bị. equip somebody with something: trang bị cho ai điều gì; danh từ là equipment. Ví dụ: The course equips students with practical skills for working in a digital economy (Khóa học trang bị cho học sinh những kỹ năng thực tế để làm việc trong nền kinh tế số). - **estimate** /ˈɛstəmeɪt (v); ˈɛstəmət (n)/ (v, n, B2): ước tính (v); con số ước tính (n). estimate the cost là ước tính chi phí; an estimate of là con số ước tính về. Ví dụ: Researchers estimate that the project will create hundreds of new jobs (Các nhà nghiên cứu ước tính dự án sẽ tạo ra hàng trăm việc làm mới). - **evaluate** /ɪˈvæljueɪt/ (v, B2): đánh giá. evaluate the results là đánh giá kết quả; danh từ là evaluation. Ví dụ: Teachers use several methods to evaluate students' progress throughout the year (Giáo viên sử dụng nhiều phương pháp để đánh giá sự tiến bộ của học sinh trong suốt năm học). - **evolve** /ɪˈvɑlv/ (v, B2): tiến hóa, phát triển dần. Thường đi với evolve from hoặc evolve into. Họ từ: evolution n. Ví dụ: Online classes have evolved from simple videos into lively virtual classrooms (Lớp học trực tuyến đã phát triển từ video đơn giản thành lớp học ảo sinh động). - **exceed** /ɪkˈsid/ (v, B2): vượt quá. Thường đi với exceed expectations hoặc exceed the limit; danh từ excess. Ví dụ: Demand for summer air conditioners often exceeds supply during long heat waves (Nhu cầu máy lạnh vào mùa hè thường vượt quá nguồn cung trong các đợt nóng kéo dài). - **exclude** /ɪksˈklud/ (v, B2): loại trừ. Thường đi với exclude someone from. Phân biệt exclude với include bao gồm. Ví dụ: The cheap insurance plan excludes dental care and yearly health checks (Gói bảo hiểm rẻ không gồm chăm sóc răng và khám sức khỏe hằng năm). - **extend** /ɪkˈstɛnd/ (v, B2): kéo dài, mở rộng. extend the deadline là gia hạn; danh từ extension, extent: to some extent là ở mức độ nào đó; tính từ extensive. Ví dụ: The school has extended the registration deadline until the end of this month (Nhà trường đã gia hạn thời hạn đăng ký đến cuối tháng này). - **fulfill** /fʊlˈfɪl/ (v, B2): thực hiện, đáp ứng. fulfill a promise: thực hiện lời hứa; fulfill a requirement: đáp ứng yêu cầu. Ví dụ: Applicants must fulfill all the requirements before starting the training course (Ứng viên phải đáp ứng tất cả yêu cầu trước khi bắt đầu khóa đào tạo). - **illustrate** /ˈɪləstreɪt/ (v, B2): minh họa. Hay đi với illustrate a point, illustrate an idea; illustrated with pictures; illustration là danh từ. Ví dụ: The article illustrates the idea with clear charts about teenage sleep habits (Bài báo minh họa ý tưởng bằng biểu đồ rõ ràng về thói quen ngủ của tuổi teen). - **implement** /ˈɪmpləmɛnt/ (v, B2): thực hiện, triển khai. Thường đi với implement a policy hoặc implement a plan. Họ từ: implementation n. Ví dụ: The city will implement new rules to limit plastic bags in markets (Thành phố sẽ áp dụng quy định mới để hạn chế túi ni lông ở các chợ). - **imply** /ɪmˈplaɪ/ (v, B2): hàm ý, ngụ ý. imply that + mệnh đề; implication là danh từ. Ví dụ: The results imply that more trees can improve urban air quality (Kết quả cho thấy việc có thêm cây xanh có thể cải thiện chất lượng không khí đô thị). - **infer** /ɪnˈfər/ (v, B2): suy ra. Hay gặp infer meaning from context và infer information from data, kỹ năng suy luận khi đọc. Ví dụ: Students can infer the meaning of new words from the surrounding sentences (Học sinh có thể đoán nghĩa của từ mới dựa vào các câu xung quanh). - **interpret** /ɪnˈtərprət/ (v, B2): diễn giải; phiên dịch. Nghĩa diễn giải số liệu và phiên dịch lời nói; danh từ interpretation. Ví dụ: Students must interpret the sales chart correctly before writing their group report (Học sinh phải đọc hiểu đúng biểu đồ doanh số trước khi viết báo cáo nhóm). - **isolate** /ˈaɪsəleɪt/ (v, B2): cô lập; tách riêng. isolate somebody from: cô lập ai khỏi; danh từ là isolation. Ví dụ: Long periods of illness can isolate older people from their friends and communities (Những đợt bị bệnh kéo dài có thể khiến người lớn tuổi bị tách khỏi bạn bè và cộng đồng của họ). - **justify** /ˈdʒʌstəfaɪ/ (v, B2): biện minh. Hay gặp justify a decision và justify behavior; danh từ justification chỉ sự biện minh. Ví dụ: The company must justify its decision to cut jobs with clear evidence (Công ty phải biện minh cho quyết định cắt giảm việc làm bằng bằng chứng rõ ràng). - **launch** /lɔntʃ/ (v, n, B2): ra mắt, phát động (v); sự ra mắt, sự phát động (n). Thường gặp launch a campaign hoặc product launch. Ví dụ: The city launched a campaign to encourage residents to reduce plastic waste (Thành phố đã phát động một chiến dịch khuyến khích người dân giảm rác thải nhựa). - **modify** /ˈmɑdəfaɪ/ (v, B2): điều chỉnh, sửa đổi. modify a plan hoặc modify behavior; danh từ là modification. Ví dụ: Schools may modify their schedules to protect students during extreme heat (Các trường có thể điều chỉnh thời khóa biểu để bảo vệ học sinh trong thời tiết nắng nóng gay gắt). - **mount** /maʊnt/ (v, B2): tăng dần; tổ chức, triển khai. pressure mounts: áp lực tăng dần; mount a campaign: triển khai chiến dịch. Ví dụ: Pressure is mounting on companies to reduce their plastic waste (Áp lực đang gia tăng đối với các công ty trong việc giảm rác thải nhựa). - **perceive** /pərˈsiv/ (v, B2): nhận thức, cảm nhận, coi là. perceive sb/sth as sth là coi ai, cái gì là; danh từ perception. Ví dụ: Many young people perceive working from home as a more flexible way of life (Nhiều người trẻ coi làm việc tại nhà là một lối sống linh hoạt hơn). - **permit** /pərˈmɪt (v); ˈpərmɪt (n)/ (v, n, B2): cho phép (v); giấy phép (n). permit somebody to do something; be permitted to (được phép); a work permit (giấy phép lao động); danh từ permission (sự cho phép). Ví dụ: Visitors are not permitted to feed the animals in the national park (Du khách không được phép cho động vật ăn trong vườn quốc gia). - **proceed** /prəˈsid/ (v, B2): tiếp tục, tiến hành. proceed with đi với danh từ; proceed to đi với động từ nguyên mẫu. Ví dụ: The school will proceed with the project after discussing it with parents (Nhà trường sẽ tiếp tục dự án sau khi thảo luận với phụ huynh). - **prohibit** /prəˈhɪbət/ (v, B2): cấm. prohibit somebody from + V-ing (cấm ai làm gì); be strictly prohibited (bị nghiêm cấm); danh từ prohibition. Ví dụ: The new law prohibits shops from giving out free plastic bags to customers (Luật mới cấm các cửa hàng phát túi nhựa miễn phí cho khách hàng). - **prompt** /prɑmpt/ (v, B2): thúc đẩy; khiến. Cấu trúc prompt someone to do something; tính từ prompt (nhanh chóng) hay gặp trong prompt action. Ví dụ: Rising temperatures have prompted farmers to change the crops they grow (Nhiệt độ tăng đã khiến nông dân thay đổi các loại cây họ trồng). - **propose** /prəˈpoʊz/ (v, B2): đề xuất, đề nghị; cầu hôn. propose doing something hoặc propose that somebody should do something; họ từ proposal (n) = bản đề xuất. Ví dụ: The council has proposed building a new park on the site of the old factory (Hội đồng thành phố đã đề xuất xây một công viên mới trên khu đất của nhà máy cũ). - **pursue** /pərˈsu/ (v, B2): theo đuổi. Thường đi với pursue a career hoặc pursue a degree. Họ từ: pursuit n. Ví dụ: Many students pursue part-time jobs to gain skills before they graduate (Nhiều sinh viên theo đuổi việc làm thêm để rèn kỹ năng trước khi tốt nghiệp). - **regard** /rɪˈɡɑrd/ (v, n, B2): coi là, xem như (v); sự quan tâm, sự tôn trọng (n). regard somebody hoặc something as là coi như; with regard to là về việc; regards là lời chúc cuối thư. Ví dụ: Many experts regard climate change as the greatest challenge of our time (Nhiều chuyên gia coi biến đổi khí hậu là thách thức lớn nhất của thời đại chúng ta). - **regulate** /ˈrɛɡjəleɪt/ (v, B2): điều tiết; quản lý bằng quy định. regulate an industry: quản lý một ngành bằng quy định; danh từ là regulation. Ví dụ: Governments regulate industrial waste to reduce pollution and protect public health (Chính phủ quản lý chất thải công nghiệp bằng quy định để giảm ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng). - **reinforce** /ˌriɪnˈfɔrs/ (v, B2): củng cố, tăng cường. reinforce an idea/a belief: củng cố một ý tưởng, niềm tin; danh từ reinforcement. Ví dụ: Reviewing notes after class helps reinforce what students have learned during the lesson (Ôn lại ghi chép sau giờ học giúp củng cố những gì học sinh đã học trong bài). - **restrict** /rɪˈstrɪkt/ (v, B2): hạn chế. restrict access to: hạn chế quyền tiếp cận; restriction là danh từ. Ví dụ: Some cities restrict car use in busy areas to reduce pollution (Một số thành phố hạn chế sử dụng ô tô ở khu vực đông đúc để giảm ô nhiễm). - **retain** /rɪˈteɪn/ (v, B2): giữ lại, duy trì. retain information: ghi nhớ thông tin; retain employees: giữ chân nhân viên. Ví dụ: Students often retain information better when they review it regularly (Học sinh thường ghi nhớ thông tin tốt hơn khi ôn tập thường xuyên). - **reveal** /rɪˈvil/ (v, B2): tiết lộ, cho thấy. reveal that + mệnh đề; reveal information: tiết lộ thông tin. Ví dụ: The survey revealed that many teenagers worry about their future careers (Cuộc khảo sát cho thấy nhiều thanh thiếu niên lo lắng về nghề nghiệp tương lai). - **ruin** /ˈruən/ (v, n, B2): làm hỏng, phá hủy (v); tàn tích (n). ruin a chance là làm tiêu tan một cơ hội; in ruins là trong tình trạng đổ nát. Ví dụ: Plastic waste can ruin beaches and harm the animals living nearby (Rác thải nhựa có thể phá hủy các bãi biển và gây hại cho những động vật sống gần đó). - **secure** /sɪˈkjʊr/ (v, adj, B2): đạt được, bảo đảm (v); an toàn (adj). secure a job là tìm được việc làm; secure data là dữ liệu được bảo vệ an toàn. Ví dụ: The training program helps young people secure jobs in their communities (Chương trình đào tạo giúp người trẻ tìm được việc làm trong cộng đồng của họ). - **seek** /sik/ (v, B2): tìm kiếm. Thường đi với seek advice hoặc seek support. Ví dụ: Graduates should seek advice from teachers before choosing their first jobs (Sinh viên mới ra trường nên xin lời khuyên của thầy cô trước khi chọn việc đầu tiên). - **select** /səˈlɛkt/ (v, B2): lựa chọn. select from: chọn từ; selection là danh từ. Ví dụ: Students can select from several courses on environmental science this semester (Học sinh có thể chọn từ một số khóa học về khoa học môi trường trong học kỳ này). - **specify** /ˈspɛsəfaɪ/ (v, B2): nêu rõ, quy định rõ. Hay đi với specify the time, specify the requirements; unless otherwise specified; specific là tính từ. Ví dụ: The announcement does not specify the exact time of the school meeting (Thông báo không nêu rõ giờ cụ thể của buổi họp ở trường). - **split** /splɪt/ (v, n, B2): chia, tách (v); sự chia rẽ, sự phân chia (n). split something into: chia thành; split the cost: chia nhau chi phí; quá khứ và quá khứ phân từ đều là split. Ví dụ: The teacher split the class into small groups to discuss the environmental project (Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ để thảo luận về dự án môi trường). - **stimulate** /ˈstɪmjəleɪt/ (v, B2): kích thích, thúc đẩy. stimulate growth, stimulate the economy; danh từ stimulation, stimulus. Ví dụ: Reading books from an early age can stimulate children's imagination and creativity (Đọc sách từ nhỏ có thể kích thích trí tưởng tượng và sự sáng tạo của trẻ). - **stretch** /strɛtʃ/ (v, n, B2): kéo dài, kéo giãn (v); đoạn kéo dài (n). stretch from A to B là trải dài từ A đến B; a stretch of road là một đoạn đường. Ví dụ: The protected forest stretches across the border between the two countries (Khu rừng được bảo vệ trải dài qua biên giới giữa hai quốc gia). - **tackle** /ˈtækəl/ (v, B2): giải quyết, xử lý. tackle a problem, tackle an issue; gần nghĩa deal with, address. Ví dụ: The government has introduced new measures to tackle air pollution in big cities (Chính phủ đã đưa ra các biện pháp mới để giải quyết ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn). - **transfer** /trænsˈfər (v); ˈtrænsfər (n)/ (v, n, B2): chuyển, chuyển giao (v); sự chuyển giao (n). Dùng transfer something from A to B; danh từ thường đi với of. Ví dụ: The project helps transfer knowledge from experienced farmers to younger workers (Dự án giúp chuyển giao kiến thức từ những nông dân giàu kinh nghiệm cho những người lao động trẻ hơn). - **transform** /trænsˈfɔrm/ (v, B2): biến đổi. transform A into B là biến A thành B; danh từ là transformation. Ví dụ: Digital tools can transform the way students access information and learn (Các công cụ kỹ thuật số có thể thay đổi cách học sinh tiếp cận thông tin và học tập). - **undertake** /ˌʌndərˈteɪk/ (v, B2): thực hiện; đảm nhận. Thường đi với research, a study hoặc a task; quá khứ là undertook. Ví dụ: The team will undertake a study of air quality near local schools (Nhóm sẽ thực hiện một nghiên cứu về chất lượng không khí gần các trường học địa phương). - **urge** /ərdʒ/ (v, B2): thúc giục; kêu gọi. urge somebody to do something: kêu gọi ai làm gì; urge action: kêu gọi hành động. Ví dụ: Health officials urge people to wash their hands regularly to prevent infection (Giới chức y tế kêu gọi mọi người rửa tay thường xuyên để phòng ngừa lây nhiễm). - **vary** /ˈvɛri/ (v, B2): thay đổi, khác nhau. Thường đi với vary from A to B hoặc vary widely. Họ từ: various adj, variety n. Ví dụ: Bus fares vary from two thousand to ten thousand dong depending on distance (Giá vé xe buýt dao động từ hai nghìn tới mười nghìn đồng tùy quãng đường). - **accelerate** /ækˈsɛləreɪt/ (v, C1): đẩy nhanh, tăng tốc. Nghĩa đẩy nhanh quá trình; danh từ acceleration; hay đi với accelerate growth. Ví dụ: Warm ocean currents accelerate the melting of polar ice during the summer months (Dòng hải lưu ấm làm băng ở hai cực tan nhanh hơn trong các tháng mùa hè). - **administer** /ədˈmɪnəstər/ (v, C1): quản lý, thực hiện; cho dùng thuốc, tiêm. Thường đi với administer a survey hoặc administer vaccines; danh từ administration. Ví dụ: Nurses administer free flu vaccines to elderly people at community health centers (Y tá tiêm vắc xin cúm miễn phí cho người lớn tuổi tại các trung tâm y tế cộng đồng). - **allocate** /ˈæləkeɪt/ (v, C1): phân bổ, cấp. allocate something to/for somebody/something; họ từ allocation (n). Ví dụ: The city plans to allocate more money to public transport and green spaces next year (Thành phố dự định phân bổ thêm ngân sách cho giao thông công cộng và không gian xanh vào năm tới). - **amend** /əˈmɛnd/ (v, C1): sửa đổi. Hay gặp amend a law và amend a bill khi sửa đổi văn bản luật. Ví dụ: Parliament voted to amend the law to protect personal data better (Quốc hội bỏ phiếu sửa đổi luật để bảo vệ dữ liệu cá nhân tốt hơn). - **attribute** /əˈtrɪbjut (v); ˈætrəbjut (n)/ (v, n, C1): cho là do (v); đặc điểm (n). attribute A to B: cho rằng A là do B; personal attributes: các đặc điểm cá nhân. Ví dụ: Researchers attribute the decline in fish populations to pollution and overfishing (Các nhà nghiên cứu cho rằng sự suy giảm số lượng cá là do ô nhiễm và đánh bắt quá mức). - **blend** /blɛnd/ (v, n, C1): kết hợp, pha trộn (v); sự pha trộn, hỗn hợp (n). blend A with B: kết hợp A với B; a blend of: sự kết hợp của. Ví dụ: Many schools blend online lessons with classroom activities to support flexible learning (Nhiều trường kết hợp các bài học trực tuyến với hoạt động trên lớp để hỗ trợ việc học linh hoạt). - **boast** /boʊst/ (v, C1): tự hào có; khoe khoang. boast a feature: tự hào có một đặc điểm; boast about: khoe về. Ví dụ: The city boasts a modern public library with free internet access (Thành phố tự hào có một thư viện công cộng hiện đại với dịch vụ truy cập internet miễn phí). - **collaborate** /kəˈlæbəreɪt/ (v, C1): hợp tác. collaborate with somebody on something: hợp tác với ai về việc gì; danh từ là collaboration. Ví dụ: Local schools collaborate with scientists on projects that protect nearby rivers (Các trường học địa phương hợp tác với các nhà khoa học trong những dự án bảo vệ sông ngòi gần đó). - **compensate** /ˈkɑmpənseɪt/ (v, C1): bù đắp, bồi thường. compensate for là bù đắp cho; compensate someone for something là bồi thường cho ai về điều gì. Ví dụ: Planting new trees cannot fully compensate for the loss of old forests (Trồng cây mới không thể bù đắp hoàn toàn cho sự mất mát của những khu rừng lâu năm). - **confine** /kənˈfaɪn/ (v, C1): giới hạn; giam giữ. be confined to + N = chỉ giới hạn trong; họ từ confinement (n). Ví dụ: The problem is not confined to big cities; small towns also suffer from air pollution (Vấn đề này không chỉ giới hạn ở các thành phố lớn; các thị trấn nhỏ cũng chịu ô nhiễm không khí). - **constitute** /ˈkɑnstətut/ (v, C1): tạo thành; cấu thành. Thường gặp constitute a majority hoặc constitute a problem. Ví dụ: Women constitute more than half of the students in the training program (Phụ nữ chiếm hơn một nửa số học viên trong chương trình đào tạo). - **cooperate** /koʊˈɑpəreɪt/ (v, C1): hợp tác. cooperate with somebody on something; danh từ cooperation; tính từ cooperative. Ví dụ: Schools and parents need to cooperate to protect children from online risks (Nhà trường và phụ huynh cần hợp tác để bảo vệ trẻ em khỏi những rủi ro trên mạng). - **coordinate** /koʊˈɔrdəneɪt/ (v, C1): phối hợp, điều phối. Cấu trúc coordinate with somebody; danh từ coordination, người điều phối coordinator. Ví dụ: Volunteers coordinate with local nurses to deliver medicine to remote island villages (Tình nguyện viên phối hợp với y tá địa phương để đưa thuốc tới làng đảo xa). - **correspond** /ˌkɔrəˈspɑnd/ (v, C1): tương ứng; phù hợp. correspond to nghĩa là tương ứng với; correspond with còn có nghĩa là trao đổi thư từ. Ví dụ: The numbers on the chart correspond to the results of the survey (Các con số trên biểu đồ tương ứng với kết quả của cuộc khảo sát). - **cultivate** /ˈkʌltəveɪt/ (v, C1): trau dồi; trồng trọt. cultivate a skill là trau dồi kỹ năng; cultivate crops là trồng cây nông nghiệp. Ví dụ: Reading regularly helps students cultivate the habit of thinking for themselves (Đọc sách thường xuyên giúp học sinh trau dồi thói quen tự suy nghĩ). - **deem** /dim/ (v, C1): cho là, coi là. Thường dùng bị động be deemed + adj như be deemed necessary là được cho là cần thiết; văn phong trang trọng, gần nghĩa consider. Ví dụ: The building was deemed unsafe after the earthquake and was closed immediately (Tòa nhà bị cho là không an toàn sau trận động đất và bị đóng cửa ngay lập tức). - **divert** /daɪˈvərt/ (v, C1): chuyển hướng. divert traffic: chuyển hướng giao thông; divert attention from: hướng sự chú ý khỏi. Ví dụ: The city diverted traffic away from the flooded road this morning (Thành phố đã chuyển hướng giao thông khỏi con đường bị ngập sáng nay). - **drift** /drɪft/ (v, C1): trôi dạt; dần chuyển sang. drift apart = xa cách dần; drift into something = dần rơi vào tình trạng nào đó. Ví dụ: Plastic waste drifts across the ocean and often ends up on remote beaches (Rác thải nhựa trôi dạt khắp đại dương và thường dạt vào những bãi biển xa xôi). - **endure** /ɪnˈdʊr/ (v, C1): chịu đựng; kéo dài. Thường gặp endure hardship; tính từ enduring nghĩa là lâu bền. Ví dụ: Many families endured severe hardship after the storm destroyed their homes (Nhiều gia đình đã chịu cảnh hết sức khó khăn sau khi cơn bão phá hủy nhà cửa của họ). - **erect** /ɪˈrɛkt/ (v, C1): dựng lên, xây dựng. erect a statue, erect a monument; thường dùng bị động be erected; trang trọng hơn build. Ví dụ: A statue was erected in the park to honor the doctors who fought the epidemic (Một bức tượng đã được dựng trong công viên để tôn vinh các bác sĩ đã chống dịch). - **expire** /ɪkˈspaɪər/ (v, C1): hết hạn. Dùng khi giấy tờ, hợp đồng hoặc sản phẩm hết thời hạn sử dụng; danh từ là expiration. Ví dụ: Students must renew their library cards before they expire next month (Học sinh phải gia hạn thẻ thư viện trước khi thẻ hết hạn vào tháng tới). - **foster** /ˈfɑstər/ (v, C1): thúc đẩy, nuôi dưỡng. Thường đi với foster cooperation, creativity hoặc a sense of belonging. Ví dụ: Group activities can foster cooperation among students from different cultural backgrounds (Các hoạt động nhóm có thể thúc đẩy sự hợp tác giữa các học sinh đến từ những nền văn hóa khác nhau). - **intensify** /ɪnˈtɛnsəfaɪ/ (v, C1): tăng cường, làm mạnh thêm. Thường đi với intensify efforts hoặc intensify pressure on. Họ từ: intense adj, intensity n. Ví dụ: Schools should intensify efforts to teach students basic first aid skills (Các trường học nên đẩy mạnh việc dạy kỹ năng sơ cứu cơ bản cho học sinh). - **invoke** /ɪnˈvoʊk/ (v, C1): viện dẫn, dẫn ra làm căn cứ. Thường gặp invoke a law, invoke a right, invoke a principle; dễ nhầm với evoke là gợi lên cảm xúc, ký ức. Ví dụ: The lawyer invoked the right to privacy to protect the customers' personal data (Luật sư đã viện dẫn quyền riêng tư để bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng). - **maximize** /ˈmæksəmaɪz/ (v, C1): tối đa hóa. Thường đi với maximize benefits hoặc maximize efficiency; trái nghĩa minimize. Ví dụ: Small shops use social media to maximize sales while saving advertising costs (Cửa hàng nhỏ dùng mạng xã hội để tăng tối đa doanh số mà vẫn tiết kiệm chi phí quảng cáo). - **oblige** /əˈblaɪdʒ/ (v, C1): bắt buộc. be obliged to do sth là buộc phải làm gì; danh từ obligation, tính từ obligatory. Ví dụ: Under the new law, companies are obliged to reduce the amount of plastic packaging they use (Theo luật mới, các công ty buộc phải giảm lượng bao bì nhựa mà họ sử dụng). - **opt** /ɑpt/ (v, C1): chọn, quyết định chọn. opt for đi với danh từ; opt to đi với động từ nguyên mẫu. Ví dụ: Many commuters opt for public transport to save money and reduce pollution (Nhiều người đi làm chọn phương tiện công cộng để tiết kiệm tiền và giảm ô nhiễm). - **originate** /əˈrɪdʒəneɪt/ (v, C1): bắt nguồn, xuất phát. originate in chỉ nơi hoặc thời điểm bắt nguồn; originate from chỉ nguồn gốc. Ví dụ: The tradition originated in rural communities and later spread to cities (Truyền thống này bắt nguồn từ các cộng đồng nông thôn và sau đó lan đến các thành phố). - **overlook** /ˌoʊvərˈlʊk/ (v, C1): bỏ sót; nhìn ra. overlook a problem: bỏ sót một vấn đề; overlook the sea: nhìn ra biển. Ví dụ: Researchers should not overlook the needs of people in rural areas (Các nhà nghiên cứu không nên bỏ sót nhu cầu của người dân ở vùng nông thôn). - **postpone** /poʊstˈpoʊn/ (v, C1): hoãn lại. Hay gặp postpone something until next week và postpone doing something với V-ing sau động từ. Ví dụ: The football match was postponed until next Saturday because of heavy rain (Trận bóng đá bị dời sang thứ Bảy tuần sau vì mưa lớn). - **render** /ˈrɛndər/ (v, C1): làm cho, khiến cho. Thường đi với render something useless hoặc render something impossible. Ví dụ: Heavy floods rendered several roads around the school completely impassable last week (Lũ lớn khiến nhiều con đường quanh trường hoàn toàn không đi lại được vào tuần trước). - **stem** /stɛm/ (n, v, C1): thân cây, cuống (n); bắt nguồn, ngăn chặn (v). stem from (bắt nguồn từ); STEM là viết tắt của khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Ví dụ: Many health problems stem from poor eating habits and a lack of sleep (Nhiều vấn đề sức khỏe bắt nguồn từ thói quen ăn uống kém và thiếu ngủ). - **undermine** /ˌʌndərˈmaɪn/ (v, C1): làm suy yếu, làm xói mòn. undermine confidence/trust/efforts: làm suy giảm sự tự tin, lòng tin, nỗ lực; gần nghĩa weaken. Ví dụ: Fake news on social media can undermine public trust in reliable sources of information (Tin giả trên mạng xã hội có thể làm xói mòn lòng tin của công chúng vào các nguồn thông tin đáng tin cậy). - **verify** /ˈvɛrəfaɪ/ (v, C1): xác minh, kiểm chứng. verify information: kiểm chứng thông tin; verification là danh từ. Ví dụ: Readers should verify information before sharing it on social media (Người đọc nên kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ trên mạng xã hội). - **widen** /ˈwaɪdən/ (v, C1): mở rộng. Thường đi với widen the gap between hoặc widen access to; quá khứ widened. Ví dụ: Online courses help widen access to quality education for students in remote areas (Các khóa học trực tuyến giúp mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cho học sinh ở vùng xa). - **amplify** /ˈæmpləfaɪ/ (v, B2): khuếch đại, làm tăng thêm. Thường dùng amplify the effect/impact/sound; họ từ amplifier (n) bộ khuếch đại. Ví dụ: Social media can amplify false information, making it spread faster than official news (Mạng xã hội có thể khuếch đại thông tin sai lệch, khiến nó lan truyền nhanh hơn tin chính thức). - **avert** /əˈvərt/ (v): ngăn chặn, tránh. avert a crisis/disaster (ngăn chặn khủng hoảng, thảm họa); avert one's eyes (quay mặt đi). Ví dụ: Quick action by local authorities helped avert a serious water shortage last summer (Hành động nhanh chóng của chính quyền địa phương đã giúp ngăn chặn tình trạng thiếu nước nghiêm trọng vào mùa hè năm ngoái). - **backfire** /ˈbækfaɪər/ (v): phản tác dụng. Cấu trúc backfire on somebody (gây hại ngược lại cho ai); gần nghĩa have the opposite effect. Ví dụ: Strict rules on phone use may backfire if students simply find ways to hide their devices (Các quy định khắt khe về việc dùng điện thoại có thể phản tác dụng nếu học sinh chỉ tìm cách giấu thiết bị). - **complicate** /ˈkɑmpləkeɪt/ (v, B1): làm phức tạp. tính từ complicated là phức tạp; danh từ complication là sự phức tạp, biến chứng. Ví dụ: Bad weather complicated the efforts to rescue people trapped by the floods (Thời tiết xấu đã làm công tác cứu hộ những người bị mắc kẹt do lũ thêm phức tạp). - **comprehend** /ˌkɑmpriˈhɛnd/ (v): hiểu, lĩnh hội. Trang trọng hơn understand; họ từ: comprehension (sự hiểu), comprehensible (dễ hiểu). Ví dụ: Some students struggle to comprehend long academic texts without help from their teachers (Một số học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu các văn bản học thuật dài nếu không có giáo viên giúp đỡ). - **condense** /kənˈdɛns/ (v): cô đọng, rút gọn; ngưng tụ. condense something into là rút gọn thành; water vapor condenses là hơi nước ngưng tụ. Ví dụ: Students should learn to condense long articles into short summaries of their main ideas (Học sinh nên học cách cô đọng các bài báo dài thành những bản tóm tắt ngắn gọn các ý chính). - **elucidate** /ɪˈlusədeɪt/ (v): làm sáng tỏ, giải thích rõ. Từ trang trọng, đồng nghĩa explain, clarify; danh từ elucidation. Ví dụ: Scientists hope the new study will elucidate how air pollution affects children's brain development (Các nhà khoa học hy vọng nghiên cứu mới sẽ làm sáng tỏ việc ô nhiễm không khí ảnh hưởng thế nào đến sự phát triển não bộ của trẻ). - **exemplify** /ɪɡˈzɛmpləfaɪ/ (v): minh họa, là ví dụ điển hình cho. Họ từ example (n), exemplary (adj) mẫu mực; hay dùng bị động be exemplified by. Ví dụ: This project exemplifies how young people can use technology to solve local problems (Dự án này là ví dụ điển hình cho việc người trẻ có thể dùng công nghệ để giải quyết vấn đề địa phương). - **exert** /ɪɡˈzərt/ (v, C1): gây (sức ép, ảnh hưởng), dùng (sức). exert pressure/influence on somebody/something: gây sức ép, ảnh hưởng lên; exert oneself: cố gắng hết sức. Ví dụ: Social media influencers can exert a strong influence on teenagers' shopping habits (Những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội có thể gây tác động mạnh đến thói quen mua sắm của thanh thiếu niên). - **gauge** /ɡeɪdʒ/ (v, n): đánh giá, đo lường (v); thước đo, dụng cụ đo (n). gauge public opinion/reaction: dò xét dư luận, phản ứng; a gauge of something: thước đo của điều gì. Ví dụ: The survey was designed to gauge students' opinions about the new school uniform (Cuộc khảo sát được lập ra để đánh giá ý kiến của học sinh về bộ đồng phục mới). - **lessen** /ˈlɛsən/ (v, B1): làm giảm bớt. Thường đi với lessen the impact/effect/risk of; gần nghĩa reduce, đừng nhầm với lesson (bài học) vì đọc giống nhau. Ví dụ: Planting more trees in cities can lessen the effects of extreme summer heat (Trồng thêm cây xanh trong thành phố có thể làm giảm bớt tác động của cái nóng gay gắt mùa hè). - **necessitate** /nəˈsɛsəteɪt/ (v): đòi hỏi, cần phải có. Cách nói trang trọng của require, make necessary; necessitate + danh từ/V-ing. Ví dụ: The rapid growth of the city necessitates better public transport and more green spaces (Sự phát triển nhanh của thành phố đòi hỏi giao thông công cộng tốt hơn và nhiều không gian xanh hơn). - **outweigh** /ˌaʊtˈweɪ/ (v, B1): vượt trội hơn, lớn hơn. Thường gặp the benefits outweigh the risks/drawbacks lợi ích lớn hơn rủi ro; tiền tố out- nghĩa là hơn như outnumber, outperform. Ví dụ: Most experts agree that the benefits of online learning outweigh its disadvantages (Phần lớn chuyên gia đồng ý rằng lợi ích của việc học trực tuyến lớn hơn những bất lợi của nó). - **overestimate** /ˌoʊvərˈɛstəmeɪt/ (v, B2): đánh giá quá cao. trái nghĩa underestimate là đánh giá thấp; tiền tố over- mang nghĩa quá mức. Ví dụ: Many teenagers overestimate their ability to study well while listening to music (Nhiều thanh thiếu niên đánh giá quá cao khả năng học tốt của mình khi vừa học vừa nghe nhạc). - **pervade** /pərˈveɪd/ (v): lan tỏa, bao trùm. Thường dùng chủ động: sth pervades sth (lan khắp); bị động be pervaded by/with; họ từ: pervasive (adj, phổ biến khắp nơi). Ví dụ: A sense of fear pervaded the town after the factory leaked chemicals into the river (Một nỗi sợ hãi bao trùm thị trấn sau khi nhà máy làm rò rỉ hóa chất ra sông). - **relinquish** /rɪˈlɪŋkwɪʃ/ (v, C1): từ bỏ, nhường lại. relinquish control, relinquish power, relinquish rights; trang trọng hơn give up. Ví dụ: The founder agreed to relinquish control of the company to a younger management team (Nhà sáng lập đồng ý nhường lại quyền điều hành công ty cho một đội ngũ quản lý trẻ hơn). - **reshape** /riˈʃeɪp/ (v): định hình lại, làm thay đổi diện mạo. Tiền tố re- nghĩa là lại; reshape the future, reshape the economy. Ví dụ: Artificial intelligence is reshaping the way people work, learn and communicate (Trí tuệ nhân tạo đang định hình lại cách con người làm việc, học tập và giao tiếp). - **supplant** /səˈplænt/ (v): thay thế, chiếm chỗ. Dùng khi cái mới thay hẳn cái cũ; gần nghĩa replace, take the place of. Ví dụ: Online shopping has gradually supplanted traditional markets in many big cities (Mua sắm trực tuyến đã dần thay thế các chợ truyền thống ở nhiều thành phố lớn). - **uncover** /ənˈkʌvər/ (v, B1): phát hiện, phơi bày. Thường gặp uncover the truth, uncover evidence, uncover a secret; gần nghĩa reveal, discover. Ví dụ: Journalists uncovered evidence that the factory had been dumping waste into the river (Các nhà báo đã phát hiện bằng chứng cho thấy nhà máy đã xả chất thải xuống sông). - **underlie** /ˌʌndərˈlaɪ/ (v): là nền tảng của, là nguyên nhân sâu xa của. Quá khứ underlay; quá khứ phân từ underlain; thường gặp tính từ underlying: the underlying cause là nguyên nhân sâu xa. Ví dụ: Poverty and lack of education often underlie many social problems in rural areas (Nghèo đói và thiếu giáo dục thường là nguyên nhân sâu xa của nhiều vấn đề xã hội ở nông thôn). - **worsen** /ˈwərsən/ (v, B2): trở nên tệ hơn; làm trầm trọng hơn. Có thể dùng với hoặc không có tân ngữ; tính từ là worse. Ví dụ: Air quality may worsen if the city does not reduce vehicle emissions (Chất lượng không khí có thể trở nên tệ hơn nếu thành phố không giảm khí thải từ xe cộ). ### Từ học thuật: danh từ (144 mục) - **amount** /əˈmaʊnt/ (n, A2, v, B2): lượng, số lượng (n); lên tới, tương đương (v). amount of + danh từ không đếm được, còn number of + danh từ số nhiều; amount to = lên tới. Ví dụ: We should reduce the amount of plastic we use in daily life (Chúng ta nên giảm lượng nhựa sử dụng trong cuộc sống hằng ngày). - **cause** /kɔz/ (n, v, A2): nguyên nhân (n); gây ra (v). the cause of sth; cause sb to do sth; cause and effect là nguyên nhân và kết quả. Ví dụ: Air pollution is a major cause of breathing problems in children living in big cities (Ô nhiễm không khí là một nguyên nhân chính gây ra các vấn đề hô hấp ở trẻ em sống tại các thành phố lớn). - **condition** /kənˈdɪʃən/ (n, A2): điều kiện; tình trạng. living conditions, working conditions dùng số nhiều; in good condition là còn tốt; on condition that là với điều kiện là. Ví dụ: Many workers are demanding better working conditions and fair pay (Nhiều người lao động đang đòi hỏi điều kiện làm việc tốt hơn và mức lương công bằng). - **context** /ˈkɑntɛkst/ (n, A2): bối cảnh, ngữ cảnh. in the context of là trong bối cảnh; đoán nghĩa từ mới qua context là kỹ năng quan trọng khi đọc hiểu. Ví dụ: Students can often guess the meaning of a new word from its context (Học sinh thường có thể đoán nghĩa của từ mới dựa vào ngữ cảnh). - **control** /kənˈtroʊl/ (n, v, A2): sự kiểm soát, sự điều khiển (n); kiểm soát, điều khiển (v). under control, out of control; danh từ đi với over: have control over something; động từ đi thẳng tân ngữ: control your spending. Ví dụ: Parents should help children control the amount of time they spend on electronic devices (Cha mẹ nên giúp con kiểm soát lượng thời gian dành cho các thiết bị điện tử). - **evidence** /ˈɛvədəns/ (n, A2): bằng chứng. Danh từ không đếm được: không nói an evidence, dùng a piece of evidence; evidence of/for, there is evidence that…; tính từ evident. Ví dụ: There is growing evidence that plastic waste harms marine animals and human health (Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rác thải nhựa gây hại cho động vật biển và sức khỏe con người). - **expert** /ˈɛkspərt/ (n, adj, A2): chuyên gia (n); thành thạo, lão luyện (adj). an expert in sth, an expert on sth, according to experts; expertise là chuyên môn. Ví dụ: Health experts recommend that teenagers get enough sleep each night (Các chuyên gia y tế khuyên thanh thiếu niên nên ngủ đủ giấc mỗi đêm). - **factor** /ˈfæktər/ (n, A2): yếu tố, nhân tố. a key factor in something; risk factor là yếu tố nguy cơ. Ví dụ: Lack of sleep is a major factor in poor academic performance among teenagers (Thiếu ngủ là một yếu tố chính dẫn đến kết quả học tập kém ở thanh thiếu niên). - **feature** /ˈfitʃər/ (n, A2, v, B1): đặc điểm, tính năng (n); có, giới thiệu nổi bật (v). Thường gặp key feature, safety features; động từ hay gặp ở dạng featuring hoặc be featured in. Ví dụ: The new app includes a feature that reminds users to take regular breaks from screens (Ứng dụng mới có một tính năng nhắc người dùng thường xuyên nghỉ ngơi, rời mắt khỏi màn hình). - **field** /fild/ (n, A2): lĩnh vực; cánh đồng. in the field of là trong lĩnh vực; field trip là chuyến đi thực tế. Ví dụ: Women are playing an increasingly important role in the field of technology (Phụ nữ đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong lĩnh vực công nghệ). - **individual** /ˌɪndəˈvɪdʒəwəl/ (n, adj, A2): cá nhân (n); riêng, từng (adj). individual needs (nhu cầu riêng); họ từ: individually (adv), individuality (n, cá tính). Ví dụ: Teachers should pay attention to the individual needs of each student in large classes (Giáo viên nên chú ý đến nhu cầu riêng của từng học sinh trong các lớp đông). - **matter** /ˈmætər/ (n, v, A2): vấn đề, chuyện (n); quan trọng, có ý nghĩa (v). It doesn't matter (không sao, không quan trọng); a matter of time; no matter what/how (dù… thế nào đi nữa). Ví dụ: Small changes in daily habits really matter when it comes to saving energy (Những thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày thực sự quan trọng khi nói đến việc tiết kiệm năng lượng). - **pattern** /ˈpætərn/ (n, A2): mẫu, khuôn mẫu; quy luật. sleep patterns, weather patterns; follow a pattern là theo một quy luật. Ví dụ: Climate change is affecting rainfall patterns, causing floods in some areas and droughts in others (Biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến quy luật lượng mưa, gây lũ lụt ở một số vùng và hạn hán ở những vùng khác). - **percent** /pərˈsɛnt/ (n, adj, adv, A2): phần trăm. 30 percent of + danh từ, động từ chia theo danh từ sau of; danh từ percentage là tỉ lệ phần trăm. Ví dụ: Thirty percent of the students in our class walk to school (Ba mươi phần trăm học sinh trong lớp chúng tôi đi bộ đến trường). - **purpose** /ˈpərpəs/ (n, A2): mục đích. for the purpose of + V-ing (nhằm mục đích); on purpose (cố ý); serve a purpose. Ví dụ: The main purpose of the campaign is to raise awareness about water pollution (Mục đích chính của chiến dịch là nâng cao nhận thức về ô nhiễm nguồn nước). - **quality** /ˈkwɑləti/ (n, A2): chất lượng; phẩm chất. high quality, air quality, quality of life; nghĩa phẩm chất: leadership qualities. Ví dụ: Poor air quality in big cities can cause serious breathing problems for children (Chất lượng không khí kém ở các thành phố lớn có thể gây ra các vấn đề hô hấp nghiêm trọng cho trẻ em). - **record** /ˈrɛkərd (n); rɪˈkɔrd (v)/ (n, v, A2): hồ sơ, kỷ lục (n); ghi lại, ghi âm (v). break a record là phá kỷ lục, a record high là mức cao kỷ lục; danh từ nhấn âm đầu, động từ nhấn âm hai. Ví dụ: Last summer, temperatures in several cities reached a record high of over 40 degrees Celsius (Mùa hè năm ngoái, nhiệt độ ở một số thành phố đạt mức cao kỷ lục hơn 40 độ C). - **response** /rɪˈspɑns/ (n, A2): sự phản hồi, sự đáp lại, phản ứng. in response to something là để đáp lại; động từ respond to; tính từ responsive. Ví dụ: In response to rising temperatures, the city has planted thousands of trees along its streets (Để ứng phó với nhiệt độ ngày càng tăng, thành phố đã trồng hàng nghìn cây xanh dọc các con đường). - **side** /saɪd/ (n, A2): bên, phía; mặt. side effect là tác dụng phụ, on the other side là ở phía bên kia; side by side là sát cánh. Ví dụ: Every new technology has both a positive and a negative side for society (Mọi công nghệ mới đều có cả mặt tích cực lẫn mặt tiêu cực đối với xã hội). - **solution** /səˈluʃən/ (n, A2): giải pháp. a solution to a problem, thường đi với to; find a solution; động từ solve. Ví dụ: Public transport is one of the most effective solutions to traffic jams in big cities (Phương tiện công cộng là một trong những giải pháp hiệu quả nhất cho tình trạng kẹt xe (ùn tắc) ở các thành phố lớn). - **source** /sɔrs/ (n, A2): nguồn. source of + danh từ (a source of energy/income); renewable energy sources; a reliable source (nguồn tin đáng tin cậy). Ví dụ: Solar and wind power are becoming important sources of clean energy in many countries (Năng lượng mặt trời và năng lượng gió đang trở thành những nguồn năng lượng sạch quan trọng ở nhiều quốc gia). - **step** /stɛp/ (n, A2, v, B2): bước, biện pháp (n); bước đi, giẫm (v). take steps to + V (thực hiện biện pháp để); step by step (từng bước); step up (đẩy mạnh). Ví dụ: The city has taken important steps to reduce traffic and improve air quality (Thành phố đã thực hiện những biện pháp quan trọng để giảm lưu lượng giao thông và cải thiện chất lượng không khí). - **strategy** /ˈstrætədʒi/ (n, A2): chiến lược. a strategy for + N/V-ing; develop a strategy = xây dựng chiến lược; họ từ strategic (adj). Ví dụ: The government has developed a new strategy for reducing traffic jams in big cities (Chính phủ đã xây dựng một chiến lược mới nhằm giảm kẹt xe (ùn tắc) ở các thành phố lớn). - **system** /ˈsɪstəm/ (n, A2): hệ thống. education system, transport system; tính từ systematic là có hệ thống. Ví dụ: The city is improving its public transport system to reduce traffic jams (Thành phố đang cải thiện hệ thống giao thông công cộng để giảm kẹt xe (ùn tắc)). - **target** /ˈtɑrɡət/ (n, A2, v, B2): mục tiêu, chỉ tiêu (n); nhắm vào (v). set a target, meet a target là đặt ra, đạt chỉ tiêu; target audience là đối tượng hướng đến; be targeted at là nhắm đến. Ví dụ: The country has set a target of reducing carbon emissions (Quốc gia này đã đặt mục tiêu giảm lượng khí thải carbon). - **task** /tæsk/ (n, A2): nhiệm vụ, công việc. carry out, perform hoặc complete a task; household tasks là việc nhà. Ví dụ: Artificial intelligence can complete simple tasks much faster than humans can (Trí tuệ nhân tạo có thể hoàn thành các công việc đơn giản nhanh hơn con người rất nhiều). - **term** /tərm/ (n, A2, v, B2): thuật ngữ, học kỳ, thời hạn (n); gọi là (v). in terms of là xét về mặt; long-term, short-term là dài hạn, ngắn hạn. Ví dụ: In terms of cost, public transport is much cheaper than owning a private car (Xét về chi phí, phương tiện công cộng rẻ hơn nhiều so với sở hữu một chiếc ô tô riêng). - **variety** /vəˈraɪəti/ (n, A2): sự đa dạng, nhiều loại. a variety of + danh từ số nhiều: nhiều loại; tính từ various, động từ vary. Ví dụ: The school library offers a wide variety of books for students of all ages (Thư viện trường có rất nhiều loại sách cho học sinh ở mọi lứa tuổi). - **view** /vju/ (n, A2, v, B1): quan điểm, cảnh (n); xem, coi là (v). in my view là theo tôi; point of view; view something as là coi cái gì là. Ví dụ: Many parents view smartphones as a useful tool for learning rather than a distraction (Nhiều phụ huynh coi điện thoại thông minh là công cụ học tập hữu ích hơn là thứ gây xao nhãng). - **authority** /əˈθɔrəti/ (n, B1): thẩm quyền; chính quyền. Thường đi với local authorities hoặc in authority. Họ từ: authorize v. Ví dụ: Local authorities warned residents about rising river levels after heavy rain (Chính quyền địa phương đã cảnh báo người dân về mực nước sông dâng sau mưa lớn). - **category** /ˈkætəɡɔri/ (n, B1): loại; nhóm. fall into a category: thuộc một nhóm; động từ là categorize. Ví dụ: The survey divides participants into different categories according to their age (Cuộc khảo sát chia người tham gia thành các nhóm khác nhau theo độ tuổi). - **chapter** /ˈtʃæptər/ (n, B1): chương. Hay gặp chapter of a book và in chapter two khi chỉ chương sách. Ví dụ: Each chapter of the textbook ends with a short quiz and key words (Mỗi chương của sách giáo khoa kết thúc bằng bài kiểm tra ngắn và từ khóa). - **comparison** /kəmˈpærəsən/ (n, B1): sự so sánh. in comparison with sth là so với, make a comparison between; động từ compare. Ví dụ: In comparison with cars, bicycles produce no emissions and take up much less space (So với ô tô, xe đạp không thải khí và chiếm ít chỗ hơn nhiều). - **decade** /ˈdɛkeɪd/ (n, B1): thập kỷ. Một decade là mười năm; thường gặp over the past decade. Ví dụ: Online shopping has become much more common over the past decade (Mua sắm trực tuyến đã trở nên phổ biến hơn nhiều trong thập kỷ qua). - **edge** /ɛdʒ/ (n, B1): rìa, mép; lợi thế. on the edge of: ở rìa; have an edge over: có lợi thế hơn. Ví dụ: The village lies at the edge of a large forest (Ngôi làng nằm ở rìa một khu rừng lớn). - **element** /ˈɛləmənt/ (n, B1): yếu tố; thành phần. Thường gặp key element of hoặc essential element of. Ví dụ: Trust is a key element of effective teamwork in the classroom (Sự tin tưởng là yếu tố then chốt của sự phối hợp nhóm hiệu quả trong lớp học). - **entry** /ˈɛntri/ (n, B1): sự vào; mục ghi; bài dự thi. entry to: quyền hoặc sự vào; an entry in a competition: bài dự thi. Ví dụ: Each student may submit one entry to the writing competition (Mỗi học sinh có thể nộp một bài dự thi viết). - **explosion** /ɪkˈsploʊʒən/ (n, B1): vụ nổ; sự bùng nổ. explosion in chỉ sự tăng nhanh về số lượng; động từ là explode. Ví dụ: The explosion in online shopping has changed how many small businesses operate (Sự bùng nổ mua sắm trực tuyến đã thay đổi cách nhiều doanh nghiệp nhỏ hoạt động). - **force** /fɔrs/ (n, v, B1): lực, sức mạnh, lực lượng (n); buộc, ép (v). force somebody to do something; be forced to do something là bị buộc phải làm gì; labor force là lực lượng lao động. Ví dụ: Rising sea levels have forced many families to leave their homes in coastal areas (Mực nước biển dâng đã buộc nhiều gia đình phải rời bỏ nhà cửa ở các vùng ven biển). - **importance** /ɪmˈpɔrtəns/ (n, B1): tầm quan trọng. Cụm the importance of something, of great importance; họ từ important (adj). Ví dụ: The campaign highlights the importance of sleep for teenagers' mental and physical health (Chiến dịch nhấn mạnh tầm quan trọng của giấc ngủ đối với sức khỏe tinh thần và thể chất của thanh thiếu niên). - **journal** /ˈdʒərnəl/ (n, B1): tạp chí chuyên ngành; nhật ký. Nghĩa tạp chí nghiên cứu và nhật ký cá nhân; họ từ journalist, journalism. Ví dụ: The biology teacher asked us to read a short article from a scientific journal (Giáo viên sinh học yêu cầu cả lớp đọc một bài ngắn trong tạp chí khoa học). - **lack** /læk/ (n, v, B1): sự thiếu (n); thiếu (v). a lack of something; động từ lack something không có of; tính từ lacking in something. Ví dụ: A lack of sleep can affect students' memory and ability to concentrate (Thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến trí nhớ và khả năng tập trung của học sinh). - **layer** /ˈleɪər/ (n, B1): lớp. Thường gặp a layer of hoặc several layers of. Ví dụ: A thick layer of dust covered the solar panels after the storm (Một lớp bụi dày phủ lên các tấm pin mặt trời sau cơn bão). - **loss** /lɔs/ (n, B1): sự mất mát, tổn thất. động từ lose; habitat loss, job loss, weight loss; make a loss là bị lỗ. Ví dụ: Habitat loss is the main reason why many animal species are in danger (Mất môi trường sống là nguyên nhân chính khiến nhiều loài động vật đang gặp nguy hiểm). - **occasion** /əˈkeɪʒən/ (n, B1): dịp; lần. Thường gặp on occasion hoặc on a special occasion; occasional là tính từ. Ví dụ: On special occasions, the community center offers free meals to local families (Vào những dịp đặc biệt, trung tâm cộng đồng cung cấp bữa ăn miễn phí cho các gia đình địa phương). - **percentage** /pərˈsɛntədʒ/ (n, B1): tỉ lệ phần trăm. a high/small percentage of + N; phân biệt percentage (thường dùng để nói về tỉ lệ, chẳng hạn a high percentage; không đặt ngay sau số như percent) với percent (đi với số: 20 percent). Ví dụ: A large percentage of teenagers say they feel stressed before important exams (Một tỉ lệ lớn thanh thiếu niên cho biết các em cảm thấy căng thẳng trước những kỳ thi quan trọng). - **range** /reɪndʒ/ (n, B1, v, B2): phạm vi, dãy (n); dao động, trải dài (v). Cấu trúc range from A to B; cụm a wide range of + danh từ số nhiều. Ví dụ: Support for disadvantaged rural students ranges from free textbooks to monthly living allowances (Các hình thức hỗ trợ học sinh khó khăn ở nông thôn trải rộng từ sách giáo khoa miễn phí đến trợ cấp sinh hoạt hằng tháng). - **relation** /riˈleɪʃən/ (n, B1): mối quan hệ. in relation to là liên quan đến; international relations là quan hệ quốc tế; relationship phổ biến hơn, dùng cả cho quan hệ cá nhân lẫn quan hệ giữa hai yếu tố (the relationship between A and B). Ví dụ: Researchers studied the relation between screen time and sleep quality in teenagers (Các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu mối quan hệ giữa thời gian dùng màn hình và chất lượng giấc ngủ ở thanh thiếu niên). - **risk** /rɪsk/ (n, v, B1): nguy cơ, rủi ro (n); liều, mạo hiểm (v). at risk of là có nguy cơ, take a risk là liều; risk + V-ing; tính từ risky. Ví dụ: Eating too much sugar increases the risk of diabetes and heart disease (Ăn quá nhiều đường làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và bệnh tim). - **similarity** /ˌsɪməˈlærəti/ (n, B1): sự giống nhau, điểm tương đồng. similarity between A and B, similarity to/with; trái nghĩa difference; họ từ: similar (adj, similar to). Ví dụ: The study found many similarities between the learning habits of students in two different schools (Nghiên cứu tìm thấy nhiều điểm tương đồng giữa thói quen học tập của học sinh ở hai trường khác nhau). - **spot** /spɑt/ (n, B1, v, B2): địa điểm (n); phát hiện (v). Thường gặp a popular spot hoặc spot a problem. Ví dụ: Teachers can spot signs of stress when students suddenly change their behavior (Giáo viên có thể phát hiện dấu hiệu căng thẳng khi học sinh đột ngột thay đổi hành vi). - **statistic** /stəˈtɪstɪk/ (n, B1): số liệu thống kê. a statistic là một con số thống kê; statistics là các số liệu thống kê hoặc môn thống kê; cụm surprising statistic. Ví dụ: The article used a statistic to explain the problem of food waste (Bài báo dùng một số liệu thống kê để giải thích vấn đề lãng phí thực phẩm). - **surface** /ˈsərfəs/ (n, B1): bề mặt. Thường gặp the surface of hoặc on the surface. Ví dụ: Plastic waste can remain on the ocean's surface for a long time (Rác thải nhựa có thể tồn tại trên bề mặt đại dương trong thời gian dài). - **approval** /əˈpruvəl/ (n, B2): sự chấp thuận, sự tán thành. Thường gặp get/receive approval, approval from someone; động từ approve something (chấp thuận), approve of (tán thành); trái nghĩa disapproval. Ví dụ: The new park design received approval from local residents after months of discussion (Thiết kế công viên mới đã được người dân địa phương chấp thuận sau nhiều tháng thảo luận). - **aspect** /ˈæspɛkt/ (n, B2): khía cạnh. Thường đi với aspect of life hoặc consider every aspect; gần nghĩa side. Ví dụ: Sleep is an important aspect of health that many teenagers often ignore (Giấc ngủ là khía cạnh quan trọng của sức khỏe mà nhiều bạn tuổi teen thường bỏ qua). - **assumption** /əˈsʌmpʃən/ (n, B2): giả định, sự cho rằng. make an assumption about something; the assumption that + mệnh đề; động từ assume. Ví dụ: Many people make the assumption that online information is always accurate and reliable (Nhiều người cho rằng thông tin trên mạng luôn chính xác và đáng tin cậy). - **capacity** /kəˈpæsəti/ (n, B2): sức chứa; khả năng. capacity for: khả năng làm gì; at full capacity: hết công suất. Ví dụ: The new water tank has enough capacity to supply the entire village (Bể nước mới có đủ sức chứa để cung cấp nước cho cả ngôi làng). - **characteristic** /ˌkærəktəˈrɪstɪk/ (n, adj, B2): đặc điểm (n); đặc trưng (adj). Thường đi với key characteristic of hoặc share characteristics with; họ từ characterize. Ví dụ: Flexibility is a key characteristic of workers in fast changing technology companies (Khả năng linh hoạt là đặc điểm then chốt của người lao động trong các công ty công nghệ thay đổi nhanh). - **circumstance** /ˈsərkəmstæns/ (n, B2): hoàn cảnh. Cụm hay gặp under difficult circumstances; in certain circumstances; số nhiều circumstances chỉ tình hình chung. Ví dụ: Under difficult circumstances, the school still kept providing free lunch for poor pupils (Trong hoàn cảnh khó khăn, trường vẫn tiếp tục cung cấp bữa trưa miễn phí cho học sinh nghèo). - **combination** /ˌkɑmbəˈneɪʃən/ (n, B2): sự kết hợp. Thường đi với a combination of hoặc in combination with. Họ từ: combine v. Ví dụ: A combination of exercise and enough sleep keeps the mind sharp during exams (Kết hợp vận động và ngủ đủ giấc giúp đầu óc tỉnh táo trong mùa thi). - **compound** /ˈkɑmpaʊnd/ (n, B2): hợp chất. Thường đi với chemical compound hoặc compound word nghĩa là từ ghép. Ví dụ: Many cleaning products contain chemical compounds that can pollute indoor air (Nhiều sản phẩm tẩy rửa chứa hợp chất hóa học có thể gây ô nhiễm không khí trong nhà). - **concern** /kənˈsərn/ (n, v, B2): mối lo ngại, mối quan tâm (n); làm lo lắng, liên quan đến (v). concern about hoặc over something; be concerned about là lo lắng về; as far as I'm concerned là theo tôi. Ví dụ: There is growing concern about the effects of microplastics on human health (Ngày càng có nhiều lo ngại về ảnh hưởng của vi nhựa đối với sức khỏe con người). - **consideration** /kənˌsɪdəˈreɪʃən/ (n, B2): sự cân nhắc, sự xem xét. take something into consideration là cân nhắc, tính đến; under consideration là đang được xem xét. Ví dụ: Students should take cost into consideration when choosing a university abroad (Học sinh nên cân nhắc chi phí khi chọn trường đại học ở nước ngoài). - **crisis** /ˈkraɪsəs/ (n, B2): cuộc khủng hoảng. Thường gặp trong climate crisis hoặc economic crisis; số nhiều là crises. Ví dụ: The water crisis has forced many families to change their daily habits (Cuộc khủng hoảng nước đã buộc nhiều gia đình thay đổi thói quen hằng ngày). - **criterion** /kraɪˈtɪriən/ (n, B2): tiêu chí. Số nhiều là criteria; cụm meet the criteria, set criteria; nghĩa là điều kiện đánh giá. Ví dụ: The main criterion for the exchange program is strong English communication shown through interviews and essays (Tiêu chí chính của chương trình trao đổi là khả năng giao tiếp tiếng Anh tốt thể hiện qua phỏng vấn và bài luận). - **debate** /dəˈbeɪt/ (n, v, B2): tranh luận. Động từ và danh từ cùng nghĩa tranh luận; thường đi với debate over, heated debate. Ví dụ: Students held a lively debate on whether social media harms real life friendship (Học sinh tổ chức tranh luận sôi nổi về việc mạng xã hội có làm hại tình bạn ngoài đời hay không). - **defense** /dɪˈfɛns/ (n, B2): sự phòng thủ, sự bảo vệ. Anh-Anh viết defence; defense against là sự bảo vệ chống lại; động từ defend. Ví dụ: Wetlands act as a natural defense against floods in coastal areas (Vùng đất ngập nước đóng vai trò như lá chắn tự nhiên chống lại lũ lụt ở vùng ven biển). - **distribution** /ˌdɪstrəˈbjuʃən/ (n, B2): sự phân phối; sự phân bố. Thường gặp distribution of resources; động từ là distribute. Ví dụ: The unequal distribution of clean water affects many communities around the world (Sự phân phối nước sạch không đồng đều ảnh hưởng đến nhiều cộng đồng trên thế giới). - **draft** /dræft/ (n, v, B2): bản thảo (n); soạn thảo (v). Thường gặp first draft hoặc draft a proposal. Ví dụ: Students worked together to draft a proposal for reducing waste at school (Học sinh đã cùng nhau soạn thảo một đề xuất giảm rác thải ở trường). - **emphasis** /ˈɛmfəsəs/ (n, B2): sự nhấn mạnh, sự chú trọng. place emphasis on: chú trọng vào; emphasize là động từ. Ví dụ: The new program places emphasis on teamwork and practical skills (Chương trình mới chú trọng tinh thần làm việc nhóm và các kỹ năng thực hành). - **equivalent** /ɪˈkwɪvələnt/ (n, adj, B2): thứ tương đương (n); tương đương (adj). equivalent to là tương đương với; the equivalent of là thứ tương đương với. Ví dụ: Using one reusable bottle for a year can save the equivalent of hundreds of plastic bottles (Dùng một bình tái sử dụng trong một năm có thể tiết kiệm lượng nhựa tương đương hàng trăm chai nhựa). - **era** /ˈɛrə/ (n, B2): thời đại; kỷ nguyên. the digital era: thời đại kỹ thuật số; a new era of: kỷ nguyên mới của. Ví dụ: In the digital era, people can access information from almost anywhere (Trong thời đại kỹ thuật số, mọi người có thể truy cập thông tin từ hầu hết mọi nơi). - **evaluation** /ɪˌvæljuˈeɪʃən/ (n, B2): sự đánh giá. động từ evaluate; carry out an evaluation of something; gần nghĩa assessment. Ví dụ: Teachers will carry out an evaluation of each student's progress at the end of the semester (Giáo viên sẽ đánh giá sự tiến bộ của từng học sinh vào cuối học kỳ). - **expansion** /ɪkˈspænʃən/ (n, B2): sự mở rộng. expansion of: sự mở rộng của; động từ là expand. Ví dụ: The expansion of public transportation can make city travel more convenient (Việc mở rộng giao thông công cộng có thể giúp việc đi lại trong thành phố thuận tiện hơn). - **failure** /ˈfeɪljər/ (n, B2): sự thất bại; sự không thực hiện. failure to do something: việc không thực hiện điều gì; động từ là fail. Ví dụ: Failure to protect forests can lead to the loss of many species (Việc không bảo vệ rừng có thể dẫn đến sự biến mất của nhiều loài). - **framework** /ˈfreɪmwərk/ (n, B2): khuôn khổ. a framework for: khuôn khổ cho; a legal framework: khuôn khổ pháp lý. Ví dụ: The policy provides a framework for protecting forests and supporting local communities (Chính sách này đưa ra khuôn khổ để bảo vệ rừng và hỗ trợ cộng đồng địa phương). - **implication** /ˌɪmpləˈkeɪʃən/ (n, B2): hệ quả; điều được hàm ý. implications for: hệ quả đối với; imply là động từ. Ví dụ: The study examines the implications of climate change for food production (Nghiên cứu xem xét những hệ quả của biến đổi khí hậu đối với việc sản xuất thực phẩm). - **income** /ˈɪnkəm/ (n, B2): thu nhập. Thường đi với high income, low income hoặc income gap; tính từ high-income. Ví dụ: Families with low income can apply for free school meals this semester (Gia đình có thu nhập thấp có thể đăng ký suất ăn miễn phí ở trường trong học kỳ này). - **initiative** /ɪˈnɪʃətɪv/ (n, B2): sáng kiến; sự chủ động. take the initiative là chủ động làm trước; a new initiative to do something là chương trình mới nhằm làm gì; động từ initiate là khởi xướng. Ví dụ: The city launched a new initiative to encourage residents to cycle to work (Thành phố đã khởi động một sáng kiến mới nhằm khuyến khích người dân đạp xe đi làm). - **input** /ˈɪnpʊt/ (n, B2): ý kiến đóng góp; dữ liệu đầu vào. input from: ý kiến đóng góp từ; data input: dữ liệu đầu vào. Ví dụ: The school asked for input from students before changing its rules (Nhà trường xin ý kiến đóng góp của học sinh trước khi thay đổi nội quy). - **instance** /ˈɪnstəns/ (n, B2): trường hợp; ví dụ. for instance: ví dụ; an instance of: một trường hợp của. Ví dụ: Many daily habits, for instance walking to school, can reduce carbon emissions (Nhiều thói quen hằng ngày, chẳng hạn như đi bộ đến trường, có thể giảm lượng khí thải carbon). - **license** /ˈlaɪsəns/ (n, B2): giấy phép. Hay gặp driving license, business license và license plate cho biển số xe. Ví dụ: Drivers must carry a valid license when operating vehicles on public roads (Tài xế phải mang theo giấy phép hợp lệ khi điều khiển phương tiện trên đường công cộng). - **margin** /ˈmɑrdʒən/ (n, B2): mức chênh lệch, biên độ; lề (trang giấy). Thường đi với profit margin hoặc margin of error. Ví dụ: The survey has a small margin of error partly because of its large sample size (Khảo sát có mức sai số nhỏ, một phần nhờ cỡ mẫu lớn). - **notion** /ˈnoʊʃən/ (n, B2): quan niệm, ý niệm. Cấu trúc the notion that; dễ nhầm chính tả với nation quốc gia. Ví dụ: The old notion that boys are better suited to science still limits many gifted female students (Quan niệm cũ rằng con trai hợp với khoa học hơn vẫn cản trở nhiều nữ sinh có năng khiếu). - **objective** /əbˈdʒɛktɪv/ (n, adj, B2): mục tiêu (n); khách quan (adj). achieve an objective là đạt mục tiêu; objective evidence là bằng chứng khách quan. Ví dụ: The main objective of the program is to improve students' reading skills (Mục tiêu chính của chương trình là cải thiện kỹ năng đọc của học sinh). - **outcome** /ˈaʊtkəm/ (n, B2): kết quả. Nghĩa kết quả cuối cùng của quá trình; cụm outcome of something; output là đầu ra, sản phẩm trực tiếp. Ví dụ: Regular reading practice clearly improves the final outcome of the entrance examination (Luyện đọc thường xuyên giúp cải thiện rõ rệt kết quả kỳ thi đầu vào). - **output** /ˈaʊtpʊt/ (n, B2): sản lượng, đầu ra. Hay gặp factory output và increase output khi nói sản lượng của nhà máy. Ví dụ: The factory doubled its output after installing new automatic machines (Nhà máy tăng gấp đôi sản lượng sau khi lắp máy tự động mới). - **phase** /feɪz/ (n, B2): giai đoạn. the first phase of là giai đoạn đầu của một quá trình hoặc dự án. Ví dụ: The first phase of the project focuses on improving access to clean water (Giai đoạn đầu của dự án tập trung vào việc cải thiện khả năng tiếp cận nước sạch). - **presence** /ˈprɛzəns/ (n, B2): sự hiện diện. Thường đi với in the presence of hoặc presence of something; họ từ present. Ví dụ: The study measured the presence of plastic waste in river water near industrial zones (Nghiên cứu đã đo mức độ hiện diện của rác nhựa trong nước sông gần các khu công nghiệp). - **procedure** /prəˈsidʒər/ (n, B2): thủ tục, quy trình. Cụm follow a procedure, safety procedures, a medical procedure (một thủ thuật y tế); họ từ proceed (v). Ví dụ: Students must follow the safety procedures carefully when using chemicals in the laboratory (Học sinh phải tuân thủ cẩn thận các quy trình an toàn khi sử dụng hóa chất trong phòng thí nghiệm). - **proportion** /prəˈpɔrʃən/ (n, B2): tỷ lệ, phần. Cụm a large proportion of + danh từ; tính từ proportional; gần nghĩa share, percentage. Ví dụ: A growing proportion of teenagers get daily news from short videos instead of printed newspapers and television (Tỷ lệ thanh thiếu niên lấy tin tức hằng ngày từ video ngắn thay vì báo in và ti vi ngày càng tăng). - **resolution** /ˌrɛzəˈluʃən/ (n, B2): sự giải quyết; nghị quyết; độ phân giải. conflict resolution: giải quyết xung đột; image resolution: độ phân giải hình ảnh. Ví dụ: The two groups worked together toward a peaceful resolution of the conflict (Hai nhóm cùng hướng tới một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột). - **sequence** /ˈsikwəns/ (n, B2): trình tự, chuỗi. Thường đi với in sequence hoặc a sequence of events. Họ từ: sequential adj. Ví dụ: The manual lists the correct sequence of steps for handling laboratory accidents (Sách hướng dẫn liệt kê đúng trình tự các bước xử lý sự cố trong phòng thí nghiệm). - **sum** /sʌm/ (n, v, B2): tổng số, khoản tiền (n); cộng lại (v). Thường đi với a large sum of hoặc in sum; sum up là tóm tắt. Họ từ: summary n, summarize v. Ví dụ: The charity raised a record sum to build libraries for rural schools (Quỹ từ thiện đã quyên được số tiền kỷ lục để xây thư viện cho trường ở nông thôn). - **volume** /ˈvɑljum/ (n, B2): lượng, khối lượng; âm lượng. volume of traffic: lưu lượng giao thông; turn down the volume: giảm âm lượng. Ví dụ: The volume of plastic waste has increased in many coastal cities (Lượng rác thải nhựa đã tăng ở nhiều thành phố ven biển). - **whoever** /huˈɛvər/ (pron, B2): bất cứ ai; người nào mà. whoever có thể làm chủ ngữ trong mệnh đề; khác với who dùng để hỏi hoặc nối mệnh đề. Ví dụ: Whoever finds a lost item should report it to the school office (Bất cứ ai tìm thấy đồ thất lạc nên báo cho văn phòng nhà trường). - **absence** /ˈæbsəns/ (n, C1): sự vắng mặt; sự thiếu. absence from school, absence from work; in the absence of là khi không có; tính từ absent. Ví dụ: In the absence of clear rules, many students use AI tools to complete their homework (Khi không có quy định rõ ràng, nhiều học sinh dùng công cụ AI để làm bài tập về nhà). - **allocation** /ˌæləˈkeɪʃən/ (n, C1): sự phân bổ. Thường đi với allocation of resources hoặc efficient allocation; họ từ allocate. Ví dụ: The report criticizes the unequal allocation of clean water in rural areas (Báo cáo phê phán việc phân bổ nước sạch không công bằng ở các vùng nông thôn). - **availability** /əˌveɪləˈbɪləti/ (n, C1): sự sẵn có. Tính từ available là có sẵn; thường gặp the availability of + danh từ. Ví dụ: The availability of fast food near schools is linked to rising obesity among children (Sự sẵn có của đồ ăn nhanh gần trường học có liên quan đến tình trạng béo phì gia tăng ở trẻ em). - **breakdown** /ˈbreɪkdaʊn/ (n, C1): sự hư hỏng; sự phân chia chi tiết. a breakdown of costs: bảng phân chia chi phí; equipment breakdown: sự hư hỏng thiết bị. Ví dụ: The report provides a breakdown of the school's annual energy costs (Báo cáo cung cấp bảng phân chia chi tiết chi phí năng lượng hằng năm của trường). - **bulk** /bʌlk/ (n, C1): phần lớn; khối lượng lớn. the bulk of + danh từ là phần lớn; buy in bulk là mua số lượng lớn; tính từ bulky là cồng kềnh. Ví dụ: The bulk of the city's waste ends up in landfills instead of being recycled (Phần lớn rác thải của thành phố bị đưa đến bãi chôn lấp thay vì được tái chế). - **caution** /ˈkɔʃən/ (n, C1): sự thận trọng. with caution là một cách thận trọng; tính từ cautious; động từ caution sb against sth/doing sth là cảnh báo ai về điều gì/không nên làm gì. Ví dụ: Experts urge caution when sharing personal information on social networking sites (Các chuyên gia kêu gọi thận trọng khi chia sẻ thông tin cá nhân trên các trang mạng xã hội). - **complexity** /kəmˈplɛksəti/ (n, C1): sự phức tạp. Thường đi với the complexity of hoặc reduce complexity. Họ từ: complex adj. Ví dụ: The complexity of the tax form confuses many small business owners each year (Sự phức tạp của mẫu khai thuế làm nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ bối rối mỗi năm). - **confirmation** /ˌkɑnfərˈmeɪʃən/ (n, C1): sự xác nhận. confirmation of (sự xác nhận về); a confirmation email (email xác nhận); họ từ: confirm (v). Ví dụ: After registering online, you will receive a confirmation email with your class schedule (Sau khi đăng ký trực tuyến, bạn sẽ nhận được email xác nhận kèm lịch học). - **consent** /kənˈsɛnt/ (n, v, C1): sự đồng ý (n); đồng ý (v). Hay gặp give consent và with consent; consent to something là đồng ý với điều gì; consent to do something là đồng ý làm gì. Ví dụ: The doctor will ask for your consent before sharing test results online (Bác sĩ sẽ xin sự đồng ý của bạn trước khi chia sẻ kết quả xét nghiệm trên mạng). - **constraint** /kənˈstreɪnt/ (n, C1): sự hạn chế. Hay gặp số nhiều financial constraints hoặc within budget constraints; động từ constrain. Ví dụ: Budget constraints force many schools to share science labs and sports fields (Hạn chế về ngân sách khiến nhiều trường phải dùng chung phòng thí nghiệm và sân thể thao). - **contention** /kənˈtɛnʃən/ (n, C1): luận điểm, quan điểm; sự tranh cãi. Thường gặp It is the author's contention that…, a point of contention là điểm gây tranh cãi; động từ contend that. Ví dụ: It is the author's contention that schools should teach financial skills from an early age (Tác giả cho rằng nhà trường nên dạy kỹ năng tài chính từ khi học sinh còn nhỏ). - **default** /dɪˈfɔlt/ (n, C1): chế độ mặc định; sự vỡ nợ. Thường đi với by default hoặc default on a loan. Phân biệt default với fault lỗi. Ví dụ: Unless you change the settings, the app saves your photos to the cloud by default (Nếu bạn không đổi cài đặt, ứng dụng sẽ mặc định lưu ảnh lên đám mây). - **dimension** /dɪˈmɛnʃən/ (n, C1): khía cạnh; chiều kích. Thường gặp social dimension hoặc an important dimension of; dimensional là tính từ. Ví dụ: The report examines the social dimension of access to clean drinking water (Báo cáo xem xét khía cạnh xã hội của việc tiếp cận nước uống sạch). - **discretion** /dɪˈskrɛʃən/ (n, C1): sự thận trọng; quyền tự quyết. Cụm at your discretion và use discretion; dễ nhầm với discreet kín đáo. Ví dụ: Teachers may use their discretion when choosing suitable books for slow readers (Giáo viên được dùng quyền tự quyết khi chọn sách phù hợp cho học sinh đọc chậm). - **disruption** /dɪsˈrʌpʃən/ (n, C1): sự gián đoạn, sự xáo trộn. cause disruption to something; động từ disrupt, tính từ disruptive. Ví dụ: The heavy storm caused serious disruption to train services across the region (Cơn bão lớn đã gây gián đoạn nghiêm trọng cho các chuyến xe lửa trong toàn khu vực). - **effectiveness** /ɪˈfɛktɪvnəs/ (n, C1): tính hiệu quả. Tính từ effective, trạng từ effectively; phân biệt với efficiency là hiệu suất, làm tốt mà ít tốn công sức. Ví dụ: Scientists are testing the effectiveness of the new vaccine in older patients (Các nhà khoa học đang thử nghiệm tính hiệu quả của loại vắc-xin mới trên bệnh nhân lớn tuổi). - **emergence** /ɪˈmərdʒəns/ (n, C1): sự xuất hiện. the emergence of: sự xuất hiện của; động từ là emerge. Ví dụ: The emergence of online courses has made education accessible to more people (Sự xuất hiện của các khóa học trực tuyến đã giúp nhiều người tiếp cận giáo dục hơn). - **entity** /ˈɛntəti/ (n, C1): thực thể, đơn vị. Cụm legal entity, business entity; dùng trong văn bản pháp lý và kinh tế. Ví dụ: Each school acts as an independent entity that manages its own budget and chooses suitable learning materials (Mỗi trường hoạt động như một đơn vị độc lập tự quản ngân sách và chọn học liệu phù hợp). - **excess** /ɪkˈsɛs (n); ˈɛksɛs (adj)/ (n, adj, C1): sự dư thừa (n); dư thừa, quá mức (adj). in excess of là vượt quá; tính từ excessive là quá mức. Ví dụ: Excess sugar in soft drinks is a major cause of obesity among children (Lượng đường dư thừa trong nước ngọt là nguyên nhân chính gây béo phì ở trẻ em). - **grip** /ɡrɪp/ (n, v, C1): sự nắm chặt, sự kiểm soát (n); nắm chặt, cuốn hút (v). get a grip on something = kiểm soát được; in the grip of something = bị điều gì bao trùm, như in the grip of a drought. Ví dụ: The country has been in the grip of a severe drought for over six months (Đất nước đã chịu cảnh hạn hán nghiêm trọng hơn sáu tháng nay). - **guidance** /ˈɡaɪdəns/ (n, C1): sự hướng dẫn, chỉ dẫn. Danh từ không đếm được; thường gặp under the guidance of, career guidance là hướng nghiệp; động từ guide. Ví dụ: Students can receive career guidance from counselors before choosing their university major (Học sinh có thể được các chuyên viên tư vấn hướng nghiệp trước khi chọn ngành học đại học). - **identification** /aɪˌdɛntəfəˈkeɪʃən/ (n, C1): sự nhận dạng; giấy tờ tùy thân. Thường viết tắt ID, ID card là thẻ nhận dạng, chẳng hạn thẻ căn cước; động từ identify. Ví dụ: Visitors must show a form of identification at the reception desk before entering (Khách đến thăm phải xuất trình giấy tờ tùy thân tại quầy lễ tân trước khi vào). - **likelihood** /ˈlaɪklihʊd/ (n, C1): khả năng xảy ra. Thường đi với increase the likelihood of hoặc reduce the likelihood of. Họ từ: likely adj, unlikely adj. Ví dụ: Regular exercise and a balanced diet reduce the likelihood of heart disease in adults (Tập thể dục đều đặn và ăn uống cân bằng giúp giảm khả năng mắc bệnh tim ở người lớn). - **mandate** /ˈmændeɪt/ (n, C1): quy định bắt buộc, sự ủy nhiệm. a mandate to do something; tính từ mandatory là bắt buộc. Ví dụ: The government introduced a mandate requiring all new buildings to install solar panels (Chính phủ đã ban hành quy định bắt buộc mọi tòa nhà mới phải lắp đặt tấm pin mặt trời). - **occurrence** /əˈkərəns/ (n, C1): sự xảy ra, hiện tượng. a common/rare occurrence (chuyện thường/hiếm xảy ra); động từ occur. Ví dụ: Heat waves have become a more frequent occurrence in many parts of the world (Các đợt nắng nóng đã trở thành hiện tượng thường xuyên hơn ở nhiều nơi trên thế giới). - **parameter** /pəˈræmətər/ (n, C1): tham số. Hay gặp số nhiều set parameters hoặc within parameters; gần nghĩa limit. Ví dụ: Scientists set clear parameters to compare air quality across major cities (Các nhà khoa học đặt ra thông số rõ ràng để so sánh chất lượng không khí giữa các thành phố lớn). - **ratio** /ˈreɪʃioʊ/ (n, C1): tỷ lệ. Thường gặp the ratio of A to B; dùng để so sánh hai đại lượng. Ví dụ: The school has reduced the ratio of students to teachers in each class (Trường đã giảm tỷ lệ học sinh trên mỗi giáo viên trong từng lớp). - **refusal** /rəˈfjuzəl/ (n, C1): sự từ chối. refusal to do something: sự từ chối làm gì; động từ là refuse. Ví dụ: His refusal to share personal information protected him from an online scam (Việc anh ấy từ chối chia sẻ thông tin cá nhân đã giúp anh tránh được một vụ lừa đảo trực tuyến). - **replacement** /rɪˈpleɪsmənt/ (n, C1): sự thay thế; vật thay thế, người thay thế. Cụm a replacement for something; họ từ replace (v), cấu trúc replace A with B. Ví dụ: Electric buses are being introduced as a replacement for old diesel vehicles in the city (Xe buýt điện đang được đưa vào sử dụng để thay thế các xe chạy dầu diesel cũ trong thành phố). - **revelation** /ˌrɛvəˈleɪʃən/ (n, C1): sự tiết lộ, điều được hé lộ. Thường gặp revelations about something, come as a revelation là điều hết sức bất ngờ; động từ reveal. Ví dụ: The revelation that the factory had polluted the river shocked the local community (Việc tiết lộ rằng nhà máy đã gây ô nhiễm dòng sông khiến cộng đồng địa phương bị sốc). - **sake** /seɪk/ (n, C1): lợi ích, mục đích. for the sake of sth, for sb's sake là vì ai, vì điều gì; for the sake of argument là cứ cho là vậy. Ví dụ: We must protect forests for the sake of future generations (Chúng ta phải bảo vệ rừng vì lợi ích của các thế hệ mai sau). - **scope** /skoʊp/ (n, C1): phạm vi. Thường đi với scope of work hoặc within the scope of; động từ expand the scope. Ví dụ: The scope of the recycling project covers ten schools across the city (Phạm vi của dự án tái chế bao gồm mười trường học trên khắp thành phố). - **strain** /streɪn/ (n, C1): sự căng thẳng, áp lực; chủng (vi khuẩn, vi-rút). Cụm put a strain on something, under strain; eye strain là mỏi mắt. Ví dụ: Rapid population growth has put a great strain on the city's water supply (Dân số tăng nhanh đã gây áp lực lớn lên nguồn cung cấp nước của thành phố). - **submission** /səbˈmɪʃən/ (n, C1): sự nộp, bài nộp; sự khuất phục. submission deadline = hạn nộp bài; họ từ submit (v) = nộp, đi với submit something to somebody. Ví dụ: The deadline for the submission of essays for the writing contest is March 15th (Hạn nộp bài luận cho cuộc thi viết là ngày 15 tháng Ba). - **transformation** /ˌtrænsfərˈmeɪʃən/ (n, C1): sự biến đổi, sự chuyển đổi. digital transformation là chuyển đổi số; động từ transform, transform into. Ví dụ: Digital transformation has changed the way small businesses communicate with their customers (Chuyển đổi số đã thay đổi cách các doanh nghiệp nhỏ giao tiếp với khách hàng). - **advancement** /ədˈvænsmənt/ (n, B2): sự tiến bộ, sự phát triển; sự thăng tiến. Cụm technological advancements (tiến bộ công nghệ), career advancement (thăng tiến trong sự nghiệp); động từ là advance. Ví dụ: Rapid advancements in artificial intelligence are changing the way students learn and work (Những tiến bộ nhanh chóng trong trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách học sinh học tập và làm việc). - **detriment** /ˈdɛtrəmənt/ (n, C1): sự thiệt hại, sự tổn hại. Cụm to the detriment of sth (gây hại cho cái gì); tính từ detrimental to (có hại cho). Ví dụ: Some teenagers play video games late at night to the detriment of their health and studies (Một số thanh thiếu niên chơi trò chơi điện tử đến khuya, gây hại cho sức khỏe và việc học của mình). - **diversion** /daɪˈvərʒən/ (n, B2): sự chuyển hướng; sự đánh lạc hướng. Cụm the diversion of water/funds (chuyển dòng nước, chuyển hướng nguồn tiền), create a diversion (đánh lạc hướng); họ từ divert (v). Ví dụ: The diversion of river water for farming has left many downstream villages short of water (Việc chuyển dòng nước sông sang phục vụ nông nghiệp đã khiến nhiều làng ở hạ lưu thiếu nước). - **practicality** /ˌpræktɪˈkæləti/ (n, B2): tính thực tế, tính tiện dụng. tính từ practical; the practicalities of something: những khía cạnh thực tế của việc gì. Ví dụ: Many parents question the practicality of buying expensive school uniforms that children quickly outgrow (Nhiều phụ huynh nghi ngờ tính thực tế của việc mua đồng phục mắc (đắt) tiền mà trẻ nhanh chóng mặc không vừa nữa). - **precedence** /ˈprɛsədəns/ (n): quyền ưu tiên, sự đặt lên trước. take precedence over là được ưu tiên hơn; give precedence to; gần nghĩa priority. Ví dụ: For many parents, their children's safety takes precedence over everything else (Với nhiều bậc cha mẹ, sự an toàn của con cái được đặt lên trên mọi thứ khác). - **prerequisite** /priˈrɛkwəzət/ (n): điều kiện tiên quyết. Cấu trúc a prerequisite for/of sth; đồng nghĩa precondition, requirement. Ví dụ: Good communication skills are a prerequisite for success in most modern workplaces (Kỹ năng giao tiếp tốt là điều kiện tiên quyết để thành công ở hầu hết các nơi làm việc hiện đại). - **scheme** /skim/ (n, B2): kế hoạch, chương trình. a scheme to do sth, a recycling scheme; tiếng Anh-Anh dùng nhiều, tiếng Mỹ scheme hay mang nghĩa mưu đồ. Ví dụ: The city launched a bike-sharing scheme to encourage people to leave their cars at home (Thành phố đã triển khai chương trình xe đạp công cộng để khuyến khích người dân để ô tô ở nhà). - **sophistication** /səˌfɪstəˈkeɪʃən/ (n): sự tinh vi, sự tinh tế. Tính từ sophisticated là tinh vi, hiện đại hoặc sành điệu; technological sophistication. Ví dụ: The growing sophistication of online scams makes it harder for users to protect their data (Các trò lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi khiến người dùng khó bảo vệ dữ liệu của mình hơn). - **terminology** /ˌtərmɪˈnɑlədʒi/ (n): thuật ngữ. technical/medical terminology; chỉ hệ thống thuật ngữ, một thuật ngữ đơn lẻ là a term. Ví dụ: The guide explains medical terminology in simple language so that patients can understand it (Cuốn hướng dẫn giải thích thuật ngữ y khoa bằng ngôn ngữ đơn giản để bệnh nhân có thể hiểu). - **upsurge** /ˈʌpsərdʒ/ (n): sự tăng mạnh. Thường gặp an upsurge in demand, interest hoặc cases. Ví dụ: The town has seen an upsurge in demand for affordable housing (Thị trấn đã chứng kiến nhu cầu về nhà ở giá phải chăng tăng mạnh). - **urgency** /ˈərdʒənsi/ (n): sự khẩn cấp, tính cấp bách. a sense of urgency (cảm giác cấp bách); as a matter of urgency (một cách khẩn cấp); tính từ urgent. Ví dụ: Scientists stress the urgency of cutting carbon emissions before it is too late (Các nhà khoa học nhấn mạnh tính cấp bách của việc cắt giảm khí thải carbon trước khi quá trễ). - **verge** /vərdʒ/ (n): bờ vực, ranh giới. Thường gặp on the verge of sth/V-ing sắp sửa, trên bờ vực; on the verge of extinction trên bờ vực tuyệt chủng. Ví dụ: Many local species are on the verge of extinction because their forests are being cut down (Nhiều loài sinh vật địa phương đang trên bờ vực tuyệt chủng vì rừng nơi chúng sống đang bị chặt phá). - **vicinity** /vəˈsɪnəti/ (n, C2): vùng lân cận. Cụm in the vicinity of (ở gần, ở khu vực xung quanh; cũng chỉ xấp xỉ một con số), in the immediate vicinity. Ví dụ: Residents living in the vicinity of the airport often suffer from noise pollution (Cư dân sống ở khu vực lân cận sân bay thường phải chịu ô nhiễm tiếng ồn). ### Từ học thuật: tính từ và trạng từ (201 mục) - **negative** /ˈnɛɡətɪv/ (adj, A1): tiêu cực; âm tính. have a negative effect on sth, a negative impact on sth; đối lập positive; test negative là xét nghiệm âm tính. Ví dụ: Spending too much time on social media can have a negative effect on students' sleep (Dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ của học sinh). - **almost** /ˈɔlmoʊst/ (adv, A2): gần như, hầu như. almost all, almost every, almost always; không nói almost students mà nói almost all students hoặc most students. Ví dụ: Almost all the students in our class said they use social media every day (Gần như tất cả học sinh lớp chúng tôi cho biết các em dùng mạng xã hội mỗi ngày). - **available** /əˈveɪləbəl/ (adj, A2): có sẵn; rảnh. available to somebody, available for something; danh từ availability, trái nghĩa unavailable. Ví dụ: Free tickets are available at the front desk until the end of the month (Vé miễn phí có sẵn tại quầy lễ tân cho đến cuối tháng). - **average** /ˈævərɪdʒ/ (adj, n, A2, v, B1): trung bình (adj, n); đạt mức trung bình (v). on average là tính trung bình; above average hoặc below average là trên hoặc dưới mức trung bình. Ví dụ: On average, students in the class spend less time on social media during exam week (Tính trung bình, học sinh trong lớp dành ít thời gian cho mạng xã hội hơn trong tuần thi). - **certain** /ˈsərtən/ (adj, A2): chắc chắn; nhất định, nào đó. be certain about something, be certain that; to a certain extent là ở một mức độ nhất định; trạng từ certainly. Ví dụ: Certain types of plastic break down very slowly in nature (Một số loại nhựa phân hủy rất chậm trong tự nhiên). - **certainly** /ˈsərtənli/ (adv, A2): chắc chắn. Gần nghĩa definitely, surely; tính từ certain. Ví dụ: Online learning will certainly play a bigger role in education in the future (Học trực tuyến chắc chắn sẽ đóng vai trò lớn hơn trong giáo dục trong tương lai). - **clear** /klɪr/ (adj, A2, v, B1): rõ ràng, trong, quang (adj); dọn sạch, làm rõ (v). it is clear that + mệnh đề; clear up, clear away là dọn dẹp; trạng từ clearly. Ví dụ: It is clear that regular exercise improves both physical and mental health (Rõ ràng là tập thể dục đều đặn cải thiện cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần). - **clearly** /ˈklɪrli/ (adv, A2): rõ ràng. explain clearly = giải thích rõ ràng; Clearly đứng đầu câu = hiển nhiên là; họ từ clear (adj), clarity (n). Ví dụ: The instructions on the label clearly explain how to recycle the bottle after use (Hướng dẫn trên nhãn giải thích rõ ràng cách tái chế cái chai sau khi dùng). - **completely** /kəmˈplitli/ (adv, A2): hoàn toàn. Bổ nghĩa cho tính từ, động từ: completely different, completely destroyed; đồng nghĩa totally, entirely. Ví dụ: The old forest was completely destroyed by the fire last summer (Khu rừng già đã bị trận cháy mùa hè năm ngoái thiêu rụi hoàn toàn). - **either** /ˈiðər/ (det, pron, adv, A2): một trong hai (det, pron); cũng không (adv). either ... or ... là hoặc … hoặc …; either ở cuối câu phủ định thay cho too: I don't like it either. Ví dụ: You can register for the course either online or at the school office (Bạn có thể đăng ký khóa học trực tuyến hoặc tại văn phòng nhà trường). - **especially** /əˈspɛʃli/ (adv, A2): đặc biệt là, nhất là. Đứng trước cụm được nhấn mạnh: especially in summer, especially for children. Ví dụ: Air pollution is harmful to everyone, especially young children and elderly people (Ô nhiễm không khí có hại cho mọi người, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi). - **exact** /ɪɡˈzækt/ (adj, A2): chính xác. Trạng từ exactly; the exact number, the exact cause là con số, nguyên nhân chính xác. Ví dụ: Scientists are still trying to find the exact cause of the disease (Các nhà khoa học vẫn đang cố gắng tìm ra nguyên nhân chính xác của căn bệnh). - **exactly** /ɪɡˈzæktli/ (adv, A2): chính xác, đúng. Tính từ exact; not exactly là không hẳn; hay gặp exactly what, exactly how. Ví dụ: Scientists still do not know exactly how the virus spread to humans (Các nhà khoa học vẫn chưa biết chính xác loại vi rút này đã lây sang người như thế nào). - **finally** /ˈfaɪnəli/ (adv, A2): cuối cùng. Hay dùng mở ý cuối trong bài: Finally, ...; at last nhấn mạnh cuối cùng thì cũng xong sau khi chờ lâu. Ví dụ: After months of testing, the new vaccine was finally approved for public use (Sau nhiều tháng thử nghiệm, vắc xin mới cuối cùng đã được phê duyệt để sử dụng rộng rãi). - **further** /ˈfərðər/ (adj, A2, adv, B1): thêm, hơn nữa; xa hơn. for further information là để biết thêm thông tin, rất hay gặp trong thông báo; phân biệt farther chỉ dùng cho khoảng cách. Ví dụ: For further information about the course, please contact the school office (Để biết thêm thông tin về khóa học, vui lòng liên hệ văn phòng nhà trường). - **general** /ˈdʒɛnərəl/ (adj, A2): chung, tổng quát. in general là nói chung; the general public là công chúng; trạng từ generally. Ví dụ: The general public is becoming more aware of the dangers of plastic pollution (Công chúng ngày càng nhận thức rõ hơn về những mối nguy của ô nhiễm nhựa). - **huge** /hjudʒ/ (adj, A2): rất lớn, khổng lồ. a huge amount of, a huge number of; gần nghĩa enormous, vast; trái nghĩa tiny. Ví dụ: Social media has had a huge impact on the way young people communicate (Mạng xã hội đã có tác động rất lớn đến cách giới trẻ giao tiếp). - **incredible** /ɪnˈkrɛdəbəl/ (adj, A2): khó tin, phi thường. họ từ incredibly (adv) = cực kỳ; gần nghĩa amazing, unbelievable. Ví dụ: The new solar panels are incredible, producing twice as much energy as older models (Những tấm pin mặt trời mới thật phi thường, tạo ra lượng năng lượng gấp đôi các mẫu cũ). - **instead** /ɪnˈstɛd/ (adv, A2): thay vào đó, thay vì. instead of + danh từ hoặc V-ing; instead đứng một mình thường ở đầu hoặc cuối câu. Ví dụ: Instead of throwing away old clothes, many families now donate them to charity (Thay vì bỏ quần áo cũ, nhiều gia đình hiện nay quyên góp chúng cho tổ chức từ thiện). - **mostly** /ˈmoʊstli/ (adv, A2): chủ yếu, phần lớn. Gần nghĩa mainly, largely; phân biệt mostly (chủ yếu) với most (nhiều nhất, hầu hết). Ví dụ: The volunteers are mostly university students who care about protecting the environment (Các tình nguyện viên chủ yếu là sinh viên đại học quan tâm đến việc bảo vệ môi trường). - **nearly** /ˈnɪrli/ (adv, A2): gần như, suýt. Hay đứng trước số lượng: nearly half, nearly 60 percent; đồng nghĩa almost; khác near là gần về vị trí. Ví dụ: Nearly all the students in our class said they felt stressed before the final exams (Gần như tất cả học sinh lớp tôi cho biết các em thấy căng thẳng trước kỳ thi cuối kỳ). - **necessary** /ˈnɛsəsɛri/ (adj, A2): cần thiết. it is necessary for sb to do sth; danh từ necessity; trái nghĩa unnecessary. Ví dụ: It is necessary for all visitors to wear a helmet inside the construction area (Mọi khách tham quan đều cần đội nón bảo hộ khi ở trong khu vực công trường). - **normal** /ˈnɔrməl/ (adj, A2, n, B1): bình thường (adj); mức bình thường, trạng thái bình thường (n). back to normal là trở lại bình thường; above normal, below normal; trạng từ normally. Ví dụ: After the flood, it took several weeks for life in the village to return to normal (Sau trận lũ, phải mất vài tuần cuộc sống ở ngôi làng mới trở lại bình thường). - **particular** /pərˈtɪkjələr/ (adj, A2): cụ thể, đặc biệt. Thường gặp in particular là đặc biệt là, a particular + danh từ; trạng từ particularly. Ví dụ: This program is designed for students with a particular interest in science (Chương trình này được thiết kế cho học sinh có niềm yêu thích đặc biệt với khoa học). - **rather** /ˈræðər/ (adv, A2): khá; đúng hơn. rather than (thay vì); would rather + V (thích làm gì hơn); or rather (hay nói đúng hơn). Ví dụ: Many students prefer to study in groups rather than work alone in the library (Nhiều học sinh thích học theo nhóm hơn là làm việc một mình trong thư viện). - **recent** /ˈrisənt/ (adj, A2): gần đây. in recent years thường đi với thì hiện tại hoàn thành; trạng từ recently. Ví dụ: A recent study at our school looked at students' sleep habits (Một nghiên cứu gần đây ở trường chúng tôi tìm hiểu thói quen ngủ của học sinh). - **recently** /ˈrisəntli/ (adv, A2): gần đây. Thường đi với thì hiện tại hoàn thành hoặc quá khứ đơn; tính từ recent. Ví dụ: The city has recently opened three new parks to give residents more green space (Thành phố gần đây đã mở ba công viên mới để người dân có thêm không gian xanh). - **serious** /ˈsɪriəs/ (adj, A2): nghiêm trọng; nghiêm túc. a serious problem, a serious illness; be serious about something là nghiêm túc về việc gì; trạng từ seriously. Ví dụ: Air pollution has become a serious problem in many large cities in Asia (Ô nhiễm không khí đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều thành phố lớn tại châu Á). - **since** /sɪns/ (prep, conj, A2, adv, B1): kể từ, từ khi (prep, conj, adv); vì (conj). since + mốc thời gian, for + khoảng thời gian, thường đi với thì hiện tại hoàn thành; since + mệnh đề nêu lý do mang nghĩa because, hay đứng đầu câu. Ví dụ: The number of tourists has doubled since the new airport opened in 2020 (Số lượng khách du lịch đã tăng gấp đôi kể từ khi sân bay mới mở cửa vào năm 2020). - **specific** /spəˈsɪfɪk/ (adj, A2): cụ thể; riêng, đặc trưng. specific to something là đặc trưng cho; trạng từ specifically; động từ specify. Ví dụ: The program offers specific advice for students who want to study abroad (Chương trình đưa ra lời khuyên cụ thể cho những học sinh muốn đi du học). - **typical** /ˈtɪpəkəl/ (adj, A2): điển hình, tiêu biểu. be typical of là đặc trưng của; trạng từ typically là thường, thông thường. Ví dụ: A typical school day includes lessons, breaks and time for lunch (Một ngày học thông thường bao gồm các tiết học, giờ giải lao và thời gian ăn trưa). - **unfortunately** /ənˈfɔrtʃənətli/ (adv, A2): không may, đáng tiếc là. Thường đứng đầu câu, có dấu phẩy theo sau; tính từ unfortunate, đối lập fortunately. Ví dụ: Unfortunately, the outdoor concert has been canceled because of the heavy rain (Rất tiếc, buổi hòa nhạc ngoài trời đã bị hủy vì mưa lớn). - **wide** /waɪd/ (adj, A2): rộng. a wide range of là nhiều loại khác nhau; trạng từ widely là rộng rãi, danh từ width. Ví dụ: The shop sells a wide range of eco-friendly products, from bamboo toothbrushes to cloth bags (Cửa hàng bán nhiều loại sản phẩm thân thiện với môi trường, từ bàn chải đánh răng bằng tre đến túi vải). - **yet** /jɛt/ (adv, A2, conj, B2): chưa (adv); nhưng, tuy nhiên (conj). Trạng từ: dùng trong câu phủ định, nghi vấn với thì hiện tại hoàn thành, thường đứng cuối câu; liên từ: nối hai ý trái ngược, gần nghĩa but. Ví dụ: The project is simple, yet it has greatly reduced plastic waste in the school (Dự án này đơn giản, nhưng đã giảm đáng kể rác thải nhựa trong trường). - **absolutely** /ˌæbsəˈlutli/ (adv, B1): hoàn toàn, tuyệt đối. Thường đi với absolutely necessary/essential; trong hội thoại Absolutely! nghĩa là đồng ý hoàn toàn. Ví dụ: It is absolutely essential to back up important files before updating your computer (Việc sao lưu các tệp quan trọng trước khi cập nhật máy tính là hoàn toàn cần thiết). - **approximately** /əˈprɑksəmətli/ (adv, B1): khoảng; xấp xỉ. approximately đứng trước số lượng; tính từ là approximate. Ví dụ: Approximately half of the students travel to school by bus or bicycle (Khoảng một nửa số học sinh đến trường bằng xe buýt hoặc xe đạp). - **aside** /əˈsaɪd/ (adv, B1): sang một bên. Cụm set aside (dành ra), put aside; aside from = ngoài ra, ngoại trừ. Ví dụ: Students should set aside some time each day to exercise and relax (Học sinh nên dành ra chút thời gian mỗi ngày để tập thể dục và thư giãn). - **basic** /ˈbeɪsɪk/ (adj, B1): cơ bản. basic needs, basic skills; the basics là kiến thức cơ bản; trạng từ basically. Ví dụ: Every child should have access to basic education and health care (Mọi trẻ em đều cần được tiếp cận giáo dục cơ bản và dịch vụ chăm sóc sức khỏe). - **central** /ˈsɛntrəl/ (adj, B1): trung tâm, chủ yếu. Thường gặp central to something là đóng vai trò cốt lõi, central idea là ý chính của bài đọc; danh từ center. Ví dụ: Teamwork is central to the success of any school project (Làm việc nhóm là yếu tố cốt lõi cho sự thành công của bất kỳ dự án nào ở trường). - **current** /ˈkərənt/ (adj, B1, n, B2): hiện tại, hiện hành (adj); dòng chảy, dòng điện (n). Thường gặp current situation, current affairs là thời sự; trạng từ currently; phân biệt với currency là tiền tệ. Ví dụ: The current system of public transport cannot meet the needs of the growing population (Hệ thống giao thông công cộng hiện tại không thể đáp ứng nhu cầu của dân số đang tăng). - **directly** /dəˈrɛktli/ (adv, B1): trực tiếp. Thường đi với affect, influence hoặc related; tính từ là direct. Ví dụ: Air pollution directly affects the health of people living near busy roads (Ô nhiễm không khí ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của những người sống gần các con đường đông xe). - **frequently** /ˈfrikwəntli/ (adv, B1): thường xuyên. Tính từ frequent, danh từ frequency; frequently asked questions là các câu hỏi thường gặp. Ví dụ: People who frequently use their phones late at night often have trouble sleeping (Những người thường xuyên dùng điện thoại vào đêm khuya thường khó ngủ). - **generally** /ˈdʒɛnərəli/ (adv, B1): nói chung, thường. generally speaking là nói chung; tính từ general; đồng nghĩa usually, in general. Ví dụ: Young people generally adapt to new technology faster than older generations (Người trẻ thường thích nghi với công nghệ mới nhanh hơn các thế hệ lớn tuổi). - **hardly** /ˈhɑrdli/ (adv, B1): hầu như không. hardly ever (hầu như không bao giờ), hardly any + danh từ; đã mang nghĩa phủ định nên không thêm not; khác hard (chăm chỉ). Ví dụ: Many young people hardly ever write letters by hand because they prefer texting (Nhiều người trẻ hầu như không bao giờ viết thư tay vì họ thích nhắn tin hơn). - **immediate** /ɪˈmidiət/ (adj, B1): ngay lập tức; trước mắt. Thường gặp immediate action hoặc immediate effect; trạng từ là immediately. Ví dụ: The flood created an immediate need for clean water and safe shelter (Trận lũ đã tạo ra nhu cầu cấp thiết về nước sạch và nơi trú ẩn an toàn). - **impressive** /ɪmˈprɛsɪv/ (adj, B1): ấn tượng. động từ impress, danh từ impression; make a good impression là gây ấn tượng tốt. Ví dụ: The school has made impressive progress in reducing waste over the last two years (Trường đã đạt được tiến bộ ấn tượng trong việc giảm rác thải suốt hai năm qua). - **indeed** /ɪnˈdid/ (adv, B1): thực vậy, quả thật. Indeed đứng đầu câu để xác nhận và bổ sung ý trước; very + adj + indeed = thật sự rất. Ví dụ: Online learning is popular; indeed, many students now prefer it to classroom lessons (Học trực tuyến rất phổ biến; quả thật, nhiều học sinh hiện thích hình thức này hơn các buổi học trên lớp). - **mainly** /ˈmeɪnli/ (adv, B1): chủ yếu. Thường đi với mainly because hoặc focus mainly on; gần nghĩa mostly. Ví dụ: The course focuses mainly on practical skills for future office jobs (Khóa học tập trung chủ yếu vào kỹ năng thực hành cho công việc văn phòng sau này). - **naturally** /ˈnætʃərəli/ (adv, B1): một cách tự nhiên, đương nhiên. Hay gặp develop naturally và behave naturally; còn có nghĩa đương nhiên khi nêu điều hiển nhiên. Ví dụ: Children naturally ask many questions when they discover something new (Trẻ tự nhiên sẽ đặt nhiều câu hỏi khi phát hiện điều mới). - **nor** /nɔr/ (conj, adv, B1): cũng không. neither ... nor ... là không … cũng không …; đầu câu dùng đảo ngữ: Nor do I. Ví dụ: The new policy is neither fair nor effective, according to many teachers (Theo nhiều giáo viên, chính sách mới vừa không công bằng vừa không hiệu quả). - **obvious** /ˈɑbviəs/ (adj, B1): rõ ràng; dễ nhận thấy. it is obvious that: rõ ràng là; trạng từ là obviously. Ví dụ: It became obvious that the community needed a safer supply of water (Rõ ràng là cộng đồng cần nguồn nước an toàn hơn). - **particularly** /pərˈtɪkjələrli/ (adv, B1): đặc biệt là. Thường đứng trước tính từ hoặc cụm giới từ: particularly important, particularly in cities; đồng nghĩa especially. Ví dụ: Air pollution is particularly harmful to young children and elderly people (Ô nhiễm không khí đặc biệt có hại cho trẻ nhỏ và người cao tuổi). - **perfectly** /ˈpərfəktli/ (adv, B1): hoàn toàn; một cách hoàn hảo. perfectly clear: hoàn toàn rõ ràng; tính từ là perfect. Ví dụ: The instructions were perfectly clear, so all participants completed the form correctly (Các hướng dẫn hoàn toàn rõ ràng nên tất cả người tham gia đều điền mẫu đơn chính xác). - **previous** /ˈpriviəs/ (adj, B1): trước đó. previous experience: kinh nghiệm trước đây; the previous year: năm trước. Ví dụ: Students can apply for the course without previous experience in coding (Học sinh có thể đăng ký khóa học mà không cần có kinh nghiệm lập trình trước đó). - **sharp** /ʃɑrp/ (adj, B1): sắc, nhọn; mạnh, đột ngột. a sharp rise/fall = sự tăng/giảm mạnh, hay gặp trong bài đọc số liệu; họ từ sharply (adv). Ví dụ: The school has seen a sharp rise in the number of students joining its reading club (Số học sinh tham gia câu lạc bộ đọc sách của trường đã tăng mạnh). - **simply** /ˈsɪmpli/ (adv, B1): chỉ, đơn giản là; một cách đơn giản. Thường gặp simply because, simply put là nói một cách đơn giản; tính từ simple. Ví dụ: Many accidents happen simply because drivers are using their phones while driving (Nhiều vụ tai nạn xảy ra chỉ vì tài xế dùng điện thoại khi đang lái xe). - **southern** /ˈsʌðərn/ (adj, B1): thuộc phía nam; ở miền nam. southern region: khu vực phía nam; danh từ chỉ phương hướng là south. Ví dụ: Farmers in the southern region are changing crops to cope with drought (Nông dân ở khu vực phía nam đang thay đổi cây trồng để ứng phó với hạn hán). - **typically** /ˈtɪpɪkli/ (adv, B1): thường, điển hình là. tính từ typical, typical of sb/sth; đồng nghĩa usually. Ví dụ: In Vietnam, students typically take the national graduation exam at the end of grade 12 (Ở Việt Nam, học sinh thường thi tốt nghiệp THPT vào cuối lớp 12). - **various** /ˈvɛriəs/ (adj, B1): nhiều loại khác nhau, đa dạng. various + danh từ số nhiều; họ từ variety (a variety of), vary (v), variation (n). Ví dụ: The club offers various activities, including painting, music and team sports (Câu lạc bộ tổ chức nhiều hoạt động khác nhau, bao gồm vẽ tranh, âm nhạc và thể thao đồng đội). - **worth** /wərθ/ (adj, B1, n, B2): đáng, có giá trị (adj); giá trị (n). be worth + V-ing là đáng làm; be worth + số tiền; tính từ worthwhile, worthless. Ví dụ: The museum is definitely worth visiting if you are interested in local history (Bảo tàng này chắc chắn đáng để ghé thăm nếu bạn quan tâm đến lịch sử địa phương). - **adequate** /ˈædəkwət/ (adj, B2): đầy đủ; đủ dùng. Thường gặp adequate food hoặc adequate funding; adequate for nghĩa là đủ cho. Ví dụ: Children need adequate sleep to stay healthy and concentrate at school (Trẻ em cần ngủ đủ giấc để khỏe mạnh và tập trung ở trường). - **afterward** /ˈæftərwərd/ (adv, B2): sau đó. Tiếng Anh Anh hay viết afterwards; shortly afterward là không lâu sau đó. Ví dụ: The students planted trees in the morning and cleaned the beach afterward (Các học sinh trồng cây vào buổi sáng và dọn dẹp bãi biển sau đó). - **annual** /ˈænjuəl/ (adj, B2): hằng năm. Thường đi với annual report hoặc annual growth; trạng từ annually. Ví dụ: The school holds an annual science fair to encourage creative student projects (Trường tổ chức hội chợ khoa học hằng năm để khuyến khích dự án sáng tạo của học sinh). - **apparent** /əˈpɛrənt/ (adj, B2): rõ ràng, hiển nhiên; có vẻ như. Thường đi với it is apparent that hoặc for no apparent reason. Họ từ: apparently adv. Ví dụ: It is apparent that teenagers sleep better when they avoid phones before bedtime (Rõ ràng thanh thiếu niên ngủ ngon hơn khi tránh dùng điện thoại trước giờ ngủ). - **appropriate** /əˈproʊpriət/ (adj, B2): phù hợp, thích hợp. Hay đi với appropriate for; appropriate behavior; trái nghĩa inappropriate; appropriately là trạng từ. Ví dụ: Teachers suggest appropriate online sources for each research topic in class (Giáo viên gợi ý nguồn tài liệu mạng phù hợp cho từng đề tài nghiên cứu trong lớp). - **beyond** /bɪˈɑnd/ (prep, adv, B2): vượt quá, ở bên kia. beyond control (ngoài tầm kiểm soát); go beyond (vượt ra ngoài); beyond the classroom. Ví dụ: Good teachers encourage students to explore knowledge beyond the textbook (Giáo viên giỏi khuyến khích học sinh khám phá kiến thức vượt ra ngoài sách giáo khoa). - **chief** /tʃif/ (adj, n, B2): chủ yếu, đứng đầu (adj); người đứng đầu, thủ lĩnh (n). Thường đi với the chief cause hoặc chief executive. Phân biệt chief với chef đầu bếp. Ví dụ: The chief cause of river pollution here is untreated waste from nearby factories (Nguyên nhân chính gây ô nhiễm sông ở đây là rác thải chưa xử lý từ các nhà máy gần bên). - **comparative** /kəmˈpɛrətɪv/ (adj, B2): so sánh; tương đối. comparative study là nghiên cứu so sánh; trạng từ comparatively là tương đối; họ từ compare, comparison. Ví dụ: A comparative study of two schools looked at students' reading habits (Một nghiên cứu so sánh giữa hai trường đã tìm hiểu thói quen đọc của học sinh). - **considerable** /kənˈsɪdərəbəl/ (adj, B2): đáng kể. Thường đứng trước danh từ như considerable time, effort hoặc amount. Ví dụ: The project requires considerable effort from both teachers and local volunteers (Dự án đòi hỏi nỗ lực đáng kể từ cả giáo viên và tình nguyện viên địa phương). - **consistent** /kənˈsɪstənt/ (adj, B2): nhất quán; đều đặn. consistent with nghĩa là phù hợp với; danh từ là consistency. Ví dụ: Regular practice helps students make consistent progress in learning a foreign language (Việc luyện tập thường xuyên giúp học sinh tiến bộ đều đặn khi học ngoại ngữ). - **constant** /ˈkɑnstənt/ (adj, B2): liên tục; không đổi. constant pressure: áp lực liên tục; remain constant: giữ nguyên. Ví dụ: Constant noise can make it harder for students to focus on homework (Tiếng ồn liên tục có thể khiến học sinh khó tập trung làm bài tập hơn). - **deliberately** /dɪˈlɪbərətli/ (adv, B2): một cách cố ý. Thường đi với act deliberately; phân biệt deliberately là cố ý với accidentally là vô ý. Ví dụ: The company deliberately reduced plastic packaging to meet new environmental rules (Công ty đã cố ý giảm bao bì nhựa để đáp ứng quy định mới về môi trường). - **distinct** /dɪˈstɪŋkt/ (adj, B2): riêng biệt, khác biệt. Thường đi với distinct from hoặc two distinct groups; trạng từ distinctly. Ví dụ: The study found two distinct habits among teenagers who use social media daily (Nghiên cứu phát hiện hai thói quen khác biệt ở thanh thiếu niên dùng mạng xã hội mỗi ngày). - **diverse** /daɪˈvərs/ (adj, B2): đa dạng. Cụm a diverse range of, culturally diverse; họ từ diversity (n), diversify (v). Ví dụ: The city attracts visitors from diverse backgrounds thanks to its rich culture and cuisine (Thành phố thu hút du khách đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau nhờ văn hóa và ẩm thực phong phú). - **dramatic** /drəˈmætɪk/ (adj, B2): mạnh mẽ, đột ngột; kịch tính. Thường gặp dramatic increase/decrease/change; trạng từ dramatically, danh từ drama. Ví dụ: There has been a dramatic increase in the number of people shopping online (Số người mua sắm trực tuyến đã tăng lên một cách mạnh mẽ). - **dynamic** /daɪˈnæmɪk/ (adj, B2, n, C1): năng động, luôn thay đổi (adj); động lực tương tác (n). a dynamic environment: môi trường luôn thay đổi; group dynamics: sự tương tác trong nhóm. Ví dụ: A dynamic learning environment encourages students to share ideas and solve problems together (Một môi trường học tập năng động khuyến khích học sinh chia sẻ ý tưởng và cùng nhau giải quyết vấn đề). - **entirely** /ɪnˈtaɪərli/ (adv, B2): hoàn toàn. Tính từ entire; not entirely là không hẳn; gần nghĩa completely. Ví dụ: The new school building is powered entirely by solar energy (Tòa nhà mới của trường được cung cấp điện hoàn toàn bằng năng lượng mặt trời). - **ethnic** /ˈɛθnɪk/ (adj, B2): thuộc dân tộc. Cụm ethnic minority, ethnic group; danh từ ethnicity. Ví dụ: The festival celebrates the music, food and clothing of many ethnic communities living across the highlands (Lễ hội tôn vinh âm nhạc, món ăn và trang phục của nhiều cộng đồng dân tộc sinh sống khắp vùng cao). - **evident** /ˈɛvədənt/ (adj, B2): rõ ràng. Hay gặp it is evident that và become evident; tính từ này gần nghĩa clear và obvious. Ví dụ: It is evident from the data that young people read news online (Nhìn vào số liệu thì rõ là người trẻ đọc tin tức trên mạng). - **extensive** /ɪkˈstɛnsɪv/ (adj, B2): rộng lớn, sâu rộng. extensive research, extensive damage (thiệt hại trên diện rộng); động từ extend, danh từ extent; trạng từ extensively. Ví dụ: The flood caused extensive damage to farms and roads in the region (Trận lũ đã gây thiệt hại trên diện rộng cho các trang trại và đường sá trong vùng). - **external** /ɪkˈstərnəl/ (adj, B2): bên ngoài. external factors: yếu tố bên ngoài; external là từ trái nghĩa của internal. Ví dụ: External factors such as weather can affect the growth of crops (Các yếu tố bên ngoài như thời tiết có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng). - **firmly** /ˈfərmli/ (adv, B2): chắc chắn, kiên quyết. firmly believe là tin chắc; tính từ firm là chắc, vững; danh từ firm là công ty. Ví dụ: The principal firmly believes that sports help students build confidence and discipline (Hiệu trưởng tin chắc rằng thể thao giúp học sinh xây dựng sự tự tin và tính kỷ luật). - **fundamental** /ˌfʌndəˈmɛntəl/ (adj, B2): cơ bản, nền tảng. Cụm hay gặp fundamental skills, fundamental rights; fundamental difference; fundamentally là trạng từ. Ví dụ: Reading skill is fundamental to success in every high school subject (Kỹ năng đọc là nền tảng cho thành công ở mọi môn học cấp ba). - **golden** /ˈɡoʊldən/ (adj, B2): bằng vàng, màu vàng; quý giá. a golden opportunity là cơ hội vàng, golden rule là nguyên tắc vàng; gold dùng cho chất liệu (a gold medal, a gold ring); golden thường mang nghĩa bóng (a golden opportunity) hoặc chỉ màu vàng óng. Ví dụ: The summer internship is a golden opportunity for students to gain real work experience (Kỳ thực tập mùa hè là cơ hội vàng để sinh viên có được kinh nghiệm làm việc thực tế). - **hence** /hɛns/ (adv, B2): vì vậy, do đó. Từ nối trang trọng chỉ kết quả, thường đứng sau dấu chấm phẩy hoặc dấu chấm; gần nghĩa therefore, thus. Ví dụ: Plastic breaks down slowly; hence, reducing its use can help protect the environment (Nhựa phân hủy chậm; vì vậy, giảm sử dụng nhựa có thể giúp bảo vệ môi trường). - **increasingly** /ɪnˈkrisɪŋli/ (adv, B2): ngày càng. increasingly + adj (increasingly popular); họ từ: increase (v, n), increasing (adj). Ví dụ: Online shopping has become increasingly popular among older people in recent years (Mua sắm trực tuyến ngày càng trở nên phổ biến với người lớn tuổi trong những năm gần đây). - **inevitably** /ɪˈnɛvətəbli/ (adv, B2): chắc chắn, không tránh khỏi. Tính từ inevitable là không thể tránh khỏi; hay đứng đầu câu hoặc trước động từ chính. Ví dụ: As cities grow, traffic congestion will inevitably become a more serious problem (Khi các thành phố mở rộng, tình trạng kẹt xe (ùn tắc) chắc chắn sẽ trở thành vấn đề nghiêm trọng hơn). - **initially** /ɪˈnɪʃəli/ (adv, B2): ban đầu. Hay đứng đầu câu kèm dấu phẩy; gần nghĩa at first. Ví dụ: Initially the app was free, but users now pay a small monthly fee (Lúc đầu ứng dụng miễn phí, nhưng giờ người dùng phải trả một khoản phí nhỏ mỗi tháng). - **instantly** /ˈɪnstəntli/ (adv, B2): ngay lập tức. Phân biệt instant là tính từ, instantly là trạng từ. Ví dụ: The app instantly alerts users when air pollution reaches dangerous levels (Ứng dụng lập tức cảnh báo người dùng khi ô nhiễm không khí đạt mức nguy hiểm). - **internal** /ɪnˈtərnəl/ (adj, B2): bên trong, nội bộ. internal organs: cơ quan bên trong cơ thể; internal communication: giao tiếp nội bộ. Ví dụ: The report examines the company's internal policies on employee health and safety (Báo cáo xem xét các chính sách nội bộ của công ty về sức khỏe và an toàn của nhân viên). - **largely** /ˈlɑrdʒli/ (adv, B2): phần lớn, chủ yếu. largely due to/because of (chủ yếu là do); đồng nghĩa mainly, mostly. Ví dụ: The rise in obesity is largely due to unhealthy diets and lack of exercise (Sự gia tăng béo phì chủ yếu là do chế độ ăn không lành mạnh và thiếu vận động). - **likewise** /ˈlaɪkwaɪz/ (adv, B2): tương tự, cũng vậy. Từ nối chỉ sự tương đồng, gần nghĩa similarly, in the same way; do likewise là làm y như vậy. Ví dụ: Regular exercise improves mood; likewise, a balanced diet helps reduce stress and anxiety (Tập thể dục đều đặn cải thiện tâm trạng; tương tự, chế độ ăn cân bằng giúp giảm căng thẳng và lo âu). - **long-term** /lɔŋˈtərm/ (adj, adv, B2): dài hạn (adj); về lâu dài (adv). long-term effects, long-term goals; trái nghĩa short-term là ngắn hạn. Ví dụ: Scientists are still studying the long-term effects of social media on young people's mental health (Các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu những ảnh hưởng lâu dài của mạng xã hội đối với sức khỏe tinh thần của giới trẻ). - **minor** /ˈmaɪnər/ (adj, B2): nhỏ, không nghiêm trọng. Thường đi với minor change hoặc minor problem; trái nghĩa với major. Ví dụ: The new policy includes several minor changes to the school schedule (Chính sách mới bao gồm một số thay đổi nhỏ đối với thời khóa biểu của trường). - **multiple** /ˈmʌltəpəl/ (adj, B2): nhiều, đa dạng. multiple sources: nhiều nguồn; multiple choice: trắc nghiệm nhiều lựa chọn. Ví dụ: Students should check multiple sources before using information in their reports (Học sinh nên kiểm tra nhiều nguồn trước khi sử dụng thông tin trong báo cáo). - **nearby** /nɪrˈbaɪ/ (adj, adv, B2): ở gần, gần đó. nearby đứng trước danh từ hoặc dùng riêng sau động từ; near thường đi với danh từ. Ví dụ: Residents can take their used batteries to a nearby recycling center (Người dân có thể mang pin đã dùng đến một trung tâm tái chế gần đó). - **neutral** /ˈnutrəl/ (adj, B2): trung lập, trung tính. remain/stay neutral: giữ trung lập; carbon neutral: trung hòa các-bon; danh từ neutrality. Ví dụ: Journalists should remain neutral and present both sides of the story fairly (Nhà báo nên giữ thái độ trung lập và trình bày công bằng cả hai phía của câu chuyện). - **numerous** /ˈnumərəs/ (adj, B2): rất nhiều. numerous + danh từ số nhiều: numerous studies = nhiều nghiên cứu; gần nghĩa many, a large number of. Ví dụ: Numerous studies have shown that regular exercise improves both physical and mental health (Nhiều nghiên cứu đã cho thấy tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần). - **ongoing** /ˈɑnɡoʊɪŋ/ (adj, B2): đang diễn ra; còn tiếp diễn. ongoing research: nghiên cứu đang tiến hành; ongoing problem: vấn đề còn tiếp diễn. Ví dụ: Ongoing research is helping doctors understand the long-term effects of air pollution (Nghiên cứu đang tiến hành giúp bác sĩ hiểu những tác động lâu dài của ô nhiễm không khí). - **overall** /ˈoʊvərˌɔl (adj); ˌoʊvərˈɔl (adv)/ (adj, adv, B2): tổng thể, toàn bộ (adj); nhìn chung (adv). Overall đứng đầu câu dùng để tóm tắt, hay gặp ở câu hỏi ý chính; overall cost, overall performance. Ví dụ: Overall, the survey shows that most students feel positive about online learning (Nhìn chung, cuộc khảo sát cho thấy phần lớn học sinh có cảm nhận tích cực về việc học trực tuyến). - **parallel** /ˈpærəlɛl/ (adj, n, B2): song song, tương tự (adj); điểm tương đồng (n). Thường gặp parallel lines hoặc draw a parallel between. Ví dụ: Researchers drew a parallel between the two communities and their responses to flooding (Các nhà nghiên cứu chỉ ra điểm tương đồng giữa hai cộng đồng và cách họ ứng phó với lũ lụt). - **precisely** /prɪˈsaɪsli/ (adv, B2): chính xác, đúng như vậy. Dùng để nhấn mạnh sự chính xác; tính từ là precise. Ví dụ: Researchers cannot yet predict precisely how the disease will spread worldwide (Các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể dự đoán chính xác căn bệnh sẽ lây lan trên toàn thế giới như thế nào). - **prime** /praɪm/ (adj, B2): chính, chủ yếu, hàng đầu. Cụm prime time, prime location, prime minister; cụm in one's prime chỉ độ tuổi sung sức nhất. Ví dụ: The riverside land in its prime location attracts many investors who want to build hotels and shopping malls (Khu đất ven sông ở vị trí đắc địa thu hút nhiều nhà đầu tư muốn xây khách sạn và trung tâm mua sắm). - **prior** /ˈpraɪər/ (adj, B2): trước, có trước. prior to + danh từ hoặc V-ing là trước khi, văn phong trang trọng; prior knowledge, prior experience. Ví dụ: No prior experience is required, as full training will be provided to all volunteers (Không yêu cầu kinh nghiệm trước đó vì tất cả tình nguyện viên sẽ được đào tạo đầy đủ). - **random** /ˈrændəm/ (adj, B2): ngẫu nhiên. Thường gặp at random là một cách ngẫu nhiên, random sample; trạng từ randomly. Ví dụ: A random sample of five hundred adults was interviewed about their sleeping habits (Một mẫu ngẫu nhiên gồm năm trăm người trưởng thành đã được phỏng vấn về thói quen ngủ của họ). - **relevant** /ˈrɛləvənt/ (adj, B2): liên quan; phù hợp. relevant to: liên quan đến; danh từ là relevance. Ví dụ: Students should choose reliable sources that are relevant to their research questions (Học sinh nên chọn các nguồn đáng tin cậy có liên quan đến câu hỏi nghiên cứu của mình). - **risky** /ˈrɪski/ (adj, B2): có rủi ro. Đi với risky decision hoặc risky behavior; danh từ là risk. Ví dụ: Sharing personal information online can be risky without proper privacy settings (Chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng có thể gặp rủi ro nếu không cài đặt quyền riêng tư phù hợp). - **roughly** /ˈrʌfli/ (adv, B2): khoảng, xấp xỉ. Nghĩa khoảng trong số liệu; gốc rough adj; cụm mở đầu roughly speaking. Ví dụ: The charity drive collected roughly ten thousand donated books for mountain schools (Đợt quyên góp từ thiện thu được khoảng mười nghìn cuốn sách cho các trường vùng cao). - **significantly** /sɪɡˈnɪfɪkəntli/ (adv, B2): một cách đáng kể. Hay gặp increase significantly và improve significantly; thường đi với động từ chỉ thay đổi và dạng so sánh hơn. Ví dụ: Air quality in the city has improved significantly after new traffic rules (Chất lượng không khí trong thành phố đã cải thiện rõ rệt sau các quy định giao thông mới). - **steady** /ˈstɛdi/ (adj, B2): đều đặn, ổn định. steady growth, a steady increase; a steady job là việc làm ổn định; trạng từ steadily. Ví dụ: The number of electric vehicles on the roads has shown steady growth in recent years (Số lượng xe điện trên đường đã tăng trưởng đều đặn trong những năm gần đây). - **subsequent** /ˈsʌbsəkwənt/ (adj, B2): tiếp theo; về sau. subsequent to: sau; subsequent events: các sự kiện tiếp theo. Ví dụ: The first survey revealed a problem, and subsequent studies confirmed its effects (Khảo sát đầu tiên cho thấy một vấn đề, và các nghiên cứu tiếp theo xác nhận những tác động của vấn đề đó). - **sufficient** /səˈfɪʃənt/ (adj, B2): đủ. sufficient for đi với danh từ; sufficient to đi với động từ nguyên mẫu. Ví dụ: All students need sufficient time to complete the task and check their answers (Tất cả học sinh cần đủ thời gian để hoàn thành bài và kiểm tra câu trả lời). - **thus** /ðʌs/ (adv, B2): vì vậy, do đó. Trang trọng, gần nghĩa therefore; thus + V-ing chỉ kết quả: ..., thus reducing costs. Ví dụ: The factory switched to solar power, thus reducing its electricity costs by thirty percent (Nhà máy đã chuyển sang dùng năng lượng mặt trời, nhờ đó giảm ba mươi phần trăm chi phí điện). - **tough** /tʌf/ (adj, B2): khó khăn, gay gắt; cứng rắn. a tough decision, tough competition; be tough on sb là nghiêm khắc với ai. Ví dụ: Graduates face tough competition when they apply for jobs at large international companies (Sinh viên tốt nghiệp phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt khi xin việc ở các công ty quốc tế lớn). - **truly** /ˈtruli/ (adv, B2): thực sự. Thường đi với truly understand hoặc truly remarkable; nhấn mạnh mức độ, gần nghĩa really. Ví dụ: Regular reading truly improves vocabulary and critical thinking over time (Việc đọc thường xuyên thực sự giúp nâng cao vốn từ và tư duy phản biện theo thời gian). - **unknown** /ənˈnoʊn/ (adj, B2): chưa biết, không rõ. unknown to: không được ai biết đến; the cause is unknown: chưa rõ nguyên nhân. Ví dụ: The cause of the sudden decline in bird numbers remains unknown (Nguyên nhân khiến số lượng chim giảm đột ngột vẫn chưa được xác định). - **valid** /ˈvælɪd/ (adj, B2): hợp lệ. Hay gặp valid ticket, valid passport và valid until June; trái nghĩa là invalid. Ví dụ: Your student card is valid for discounts at many bookstores until June (Thẻ học sinh của bạn còn giá trị để được giảm giá ở nhiều nhà sách đến tháng Sáu). - **visible** /ˈvɪzəbəl/ (adj, B2): có thể nhìn thấy; rõ rệt. visible to: có thể nhìn thấy đối với; danh từ là visibility. Ví dụ: The effects of drought are already visible in many farming communities (Tác động của hạn hán đã có thể nhìn thấy ở nhiều cộng đồng làm nông nghiệp). - **widespread** /ˈwaɪdsprɛd/ (adj, B2): lan rộng. Hay gặp widespread use, widespread damage và become widespread để nói điều lan rộng. Ví dụ: Smartphones are widespread tools that have changed how teenagers study and relax (Điện thoại thông minh là công cụ phổ biến đã đổi cách học và giải trí của thanh thiếu niên). - **adverse** /ædˈvərs/ (adj, C1): bất lợi; có hại. Thường gặp adverse effects hoặc adverse conditions; phân biệt với averse to là không thích. Ví dụ: Lack of sleep can have adverse effects on students' memory and concentration (Thiếu ngủ có thể gây ảnh hưởng bất lợi đến trí nhớ và khả năng tập trung của học sinh). - **comparable** /ˈkɑmpərəbəl/ (adj, C1): có thể so sánh, tương đương. comparable to/with something; động từ compare, danh từ comparison. Ví dụ: The salary of online workers is now comparable to that of people working in offices (Mức lương của người làm việc trực tuyến hiện tương đương với mức lương của người làm ở văn phòng). - **countless** /ˈkaʊntləs/ (adj, C1): vô số, không đếm xuể. countless + danh từ số nhiều; gần nghĩa numerous. Ví dụ: Plastic bags have caused the deaths of countless sea animals over the past decades (Túi nhựa đã gây ra cái chết cho vô số động vật biển trong những thập kỷ qua). - **exclusive** /ɪksˈklusɪv/ (adj, C1): độc quyền, dành riêng. exclusive to là chỉ dành cho, chỉ có ở; trạng từ exclusively là chỉ, duy nhất. Ví dụ: Members enjoy exclusive discounts on all sports equipment during the summer sale (Thành viên được hưởng ưu đãi giảm giá dành riêng khi mua mọi dụng cụ thể thao trong đợt khuyến mãi mùa hè). - **inadequate** /ɪˈnædəkwət/ (adj, C1): không đủ, không đáp ứng yêu cầu. inadequate for: không đủ cho; inadequate access to: khả năng tiếp cận không đầy đủ. Ví dụ: Inadequate sleep can make it difficult for students to concentrate in class (Ngủ không đủ có thể khiến học sinh khó tập trung trong lớp). - **inherent** /ɪnˈhɪrənt/ (adj, C1): vốn có, cố hữu. Thường đi với inherent in something; trạng từ inherently; gần nghĩa intrinsic. Ví dụ: All outdoor sports carry some inherent risk of injury despite modern protective gear (Mọi môn thể thao ngoài trời đều có nguy cơ chấn thương vốn có dù đã có đồ bảo hộ hiện đại). - **instrumental** /ˌɪnstrəˈmɛntəl/ (adj, C1): đóng vai trò quan trọng, góp phần. be instrumental in + V-ing (góp phần quan trọng vào việc gì); trong âm nhạc còn có nghĩa là không lời. Ví dụ: Volunteers were instrumental in cleaning up the beach after the storm (Các tình nguyện viên đã góp phần quan trọng trong việc dọn dẹp bãi biển sau cơn bão). - **insufficient** /ˌɪnsəˈfɪʃənt/ (adj, C1): không đủ, thiếu. insufficient evidence, insufficient funds; trái nghĩa sufficient. Ví dụ: Insufficient sleep can affect students' memory and their ability to concentrate in class (Ngủ không đủ giấc có thể ảnh hưởng đến trí nhớ và khả năng tập trung trong lớp của học sinh). - **intact** /ɪnˈtækt/ (adj, C1): còn nguyên vẹn. remain/stay intact = vẫn còn nguyên vẹn; thường đứng sau động từ, ít đứng trước danh từ. Ví dụ: Although the storm destroyed many houses, the old temple in the village remained intact (Dù cơn bão đã phá hủy nhiều ngôi nhà, ngôi chùa cổ trong làng vẫn còn nguyên vẹn). - **intensive** /ɪnˈtɛnsɪv/ (adj, C1): chuyên sâu; cường độ cao. Thường gặp intensive training hoặc intensive farming; danh từ là intensity. Ví dụ: The program offers intensive English training for students preparing for university (Chương trình cung cấp khóa đào tạo tiếng Anh chuyên sâu cho học sinh chuẩn bị vào đại học). - **joint** /dʒɔɪnt/ (adj, n, C1): chung, liên hợp (adj); khớp xương, chỗ nối (n). Nghĩa tính từ là chung như joint effort; nghĩa danh từ là khớp xương như joint pain. Ví dụ: The two universities launched a joint research program on clean energy last spring (Hai trường đại học triển khai chương trình nghiên cứu chung về năng lượng sạch vào mùa xuân năm ngoái). - **large-scale** /lɑrdʒˈskeɪl/ (adj, C1): quy mô lớn. Thường đi với large-scale production hoặc large-scale project. Ví dụ: The government launched a large-scale project to plant trees along city canals (Chính quyền triển khai dự án quy mô lớn trồng cây dọc các con kênh trong thành phố). - **latter** /ˈlætər/ (adj, n, C1): sau, nửa sau (adj); cái sau, người sau (n). the former... the latter... là cái trước... cái sau; phân biệt latter với later. Ví dụ: Students can study online or in class, and most choose the latter for better interaction (Học sinh có thể học trực tuyến hoặc trên lớp, và phần lớn chọn cách sau để tương tác tốt hơn). - **legitimate** /ləˈdʒɪtəmət/ (adj, C1): hợp pháp, chính đáng. legitimate reason là lý do chính đáng; trái nghĩa illegitimate. Ví dụ: Students can only miss the exam if they have a legitimate reason, such as illness (Học sinh chỉ có thể vắng mặt trong kỳ thi nếu có lý do chính đáng, ví dụ như bị bệnh). - **mere** /mɪr/ (adj, C1): chỉ, chỉ là. Chỉ đứng trước danh từ: a mere 5 percent, the mere thought of; họ từ: merely (adv, chỉ đơn thuần). Ví dụ: The mere thought of the exam made him nervous (Chỉ nghĩ đến kỳ thi thôi cũng khiến cậu ấy lo lắng). - **merely** /ˈmɪrli/ (adv, C1): chỉ, chỉ là. Đồng nghĩa simply, only; not merely… but also… là không chỉ… mà còn…; tính từ mere. Ví dụ: Recycling is not merely a personal habit but also a responsibility to future generations (Tái chế không chỉ là một thói quen cá nhân mà còn là trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai). - **minimal** /ˈmɪnəməl/ (adj, C1): tối thiểu, rất ít. minimal cost, minimal effort, minimal impact; họ từ minimum, minimize. Ví dụ: The new farming method uses minimal water while producing higher crop yields (Phương pháp canh tác mới sử dụng rất ít nước mà vẫn cho năng suất cây trồng cao hơn). - **notably** /ˈnoʊtəbli/ (adv, C1): đáng chú ý là; đặc biệt là. Dùng để nêu một ví dụ hoặc điểm nổi bật; tính từ là notable. Ví dụ: Several cities, notably those near the coast, face a growing risk of flooding (Một số thành phố, đặc biệt là những thành phố gần biển, đang đối mặt với nguy cơ ngập lụt ngày càng tăng). - **occasional** /əˈkeɪʒənəl/ (adj, C1): thỉnh thoảng xảy ra. Thường đứng trước danh từ như occasional visitor hoặc occasional problem; trạng từ là occasionally. Ví dụ: Occasional breaks can help students stay focused during long study sessions (Thỉnh thoảng nghỉ giải lao có thể giúp học sinh duy trì sự tập trung trong các buổi học dài). - **operational** /ˌɑpəˈreɪʃənəl/ (adj, C1): đang hoạt động, sẵn sàng vận hành; thuộc về vận hành. Cụm become fully operational, operational costs (chi phí vận hành); họ từ operate (v), operation (n). Ví dụ: The new solar power plant is expected to become fully operational by the end of next year (Nhà máy điện mặt trời mới dự kiến sẽ đi vào hoạt động hoàn toàn vào cuối năm sau). - **profound** /prəˈfaʊnd/ (adj, C1): sâu sắc; to lớn. a profound effect on: tác động sâu sắc đến; profoundly là trạng từ. Ví dụ: The loss of a forest can have a profound effect on local communities (Việc mất rừng có thể gây tác động sâu sắc đến các cộng đồng địa phương). - **prominent** /ˈprɑmənənt/ (adj, C1): nổi bật, có tiếng. Thường gặp a prominent figure nhân vật có tiếng, play a prominent role đóng vai trò nổi bật; danh từ prominence. Ví dụ: Several prominent scientists have warned that rising sea levels threaten coastal cities (Một số nhà khoa học có tiếng đã cảnh báo rằng mực nước biển dâng đe dọa các thành phố ven biển). - **radical** /ˈrædɪkəl/ (adj, C1): căn bản; triệt để. Thường đi với change, reform hoặc solution. Ví dụ: Some experts believe that radical changes are needed to reduce carbon emissions (Một số chuyên gia cho rằng cần có những thay đổi căn bản để giảm lượng khí thải carbon). - **regardless** /rɪˈɡɑrdləs/ (adv, C1): bất kể, bất chấp. regardless of + N hoặc wh-: regardless of age = bất kể tuổi tác. Ví dụ: All students can join the club regardless of their age or level of English (Mọi học sinh đều có thể tham gia câu lạc bộ bất kể tuổi tác hay trình độ tiếng Anh). - **sheer** /ʃɪr/ (adj, C1): hoàn toàn, tuyệt đối, rất lớn; dốc đứng. Đứng trước danh từ để nhấn mạnh: the sheer number of, the sheer size of; by sheer luck là hoàn toàn nhờ may mắn. Ví dụ: The sheer amount of plastic in the ocean shocked the research team (Lượng nhựa khổng lồ trong đại dương đã khiến nhóm nghiên cứu bị sốc). - **simultaneously** /ˌsaɪməlˈteɪniəsli/ (adv, C1): đồng thời, cùng lúc. tính từ simultaneous; gần nghĩa at the same time. Ví dụ: Many students try to study and check their phones simultaneously, which reduces their focus (Nhiều học sinh cố vừa học vừa xem điện thoại cùng lúc, điều này làm giảm sự tập trung của các em). - **straightforward** /streɪtˈfɔrwərd/ (adj, C1): đơn giản, dễ hiểu. a straightforward process: quy trình đơn giản; a straightforward answer: câu trả lời rõ ràng. Ví dụ: The instructions are straightforward, so most users can follow them easily (Hướng dẫn rất dễ hiểu nên hầu hết người dùng có thể làm theo dễ dàng). - **strategic** /strəˈtidʒɪk/ (adj, C1): mang tính chiến lược. strategic plan, strategic location; danh từ strategy. Ví dụ: The company made a strategic decision to invest in renewable energy over the next decade (Công ty đã đưa ra quyết định chiến lược là đầu tư vào năng lượng tái tạo trong thập kỷ tới). - **structural** /ˈstrʌktʃərəl/ (adj, C1): thuộc về cấu trúc; mang tính cơ cấu. structural change: thay đổi cơ cấu; danh từ là structure. Ví dụ: Structural changes in the economy can create new jobs in different industries (Những thay đổi cơ cấu trong nền kinh tế có thể tạo ra việc làm mới ở nhiều ngành khác nhau). - **substantial** /səbˈstænʃəl/ (adj, C1): đáng kể, lớn. a substantial amount/number of; họ từ: substantially (adv); gần nghĩa considerable. Ví dụ: The new policy led to a substantial reduction in plastic waste at local markets (Chính sách mới đã giúp giảm đáng kể lượng rác thải nhựa tại các chợ địa phương). - **superior** /suˈpɪriər/ (adj, C1): vượt trội, tốt hơn. superior to something, không dùng than; trái nghĩa inferior; danh từ superiority. Ví dụ: Some experts believe that face-to-face learning is superior to online learning for young children (Một số chuyên gia cho rằng việc học trực tiếp vượt trội hơn học trực tuyến đối với trẻ nhỏ). - **thereby** /ðɛrˈbaɪ/ (adv, C1): nhờ đó, do đó. Văn phong trang trọng, thường đứng trước V-ing để chỉ kết quả của hành động vừa nêu: thereby reducing costs. Ví dụ: Cities are planting more trees, thereby reducing heat and improving air quality (Các thành phố đang trồng thêm cây xanh, nhờ đó giảm nhiệt và cải thiện chất lượng không khí). - **undoubtedly** /ʌnˈdaʊtɪdli/ (adv, C1): chắc chắn, không còn nghi ngờ. Thường đứng trước tính từ hoặc đầu câu nhấn mạnh; gốc doubt. Ví dụ: Clean drinking water is undoubtedly the most urgent need in flooded villages today (Nước sạch để uống chắc chắn là nhu cầu cấp thiết nhất ở làng bị ngập hiện nay). - **viable** /ˈvaɪəbəl/ (adj, C1): khả thi. Thường đi với economically viable hoặc a viable solution. Họ từ: viability n. Ví dụ: Solar panels have become a viable alternative to coal in many sunny regions (Tấm pin mặt trời đã thành giải pháp thay thế khả thi cho than đá ở nhiều vùng nhiều nắng). - **vibrant** /ˈvaɪbrənt/ (adj, C1): sôi động, rực rỡ. vibrant colors = màu sắc rực rỡ; a vibrant city = thành phố sôi động; họ từ vibrancy (n). Ví dụ: The old market has become a vibrant place where young artists sell their handmade products (Khu chợ cũ đã trở thành một nơi sôi động, nơi các nghệ sĩ trẻ bán sản phẩm thủ công của mình). - **arguably** /ˈɑrɡjuəbli/ (adv): có thể nói là. Thường đứng trước so sánh nhất: arguably the best; động từ argue, tính từ arguable. Ví dụ: Smartphones are arguably the most important invention of the twenty-first century (Có thể nói điện thoại thông minh là phát minh quan trọng nhất của thế kỷ hai mươi mốt). - **attributable** /əˈtrɪbjətəbəl/ (adj): do, có thể quy cho. be attributable to + N là do, bắt nguồn từ; động từ attribute something to là cho rằng điều gì là do. Ví dụ: Much of the city's air pollution is attributable to motorbikes and cars (Phần lớn ô nhiễm không khí của thành phố là do xe máy và ô tô gây ra). - **audible** /ˈɔdəbəl/ (adj): có thể nghe thấy. Cụm barely audible (khó nghe thấy); trái nghĩa inaudible. Ví dụ: In busy classrooms, the teacher's voice is sometimes barely audible to students at the back (Trong những lớp học ồn ào, giọng giáo viên đôi khi khó nghe thấy đối với học sinh ngồi cuối lớp). - **averse** /əˈvərs/ (adj, C2): không thích, ngại. be averse to sth hoặc be averse to doing sth; risk-averse là ngại rủi ro; danh từ aversion. Ví dụ: Many investors are averse to risk and prefer to keep their money in savings accounts (Nhiều nhà đầu tư ngại rủi ro và thích để tiền trong tài khoản tiết kiệm). - **avoidable** /əˈvɔɪdəbəl/ (adj): có thể tránh được. Trái nghĩa unavoidable không thể tránh khỏi; động từ avoid + V-ing. Ví dụ: Experts say that many road accidents are avoidable if drivers stop using their phones (Các chuyên gia cho rằng nhiều tai nạn giao thông có thể tránh được nếu tài xế ngừng dùng điện thoại). - **causal** /ˈkɔzəl/ (adj): thuộc quan hệ nhân quả. Cụm a causal link/relationship between A and B; dễ nhầm với casual (thường ngày, thoải mái). Ví dụ: Our teacher explained that two things happening together do not always have a causal link (Thầy giáo giải thích rằng hai việc xảy ra cùng lúc không phải lúc nào cũng có mối liên hệ nhân quả). - **cohesive** /koʊˈhisɪv/ (adj): gắn kết, chặt chẽ. cohesive team là đội ngũ gắn kết; danh từ cohesion là sự gắn kết, tính mạch lạc. Ví dụ: Shared goals help to build a cohesive team that works well under pressure (Mục tiêu chung giúp xây dựng một đội ngũ gắn kết, làm việc tốt dưới áp lực). - **conceptual** /kənˈsɛptʃuəl/ (adj): thuộc về khái niệm. conceptual framework (khung khái niệm), conceptual understanding; danh từ concept. Ví dụ: Hands-on experiments help students build a strong conceptual understanding of science (Các thí nghiệm thực hành giúp học sinh xây dựng sự hiểu biết vững chắc về các khái niệm khoa học). - **dependable** /dɪˈpɛndəbəl/ (adj, B2): đáng tin cậy. Đồng nghĩa reliable; gốc từ depend on (phụ thuộc vào, tin cậy vào). Ví dụ: Solar power has become a more dependable source of energy for rural communities (Năng lượng mặt trời đã trở thành nguồn năng lượng đáng tin cậy hơn cho các cộng đồng nông thôn). - **detrimental** /ˌdɛtrəˈmɛntəl/ (adj, C1): có hại; gây bất lợi. detrimental to: có hại cho; thường dùng với effect hoặc impact. Ví dụ: Air pollution can be detrimental to children's health, especially in crowded cities (Ô nhiễm không khí có thể gây hại cho sức khỏe trẻ em, nhất là ở những thành phố đông đúc). - **disproportionate** /ˌdɪsprəˈpɔrʃənɪt/ (adj): không cân xứng, quá mức. Thường đi với disproportionate effect hoặc disproportionate to. Họ từ: proportion n, proportional adj. Ví dụ: Traffic jams place a disproportionate burden on workers living far from offices (Kẹt xe (ùn tắc) gây gánh nặng quá mức lên người lao động ở xa nơi làm việc). - **eminent** /ˈɛmənənt/ (adj, C2): lỗi lạc, nổi tiếng và được kính trọng. Thường đi với eminent scientist/scholar/doctor; phân biệt imminent (sắp xảy ra) và prominent (nổi bật). Ví dụ: An eminent scientist was invited to give a talk on climate change at our school (Một nhà khoa học lỗi lạc đã được mời đến trường chúng tôi nói chuyện về biến đổi khí hậu). - **eventual** /əˈvɛntʃuəl/ (adj): cuối cùng, sau cùng. Chỉ đứng trước danh từ: the eventual winner; họ từ: eventually (adv, rốt cuộc); phân biệt event (sự kiện). Ví dụ: Scientists warn that rising sea levels could lead to the eventual loss of many coastal villages (Các nhà khoa học cảnh báo rằng mực nước biển dâng có thể khiến nhiều ngôi làng ven biển rốt cuộc biến mất). - **existent** /ɛɡˈzɪstənt/ (adj): tồn tại, hiện có. Trang trọng, ít dùng; thường dùng existing; hay gặp dạng trái nghĩa non-existent là không tồn tại, gần như không có; động từ exist. Ví dụ: In some rural areas, public transport is almost non-existent, so most families depend on motorbikes (Ở một số vùng nông thôn, giao thông công cộng gần như không có, nên hầu hết các gia đình phải dựa vào xe máy). - **exponential** /ˌɛkspoʊˈnɛnʃəl/ (adj): theo cấp số nhân. exponential growth: sự tăng trưởng theo cấp số nhân; thường nói về mức tăng ngày càng nhanh. Ví dụ: Researchers observed exponential growth in the number of users during the first year (Các nhà nghiên cứu ghi nhận số lượng người dùng tăng theo cấp số nhân trong năm đầu tiên). - **feasible** /ˈfizəbəl/ (adj): khả thi. economically feasible, technically feasible; danh từ feasibility là tính khả thi. Ví dụ: Experts are studying whether it is feasible to build a high-speed railway across the country (Các chuyên gia đang nghiên cứu xem việc xây dựng tuyến đường sắt cao tốc xuyên quốc gia có khả thi hay không). - **indefinite** /ɪnˈdɛfənət/ (adj, C1): không xác định, vô thời hạn. for an indefinite period: trong thời gian không xác định; trạng từ indefinitely, be postponed indefinitely: bị hoãn vô thời hạn. Ví dụ: The museum will remain closed for an indefinite period while repairs are carried out (Bảo tàng sẽ tiếp tục đóng cửa vô thời hạn trong thời gian sửa chữa). - **ineffective** /ˌɪnɪˈfɛktɪv/ (adj, B2): không hiệu quả. ineffective against: không hiệu quả đối với; trái nghĩa với effective. Ví dụ: The campaign was ineffective because it failed to reach its intended audience (Chiến dịch không hiệu quả vì không tiếp cận được đối tượng mà chiến dịch hướng đến). - **insidious** /ɪnˈsɪdiəs/ (adj): âm thầm gây hại, ngấm ngầm. Chỉ điều có hại lan dần mà khó nhận ra; insidious effect/disease. Ví dụ: Air pollution has an insidious effect on health because its damage builds up slowly over time (Ô nhiễm không khí gây hại âm thầm cho sức khỏe vì tác hại của nó tích tụ chậm theo thời gian). - **intentional** /ɪnˈtɛnʃənəl/ (adj): cố ý, có chủ đích. Họ từ intention (n), intend (v), intentionally (adv); trái nghĩa unintentional, accidental. Ví dụ: Some forest fires are intentional, started by farmers who want to clear land for crops (Một số vụ cháy rừng là có chủ đích, do nông dân đốt để dọn đất trồng trọt). - **intrinsic** /ɪnˈtrɪnsɪk/ (adj, C2): thuộc bản chất, nội tại. Thường đi với intrinsic to something hoặc intrinsic value; trái nghĩa extrinsic. Ví dụ: Curiosity is an intrinsic part of childhood and drives kids to explore everything (Tính tò mò là một phần vốn có của tuổi thơ và thúc đẩy trẻ khám phá mọi thứ). - **irrespective** /ˌɪrəˈspɛktɪv/ (adv): bất kể, không kể đến. Luôn đi với of: irrespective of age/gender/background; đồng nghĩa regardless of. Ví dụ: The scholarship is open to all students, irrespective of their family's income or background (Học bổng dành cho mọi học sinh, bất kể thu nhập hay hoàn cảnh gia đình của các em). - **measurable** /ˈmɛʒərəbəl/ (adj): đo lường được. Cụm measurable results/goals/improvement; họ từ measure (v, n), measurement (n). Ví dụ: Teachers should set clear and measurable goals so students can track their own progress (Giáo viên nên đặt ra các mục tiêu rõ ràng và đo lường được để học sinh có thể theo dõi tiến bộ của mình). - **mediocre** /ˌmidiˈoʊkər/ (adj, B2): tầm thường, xoàng. mediocre performance/results: thành tích, kết quả tầm thường; danh từ mediocrity. Ví dụ: Despite the expensive advertising campaign, the new phone received only mediocre reviews from users (Dù có chiến dịch quảng cáo tốn kém, chiếc điện thoại mới chỉ nhận được đánh giá ở mức xoàng từ người dùng). - **meticulous** /məˈtɪkjələs/ (adj, C2): tỉ mỉ, kỹ lưỡng. be meticulous about something; meticulous planning; trạng từ meticulously, gần nghĩa careful, thorough. Ví dụ: Scientists keep meticulous records of every experiment to make sure their results are accurate (Các nhà khoa học ghi chép tỉ mỉ mọi thí nghiệm để đảm bảo kết quả chính xác). - **negligible** /ˈnɛɡlədʒəbəl/ (adj, C1): không đáng kể. Thường gặp a negligible effect/amount; đồng nghĩa insignificant; phân biệt negligent cẩu thả. Ví dụ: The new filter removes most pollutants at a negligible cost to local households (Bộ lọc mới loại bỏ phần lớn chất ô nhiễm với chi phí không đáng kể cho các hộ gia đình địa phương). - **noticeably** /ˈnoʊtɪsəbli/ (adv): một cách rõ rệt. Thường đứng trước so sánh hơn như noticeably better/warmer; tính từ noticeable, động từ notice. Ví dụ: Air quality in the city improved noticeably after the ban on old motorbikes (Chất lượng không khí ở thành phố được cải thiện rõ rệt sau lệnh cấm xe máy cũ). - **obligatory** /əˈblɪɡətɔri/ (adj): bắt buộc. Gần nghĩa compulsory, mandatory; it is obligatory for somebody to V là ai bắt buộc phải làm gì; danh từ obligation. Ví dụ: Wearing a helmet is obligatory for everyone riding a motorbike in Vietnam (Đội nón bảo hiểm là bắt buộc đối với mọi người đi xe máy ở Việt Nam). - **optimal** /ˈɑptəməl/ (adj): tối ưu. optimal conditions là điều kiện tối ưu; thường dùng khi nói về điều kiện hoặc kết quả tốt nhất có thể. Ví dụ: Plants need optimal conditions to grow well and produce healthy seeds (Cây cần điều kiện tối ưu để phát triển tốt và tạo ra hạt khỏe mạnh). - **outright** /ˈaʊtraɪt/ (adj, adv): hoàn toàn, triệt để (adj); hoàn toàn, thẳng thừng, dứt khoát (adv). Cụm thường gặp: an outright ban (lệnh cấm hoàn toàn), refuse outright (từ chối thẳng thừng). Ví dụ: Several cities have introduced an outright ban on single-use plastic bags in supermarkets (Một số thành phố đã ban hành lệnh cấm hoàn toàn túi ni lông dùng một lần tại siêu thị). - **outward** /ˈaʊtwərd/ (adj, B1): bên ngoài, bề ngoài. outward appearance (vẻ bề ngoài); trái nghĩa inward; trạng từ outwardly, outwards. Ví dụ: We should not judge people only by their outward appearance (Chúng ta không nên đánh giá người khác chỉ qua vẻ bề ngoài). - **pervasive** /pərˈveɪsɪv/ (adj, C2): lan tràn, phổ biến khắp nơi. pervasive influence/problem: ảnh hưởng, vấn đề lan rộng; động từ pervade: lan khắp. Ví dụ: The influence of smartphones has become so pervasive that few teenagers can live without them (Ảnh hưởng của điện thoại thông minh đã lan rộng đến mức ít thanh thiếu niên nào có thể sống thiếu chúng). - **prevalent** /ˈprɛvələnt/ (adj): phổ biến, thịnh hành. be prevalent among hoặc be prevalent in là phổ biến trong; danh từ prevalence; gần nghĩa common, widespread. Ví dụ: Nearsightedness is becoming more prevalent among children who spend hours on screens (Cận thị đang ngày càng phổ biến ở trẻ em dành nhiều giờ nhìn màn hình). - **restrictive** /riˈstrɪktɪv/ (adj): hạn chế, khắt khe. restrictive rules/policies: quy định, chính sách khắt khe; động từ restrict, danh từ restriction. Ví dụ: Some students feel that the school's rules on phone use are too restrictive (Một số học sinh cảm thấy nội quy về việc dùng điện thoại của trường quá khắt khe). - **subtly** /ˈsʌtəli/ (adv, C1): một cách tinh tế, khéo léo; âm thầm. tính từ subtle, chữ b không đọc; danh từ subtlety. Ví dụ: Advertisements often subtly influence what we buy without us even noticing it (Quảng cáo thường âm thầm ảnh hưởng đến những gì ta mua mà ta thậm chí không nhận ra). - **trivial** /ˈtrɪviəl/ (adj, B2): tầm thường, vặt vãnh. a trivial matter, a trivial problem; danh từ trivia là chuyện vặt, kiến thức linh tinh; trái nghĩa significant. Ví dụ: Arguments about trivial matters can slowly damage friendships among teenagers (Những cuộc cãi vã về chuyện vặt vãnh có thể dần dần làm rạn nứt tình bạn giữa các thiếu niên). - **unabated** /ˌʌnəˈbeɪtɪd/ (adj): không suy giảm, không ngớt. continue unabated là tiếp diễn không suy giảm; thường đứng sau động từ. Ví dụ: Deforestation in some regions has continued unabated despite international efforts to stop it (Nạn phá rừng ở một số khu vực vẫn tiếp diễn không suy giảm bất chấp nỗ lực quốc tế nhằm ngăn chặn). - **unbeknownst** /ənbiˈnoʊnst/ (adv): mà người nào đó không biết. Cấu trúc unbeknownst to somebody (mà ai đó không hề biết); văn trang trọng, đồng nghĩa unbeknown. Ví dụ: Unbeknownst to many users, free apps often collect and sell their personal data (Nhiều người dùng không hề biết rằng các ứng dụng miễn phí thường thu thập và bán dữ liệu cá nhân của họ). - **uncertain** /ənˈsərtən/ (adj, A2): không chắc chắn. be uncertain about something; an uncertain future; danh từ uncertainty. Ví dụ: Many young workers feel uncertain about their future because of rapid changes in technology (Nhiều người lao động trẻ cảm thấy không chắc chắn về tương lai vì công nghệ thay đổi nhanh chóng). - **unchanged** /ənˈtʃeɪndʒd/ (adj, B2): không thay đổi. remain unchanged = vẫn giữ nguyên, hay gặp khi mô tả số liệu; trái nghĩa changed. Ví dụ: Ticket prices will remain unchanged this year, although the cost of fuel has increased (Giá vé sẽ vẫn giữ nguyên trong năm nay, dù chi phí nhiên liệu đã tăng). - **unchecked** /ənˈtʃɛkt/ (adj): không được kiểm soát. go/remain unchecked (không bị ngăn chặn); if left unchecked (nếu bị bỏ mặc, không kiểm soát). Ví dụ: If left unchecked, air pollution could cause serious health problems for millions of city residents (Nếu không được kiểm soát, ô nhiễm không khí có thể gây ra những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cho hàng triệu cư dân thành phố). - **unconventional** /ˌʌnkənˈvɛnʃənəl/ (adj, C1): khác thường, không theo lối thông thường. unconventional methods/ideas; trái nghĩa conventional: truyền thống, thông thường. Ví dụ: The teacher uses unconventional methods, such as outdoor games, to teach difficult science topics (Giáo viên này dùng những phương pháp khác thường, như các trò chơi ngoài trời, để dạy các chủ đề khoa học khó). - **unnoticed** /ənˈnoʊtɪst/ (adj): không bị chú ý, không ai để ý. Thường đi với go/pass unnoticed bị bỏ qua, không ai để ý. Ví dụ: Early signs of depression in teenagers often go unnoticed by their parents and teachers (Những dấu hiệu sớm của bệnh trầm cảm ở thanh thiếu niên thường không được cha mẹ và thầy cô để ý). - **unrelated** /ˌʌnrɪˈleɪtɪd/ (adj, B1): không liên quan. Cấu trúc be unrelated to something; trái nghĩa related, connected. Ví dụ: In our class, students' stress levels seemed unrelated to the amount of homework (Trong lớp chúng tôi, mức độ căng thẳng của học sinh dường như không liên quan đến lượng bài tập về nhà). - **unsolved** /ənˈsɑlvd/ (adj): chưa được giải quyết, chưa có lời giải. unsolved mystery, unsolved problem; động từ solve, danh từ solution. Ví dụ: How the ancient stones were moved remains an unsolved mystery for scientists (Cách những khối đá cổ được di chuyển vẫn là một bí ẩn chưa có lời giải đối với các nhà khoa học). - **utter** /ˈʌtər/ (adj, C2, v, B2): hoàn toàn (adj); thốt ra (v). Tính từ đứng trước danh từ: utter chaos, utter silence; trạng từ utterly; động từ utter a word. Ví dụ: The sudden power cut left the city in utter darkness for several hours (Vụ mất điện đột ngột khiến thành phố chìm trong bóng tối hoàn toàn suốt vài giờ). - **verifiable** /ˈvɛrəfaɪəbəl/ (adj): có thể kiểm chứng. Động từ verify là xác minh, danh từ verification; thường gặp verifiable facts, verifiable information. Ví dụ: Students should use only verifiable information from reliable sources in their research papers (Học sinh chỉ nên sử dụng thông tin có thể kiểm chứng từ các nguồn đáng tin cậy trong bài nghiên cứu).